Bond, James Bond



Παρακολουθούσα προχθές στο σινεμά τον Πιρς Μπρόσναν στο Mamma mia. Οι κινήσεις του, η θετική αύρα που σκορπίζει γύρω του ένας χαρισματικός ηθοποιός…. όλα ωραία. Όμως, ό,τι κι αν έκανε ο Μπρόσναν μέσα σε ένα όμορφο ελληνικό, νησιωτικό καλοκαιρινό τοπίο, η σύγκριση με τον πράκτορα 007 ήταν αναπόφευκτη. Μποντ, Τζέιμς Μποντ. Ο αγαπημένος πράκτορας όλων των εποχών έχει αναδείξει μια κινηματογραφική σχολή που όμοιά της δύσκολα θα αναπαραχθεί στο μέλλον. Όχι μόνο γιατί σε όλες τις ταινίες που πρωταγωνιστούσε η «γοητεία» του Ψυχρού Πολέμου ήταν συγκλονιστικά αφαιρετική, αλλά γιατί ο θεατής πίσω από κάθε σκηνή διέκρινε αμυδρά τον εαυτό του, ακόμη και όταν οι πρωταγωνιστές πραγματοποιούσαν φανταστικά ακροβατικά, «έριχναν» τη γυναίκα – πράκτορα ή το διακινδύνευαν (ακόμη χειρότερα) και αυθαδίαζαν μπροστά στην πιο εξελιγμένη θανατηφόρο μηχανή της τότε ΕΣΣΔ. Η περιπέτεια, στοιχείο γονιδιακό του πρωτόγονου ανθρώπου που μετεξελίχθηκε σε τέχνη επιβίωσης, ενυπάρχει στον καθέναν από εμάς, έστω και σε αδράνεια. Γι’ αυτό και όταν ξεφυλλίζοντας τους «Τάιμς» του Λονδίνου έπεσα πάνω σε ένα σπάνιο αφιέρωμα για τον Τζέιμς Μποντ και τον «πατέρα» του Ιαν Φλέμινγκ (συμπληρώθηκαν εκατό χρόνια από τη γέννηση του συγγραφέα), θέλησα να ξεκλέψω κάτι από τον ορυμαγδό των αναφορών και να το μοιραστώ μαζί σας. Το ξεσκόνισμα της μνήμης κατά διαστήματα βοηθάει πολύ.

Κάποιο πρωινό του 1952 στην Τζαμάικα, ένας μεσήλιξ Βρετανός δημοσιογράφος κάθησε στην καρέκλα του γραφείου και σκιαγράφησε την προσωπικότητα ενός μυστικού πράκτορα, ο οποίος επρόκειτο να εξελιχθεί σε μία από τις επιτυχέστερες δημιουργίες στον χώρο της λογοτεχνίας. Ως εκείνη την ημέρα ο Ιαν Φλέμινγκ δεν είχε ξαναγράψει. Είχε δοκιμάσει την τύχη του στην τράπεζα, στο χρηματιστήριο και στην εφημερίδα. Μόνο κατά τη διάρκεια του πολέμου, όντας αξιωματικός των ναυτικών μυστικών υπηρεσιών βρήκε αυτό που στη συνέχεια τον ανέδειξε… Εκείνο το πρωινό στην Τζαμάικα, ο Φλεμινγκ έκανε βιαστικά ντους -είχε προηγηθεί ένα άθλιο ξενύχτι με πιοτό και γυναίκες- και κάθησε στο γραφείο του, κτυπώντας με έξι δάκτυλα τα πλήκτρα μιας παμπάλαιης Royal. «Τα αρώματα, ο καπνός και ο ιδρώτας στο καζίνο προκαλούσαν ναυτία στις τρεις τα ξημερώματα…», ήταν η πρώτη γραμμή του κειμένου του. Ενα μήνα μετά, δακτυλογράφησε τις τελευταίες λέξεις του έργου του «… τώρα η σκύλα είναι νεκρή». Το Casino Royal είχε ολοκληρωθεί και ο Τζέιμς Μποντ μόλις είχε γεννηθεί.

