Ο επίγειος παράδεισος που παραλάβαμε, θα εξακολουθήσει να είναι «παράδεισος»;


Κι αν κάποια στιγμή το συνειδητοποιήσουμε, μήπως θα ’ναι πολύ αργά; Η αλήθεια είναι ότι παραμένουμε εγκλωβισμένοι στη λογική της κοινωνίας της αφθονίας. Ακόμη κι όσοι διατείνονται ότι τους διακρίνει η υγιής δράση και η αγωνία για τα πνευματικά αγαθά, ακόμη κι αυτοί επιθυμούν την απραξία και την υπερβολή των υλικών αγαθών. Το όνειρο να αντιγράψουμε τον τρόπο ζωής των πλουσίων, ανεξαρτήτως κόστους, δεν έχει διαγραφεί από τον φθαρτό νου. Και βρίσκεται εκεί, ακόμη κι όταν όλα μοιάζουν πλέον με ρόδινη αιθαλομίχλη. Γκροτέσκο συμπεριφορά πολιτών που για κατανοητούς λόγους παριστάνουν τους μεγαλοαστούς, έτοιμοι να διαπράξουν φρικαλεότητες για να εξασφαλίσουν μερίδιο στην υλιστική αίγλη. Κι έτσι, μέσα στον ορυμαγδό των υπολογιστικών τους θέλω, λησμονούν ότι το υποβαστάζον σύστημα αντιδρά και ότι ο πλούτος, ο ελεύθερος χρόνος, η άνεση, η υγεία και το καθαρό περιβάλλον δεν είναι αυτονόητες ενότητες, αλλά αποτέλεσμα σκληρής δουλειάς, φαντασίας, ευρηματικότητας και πειθαρχίας. Ο επίγειος παράδεισος για τον οποίον μίλησαν τόσο πολύ οι άνθρωποι του Διαφωτισμού έχει γίνει υπερβολικά γήινος, λέει ο Πασκάλ Μπρυκνέρ κι έχει, φοβάμαι, δίκιο.

Από τις μη αυτονόητες ενότητες επιλέγω να σταθώ στο περιβάλλον. Όχι γι’ άλλο λόγο, αλλά γιατί μ’ αρέσει να συμπλέω με τα φετίχ της εποχής. Θα πείτε ότι φετίχ μπορεί να γίνει μόνον ένα αντικείμενο. Γιατί όχι και κάτι πολύ ευρύτερο, όπως το περιβάλλον, το οποίο για να υπάρξει, έστω και στην παρούσα μορφή του, χρειάζεται το σύνολο του ανθρώπινου δυναμικού και της ανθρώπινης σκέψης. Χιλιοσυζητημένο θέμα και συγχυστικό, καθώς οι απόψεις του επιστημονικού κόσμου μοιάζουν με ακτίνες του ήλιου που διαθλώνται στο νερό. Κι όταν οι επιστήμονες ακολουθούν μη εφαπτώμενους δρόμους, πώς ο απλός, καθημερινός πολίτης να βρει άκρη και γιατί; Μην περιμένετε σαφείς απαντήσεις, γιατί οι γνώσεις μου σταματούν στην αποστήθιση γενικών διαπιστώσεων που αφορούν το περιβάλλον. Εχω αποστηθίσει, λοιπόν, ότι κινδυνεύει η πολική αρκούδα, ότι οι πάγοι λιώνουν μετά μανίας, ότι τα δάση κόβονται ασυστόλως από τους καλά πληρωμένους ξυλοκόπους, ότι η όξινη βροχή τα αποτελειώνει, ότι τα διάφορα είδη των σπάνιων ζώων και των φυτών έχουν πάρει την άγουσα (φαντάζομαι για κάποιον άλλο πλανήτη), ότι το πετρέλαιο τελειώνει και μας θέλγει όσο ποτέ στο παρελθόν η ιδέα της ειρηνικής πυρηνικής ενέργειας, ότι τα τρόφιμα δεν φτάνουν για να θρέψουν τα 6 δισ. των ανθρώπων, άρα πρέπει να αποδεχτούμε τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα… και γενικώς έχω αποστηθίσει το ότι σκίζουμε τις σάρκες μας και… μας αρέσει.

