Κόκκοι φιλίας και εμπιστοσύνης , το ζητούμενο


(το ακουσα στο Μαυρο γατο και το ζηλεψα…Andrea Bocelli e Dulce Pontes – o mare e tu)

Τελικά, τι είναι αυτό που δημιουργεί γύρω μας ατμόσφαιρα εχθρική; Ένα κλίμα όπου ευδοκιμούν όχι τόσο οι αγαθές προθέσεις και οι αρετές, αλλά η εναντίωση στον άλλο και η διχαστική αντίληψη; Όλοι εναντίον όλων και ο καθένας μοναχός του;

Για δες, όσο λιγοστεύει ο χώρος που ο καθένας από μας καταλαμβάνει, τόσο σκληρότερος γίνεται ο αγώνας για τη διατήρηση των αγαθών και των προνομίων του. Η επιθυμία να υποσκελίσω τον άλλον, να τον παραγκωνίσω, για να αναδειχθώ και να απολαμβάνω έτσι «ευγενή» προνόμια, αποτελεί πλέον υποχρέωση του σύγχρονου πολίτη. Αυτό βεβαίως δεν συμβαίνει μόνο στον επαγγελματικό χώρο, όπου τα πράγματα χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθμό δυσκολίας. Συμβαίνει και στον καθημερινό περίγυρο, τουλάχιστον όσον αφορά στις σχέσεις με τον διπλανό μας. Ο διαχωρισμός των τάξεων επιστρέφει και όσοι έχουν την οικονομική δυνατότητα απομονώνονται σε περίκλειστες πόλεις–φρούρια, αφήνοντας εκτός εκείνους που η ανάσα τους προδίδει την «ταπεινή» καταγωγή τους. Την ίδια απόμακρη αντιμετώπιση επιφυλάσσουμε στους μετανάστες, νόμιμους και μη, προς τους οποίους φερόμαστε με προσποιητή ευγένεια, αλλά μόλις διαβούν τη διαχωριστική γραμμή, πετάμε στον κάλαθο των αχρήστων την ευγένεια και εκχυδαΐζουμε τη γλώσσα μας.

Αφορμή γι’ αυτές τις κοινότοπες περί μοναξιάς, εχθρικής ατμόσφαιρας και κοινωνικοταξικών κριτηρίων σκέψεις ήταν η απόφαση–κόλαφος της κυβέρνησης Μπερλουσκόνι να αναπτύξει στρατεύματα στους δρόμους των μεγάλων ιταλικών πόλεων για την καταπολέμηση της εγκληματικότητας. Νάτος πάλι ο Καβαλιέρε. Λοιπόν, αυτός ο «λιφταρισμένος» ματσό τύπος, αν μη τι άλλο, δεν μας αφήνει να πλήττουμε. Εν ριπή οφθαλμού ρίχνει στο καλάθι της ευρωπαϊκής αμηχανίας κάτι λίαν «εξευγενισμένες» ιδέες, αφήνοντας έκπληκτους ακόμη και τους ψυχραιμότερους των ηγετών της Ευρώπης. Ο λόγος για τον οποίον ο Μπερλουσκόνι πήρε αυτή την απόφαση είναι ότι η Ιταλία αντιμετωπίζει προβλήματα με την εγκληματικότητα. Κάτι ακούστηκε για πορτοφολάδες. Οι βιασμοί όμως και οι δολοφονίες αθώων πολιτών, η τραγική υπόθεση με τους Ρουμάνους εγκληματίες φαίνεται ότι έκαναν το ποτήρι να ξεχυλίσει, και ο Μπερλουσκόνι, πατερναλιστικά σκεπτόμενος, έκρινε ότι μόνον ο στρατός και όχι η καθ’ ύλην αρμόδια αστυνομία θα μπορέσει να βγάλει το φίδι από την τρύπα. Πώς το ακούτε; Κάτι από δημοκρατική «δικτατορία» σας φέρνει; Ε, λοιπόν, κρατήστε το.

