Αγαπημένη Διδώ Σωτηρίου σε είδα,αίφνης, μέσα από τα μάτια της Λεϊλά Ουμάρ


http://www.rosetteguitar.com

Leaving Istanbul from the Chan Center for the Performing Arts in Vancouver

—————————

Ενα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο της Λεϊλά Ουμάρ  «Απέμειναν μόνο τα γραπτά», από την οποίαν ευελπιστώ να πάρω συνέντευξη σύντομα.

» Κάθε φορά που πήγαινα στην Αθήνα μ’έπιανε μια αγωνία. Μια φωνή μέσα μου μούλεγε : «Αν δεν υπάρχει πια ;» και μ’έπιανε μια μελαγχολία. Μετά άρπαζα το τηλέφωνο κι ώσπου ν ‘ ακούσω τη φωνή της η αγωνία μου κορυφωνόταν. Μόλις άκουγα τη χαρούμενη φωνή της της φώναζα «Διδώ, Διδώ, σ’ επεθύμησα πολύ» κι εκείνη απαντούσε :»Αφού είναι έτσι, έλα γρήγορα» Ετρεχα τότε σ’εκεινη την πολυκατοικία που βρίσκεται σε μια συνοικία με ανηφόρες και μόλις τη συναντούσα αγκαλιαζόμασταν σφιχτά και δεν την άφηνα για αρκετή ώρα. Μετά μ ‘ έπαιρνε και με οδηγούσε στο μικρό καθιστικό της και με κάθιζε δίπλα σ’ ένα τραπέζι που ήταν γεμάτο με σπιτίσιους κουραμπιέδες με κυπελάκια γεμάτα φιστίκια και φουντούκια, ακόμη και κάποια ποτά. Σ ένα  βάζο υπήρχαν πάντα φρέσκα λουλούδια και παραδίπλα στίβα βιβλίων….( ΦΩΤΟ : Η Λειλά Ουμάρ στην Πολη)

Πάντοτε μ ‘ εκείνο το παιδικό και σκαμπρόζικο βλέμμα της και σκάζοντας στα γέλια μου έλεγε : Ξέρεις ; Το σκαπούλαρα πάλι το δωδέκατο εγκεφαλικό μου αυτή τη φορά…Νόμιζα ότι αστειεύεται. Ομως η αδελφή της το επιβεβαίωνε : Πραγματικά πέρασε δώδεκα εγκεφαλικά. Σε όλες τις περιπτώσεις έμεινε σε κώμα για μέρες. Κάθε φορά απελπιζόμαστε και ξαφνικά την βλέπαμε να ανοίγει τα πανέξυπνα μάτια της και να μας χαμογελάει…

Η Διδώ Σωτηρίου στο αθάνατο έργο της με τον τίτλο «Χαιρετισμούς απ την Μικρά Ασία» ( «Ματωμένα Χώματα «)  περιγραφει τη ζωή ενός Μικρασιάτη Ρωμιού του Μανώλη Αξιώτη που μεταξύ του 1914 και 1918 εντάχτηκε στον ελληνικό στρατό. Σ’ αυτο το βιβλίο αναφωνεί : «Χαιρετίστε μου τη Μικρά Ασία…την πατρίδα μου. Ας μην μας μισήσει επειδή ποτίσαμε τα χώματά της με αίμα. Ο Θεός ας τιμωρήσει τους δήμιους που εξώθησαν τα αδέλφια να πολεμήσουν μεταξύ τους «…….»Αχ, ας ήταν ένα απλό όνειρο όλος αυτός ο πόνος που τραβήξαμε… Ας μπορούσαμε να πηγαίνουμε και πάλι στα χωράφια μας όλοι μαζί,  βοηθώντας ο ένας τον άλλον….Ας μπορούσαμε όλοι με τις αγαπημένες μας χέρι χέρι να ξεκινούμε από τα χωράφια με τις ανθισμενες κερασιές και να παίρνουμε το δρόμο για τις πλατείες όπου θα γλεντήσουμε. Στα καλά καθούμενα μαχαιρώσαμε ο ένας τον άλλον, κατασπαράξαμε τις ψυχές μας. Μια ολόκληρη γενιά κατέσφαξε τον εαυτό της …»

