O θυμόσοφος λαός λέει ότι ο έρωτας περνάει απ’ το στομάχι. Και η πολιτική… από τη μόδα, θα μπορούσαμε να συμπληρώσουμε. Φαίνεται ότι το πρωθυπουργικό ζεύγος Μπράουν προλειαίνει το έδαφος για εκλογές. Διόλου τυχαίο ότι την περασμένη εβδομάδα δεξιώθηκε στην Ντάουνινγκ Στριτ μοντέλα και μόδιστρους με αφορμή τα 25 χρόνια της βρετανικής μόδας. Φαντάζεστε κάτι αντίστοιχο στην Ελλάδα; Στου Μαξίμου για παράδειγμα να παρελαύνουν μόδιστροι και μοντέλα και ο Κωστέτσος να στρώνει τη γραβάτα του πρωθυπουργού;
Ίσως δεν το ’χουμε συνειδητοποιήσει. Ο χρόνος λειτουργεί σε βάρος μας. Η οικονομική κρίση, παρότι την ξορκίζουμε καθημερινά, δείχνει την πανάκριβη οδοντοστοιχία της και υπομειδιά, αφήνοντας να διαφανούν οι α λα Κρουέλα ντε Βιλ προθέσεις της. Το καλοκαίρι τελείωσε κι είναι αλήθεια ότι δεν τα πήγαμε άσχημα. Το πλήγμα στον τουρισμό ήταν αισθητά μικρότερο του αναμενόμενου και η γκρίνια που συνήθως συνοδεύει τις κουβέντες όσων ασχολούνται με την ελληνική τουριστική βιομηχανία ήταν, θα έλεγα, συγκρατημένη. Από το τίποτα, ε, ας πούμε ότι τη σκαπουλάραμε για φέτος. Του χρόνου; Μα ο Έλληνας δεν είναι άνθρωπος των μεγάλων προγραμματισμών. Μικροί ορίζοντες και να τους διακρίνει. Κι αν τύχει να τον ρωτήσεις τι θα γίνει αύριο, θα σου απαντήσει με μοναδική στωικότητα: τα παρόντα οι άνθρωποι, τα μέλλοντα οι Θεοί… Εκεί η συζήτηση θα έχει «ολοκληρωθεί», όπως διατείνονται οι τηλεπολίτες.
Προ μηνών, ένας αναλυτής, Έλληνας αν θυμάμαι καλά, είχε πει ότι οι επιπτώσεις της παγκόσμιας κρίσης θα εμφανιστούν στην Ελλάδα γύρω στο φθινόπωρο. Τότε, δεν τον πολυπίστεψα. Κι αυτό γιατί έβλεπα την εικόνα στον περιβάλλοντα χώρο, μια εικόνα όχι δραματική. Όμως, το λάθος μας είναι ότι θεωρούμε τον μικρόκοσμό μας βάση για την ανάπτυξη θεωριών κομμένων και ραμμένων στα μέτρα μας. Δίπλα μας υπάρχει ένας άλλος κόσμος που με θάρρος και αξιοπρέπεια παλεύει να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων. Κυρίως, δε, να μην περιθωριοποιηθεί, να μην γκετοποιηθεί κοινωνικά. Ο αναλυτής φοβάμαι ότι αυτή την ώρα δικαιώνεται. Τα πλοκάμια της κρίσης μαζί με όλα τα παρατράγουδά της διεισδύουν βαθιά στην ελληνική κοινωνία και η ευημερία για την οποία «αμαρτήσαμε», για πολλούς συρρικνώνεται και για άλλους ήδη έχει συρρικνωθεί. Δηλαδή, θα στριμωχτούμε αρκετά, αλλά δεν θα παραδώσουμε το πνεύμα. Οι τηλεοπτικές εικόνες με απολυμένους εργαζόμενους, ο βομβαρδισμός με ειδήσεις που αγγίζουν τον καθημερινό άνθρωπο –θύμα της κρίσης– προκαλούν ερωτήματα και επιτείνουν την ένταση. Η θηλιά σφίγγει και κανείς δεν ξέρει ποια εταιρεία είναι η επόμενη στη λίστα, ποια θα κηρύξει πτώχευση και ποια θα διασωθεί.