Στη φασαριόζικη Ιταλία, όσοι διαθέτουν οικονομική ευμάρεια περιχαρακώνονται. Οι άλλοι, κομμάτια να γίνουν. Οι πλούσιοι δεν κυκλοφορούν σε φτωχικές συνοικίες και δεν διανοούνται να πλησιάσουν στις άκρες των μεγάλων πόλεων, εκεί όπου καταφθάνουν κάθιδροι οι μετανάστες, αναζητώντας δουλειά και κατάλυμα. Αντιθέτως, κινούνται συνοδεία ανδρών ασφαλείας (αόρατων ανδρών), οι οποίοι προσέχουν τους ίδιους και τα παιδιά τους. (Συμβαίνει και στην ημεδαπή αυτό, μην παραμυθιαζόμαστε.) Στις πολυτελείς επαύλεις τους υπάρχει πληθωρισμός συστημάτων ενδοεπικοινωνίας, ηλεκτρονικές κάμερες, πύλες που χωρίζουν τον μέσα από τον έξω κόσμο, θυροτηλεοράσεις από τις οποίες ο ιδιοκτήτης του σπιτιού βλέπει ποιος μπαίνει από την κεντρική πύλη… κι άλλα, πολλά «πολιτισμένα» πράγματα.

Σε ταξίδι μου στη Βρετανία βρέθηκα προσκεκλημένη σε μια από τις ακριβότερες περιοχές του Σάρεϊ, έξω από το Λονδίνο – εν έτη 1998. Καθώς περιφερόμουνα πεζή η ανόητη για να πάρω μια εικόνα της περιοχής, έπεσα πάνω σε τεράστιες σιδηρόφρακτες γειτονιές προς τις οποίες δεν υπήρχε η παραμικρή πρόσβαση για τον ξένο. Είχα ομολογουμένως εντυπωσιαστεί και ούσα γεμάτη απορίες, ρώτησα κι… έμαθα για τις γειτονιές–φρούρια, τα γκέτο των πλουσίων, για τις μικρές πόλεις όπου ο φόβος για τον «άλλο», πέραν του ότι είναι τεράστιος, αποτελεί αντικείμενο εκμετάλλευσης μιας τεράστιας συνομοταξίας επιχειρηματιών που πουλάνε όσο όσο την πανοπλία «καταφυγής» του φοβισμένου πλούσιου πολίτη. Βεβαίως, έκτοτε φρόντισα και έμαθα για όσα προ πολλών ετών συμβαίνουν στην Αμερική ή στη Γαλλία. Εμαθα για τις ιδιωτικές πόλεις στο Ορλάντο της Φλόριντα που προορίζονταν για 20.000 κατοίκους, για την «Πράσινη Κοιλάδα» λίγο έξω από το Λας Βέγκας, για το νησί Σόρμπερντ στην Καλιφόρνια, που συνδέεται με την ακτή με γέφυρα, η οποία σηκώνεται και πέφτει αυτόματα. Στη Γαλλία, το παράδειγμα της ιδιωτικής πόλης μέσα στην πόλη της Τουλούζης ήταν η μεγάλη μου έκπληξη… γιατί είχα κι έναν φιλαράκο από εκεί και ποτέ δεν μου ’χε πει το παραμικρό. Μα το αποκορύφωμα της έκπληξής μου ήταν όταν πληροφορήθηκα ότι στο Διαδίκτυο υπάρχει ιστοσελίδα της Διεθνούς των Οχυρωμένων Κοινοτήτων και ότι στην κομμουνιστική Κίνα κατασκευάζονται εδώ και χρόνια τέτοια συγκροτήματα.

Παλιότερα οι πόλεις–φρούρια και ο αυτοπεριορισμός των κατοίκων τους, παράδειγμα η Μονεμβασιά, είχαν να κάνουν με κλασικούς κανόνες επιβίωσης. Οι πολεμίστρες ήταν εκεί για να διώξουν τους πειρατές ή τους επίδοξους κατακτητές. Σήμερα οι πολεμίστρες είναι τα υπερσύγχρονα τηλεπικοινωνιακά συστήματα και οι πειρατές μπορεί να είναι άνθρωποι κατώτερης οικονομικής στάθμης, φτωχοί και μετανάστες που εποφθαλμιούν τον πλούτο των εγκλείστων. Εκείνοι κι εμείς, είναι η εύκολη περιγραφή αυτής της κεκλεισμένων των θυρών κατάστασης, όπου κανείς δεν ανταλλάσσει κουβέντα με κανέναν. Ο κοινωνικός ρατσισμός και παροξυσμός ενδυναμωμένος, σε μια εποχή, που η αστική βία στις μεγαλουπόλεις –απ’ όπου κι αν προέρχεται– μεγαλοποιείται τεχνηέντως και αναζητεί θύματα ανάμεσα στον πληθυσμό. Στη Γαλλία το φαινόμενο αποκαλείται ειρηνική εξέγερση της μπουρζουαζίας και στην Αμερική, επανάσταση των μεγαλοαστών.