Μόλις καθήσαμε στις θέσεις μας μου έλεγε η Διδώ : «Κοίταξε με. Πόσο θάθελα το βιβλίο μου να διδάσκεται στα σχολεία των βαλκανικών χωρών. Τότε δεν θα συνέβαινε αυτός ο ελεεινός πόλεμος στη Βοσνία. Βέβαια, ένα βιβλίο μόνο του δεν φέρνει την ειρήνη, αλλά τουλάχιστον όσοι το διαβάσουν θα καταλάβουν το πώς τους βάζουν να πολεμήσει ο ένας τον άλλο, το πώς βάφουν τα χέρια τους με αίμα. Το πρωϊνό της της 24ης Ιουλίου του 1974 όταν άκουσα από το ραδιόφωνο την επιστροφή στην Κύπρο φώναξα προς τον ελληνικό λαό : «Δεν φταίει ο τουρκικός λαός. Οι πολιτικοί είναι οι ένοχοι. Οσοι με ακούτε συμφιλιωθείτε με τους γειτονες σας» Ομως σε τέτοιες σκληρες περιόδους οι άνθρωποι δεν θέλουν τα δουν την αλήθεια και τα βιβλία παραμερίζονται.»

Οταν γνώρισα τη Διδώ  στην Αθήνα την έπεισα ύστερα από 65 χρόνια να επισκεφθεί τα χώματα όπου είχε γεννηθεί. Είχε απογοητευτεί από τα αλλεπάλληλα εγκεφαλικά που περνούσε. Πίστευε ότι ο οργανισμός της δεν θα άντεχε τη μεγάλη συγκίνηση που θα δοκίμαζε όταν θα έκανε ένα ταξιδι κι όταν θα επισκεπτόταν την κωμόπολη Σίριντζε του Αϊδινίου που ήταν η ιδιαίτερη πατρίδα της. Εκείνος που τη διευκόλυνε να επισκεφθεί την Τουρκία ήταν ο επιχειρηματίας Μπεσίμ Τουμπούκ, ένας άνθρωπος που πίστευε στην τουρκοελληνική φιλία. Σε μια περίοδο που ετοιμάζαμε μια καινόύργια εκδοση του βιβλίου της είχαμε προγραμματίσει να επισκεφθεί πρώτα την Πόλη σαν μια σταχτομπούτα και μετά να παει ως το Σίριντζε ξεκούραστη. Δεν θα ξεχάσω το πόσο είχαν κοκκινήσει τα μάγουλα της από τη συγκίνηση της την πρώτη ημέρα που τη δεξιωθήκαμε στην Πόλη. Ολοι οι προσκεκλημένοι είχαν κάνει μια μακριά ουρά για να υπογράψει τα βιβλία τους. Την αγκάλιαζαν με πολυ θέρμη. Ενα Σαββατοκύριακο την στειλαμε στην ιδιαίτερη πατρίδα της.Η Διδώ κάθε φορά που βλεπόμασταν και θυμόταν εκείνο το ταξίδι της συγκινιόταν το ίδιο . Τρελλαινόταν να μου δείχνει φωτογραφίες της με τους κατοίκους της περιοχής και με το μενού του εστιατορίου στο οποίο είχαν δώσει το όνομά της.

Από τα εικοσιπέντε χρόνια που είχε ζήσει με το συζυγο της, τον Πλάτωνα, δραστηριοποιημενο στην Αριστερά, τα οκτώ τα είχε περάσει περιθάλπτοντας τον η ίδια , καθώς  ηταν κατάκοιτος από εγκεφαλικό. Οταν μου τα εξηγούσε αγωνιούσε σαν μικρό παιδί. Οταν μου έδειχνε τις φωτογραφίες του γινόταν ρομαντική. «Πολύ τον αγάπησα. Ηταν ένας τίμιος άνθρωπος.Ποτέ δεν πρόδωσε τις αρχές του. Επί πλέον ήταν ένας θαυμάσιος σύζυγος. Ποτέ δεν μου περιόρισε τα ταξίδια μου, τις διαλέξεις μου», μου έλεγε.

Μια μέρα τη ρώτησα : » Διδώ, δεν ερωτεύτηκες άλλον άνδρα ;» Εβαλε τα γέλια. Γελώντας τσαχπινικα μου είπε : ¨Μη τα σκαλίζεις τώρα αυτά » Στα τελευταία δέκα ταξίδια μου διαπίστωνα ότι αγωνιούσε να τελειώσουν μια ώρα αρχίτερα οι επισκευές του «Οικου των Συγγραφέων». Μια μέρα, γελώντας παλι μου ειχε πει : » Μια μέρα μερκοί εργάτες που κάνανε τις επισκευές μου δείξανε κατι αποκόμματα εφημερίδων που τα είχαν βρει κρυμμένα μέσα στους τοίχους. Οταν τα διάβασα συγκινήθηκα. Ολα τα άρθρα που έγραφα στην Κατοχή εναντίον των Ναζιστών τα έκρυβα μεσα σε τρύπες που άνοιγα στους τοιχους και απο πάνω έβαζα τσιμέντο…..