φωτό από εδώ

Πάντα, ωστόσο, υπάρχει κάτι που κεντρίζει το ενδιαφέρον και οδηγεί πολλούς δημοσιογράφους να επαναφέρουν το θέμα ξανά και ξανά στην επικαιρότητα, είτε από πραγματικό ενδιαφέρον είτε γιατί έτσι νομίζουμε ότι θα γίνουμε αρεστοί. Διάβασα προ εβδομάδων τη συνέντευξη που έδωσε σε γερμανικό περιοδικό ο Γερμανός ερευνητής Γιόζεφ Χ. Ράιχολφ. Ο καθηγητής μίλησε για τη φύση και τον άνθρωπο στην εποχή της υστερίας γύρω από το κλίμα. Δυο λόγια για τον Ράιχολφ: Είναι βιολόγος, χαρακτηρίζεται ιδιοφυΐα από τον γερμανικό Τύπο κι έχει ασχοληθεί με περιβαλλοντικά θέματα του Αμαζονίου, της Αφρικής και της Ωκεανίας. Το τελευταίο βιβλίο του, «Σύντομη ιστορία της φύσης της τελευταίας χιλιετίας», έγινε μπεστ σέλερ στη Γερμανία. Λέει, λοιπόν, ο Ράιχολφ κάτι μάλλον κατανοητό, πως ο άνθρωπος πάντα επηρέαζε και άλλαζε τη φύση. Τα τελευταία χίλια χρόνια υπήρξαν τρεις περίοδοι κατά τις οποίες καταστράφηκαν μαζικά τεράστιες δασικές εκτάσεις, σαν αυτές που ζούμε σήμερα στα τροπικά δάση του Αμαζονίου, αλλά και στην Ωκεανία. Σε πρώτη φάση, στον Μεσαίωνα αποδεκατίστηκαν τα δάση της Ευρώπης. Σε δεύτερη φάση, τα δάση της Βορείου Αμερικής. Οταν ο Κολόμβος ανακάλυψε την Αμερική, το τοπίο αποτελούνταν κατά 40% από πυκνά δάση, ποσοστό που σήμερα έχει πέσει στο 4%! Η απώλεια των δασών στις Ηνωμένες Πολιτείες, λέει ο Γερμανός ερευνητής, οδήγησε στην παγκόσμια οικονομική κρίση του μεσοπολέμου, δεδομένου ότι μια σειρά πολύ ζεστών καλοκαιριών προκάλεσε ανομβρία και οι σοδειές καταστράφηκαν. Η τρίτη φάση της εξαφάνισης των δασών είναι η σημερινή. Τα τροπικά δάση κόβονται και καίγονται, για να δημιουργηθούν βοσκότοποι. Αποτέλεσμα αυτής της τακτικής είναι ότι η νέα χρήση γης δεν μπορεί να εξουδετερώσει τις εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα, υπεύθυνου για το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Ο Γιόζεφ Χ. Ράιχολφ είναι συγκρατημένος όταν τον ρωτούν κατά πόσον το φαινόμενο του θερμοκηπίου είναι το σημαντικότερο πρόβλημα της εποχής μας. Θεωρεί ότι υπάρχει υστερία, η οποία οδηγεί στη λήψη λανθασμένων μέτρων, που με τη σειρά τους μας έφεραν μπροστά στη σημερινή μεγάλη κρίση των τροφίμων, κυρίως δε του σίτου. «Καλλιεργώντας βιομάζα στα χωράφια για να παράξουμε βιοκαύσιμα, αναγκαζόμαστε να εισάγουμε ακόμη πιο πολλές ζωοτροφές. Συνεπώς, η κοπή δένδρων στις τροπικές περιοχές συνεχίζεται κι εμείς παριστάνουμε τους σπουδαίους επειδή μειώσαμε τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά 10 έως 20%, ενώ στην πραγματικότητα μεταφέραμε αλλού το πρόβλημα και μάλιστα διογκωμένο».