Στην Ελλάδα, οι πόλεις–φρούρια δεν ευδοκιμούν… Προς το παρόν, δηλαδή. Φαντάζομαι ότι είναι θέμα ελληνικής ιδιαιτερότητας. Nα υπενθυμίσω όμως ότι οι διαχωριστικές γραμμές υπάρχουν σε σχέση με τους λαθρομετανάστες. Ποιος από μας κατηφορίζει άφοβα στην Ομόνοια και στην πλατεία Κουμουνδούρου αργά το βράδυ; Ποιος αντέχει να δει τι γίνεται τις νύχτες στην πλατεία Κλαυθμώνος; Ποιος δεν άκουσε την ηθοποιό Aννα Βαγενά, η οποία ζητάει να παρέμβει ο δήμος γιατί η ευρύτερη περιοχή της Κουμουνδούρου μετατρέπεται τις νύχτες σε παζάρι ομοφυλοφίλων;

Κάπως έτσι έχουν τα πράγματα στις αρχές του 21ου αιώνα, όπου ο «άλλος» μπορεί να είναι από μετανάστης έως «τρομοκράτης» μουσουλμάνος. Οπου οι αλώσεις των σταθερών αξιών (δημοκρατία, ισότητα, αλληλεγγύη) είναι συνεχείς και η λέξη «εμπιστεύομαι τον διπλανό μου» μοιάζει με το φάλτσο που κάνει ο αρχάριος πιανίστας όταν παίζει το «Φύρε Λίζε». Οι κόκκοι φιλίας και εμπιστοσύνης δεν ανευρίσκονται πλέον εύκολα και όλα δείχνουν ότι αυτή η απεχθής δημοκρατική «δικτατορία» του Μπερλουσκόνι με τον στρατό στους δρόμους αποτελεί τον προπομπό όσων μέλλουν να συμβούν παντού στην πολιτισμένη Ευρώπη.

ριτς

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 22-6-2008

Advertisements

16 thoughts on “Κόκκοι φιλίας και εμπιστοσύνης , το ζητούμενο

  1. Τώρα οι πολεμίστρες βρίσκονται εκεί για να διώξουν έναν τελείως διαφορετικό άλλο… Κι όμως, υπήρξε η καρικατούρα των πόλεων αυτών και στην Ελλάδα, αν θες να ξέρεις, γλυκειά μου? Στα δικαστικά στον Σχοινιά, είχαν εγκαταστήσει φρουρά (υποτίθεται για την προστασία του δάσους της κουκουναριάς, λέμε τώρα), για αρκετο χρόνο, που καταργήθηκε μετά από τις έντονες διαμαρτυρίες λουομένων και παραθεριστών (που φυσικά δεν άνήκαν στις δημοκρατικές τάξεις των δικαστικών). Αν δεν με πιστεύεις υπάρχουν ακόμα τα φυλάκια στις δυο εισόδους του οικισμού

  2. Meniek….σε πιστεύω, σε πιστεύω.. Και νομίζω ότι τόχω ακούσει. Εχω ομως την αίσθηση ότι το στυλάκι μας δεν το πολυεπιτρέπει, προς το παρόν τουλάχιστον.
    φιλια
    ριτς

  3. @@ Μαυρος Γάτος …. όχι δεν το ειδα, τωρα θα μπω γιατί προ ολιγου γυρισα και φροντισα πρωτα να το κλεψω…ΚΟιτα να την κρατάς σε νηνεμια, γιατί έτσι κι αγριέψει χαθήκαμε
    φιλια, κρατα τα μισά μεσα σου, τ αλλα πέτα τα…στη θάλασσα
    ριτς

