Να δούμε τί θα πούμε , τώρα, στα παιδιά….


Οσοι αυτές τις μέρες τριγυρνούν στους δρόμους του Πεκίνου φαντάζομαι ότι θα νιώθουν ασφυκτική πάνω τους την έννοια του υπερπληθυσμού. Ανθρωποι σε πλήρη αριθμητικό κορεσμό, σαν τάγματα μυρμηγκιών, σαν αποικίες εντόμων καταλαμβάνουν τεράστιες εδαφικές εκτάσεις, κινούνται βιαστικά, αγγίζουν με κομφουκιανή χάρη ο ένας τον άλλον…. Ανθρωποι που οχλαγωγούν, που αλλάζουν τον ρουν της ιστορίας, που επιδιώκουν να εξασφαλίσουν για τον εαυτό τους το μέγιστο ποσοστό ευζωίας και νομής των υλικών αγαθών. Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια που ο λογοτέχνης έγραφε για το πλήθος που αύριο θα γίνει εφιάλτης. Η γη, έλεγε, με τα πεντακόσια και τα οκτακόσια εκατομμύρια έγινε η γη με τα τρία δισεκατομμύρια και αύριο με τα τέσσερα και τα είκοσι δισεκατομμύρια.

Προφανώς ο λογοτέχνης ήταν βαθιά επηρεασμένος από τον Αγγλο οικονομολόγο Τόμας Μάλθους και την απαισιοδοξία του απέναντι σ’ έναν ραγδαία αυξανόμενο πληθυσμό. Στο βιβλίο του «Μελέτη επί της Αρχής του Πληθυσμού» [1798] ο Μάλθους σημείωνε ότι ο πληθυσμός της γης αυξάνεται με γεωμετρικό ρυθμό, ενώ τα αποθέματα τροφής αυξάνονται αριθμητικά. Αρα, αν κάτι περίμενε την ανθρωπότητα στη γωνία, ήταν η σταδιακή καταστροφή της, καθώς τη δεδομένη στιγμή δεν θα υπήρχε η παραμικρή δυνατότητα να τραφούν οι ορδές των δισ. Ο Μάλθους με την πάροδο των χρόνων απέκτησε οπαδούς, ένας εκ των οποίων είναι ο Αμερικανός εντομολόγος Πολ Ελριχ. Το 1968, έξι χρόνια μετά τη δημοσίευση της «Σιωπηλής Ανοιξης» από τη Ραχήλ Ρ. Κάρσον -το βιβλίο ήταν το πρώτο λιθαράκι σ’ αυτό που στη συνέχεια ονομάσαμε σύγχρονη περιβαλλοντική συνείδηση- ένας νεαρός Αμερικανός εντομολόγος, καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Στάνφορντ της Καλιφόρνια δημοσίευσε το εκρηκτικό βιβλίο «Πληθυσμιακή Βόμβα». Το σκεπτικό του βιβλίου θεωρήθηκε αντανάκλαση της επαναστατικής ευαισθησίας και της αναμενόμενης ανησυχίας της εποχής του. Ο Ελριχ και η σύζυγός του Αννα παρουσίασαν ένα μεταμαλθουσιακό σενάριο άμεσης πληθυσμιακής έκρηξης η οποία θα οδηγούσε στην καταστροφή. «Η μάχη για να θρέψουμε όλη την ανθρωπότητα έχει τελειώσει», προειδοποιούσε το ζεύγος Ελριχ. «Στις δεκαετίες του ’70 και του ’80, εκατοντάδες εκατομμμύρια άνθρωποι θα πεινάσουν μέχρι θανάτου. Εκείνη την τελευταία μέρα, τίποτα δεν θα μπορεί να αποτρέψει τη δραματική αύξηση των ποσοστών θανάτων…». Οταν ο Ελριχ έγραψε το βιβλίο «Πληθυσμιακή βόμβα», ο πληθυσμός της γης ήταν γύρω στα 3,5 δισ. Σήμερα είναι 6,7 δισ.