Παρ’ όλα αυτά, ο Γερμανός ερευνητής δηλώνει αισιόδοξος. «Ο άνθρωπος», λέει, «επιβίωσε τα τελευταία 120.000 χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων παρατηρήθηκαν οι σημαντικότερες αλλαγές στο κλίμα. Η εποχή των παγετώνων, για παράδειγμα, υπήρξε μεγάλη πρόκληση, κι ενώ πολλά ζώα και φυτά εξαφανίστηκαν, εμείς αντέξαμε. Όσον αφορά στα είδη των ζώων ή των φυτών που χάνονται, δεν χάνονται απαραιτήτως εξαιτίας των κλιματολογικών αλλαγών. Πολλοί άλλοι παράγοντες ευθύνονται. Γι’ αυτό, αντί να συζητάμε για την εξαφάνιση της πολικής αρκούδας τα επόμενα εκατό ή διακόσια χρόνια –«η γνώμη μου», λέει ο Ράιχολφ, «είναι ότι η αρκούδα δεν κινδυνεύει τόσο από το λιώσιμο των πάγων όσο από τον άνθρωπο»– ας δούμε τον Καναδά, ο οποίος ετησίως σκοτώνει πάνω από δέκα χιλιάδες φώκιες προκειμένου να εξασφαλιστούν αλιεύματα. Ο κόσμος γκρινιάζει για την πολική αρκούδα γιατί η ενημέρωσή του είναι αποσπασματική. Κι όταν ο τηλεοπτικός φακός εστιάζει στο συμπαθέστατο ζώο, ακόμη και η ψιλικατζού στη γωνία του σπιτιού μου με ψέγει κάθε φορά που περνώ μπροστά της, λες και αυτό είναι το μοναδικό πρόβλημα».

Θαρραλέος ο Ράιχολφ, λέει κουβέντες που κανείς από μας δεν τολμάει να ξεστομίσει. Γιατί, στη χειρότερη περίπτωση, θα ριχθεί στον Καιάδα της απαξίωσης και στην καλύτερη θα θεωρηθεί ότι δεν είναι politically correct. Ωστόσο, το κλίμα θα εξακολουθήσει να θέτει το πλαίσιο των κοινωνικών αλλαγών και ανατροπών. Μπορεί να διαθέτουμε υπερσύγχρονες τεχνολογίες και εξαιρετικά σπουδαία επικοινωνιακά μέσα, αλλά δεν σημαίνει ότι ο συνδυασμός αυτών των δύο μπορεί να περιορίσει την αλαζονική συμπεριφορά μας στην εποχή της αφθονίας. Μια συμπεριφορά που ενδεχομένως κάποια στιγμή να ενσωματωθεί με αυτήν του τσεχικού ήρωα: Το πλάσμα που σηκώνεται κάθε φορά όρθιο για να βαδίσει προς την ελευθερία, αλλά πάντα παραπαίει και πέφτει. Μήπως είναι καιρός να συνειδητοποιήσουμε τουλάχιστον αυτή την αλήθεια;

ριτς

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 15-06-2008

Advertisements

16 thoughts on “Ο επίγειος παράδεισος που παραλάβαμε, θα εξακολουθήσει να είναι «παράδεισος»;

  1. Στο πρώτο κομμάτι, είναι έτσι ακριβώς, και στα υπόλοιπα βέβαια, δεν νομίζω ότι υπάρχει κανείς να διαφωνεί, εκτός από τον Μπους ίσως….
    καλημέρα