  4. Όταν ο Franz Kafka έγραφε το βιβλίο «Das Schloß» είχε υπόψη του πως ο Πύργος είναι ένα αρχέτυπο της κλειστής ολιγαρχικής κοινωνίας των κυρίαρχων. Γνώριζε πως ο περιβόητος Klamm και οι συν αυτώ είναι απρόσιτοι στους «πεδινούς» και δεν μπορεί ο «κοινός θνητός» να εισέλθει παρά μόνο να ακούει ιστορίες που ίσως είναι αληθινές ίσως και όχι. Έτσι λειτουργούσε η αριστοκρατία ανά τους αιώνες. Όπως όμως οι επικυρίαρχοι ζούσαν σε ένα χρυσό ghetto έτσι και οι απόβλητοι ζούσαν καιν ζουν σε ένα σκοτεινό ghetto. Είναι κάτι σαν αυτό που είχε γράψει πριν κάμποσα χρόνια ο Noam Chomsky για τον Τρίτο Κόσμο των Μεγαλουπόλεων. Πόλεις – φρούρια υποάρχουν σχεδόν σε όλο τον κόσμο. Για παράδειγμα, όποιος έχει επισκεφτεί το Caracas γνωρίζει πολύ καλά τί σημαίνει «Chacao» (η συνοικία στην οποιία έχουν περιχαρακωθεί οι πλούσιοι). Το ίδιο και στο San Salvador.
    Όσο θα αποκτηνώνεται ο Έλληνας και όσο η οικονομία θα πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο αλλά και όσο θα αυξάνεται το ποσοστό των φτωχών (21% σύμφωνα με την Euriostat στην Ελλάδα που έχει και το δεύτερο μεγαλύτερο ποσοστό στην Ε.Ε. των 27, δύο μονάδες πίσω από τον πρώτο – Λετονία) τόσο θα πολλαπλασιάζονται οι πιθανότητες να δούμε και στην Αθήνα τέτοια φαινόμενα.

  5. πολύ εξωστρεφές και ωφέλιμο άρθρο.
    ναι, ωφέλιμο, γιατί η νοοτροπία των δυνατών (με την έννοια των ιδιαίτερα πλουσίων, όπως στη βυζάντιο ας πούμε) τείνει όλο και περισσότερο να μας αμβλώσει όλους.
    να μας πεθάνει.
    πλατεία κουμουνδούρου έχει γίνει όλη μας η ζωή, από την τρομοκρατία του ‘τί θα συναντήσουμε’, ‘πόσο πρέπει να προφυλαχτούμε’, ‘δια παν ενδεχόμενον’.
    δεχόμαστε τέτοια πίεση, που το αγαθό, το καλό, έρχεται πια σαν εξαίρεση,
    και σαν εξαίρεση
    μερικές φορές έχουμε ακόμη και ενοχές να το αποδεχτούμε.
    τα σενάρια του κάφκα, τα αμερικάνικα φιλμ της δεκάρας επιστημονικής φαντασίας και κατάμαυρου αύριο, δεν ξέρεις ποτέ πόσο σημερνά είναι…
    τα φρούρια στήνονται παντού.
    στον τόπο εργασίας μου κυκλοφορεί πολύς άσχετος κόσμος: καθηγητές, φοιτητές, πλασιέ βιβλίων, άνθρωποι με διάφορες συναλλαγές με το χώρο, υπάλληλοι εκδοτών, πληροφορικάριοι, γονείς με κάποια αποστολή από τα παιδιά τους, υποψήφιοι χίλιων ειδών.
    με τον καιρό, έμαθα. πολλές φορές, ένα αγαθό χαμόγελο, ένας εύκολος χαιρετισμός με πληροφορεί εσωτερικά ότι το εν λόγω πρόσωπο δε δουλεύει εδώ.
    δλδ, ακόμη και μέσα μας, είμαστε έντειχοι: γιατί να πούμε στον άλλον καλημέρα; έχουμε δουλειά μαζί του; προσπερνάμε…
    σε ένα τέτοιο απάγγειο σαν κι αυτά που περιγράφεις ρίτσα, δεκαετίες πριν, ένας ευρωπαίος καθηγητής ιατρικής διεκδικούσε την ισχυράν προστασία και προσοχή γι’αυτόν και την οικογένειά του. ο δεκαεννιάχρονος γιος του μπήκε στο ιδιωτικό εργαστήριο του πατέρα του, επέλεξε το σωστό δηλητήριο.
    θα μπορούσε να έχει συμβεί παντού.
    βεβαίως.
    μα αυτό είναι ακριβώς το θέμα: προς τι, όλη αυτή η θηριώδης διαφορά;
    μόνο στην απομόνωση.
    ο στρατός στους δρόμους της ιταλίας, οι κλειδωμένες πόρτες των σχολείων μας, τα εξωτερικά φρούρια, πολλές φορές έχουν μέσα τους αλωμένους ανθρώπους.
    κοινότυπες μπούρδες είπα, σόρρυ.
    καλημέρα!