Οι μυθιστοριογράφοι εμπνέονται από την πραγματικότητα, αλλά ο Φλέμινγκ στήριζε στους ανθρώπους, στα πράγματα και στα μέρη που ο ίδιος γνώριζε τον φανταστικό κόσμο του Μποντ. Οι χαρακτήρες, οι συνωμοσίες, οι τοποθεσίες, τα σατανικά μηχανήματα και οι καταστάσεις στις ιστορίες του Μποντ βασίζονται στο γεγονός ότι ο αναγνώστης ή ο θεατής δύσκολα διακρίνουν πού τελειώνει ο πραγματικός κόσμος του Φλέμινγκ και πού αρχίζει ο φανταστικός κόσμος του Τζέιμς Μποντ. Η κατασκοπεία είναι συχνά από μόνη της κάτι μυστηριώδες, ανάμεσα στο αληθές και το αναληθές, «εικαστική» σύνθεση με τη συμμετοχή της φαντασίας, της πραγματικότητας και της πλάνης ή της απάτης. Ως πρώην αξιωματούχος των μυστικών υπηρεσιών, ο Φλέμινγκ σκεφτόταν όπως ένας κατάσκοπος και έγραφε σαν κατάσκοπος. Ήταν όμως και καλός δημοσιογράφος. Με αυτήν την ιδιότητα υπήρξε φλύαρος, μικροκλέφτης ειδήσεων και ιδεών, αποδελτίωνε χρήσιμο υλικό και κατέγραφε πρόσωπα και ονόματα, γκάτζετ, μενού εστιατορίων και ολόκληρες προτάσεις, στοιχεία της τρέχουσας πραγματικότητας δηλαδή, τα οποία αίφνης μετατρέπονταν σε επιστημονική φαντασία. Κάποτε ο Φλέμινγκ είχε δηλώσει : «Όλα όσα γράφω έχουν ένα άλλοθι αλήθειας»…

Ο Τζέιμς Μποντ ήταν εν μέρει αυτό που δεν ήταν ο Φλέμινγκ.


Το φανταστικό του δημιούργημα, αυτό που θα ήθελε να έχει γίνει, αλλά… Ο Μποντ είναι ο ρομαντικός μύθος, το παραμύθι, η δέσμευση ότι η Βρετανία, έχοντας θριαμβεύσει στον πόλεμο, θα παρέμενε πανίσχυρη δύναμη κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Στην γκρίζα ατμόσφαιρα της λιτότητας της μεταπολεμικής Αγγλίας υπήρχε ένας άνδρας που έπινε σαμπάνια συνοδεύοντάς την με χαβιάρι, απολάμβανε το αχαλίνωτο σεξ, τα γκλαμουράτα ταξίδια στο εξωτερικό και διέθετε ένα μάλλον πολύ σεβαστό κομπόδεμα… Δεκατρείς ιστορίες ακολούθησαν το Casino Royal. Ως τον θάνατό του, ο Φλέμινγκ πούλησε πάνω από 40 εκατ. αντίτυπα και δημιούργησε μια εκδοτική και κινηματογραφική αυτοκρατορία. Σήμερα, τουλάχιστον ο μισός πληθυσμός της γης έχει παρακολουθήσει κάποια από τις ταινίες του Μποντ ή έχει διαβάσει ένα βιβλίο του Φλέμινγκ, ο οποίος για πρώτη φορά οραματίστηκε τον Μποντ το 1944. «Πρόκειται να γράψω την ιστορία ενός κατασκόπου για να δώσω τέλος σε όλες τις άλλες ιστορίες αυτού του είδους», είπε σε φίλο του.

Και έκανε ακριβώς αυτό: ξετίναξε ό,τι ξέραμε και δεν ξέραμε ως εκείνη τη στιγμή.