Σ’ αυτό το υγρό, τροπικό κλίμα, η χώρα βαδίζει σε εκλογές. Υπό διαφορετικές συνθήκες, οι εκλογές θα γίνονταν ευκαιρία να μιλήσουμε για πολιτική ιδεολογία, για τα στεγανά ή για την ανάγκη να υπάρξουν καινούργιες πολιτικές αξίες. Αντ’ αυτού μετράμε καθημερινά δις. Τόσα δις. Εδώ, τόσα ξοδέψατε εσείς, όχι λάθος κάνετε, τόσα ξοδέψαμε κι άντε παμε πάλι απ’ την αρχή. Δεν διαφωνώ, κύριε πρωθυπουργέ. Δεν διαφωνώ, κύριε αρχηγέ της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Η οικονομία, σε τελευταία ανάλυση, είναι πρωταρχικό λειτουργικό στοιχείο μιας κοινωνίας και οι κυβερνήσεις οφείλουν να τη σέβονται. Αλλά η οικονομία χρειάζεται ιδεολογικό στερέωμα για να αποδώσει. Αν αυτό είναι σαθρό, οποιαδήποτε αντιπαράθεση μεταξύ των κομμάτων θα υστερεί.
Ας μην πούμε , ωστόσο, το αυτονόητο, παρότι η αξιωματική αντιπολίτευση δηλώνει ότι διαφοροποιείται, προτείνοντας ανάπτυξη αντί για συμμάζεμα. Η πρότασή της δεν αναιρεί το γεγονός ότι οι διαχωριστικές γραμμές προ πολλού έχουν καταρρεύσει. Δεξιά και Αριστερά είναι τίτλοι χωρίς αντικείμενο, ίσως γιατί, όπως σημειώνει
ο καθηγητής Φιλοσοφίας στη Σορβόννη Αλαίν Ρενώ , η παγκοσμιοποίηση σκότωσε την πολιτική. Στο βιβλίο του «Τι είναι δίκαιη πολιτική» (εκδ. Πόλις) ο Ρενώ γράφει ότι στη σύγχρονη πολιτική συζήτηση είναι δύσκολο να διακρίνουμε την Αριστερά από τη Δεξιά. Όλοι, πλέον, ή τουλάχιστον όλοι, πιστεύουν στη δημοκρατία, στις αρχές της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Από ’κει και πέρα υπάρχουν επιλογές. Γι’ αυτό, αν κάτι χρειάζεται η μετέωρη εποχή είναι να ξαναπιάσουμε το νήμα της συζήτησης για την πολιτική από την αρχή. Όχι πάνω σε αφηρημένες έννοιες και αοριστολογίες, αλλά με στόχο να γίνει η πολιτική σκέψη το περιτύλιγμα του καθημερινού προβλήματος του πολίτη. Πάμε σε εκλογές με το κοινωνικό κλίμα επιβαρυμένο. Το να απαιτούμε από τον πολιτικό κόσμο της χώρας να αναδείξει πολιτικές αξίες είναι μάταιο έως και αφελές. Αλλά από κάπου πρέπει ν’ αρχίσουμε, αν δεν θέλουμε να μοιάζουμε με ισοπεδωμένες αυτιστικές κοινωνίες
Τις τηλεοπτικές αναμετρήσεις μεταξύ των πολιτικών αρχηγών μπορώ να τις καταλάβω. Μπορώ να καταλάβω τη σκοπιμότητα δηλαδή. Ο πολίτης, κυρίως ο αναποφάσιστος πολίτης ενδεχομένως να καταλήξει κάπου, ακούγοντας τις τοποθετήσεις του ενός ή του άλλου πολιτικού. Μπορεί να επηρεαστεί από τη γλώσσα του σώματος, από το μεστό λόγο, ή απλά και μόνο από τη ρητορική δεινότητα κάποιου και στοιχειωδώς να διαμορφώσει γνώμη, εκεί που ως χθες βάδιζε στο πουθενά. Αν δεν διαμορφώσει γνώμη, ή δεν θα πάει να ψηφίσει, ή θα πάει, αλλά θα ρίξει λευκό. Ολα αυτά είναι κατανοητά.