Την επομένη της δημοσίευσης του βιβλίου, όπου μεταξύ άλλων ο Ελριχ έλεγε ότι οι κοινωνίες οφείλουν να βρουν τρόπους περιορισμού της πληθυσμιακής αύξησης ξέσπασε πόλεμος διαμαρτυριών. Η Αριστερά χαρακτήρισε ανήθικη τη μεταμαλθουσιακή θεωρία και εξέφρασε φόβους ότι η Δεξιά θα τη χρησιμοποιήσει, προκειμένου να προωθήσει τα σχέδιά της για… εθνοκαθάρσεις! Αλλά και η Δεξιά είχε τις απόψεις της. Οι εκπρόσωποί της είπαν ότι μια τέτοια αύξηση του πληθυσμού θα περιόριζε τα δικαίωμα του ατόμου. Και αυτοί επομένως επανέλαβαν τους φόβους των μαλθουσιανών που πίστευαν ότι τα δισ. των ανθρώπων θα απαιτούσαν να αποκτήσουν ό,τι είχε ο ένας, ο προνομιούχος! Σαράντα χρόνια μετά, το μήνυμα του Ελριχ (σήμερα είναι 76 ετών) έχει αμβλυνθεί. Ο ίδιος και η γυναίκα του δημοσίευσαν ένα άλλο βιβλίο με τον τίτλο «Το Κυρίαρχο Ζώο», με κεντρικό θέμα τον Homo Sapiens, ο οποίος έγινε τόσο ισχυρός, ώστε μπορεί πλέον να υπονομεύσει την ικανότητα της γης να αντέξει όλο και περισσότερους ανθρώπους.

Ας είμαστε, όμως, ρεαλιστές. Και τότε και τώρα, οι φωνές αγωνίας, έμπλεες αρνητισμού, δεν στηρίζονταν στο πουθενά. Η φτώχεια του παρελθόντος και η ευημερία του σήμερα -τα δύο άκρα του ίδιου ζητήματος- αποτελούσαν και αποτελούν βούτυρο στο ψωμί όσων αρέσκονται στην εσχατολογία. Η διάχυση του φόβου παραμένει δυνατό εργαλείο προσέγγισης της ζωής των ακυβέρνητων ανθρώπων και ο παραλογισμός είχε οδηγήσει κάποιους να ισχυριστούν ότι ο υπερπληθυσμός θα υπονόμευε την οικονομική ανάπτυξη και θα βοηθούσε στην εξάπλωση του κομμουνισμού. Ευτυχώς άπαντες διαψεύστηκαν πανηγυρικά -τουλάχιστον σε μεγάλο βαθμό- καθώς μέσα από τον λαϊκό καπιταλισμό και την «απαξιωμένη» παγκοσμιοποίηση, τεράστιες πληθυσμιακές ομάδες στον Τρίτο Κόσμο ωφελήθηκαν και σήμερα συνθέτουν μια ευρεία μεσαία τάξη. Ωστόσο, θέμα υπάρχει, αν και όχι όσο βίαιο το παρουσιάζουν: η περιβαλλοντική κρίση, η ενεργειακή στη συνέχεια κρίση και η πρόσφατη κρίση των τροφίμων έχουν κοινό παρονομαστή που δεν είναι άλλος από την αύξηση του πληθυσμού.

Τι ειρωνεία κι αυτή! Τη στιγμή που μιλάμε με τόση άνεση για τον ποιοτικό άνθρωπο, για τα αγαθά των προηγμένων κοινωνιών, για την ανάδειξη ακόμη περισσότερο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που προσδοκούμε περαιτέρω βελτίωση της ευημερίας και άμβλυνση διεθνώς της φτώχειας, κάποιοι επιστήμονες επανέρχονται για να ταράξουν τη νηνεμία του σύγχρονου πολίτη, αυτού που θα ήθελε να δει την οριστική μετατροπή του φυσικού όντος σε ολοκληρωμένη μονάδα της κοινωνικής ζωής. Κι έρχονται πώς λέτε; Προτείνοντας στα νέα ζευγάρια να αποφεύγουν την τεκνοποίηση ή να γεννούν… μινιμαλιστικά προκειμένου να σωθεί ο πλανήτης! Συνδέουν δηλαδή για χιλιοστή οφορά την καινούργια ζωή με τη ζωή του πλανήτη. Σώστε τον πλανήτη! Σταματήστε να γεννάτε! Αυτό ήταν εν πολλοίς το μήνυμα του κύριου άρθρου του σοβαρού επιστημονικού περιοδικού British Medical Journal. Στο επίμαχο άρθρο αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι η γέννηση ενός παιδιού σήμερα στη Βρετανία θα είναι υπεύθυνη για την αύξηση κατά 150% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα απ’ ό,τι η γέννηση ενός παιδιού στην Αιθιοπία. Αρα, από πού θα αρχίσουμε τις περικοπές; Μα από τη Δύση που θέλει τα παιδιά της καλοζωισμένα.