—————————

Η πραγματική δύναμη της Διδούς Σωτηρίου είναι το πάθος και η ανθρωπιά. «Οι ήρωές της ένας κόσμος ολόκληρος με δικά του χαρακτηριστικά. Εκείνα τα δευτερεύοντα πρόσωπα με τα πρωτεύοντα δράματά τους ο καθένας αντιπροσωπεύει κι έναν κόσμο κι όλοι μαζί την ανθρώπιμη μάζα. Και πόσο κοντινοί μας», εγραψε γι αυτήν ο Ν.Βρεττάκος. Είχε την επίγνωση του μυθιστορηματικού εγχειρήματος που υπηρετούσε και την ευθύνη που κουβαλούσε η πένα της. «Το μεγαλείο και το βόγγο αυτής της αδούλωτης γενιάς τρομάζεις και που το αγγίζεις καθώς πασχίζεις να δώσεις κάτι από κείνα τα χρόνια» θα προλογίσει στην «Εντολή». Και ακόμη: «Τούτο το βιβλίο τό ‘γραψα σαν παθός που βλέπει τα χρόνια να φεύγουν και βιάζεται να ξεπληρώσει ένα χρέος», για να καταλήξει: «ποτέ πια άνθρωποι στην ήμερη πατρίδα μας να μην ξαναδοκιμάσουν τέτοια δεινά. Κι ούτε συγγραφέας να βρεθεί μπροστά σε τόσο δύσκολο χρέος».
Το έργο της Διδούς Σωτηρίου μεταφράστηκε στα γαλλικά, γερμανικά, ρωσικά, ρουμάνικα, ουγγαρέζικα, βουλγάρικα, τούρκικα, με πολύ μεγάλη απήχηση. Τα «Ματωμένα χώματα» θα χαρακτηριστούν «κάστρο σωστό λόγου, ενάντια στον καιρό, τη λησμονιά και το ψέμα».

The New Hijab ( άσχετο και μόνο προς διάνθιση του ποστ)

5 thoughts on “Αγαπημένη Διδώ Σωτηρίου σε είδα,αίφνης, μέσα από τα μάτια της Λεϊλά Ουμάρ

  1. Όσες φορές και αν διαβάσω τα υπέροχα «Ματωμένα Χώματα», δεν θα πάψω να συγκινούμαι με τη δυνατή γραφή της διδούς Σωτηρίου. Και, το σπουδαιότερο, να διαπιστώνω ότι όσες αγριότητες και αν περιγράφει αυτό το βιβλίο, πουθενά δεν προτρέπει σε μίσος κατά των Τούρκων, πουθενά δε στρέφεται κατά των Τούρκων, αφού αναφέρονται και αρκετές ακρότητες των δικών μας, παρά εστιάζει στον ανθρώπινο παράγοντα ανεξαρτήτως φυλής ή θρησκείας και την πορεία του μέσα από κακουχίες και πολέμους.
    Υ.Γ. Το Σιριντζέ, που αναφέρεται στην ανάρτηση αυτή, είναι ο Κιρκιντζές, που διαβάζουμε στο βιβλίο;

  2. είσαι απόλαυση! χα χα χα , δε νιου χιζάμπ!
    τρελάθηκα!

    άνθρωποι σαν τη διδώ σωτηρίου δεν ξέρω αν είναι λίγοι ή πολλοί, εξαιρέσεις ή δεν ξέρω και πάλι τι, ένα ξέρω.
    ζούμε χάρη σ’αυτούς.

    αυτοί προξενούν τις φιλίες, την εξωτερίκευση αγαθών συναισθημάτων από τους συνανθρώπους τους, χωρίς διευκρίνηση καταγωγής, φύλου, κλπ.

    περιμένουμε και τη συνέντευξη!

  3. @@@@@@@ Eleni and Penelope

    Προς στιγμήν νόμισα ότι το ποστ θα επεφτε βαρύ στο κεφάλι καλοκαιριάτικια κι είπα να αναφερθώ στο χιτζάμπ….Αν κάνετε κλικ πανω στον τιτλο του θα σας παει στο σάιτ της κοπελας που το γράφει κι εχει μεγάλη πλάκα.
    φιλια εκδρομικά Σ/Κουκικά

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s