Την περιέγραψαν ως τόπο ηδονιστικής μονοτονίας και μαξιμαλισμού. Οι κάτοικοί της θεωρήθηκαν η επιτομή του εγωισμού, της έπαρσης, του ναρκισσισμού, του κυνισμού και της αμετροέπειας. Σήμερα, ένα χρόνο μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers, η Νέα Υόρκη θυμίζει αρσενικό παγόνι που στριμώχνεται στη φωλιά του. Τίποτα δεν είναι όπως πριν και οι μελλοντολόγοι αποφεύγουν τις προβλέψεις. Ο φόβος, όμως, η αμφιβολία και η ανησυχία δεν χρειάζονται μελλοντολόγους. Είναι συναισθήματα που ήδη έχουν κατακυριεύσει τους Νεοϋορκέζους. Σεπτέμβρης μήνας. Περίεργος μήνας για την πόλη που ’γινε ονειρικός προορισμός εκατομμυρίων ανθρώπων και υπήρξε πηγή ζώσας καινοτομίας.
Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Μάικλ Μπλούμπεργκ είναι ο χαρακτηριστικός εκπρόσωπος της μεγαλούπολης, γι’ αυτό ίσως και παραμένει αισιόδοξος. Θεωρείται έξυπνος και μεγαλομανής. Ξεκινάει οποιαδήποτε συζήτηση με τη γνωστή αμερικανιά «λέγε με Μάικλ». Θέλει να επανεκλεγεί τον Νοέμβριο, γι’ αυτό και σπέρνει σπόρους αισιοδοξίας στους πολίτες και αρνείται ότι η Νέα Υόρκη είναι εξάρτημα της Wall Street. «Είμαστε η πρωτεύουσα της μόδας, της ιατρικής, των μίντια», λέει. Ο Μπλούμπεργκ έχει θέση σε εφαρμογή προγράμματα δανειοδότησης μικρών επιχειρήσεων, όπως έθεσε σε λειτουργία προγράμματα επανεκπαίδευσης των ανέργων της Wall Street.
Ενας άλλος αισιόδοξος είναι ο γνωστός μεγαλοεπιχειρηματίας Ντόναλντ Τραμπ. «Φίλε μου», αναφώνησε στο άκουσμα της φωνής του ρεπόρτερ του Σπίγκελ. «Η Νέα Υόρκη τα πηγαίνει θαυμάσια. Εχουμε θαυμάσιο αστυνομικό διευθυντή, θαυμάσιο δήμαρχο και είμαστε σε θαυμάσια φόρμα»! Η άλλη πλευρά του φεγγαριού, που μπορεί όμως να είναι μέρος της αλήθειας. Γιατί όχι; Πόσοι από μας μπορούν να… πεταχτούν ώς την αμερικανική μεγαλούπολη και να διαπιστώσουν του λόγου το αληθές;
κατηγορίες. Είναι προφανές ότι οι Γάλλοι σοσιαλιστές έχουν χάσει τη μπάλα. Το γεγονός δε ότι αποφάσισαν να προχωρήσουν στη διεξαγωγή προκριματικών εκλογών με βάση τα αμερικανικά και ιταλικά πρότυπα δεν αλλοιώνει την σακατεμένη εικόνα του κόμματος. Σε πολλούς, οι Γάλλοι σοσιαλιστές θυμίζουν τις τελευταίες ημέρες του κομμουνιστικού κόμματος. Ο Μαρσαί πέθανε, αλλά κανείς δεν αναφώνησε ζήτω ο Μαρσαί. Ο ταχυδρόμος Ολιβιέ Μπεζανσενό , ο οποίος πρόσφατα ίδρυσε το νέο αντικαπιταλιστικό κόμμα, αν και έτυχε μεγάλης δημοσιότητας δεν εισπράττει τυχόν δυσαρέσκεια του γαλλικού εκλογικού σώματος, παρ ότι δυσαρέσκεια υπάρχει, αλλά προς το παρόν τη χειρίζεται με τους δικούς του τακτικισμούς ο υπερκινητικός Νικολά Σαρκοζί.