Για τον Φλέμινγκ, ο Μποντ δεν ήταν ένας κατάσκοπος. Ήταν η επιτομή του κατασκόπου και όλων των κατασκόπων που ο Βρετανός συγγραφέας συνάντησε κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ο πράκτορας 007 ήταν ο ήρωας που έκανε τον Φλέμινγκ να δειλιάζει μπροστά του. «Δεν θα μπορούσα ποτέ να γίνω σαν κι αυτόν. Ο Μποντ έχει τα guts που εγώ δεν έχω». Παρ όλα αυτά, ο Φλέμινγκ αντιλαμβανόταν με εξαιρετικό τρόπο τη γοητεία των αντικειμένων.

Βρισκόμαστε στις δεκαετίες του ’50 και του ’60 και ήταν φυσικό να λατρεύει εξεζητημένα αυτοκίνητα της εποχής. Ενα από τα αγαπημένα του ήταν μια Ford Thunberbird, για την οποία η γυναίκα του Αν έλεγε ότι «ήταν πάνω από τις οικονομικές μας δυνατότητες, αλλά κάτω από την ηλικία μας». Πάντως δεν εθεωρείτο σπουδαίος οδηγός, εν αντιθέσει με τον Μποντ που είχε όλα τα συμπτώματα της ράτσας των οδηγών που φωνάζουν silly bastard! Ο Φλέμινγκ ζούσε την εποχή των σπουδαίων οικιακών συσκευών, των τρένων, των αεροπλάνων, των φανταστικών όπλων. Σε όλες τις ιστορίες του αγκαλιάζει τα γκάτζετ, τους μοιράζει ρόλους, κάνει τον αναγνώστη να διερωτάται ποιος είναι τώρα ο πρωταγωνιστής, ο άνθρωπος ή το γκάτζετ; Μια απλή βούρτσα μαλλιών κρύβει μέσα της χάρτες και πριόνια και μια πίπα από αμίαντο χωράει μυστικά έγγραφα τα οποία δεν καίγονται, κι ας καπνίζει ασυστόλως ο Μποντ… Για πολλούς, ο Ιαν Φλέμινγκ ήταν ο άλλος Τζέιμς Μποντ, ο μυστικός πράκτορας που κινούσε τα νήματα πίσω από την παλιά γραφομηχανή, χορηγώντας απλόχερα στον κόσμο την αίσθηση της απόλυτης εξουσίας, αλλά και της απόλυτης ελευθερίας. Ο,τι δεν έχει δηλαδή ο άνθρωπος.

ριτς

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 13-7-2008

υγ. Για την koptoraptou, που τον ζήτησε😉

18 thoughts on “Bond, James Bond

  1. Καλημέρα,
    My name is Sofia,
    Sofiascomments !!
    προσπάθεια χιούμορ απο ότι μυαλό έχει απομείνει
    Το υπόλοιπο το έχει πάρει ο απίστευτος αέρας που φυσάει συνεχόμενα τόσες μέρες!
    μπάι ντίαρ Ρίτσ

  2. Να πώ την αλήθεια μου δεν συμπάθησα ποτέ μου τον Τζέημς Μποντ (δεν έχω δεί ποτέ μου ούτε μία ταινία και διάβασα μόλις ένα βιβλίο του Φλέμινγκ)
    Αντιθέτως μου άρεσαν πάντα τα βιβλία, αλλά και οι κινηματογραφικές τους μεταφορές, του έτερου τέως κατασκόπου (με πολύ πλουσιότερη και «ύποπτη» δράση) και μετέπειτα συγγραφέα, του Graham Greene.
    Και από τους δύο πάντως βγαίνει το συμπέρασμα ότι και στην συγγραφή, έκαστος στο είδος του…

  3. Φλέμινγκ και Μποντ…
    Καζαντζάκης και Ζορμπάς…
    Φελίνι και Γκουίντο Ανσέλμι / Μαρτσέλο Μαστρογιάνι…

    Η παλιά γνώριμη ιστορία: Ένας δημιουργός και το alter ego του που μπορεί να πάει πέρα από τις δυνάμεις του 1ου, στα όρια που μπορεί η φαντασία του να στείλει το δημιούργημά του.
    Και όσο το δημιούργημα πάει παραπέρα, τόσο ο άνθρωπος / θεατής / αναγνώστης καλείται να κάνει μερικά βήματα παραπάνω…