  2. «Είναι ότι όλοι εμείς μαζί δεν μπορούμε να κάνουμε ακριβώς τίποτα: οφείλουμε να αυτό-περιοριζόμαστε. Η Αυτονομία – η αληθινή ελευθερία – είναι ο αυτό-περιορισμός που είναι αναγκαίος όχι μόνο στους κανόνες της ενδοκοινωνικής συμπεριφοράς αλλά επίσης και στους κανόνες που υιοθετούμε στη συμπεριφορά μας προς το περιβάλλον».
    Από τη συνέντευξη του Καστοριάδη που έχει αναρτήσει το «Πόντος και Αριστερά» για την οικολογία: http://pontosandaristera.wordpress.com/2007/01/02/kastoriadis/

  3. Ριτσάκι, χθες βρέθηκα σε αυτό που λέμε Νότια Προάστια. Από τη μία οι σπιταρώνες κι από την άλλη οι…σκουπιδάρες των πλουσίων κυρίων μέσα σε… πάρκα. Τι έλεγε ο κύριος Ράιχολφ; Μάλλον θα ‘χει περάσει και από τη δική τους γειτονιά… Φιλιά καλή μου και καλή ξεκούραση, σήμερα που ‘ν’ αργία!

  4. Νοικιάσαμε ένα διαμέρισμα και από πολυτελείας το καταντήσαμε τριτοκοσμική γιάφκα θα έλεγα εγώ. Κάπως έτσι συμπεριφέρθηκε ο σύγχρονος άνθρωπος στο περιβάλλον. Πράγματι, όπως πολύ σωστά γράφεις, το κλίμα θα συνεχίσει να θέτει το πλαίσιο των κοινωνικών (και οικονομικών) αλλαγών. Το ζήτημα είναι αν θα ανατραπεί – ή έστω θα ισοσκελιστεί – η ανισοβαρής σχέση μεταξύ Περιβάλλοντος και κέρδους. Αν και τα μέχρι στιγμής δείγματα είναι σαφώς αρνητικά με το κέρδος να επισκιάζει κάθε προσπάθεια μείωσης της εγκληματικής αντιμετώπισης του φυσικού περιβάλλοντος απ’ τον άνθρωπο.

  5. @@Σοφία….ποιός τον ….τον Μπους, καλή μου.Απερχόμενος είναι , παει και τέλειωσε.. Πιστεύω ότι αυτός ο Γερμανός λεει κάποιες αλήθειες, κυριως τονίζει την υποκρισία και την υπερβολή όσων αναλαμβάνουν να υλοποιούν μεγάλα προγράμματα. Από την άλλη σκέπτομαι .ότι μέσα από την υπερβολή θα προκύψει κάποια στιγμή η ισορροπία και θα μάθουμε να κάνουμε αυτό που πρεπει στο σημειο που πρέπει και στο βαθμό που πρέπει
    χαιρετω

  6. @Jorgos Papoutsis./. Πού εισαι Γιώργο; Στα ποδόσφαιρα ; Το πιθανότερο.Η ελευθερία αποδίδει όταν δεν γίνεται ασυδοσία. Οι πολλοί μπερδεύουμε αυτές τις δύο έννοιες. Η ελευθερία έχει στα σπλάχνα της την πειθαρχία.

  7. @@KOptoraptou… Δηλαδή ήσουν στις γειτονιές μου ; Και ειδαν τα ματάκια σου πολλά και διάφορα ; Καλό μου, λυπάμαι γι αυτο. Νομίζω ομως ότι ειναι χαρακτηριστικό του ελληνα να διατηρεί καθαρο το σπίτι του, αλλά όχι το δρόμο ή το πάρκο.Αυτό ειναι ευθύνη καποιου άλλου . Ποιού ; μικρή σημασία έχει.
    φιλια
    ριτς