Το δημογραφικό υπήρξε πάντοτε ένα από τα σοβαρότερα κεφάλαια των οικονομολόγων και των κοινωνιολόγων. Αλλά όχι από αυτή την πλευρά. Η πλέον προβεβλημένη είναι αυτή που συνδέεται με την υπογεννητικότητα της Ευρώπης με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει. Αλλά προς τί η επιστροφή στις ρίζες της τρομολαγνείας; Η γέννηση των παιδιών αποτελεί την υπέρτατη επιλογή ή και την ανάγκη αν θέλετε για τη δημιουργία και σύσφιγξη του κοινωνικού κυττάρου που λέγεται οικογένεια. Η έννοια της συνέχειας πρωταρχκή. Το νέο ζευγάρι πασχίζει προς αυτή την κατεύθυνση και μάλιστα γύρω από την αγωνία του έχει στηθεί τεράστια βιομηχανία υποβοήθησης των ανθρώπων να τεκνοποιήσουν. Τώρα τους λέμε, κάντε κράτει, γιατί κινδυνεύει ο πλανήτης. Ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια ενός δομημένου κόσμου ή μάλλον ο ξεπερασμένος Τόμας Μάλθους σε νέα επεισόδια… Δέος μπροστά στη σκέψη ότι κάποιο απ’ τα παιδιά μας μπορεί να ζητήσει τη γνώμη μας.

ριτς

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 17-8-2008
Advertisements

31 thoughts on “Να δούμε τί θα πούμε , τώρα, στα παιδιά….

  1. Καλησπέρα, η μάλλον καλημέρα.
    Το έχω σκεφτεί πολύ το θέμα και έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο δυτικός πολιτισμός είναι ότι χειρότερο για τον πλανήτη επομένως είναι μια έννοια για την κοινωνικοποίηση στην πόλη, αλλά όχι κατά ανάγκη και ότι εκφράζει το καλό και αγαθό σε σχέση με την ίδια τη ζωή και το καλό του πλανήτη. Η θεωρία των ινδιάνων που έστηναν σκηνές για να μη πληγώσουν τη μάννα Γή, και δεν είχαν ιδιοκτησία γής, μιας και δεν μπορείς να έχεις δική σου τη γή, μου φαίνεται πολύ πιο ανώτερη από τα δικά μας πιστεύω που θέλουμε να μας ανήκουν όλο και περισσότερα πράγματα.
    Όλες οι απόψεις και οι θεωρίες πηγάζουν και στη συνέχεια δικαιολογούνται και ερμηνεύονται, από μια βάση αξιών. Οι επιστήμονες λοιπόν που λένε τα πάρα πάνω, θέλοντας η μη, οδηγούνται στα συμπερισματά τους από τις αξίες τους. Είναι στο χέρι μας αν θα τις ακολουθήσουμε η θα αμφισβητήσουμε το σύστημα αξιών και πιστεύω τους, βάζοντας την ηθική σε νέα βάση, και αντιμετωπίζοντας τη Ζωή σαν ένα παγκόσμιο αειθαλή, και όχι σαν φυλλοβόλο δέντρο που φυτρώνει μόνο σε πλούσια εδάφη .
    καλή Κυριακή