  4. Εμένα μου άρεσαν οι πρώτες ταινίες του James Bond -αυτές με τον Sir Sean 🙂

    Αλλά, στ’ αλήθεια, το καλύτερο στις ιστορίες του Μποντ είναι τα απίστευτα gagets -μπορεί σήμερα να μην εντυπωσιάζουν πολύ, αλλά στην εποχή τους ήταν πολύ πρωτοποριακά. Κατά τα άλλα, πολλοί πράκτορες ήταν ίσως καλύτεροι, και πιο καλογραμμένοι -εγώ έχω διαβάσει μόνο ένα.

    Καλή βδομάδα, Ριτσάκι!🙂

  5. Αων και ξερό ψωμί – αν και ο καινούριος καλός είναι επίσης! Είναι άξιον θαυμασμού πως ένας ήρωας γέννημα θρέμα του ψυχρού πολέμου κατορθώνει και επιβιώνει (και μάλιστα εξαιρετικά) στην εποχή μας. Αν και πιστεύω ότι πλέον ο Τζέισον Μπορν του έχει πάρει τη σκυτάλη προ πολλού από κάθε άποψη.

  6. και τι τον έπιασε εκείνο τον άγγλο και κάθησε στην καρέκλα και έτεκε τζέημς μποντ;
    τελικά, δις ιζ δε κουέστιον
    διότι τα μικρά ατομάκια σαν κ εμάς και σαν κι εκείνον προδίδουν κάποια ψήγματα από την ιστορία, τα χρονοντούλαπα, και τα μυστικά της.
    ο φλέμιγκ ήταν μια επιτομή των καιρών του, όπως και η πρώην άνεργη νοικοκυρά και συγγραφέας του χάρι πότερ είναι μία άλλη.
    τα λέω, γιατί μόλις έσπασα τα μούτρα μου μπροστά σε μια επιστημονική υπόθεση τόσο σκοτεινή όσο κι ένα εργαστήρι του μποντ, τζέιμς μποντ!…
    η ζωή καμιά φορά απογοητεύει από εκεί που δεν το περιμένεις…
    τι λέω τώρα.
    να. ότι ιστορίες σαν τις ‘ανάλαφρες’ του τζέιμς μας, είναι τελικώς σαρκαστικά μηνύματα του ‘τα σκοινάκια που σας έχουμε δέσει υπάρχουν, τουλάχιστον διασκεδάστε
    το’…

    την καλημέρα μου στην παρέα!

  7. Υπέροχο κείμενο, εξαιρετική όπως πάντα, αλλά!
    Γράφεις για Τζέημς Μποντ και δεν βάζεις μια φωτογραφία του Ντάνιελ Γκρέγκ;;;
    Δεν γράφεις μία λεξούλα γι’ αυτό τον ξανθομπάμπουρο γκομενάκι που μας άφηκε άφωνες στους κινηματογράφους δεμένο τσιτσίδι σε μία καρέκλα;;; Παράλειψις, Ρίτσα μου!!! Τεραστία και επιλείψιμη!

    ΥΓ.: Τα φιλιά μου!!!!

  8. ρε κοπτοραπτού! μασάμε εμείς; σε σένα βασιζόμαστε να βρεις να μας τον προσφέρεις στο πιάτο!
    μμμ… μμμ…. αααχχχχχ….

  9. πώς μέσα στο καλοκαίρι του «Μαμμα μία», εσείς καλή μου κυρία, μας πήγατε στο χειμώνα της Ιγγλετέρας και τον Φλέμινγκ… τι να πώ? Για άλλη μια φορά υποκλίνομαι…
    (το αργό ιντερνετ μου σπάει τα νεύρα, μέχρι να ανοίξουν οι φωτό στο μπλογκ σου κόντεψα να γεράσω….)

  10. Εμενα σαν bond μου αρεσει ο Μπροσναν αλλα συμφονα με το blog μου παρατηρω οτι δεν αρεσει τοσο στην Ελλαδα δυστιχος ο Μπροσναν.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s