  8. @@Zorba the Greek .. Νομίζω ότι η πλάστιγγα θα γέρνει συνεχώς προς την πλευρά του κέρδους. Αλλά αυτό ειναι δεδομένο, γνωστό. Εμείς πρέπει να δραστηριοποιηθούμε στο μικρόκοσμο μας, στις δικές νησίδες περιβάλλοντος. Ναχουμε βρε αδελφέ ενα σημείο αναφοράς καταδικό μας..
    Λέω τωρα…

  9. Εσείς τι θα τους λέγατε?
    Πρόσκληση για ένα νέο blogoπαίχνιδο που εμπνεύστηκε η amelie-Δήμητρα

  10. @@@geokalp Μη μελάγχολείς. Γι αυτό τα λεμε και τα ξαναλεμε, μπας και πάρουμε μπρος. Κι ετσι και παρουμε, δεν σου λεω τίποτα. Ρίξε ενα χαμόγελο τωρα μεχρι απέναντι

  11. @@zalmoxis…ελπίζω φιλε μου να μην με παρεξηγήσετε, αλλά δυσκολεύομαι σε τέτοια μπλογκοπαίγνια, αν και δεν με καλέσατε να παίξω.χα, χα….

  12. Καταπληκτικό το κείμενό σου Ριτς. Αν και το διάβασα στην «Κ» όντας σε πολύ χαλαρή φάση (φάση 3ημερου γαρ!) κατάφερες να με προβληματίσεις. (κάτι που, τώρα που το ξανασκέφτομαι, δεν είναι ακριβώς το ζητούμενο μου όταν πάω με φίλους και παρέα για μπάνιο, αλλά τέλοσπάντων!). Όμως αυτό που με εντυπωσίασε είναι η φωτό του Αμαζόνιου! Διότι -συγγνώμη για τον εγωκεντρισμό μου- εχω πάει ακριβώς σε εκείνο το σημείο στο οποίο τραβήχτηκε! Απίστευτο!Έχω κάνει και σχετική ανάρτηση (αλλά με άλλη φωτό).Ειναι από ένα χωριό ιθαγενών (όχι όμως γηγενών ινδιάνων) στα σύνορα Περού – Βολιβίας. Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον πέρασα 4 μέρες συνομιλώντας μ έναν Αγγλο προγραμματιστή της silicon valley για το νέο είδος μεταναστών που αρχίζουν να εμφανίζονται και το οποίο εδώ στην Ελλάδα ακόμα δεν έχουμε πάρει χαμπάρι : τους περιβαλλοντικούς μετανάστες.

  13. Σε ευχαριστώ ιδιαιτέρως. Ειχες την τυχη ή την ευκαιρία να φτάσεις ως εκεί ; Και να συνομιλήσεις για τέτοια θέματα ; Μπράβο σου.
    Ναι, το θεμα αυτης της κατηγορίας των μεταναστών θα μας απασχολήσει σύντομα. Και μου θυμίζει ενα παλιό αρθρο του Βήματος που ελεγε οτι οι κλιματολογικές μεταβολές αντανακλώνται στα είδη των θαλάσσιων οργανισμών οι οποίοι καμιά φορά φθάνουν ως τις παραλίες μας……εκεί όπου συντομα δεν θα φτάνουν μονον οι οικονομικοί μετανάστες , αλλά και οι περιβαλλοντικοί.
    χαιρετω
    ριτς

  14. Οι διαρρήκτες διαθέτουν μικρούς φακούς για ευνόητους λόγους.Έτσι και η Ρίτσα, ένας λαικός διαρρήκτης που μπαίνει στα σπίτια της Ευρώπης και το κλοπιμαία τα μοιράζεται μαζί μας..
    Προτείνω άγαλμα σε κεντρική αρτηρία/πλατεία. Άλλωστε η δημοκρατία μας ανέχεται ακόμα τις οδούς Βασιλίσσης Σοφίας, Βασιλέως Παύλου..
    Ένα άρθρο στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ για το φαινόμενο της θερμοκοιτίδας του ελληνικού πολιτισμού μπορούμε να παραγγείλουμε παρακαλώ?

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s