  2. @@Σοφία…. Καλημέρα Σοφάκι..Πολυ εμπεριστατωμένη η απάντησή σου και ο τρόπος που θέτεις το θέμα των αξιών. Σ αυτόν τον κόσμο όμως ζούμε κι είμαστε τμήμα του, αρα συνεργάτες και συνυπεύθυνοι για τα πάντα.
    Σίγουρα όμως είναι σκληρό να πούμε στα παιδιά μας μην κανετε εσεις παιδιά γιατί ο πλανητης δεν αντέχει αλλους ανθρώπους. Είναι ένα είδος παραλογισμού, παρ ότι προσωπικά γνωρίζω ότι η ζωή ειναι από κάθε άποψη πολυπλοκη και δυσκολη για τους πάντες. Και καθώς είμαστε μακράν της θρησκευτικής προσέγγισης των πάντων που εν πάση περιπτώσει δίνουν εναν προορισμό το ατομο, τα πράγματα είναι όντως περιπεπλεγμένα. Αλλά δεν εχουμε το παραμικρό δικαιωμα να συμβουλεύσουμε αρνητικά τα παιδιά.
    Κατα τα λοιπά, η νεα ηθική βάση θα ειναι παντα ενα ζητούμενο από σενα από μενα από τον διπλανό μου. Υπάρχουν όμως ευηκοον ους ;

  3. Θα το έθετα ως θέμα ισορροπίας. Ο Δυτικός πολιτισμός έχει φοβερή υπογεννητικότητα, κακώς – κάκιστα. Ο ανατολικός πάλι παρουσιάζει «πρόβλημα υπεργεννητικότητας». Η αλήθεια είναι πως όντως η γεωμετρική αύξηση του πληθυσμού κάποια στιγμή θα οδηγήσει τον πλανήτη σε κορεσμό.

    Μας αρέσει δεν μας αρέσει και ο πλανήτης και το σύμπαν αλλά και οι πόροι, είναι πεπερασμένα μεγέθη. Από εκεί ξεκινώντας – και χωρίς κινδυνολογίες – μπορείς να βγάλεις μερικά συμπεράσματα για διαχειριστικά σχήματα και κατανομές. Μετά το θέμα τίθεται στο πόσο νοιάζεσαι μόνο για τον εαυτό σου ή και για τους άλλους ισότιμα. Και στο πως αντιλαμβάνεσαι την ισορροπία μεταξύ αιτιοκρατικότητας κι ελευθερίας.

    Δε θα μπορούσα να διανοηθώ ανθρώπους χωρίς παιδιά (πληθυντικός πάντα), αλλά ταυτόχρονα πιστεύω πως αν δεν περιοριζόταν λίγο η υπεργεννητικότητα της Κίνας ίσως (ίσως λέω) η ανθρωπότητα όντως να είχε πνιγεί σήμερα, ενώ ο δυτικός πολιτισμός χρωστά μεγάλη χάρη στα περιοριστικά μέτρα – χάρη που του έδωσε τόπο ν’ αναπτυχθεί αλλά τώρα θα την πληρώσει ακριβά και για έναν περισσότερο λόγο: τον τρόπο με τον οποίο διαλέγει να βοηθήσει την ανάπτυξη του ανατολικού πολιτισμού.

  4. Τι τραγική ειρωνεία!! Οι μεν αναπτυγμένοι Ευρωπαίοι (κυρίως) πάσχουν από υπογεννητικότητα (οι περισσότεροι τουλάχιστον), ο δε «τρίτος κόσμος» πάσχει από υπεργεννητικότητα. Να μη ξέρεις τι να ευχηθείς….

  5. T’έτοια διαβάζω και Ι feel more broody… και αυτό το μωράκι πια …μπουκιά να το κάνεις ..
    υ.γ. το έμαθες φαντάζομαι στο Αρη βρήκαν νερό 😉 και η virgin ετοιμάζει εκδρομή
    υ.γ. πολύ πετυχημένη η φωτο με το china’s terracota warriors!!