  6. @@ Zalmoxis.. Ναι, θα μπορούσα να αντλήσω ιδεες και υλικό από τον Κάφκα, αλλά ξέρεις ο χωρος μικρός και πεπερασμένος απο μόνος του… Σ ευχαριστώ ομως γιατί υπάρχει συνήθως και η επόμενη φορά.. Οσο για τον Τσομσκι, να σου πω την αλήθεια μου, τον λατρεύω, αλλά μιλάει πολύ και γράφει πολύ..
    Αν και δεν εχω ταξιδευσει στο Σαλβαδορ κλπ , φαντάζομαι ότι το ποπολο θαναι αλλού, οπως και σε καθε πολη τριτοκοσμική ή μη. Αλλά οι πολεις -φρουρια νομίζω ότι είναι κατι διαφορετικό που εμεις δεν το κατανοούμε εύκολα ( νομίζω δηλαδή)
    φιλια

  7. @@ Eleni…. ο ρολος των πλουσίων σε ολους τους αιώνες και βάλε ήταν παντα ο ίδιος. Αλλά να σου θυμισω και παλι ιστορικα΄ότι πάντα υπηρχαν υπογειες δυναμεις εκ των κατω που αναβλυζαν αιφνιδιως και ανεπαισθήτως στην επιφανεια της θαλασσας. Γυριζει η Ιστορια , οπως γυριζει και η Γη, αγαπητη μου φιλη
    ριτς

  8. Τα ίδια συμβαίνουν απ’ ότι έχω ακούσει από διηγήσεις φίλων και στη Λ. Αμερική (Περού, Βραζιλία). Εκεί είναι κάπως λογικό (όχι αποδεκτό βέβαια!) διότι οι εισοδηματικές και κοινωνικές διαφορές είναι χαοτικές. Οι πλούσιοι είναι πάμπλουτοι και οι φτωχοί ζουν στις φαβέλες. Αλλά και στην Ευρώπη; Στην ήπειρο που καυχιέται για τον πολιτισμό της και την ανεκτικότητα της; Δεν ξέρω. Θέλω να πιστεύω πάντως ότι τα πράγματα δε θα φτάσουν στο σημείο που περιγράφεις στο τέλος. Ελπίζω τουλάχιστον…

  9. Aσε που και μέσα που βρίσκεσαι εννοώ στα σίδεροφρ…. καμμιά φορά και τυχαίως, με τους προνομιούχους μπελάς είναι, πρέπει να θυμάσε κωδικούς για να ανοίξουν οι πύλες και άν είσαι σαν την Penelope ονειροπαρμένη που γενικώς ξεχνάει σκαρφαλώνεις τα σίδερα και με την ξενική προφορά κινδυνεύεις να βρεθείς σε άλλα σίδερα μετά έρχεται ο ‘ντόπιος’ σωτήρας και σου λέει ‘no adult moment with Penelope’… !
    Φαύλος κύκλος και για τους μεν και για τους δε.. αλλά υπάρχουν και καλοί ‘Κόκοι’ και η χαρά είναι μέγιστη όταν τους εντοπίζεις 😉

  10. @@@ Penelope/////από σενα ολα να τα περιμένει κανεις.Σιγουρα θα μπουρδουκλωθείς στα καγκελα..γι αυτο αστο καλύτερα…
    Ναι, πότε πότε κατι κοκκοι ειναι χρυσαφένιοι.. χα, χα…Πενελοπε δε μπεστ

  11. Έχω την εντύπωση ότι οι αναχωρητικές τάσεις των πλουσίων, η «φυγή» τους από την πόλη, το κέντρο της δημόσιας ζωής, προς τις επαύλεις κλπ είναι άλλη μία ένδειξη ότι η Δύση βρίσκεται σε μία ελληνιστική εποχή ΙΙ, με την καταστροφή του δημόσιου χώρου, την υποβάθμιση της σημασίας της πολιτικής, το συντηρητισμό, την περιχαράκωση σε ιδιωτικές ομάδες κλπ να ορίζουν τις μελλοντικές εξελίξεις. Σύνδεση παρακινδυνευμένη και, βεβαίως, αβέβαια.

  12. Ασμοδαιος..Φιλε μου ειστε σε πολύ καλό δρόμο, θα έλεγα.. Αν και δεν χρειάζεται τελικά να είμαστε τόσο απαισιοδοξοι, παρ ότι οι εποχές και οι ιστορικές περίοδοι αναπαράγονται με κάθε φορά διαφοροποιημένα χαρακτηριστικά
    χαιρετω

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s