  6. @@Darthiir the Abban Καμηλιέρη μου σοβάρεψες κι αυτό με ανησυχεί πολύ…. Πράγματι πεπερασμένα είναι τα πάντα, πολλώ δε μάλλον ο άνθρωπος. Αλλά κάπως πρέπει να ισορροπήσουμε χωρίς να φτάσουμε σε ακραίες προτροπές και αποφάσεις, όπως αυτό : μην κάνετε παιδιά. Η ανθρωπότης δεν εχει φτάσει σε τέτοιο σημείο ωριμότητας ώστε να αποδεχτεί η κάθε οικογένεια την ιδέα των δυο , το πολύ παιδιών, κι έτσι μέσα στα χρόνια να καταλαγιάσει το πράγμα.
    Ναι, με την Κίνα εχεις δίκιο. Σκέψου όμως εκείνες τις μανες που εχασαν το ένα και μοναδικό παιδί τους στο σεισμό του Σετσουάν!!!!

  7. @@@Meropi Να ευχηθείς ; Τί θα μπορούσαμε, άραγε, να ευχηθούμε όλοι εμείς οι μικροαστοί πολίτες του κόσμου , παρεκτός την επιτευξη οσο το δυνατον γρηγορότερα της πολυπόθητης εξισορρόπησης των γεννήσεων ανάμεσα σε ανατολή και δυση
    φιλια Μεροπακι

  8. @@@ Penelope dearest ….πού κατοικοεδρεύεις αυτόν τον καιρό ; Αστα τωρα, το δημογραφικό και η πληθυσμιακή βόμβα είναι ζορικα θέματα…Το μωράκι , ναι, γλυκα, και ο κινεζικός στρατός επίσης…. Για τον Αρη, όχι δεν εμαθα κατι γιατί ελουζα το κορμι μου στα νερά της Βουλιαγμένης!!! Τί μπανάλ κι αυτό ε;
    σε φιλω…
    οχι δεν προτίθεμαι να ταξιδευσω ως εκεί. Λεω να παω ως τα Τρικαλα καμια βολτούλα..

  9. 3 παιδιά ανά οικογένεια, αν λάβεις υπ’ όψη σου την παιδική και την πρόωρη θνησιμότητα. Και φυσικά και δε συζητάμε για στενόμυαλη απολυτότητα 🙂
    Γι’ αυτό προτιμώ την παιδεία έναντι των νόμων 😉

  10. @@@Darthiir the Abban Α, ωραία, συνεννοηθήκαμε. Παρακαλώ, λοιπόν, άρον την πρόταση σου και περιπάτει . Το πού θα πας it’s up to you.
    Καλημέρα σας…

  11. …ανταποδίδω την επισκεψή σου…μετά από έννα μπανάκι το ηλιοβασίλεμα…
    Εμείς εδώ στο…χωριό, νοιώθουμε τον υπερπληθυσμό το 15Αύγουστο 🙂

    Να σαι καλά. θα τα λέμε

  12. Τι θα πούμε στα παιδιά -μα, κάτι ερωτήσεις που κάνεις…
    Το είπε ο Σαββόπουλος, χρόνια πριν : "έτσι κι αλλιώς, τα ξέρουν όλα" 😉

    Εξαιρετικό -πάλι- Ριτσάκι μας – το απόλαυσα στο χαρτί, σε ένα εξαιρετικό καφενεδάκι δίπλα στη λίμνη. Και, τι να πω παραπάνω –με πρόλαβε, ως συνήθως σε τέτοια θέματα– ο Καμηλιέρης 🙂
    (αλλά σε άλλα, του τη φυλάω)

    Φιλιά πολλά 🙂

  13. @@@ νατασσουκο Γεια σου αστέρι μου καλό…Πού είσαι μωρέ και δεν κινείται τίποτα ;
    Ο γνωστός Καμηλιέρης μας σοβάρεψε. Το πρόσεξες ετσι ;

  14. @@Darthiir the Abban / Το καλό πράμα αργει Καμηλιέρη μου,αργεί καλε μου και τα ζώα θέλουν τροφή κι ανθρωποι τροφή,άντε να δούμε…Εφυγε μακράν ημών και το Πενελοπε μας… αστα….πού να στα λεω τωρα..κι εσύ φωνάζεις μανουλα και τα τοιαυτα..καλα, θα δούμε

  15. Ριτσάκι μου, τον πιάνει κάπου-κάπου, μη δίνεις σημασία, θα του περάσει! :pp
    (εμένα φωνάζει μανούλα, τον έχω υιοθετήσει σου λέω! 😆 )

    @ καμηλιέρη παιδί μου, και που παραδέχεσαι ότι γέρασες, μου φτάνει! 😆 😆 😆

  16. @@@νατασσουκο.…πώς τα καταφερες βρε από κει πανω και εκανες και τις σημειωσεις σου ; εκτος αν γυρισες πουλι μου….
    λοιπόν στο γιουρντπρες με τις κατατάξεις, υπαρχει μια ακινησια ..προφανως χαλασε και ψαχνουν για ελληνικά…ριξε μια ματιά

  17. @@ chumba Καλημέρα, καλημέρα. Οι Βρυξέλλες φαντάζουν όαση μπροστά στο χάος της προσφιλούς μας πατρίδας ; Η μήπως είναι οργουελικές , ούτως ή άλλως ; Πάντως εδώ, οι ρυθμοί παραμένουν στο ρελαντί , παρ ότι προσωπικα εχω επιστρέψει στη δουλειά.
    τα λεμε.

  18. Καλημέρα Ρίτς. Είναι οργουελικότατες με την εξής έννοια. Μπορεί μεν να μην υπάρχει κυβέρνηση με σαφή εντολή και πρόγραμμα, υπάρχει όμως ένας απίστευτα γραφειοκρατικός κρατικός μηχανισμός. Ακόμα χειρότερα, οι ιδιωτικές εταιρίες, ιδίως στον τομέα παροχής υπηρεσιών, έχουν υιοθετήσει κι αυτές πολλά από τα αρνητικά στοιχεία του κρατικού μηχανισμού (π.χ. γραφειοκρατία, αντανακλαστική αποποίηση ευθυνών κλπ). Άστα, δεν παλεύεται… Τουλάχιστον στην Ελλάδα κάποιες, έστω λίγες, φορές μπορείς να πιάσεις κάποιον στο φιλότιμο και να γίνει η δουλειά σου.

  19. @@@@
    chumba ….
    Μα αυτό είναι το πρόβλημα, η γραφειοκρατία. Πιστευω ότι η Ε.Ε. συνολικά θα ηταν αποδοτικότερη αν αναθεωρούσε λίγο τις γραφειοκρατικές αντιλήψεις της. Κι αν από κάτι πάσχει και δεν ειναι αρεστή στους πολλούς ειναι η προσήλωση της στη λεπτομέρεια και το γραμμα του νόμου με αποτελεσμα να χανει το…οραμα, αν υπάρχει δηλαδή.
    Τωρα οσον αφορά την απουσία κυβέρνησης, ενταξει, ειναι ενα συστημα αξιών που προχωραει μόνο του, να την κάνει τί την κυβέρνηση ; χα….)


    @@@@@
    roadartist
    Καλησπέρα και χίλια ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια…

  20. απλά μετράνε κάποια πράγματα με διαφορετικό τρόπο από ότι θα έπρεπε…

    κι αν το καλοσκεφτείς τέτοιες απόψεις (έχω να προσφέρω μόνο σε ένα όχι σε δύο παιδιά)πέρασαν τις προηγούμενες δύο δεκαετίες και ..ακούμπησαν…

  21. @@@geokalp ,

    ναι αυτό που εγώ λέω χαριτολογώντας η γεωμετρία των αριθμών... Και ο συναισθηματικός ή ο εγωϊστικός κόσμος του ανθρώπου ( γιατί η συνέχεια έχει να κάνει με αυτά τα δύο και την έλλειψη αυτάρκειας , βεβαίως) πάει περίπατο. Αποδομείται η δεδομένη κοινωνία και οικοδομείται μια άλλη, με άγνωστες προς το παρόν προδιαγραφές...

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s