Κρατούμενοι είμαστε όλοι…


2008_anilika_ekstrateiahttp://kratoumenoi.wordpress.com/

ΠΤΥΧΕΣ

Κοινωνική επανένταξη σε «αποθήκες ανθρώπων»;

Tης Μαρίας Κατσουνάκη

«…Φοβάμαι μήπως το φύσημα του αγέρα σβήσει τη φλόγα του κεριού που τρεμοπαίζει και παλεύει για μια θέση στο σκοτεινό δωμάτιο…» (Ευαγγελία).

«…Φοβάμαι όταν κάποιος μου μιλάει και δεν με κοιτάζει στα μάτια. Φοβάμαι όμως και τον εαυτό μου τις στιγμές που δεν αισθάνεται τίποτα…» (Κατερίνα).

«…Κάποια μέρα ο ήλιος έκαιγε πάλι, ο χρόνος σταμάτησε και εγώ, ο πιο μικρός του λεπτοδείκτης, έσπασα…» (Χριστίνα).

Στις 26 Ιουνίου του 2005, για πρώτη φορά στην Ελλάδα και ίσως στην ιστορία του σωφρονιστικού συστήματος, επετράπη ομαδική έξοδος από τη φυλακή σε κρατούμενους, με στόχο την παρουσίαση μιας θεατρικής παράστασης. Οι γυναίκες, ποινικές κρατούμενες, ήταν μέλη στην κοινότητα του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ) που λειτουργεί στις φυλακές Κορυδαλλού. Τα κείμενα έγραψαν οι ίδιες σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη Στέλιο Παυλίδη, ο οποίος οργάνωσε και καθοδήγησε το όλο εγχείρημα. Η «πρεμιέρα» δόθηκε στο υπουργείο Δικαιοσύνης σε μια υπαίθρια σκηνή, παρουσία και εισαγγελέων και άλλων δικαστικών υπαλλήλων. Εξω, ένας αδιαπέραστος κλοιός από αστυνομικούς ενώ ελικόπτερα έκαναν εναέριους ελέγχους. Μέσα, 15 γυναίκες (ανάμεσά τους και μια τσιγγάνα, μια Αλβανή, μια Βουλγάρα και μια Ουκρανή) άγγιζαν τα όριά τους, ίσως και να τα ξεπερνούσαν. Το ίδιο και οι θεατές. Επίσημοι και μη, εισαγγελείς και φίλοι, έκλαιγαν όλοι με λυγμούς.

Τις τελευταίες ημέρες, πόσα μάτια άραγε έσταξαν για τους πάνω από 5.000 απεργούς πείνας στις φυλακές όλης της χώρας; Βασικά αιτήματα, κατ’ αρχάς, τα αυτονόητα. Οπως: Οι απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης στα σωφρονιστικά καταστήματα να γίνουν περισσότερο ανθρώπινες, ιατρική κάλυψη και σεβασμός στους ασθενείς, να σταματήσει η κατάχρηση του μέτρου της προφυλάκισης, επέκταση των θεραπευτικών προγραμμάτων σε όλες τις φυλακές και πολλά άλλα. Το υπουργείο Δικαιοσύνης «συναντάται» και «εξετάζει».

Εν τω μεταξύ, 19 κρατούμενοι έραψαν τα στόματά τους. Απελπισία. Εγραφε η «Κ» σε έρευνά της στις 10 Απριλίου του 2006: «Μισοί Ελληνες και μισοί αλλοδαποί, οι κρατούμενοι των ελληνικών φυλακών, υπάνθρωποι ξεχασμένοι από Πολιτεία και κοινωνία, βγαίνουν από την αφάνεια μόνο στις αιματηρές εξεγέρσεις, τους μαζικούς θανάτους από ναρκωτικά, τις πυρκαγιές, τα φρικιαστικά ξεκαθαρίσματα λογαριασμών – τα μεγάλα “ταμπού” των φυλακών, για τα οποία κανείς δεν τολμάει να μιλήσει από τον φόβο της στυγερής εκδίκησης. Ετσι, στην επιφάνεια βγαίνει μόνο το εξόφθαλμο πρόβλημα των υπεράριθμων κρατουμένων, το οποίο ομολογουμένως είναι θεμελιώδες. Τα τελευταία 15 χρόνια κατασκευάστηκε μόνο μία νέα φυλακή ενώ ο αριθμός των φυλακισμένων αυξήθηκε ραγδαία». Σήμερα, υπολογίζονται σε 12.200.

Κάποιοι από αυτούς ζουν σε κελιά με «τουαλέτα» σε κοινή θέα, κάποιοι άλλοι βάζουν φωτιά στα ρούχα τους, τα καλοκαίρια, για να απαλλαγούν από την επέλαση των κατσαρίδων… «Η υλικοτεχνική υποδομή και οι παροχές είναι άθλιες και εξευτελιστικές», υπογραμμίζει η ψυχολόγος – εγκληματολόγος Ρόδη Καγγελάρη. «Η φυλακή «ανακουφίζει» κυρίως την κοινή γνώμη που πιστεύει ότι «οι κακοί» βρίσκονται υπό έλεγχο. Με τη φυλάκιση το σύστημα στερεί από τους ανθρώπους τη δυνατότητα να αλλάξουν, να δράσουν διαφορετικά, και ουσιαστικά “τιμωρεί” τις κοινωνικές διαφορές, την ελλιπή κοινωνικοποίηση και την ψυχική ασθένεια».

Ντρεπόμαστε για τις ελληνικές φυλακές. Οφείλουμε, τουλάχιστον. Διενέξεις, ντροπή και έλλειψη αγάπης, άλλωστε, συνοδεύουν τη φυλακή από τότε που γενικεύτηκε ως ποινή (υπολογίζεται γύρω στα 1820). Αν και ο θεσμός επικρίθηκε από την αρχή, θεωρήθηκε ποινική αποτυχία και εργοστάσιο παραγωγής κακοποιών, άντεξε και αντέχει. Οι φυλακές έγιναν «αποθήκες ανθρώπων» και όχι μια τελευταία έστω ευκαιρία κοινωνικής επανένταξης. Ο εγκλεισμός δημιουργεί τελικά έναν φαύλο κύκλο, μονόδρομο για τον φυλακισμένο: Μετά τη φυλακή εξορίζεται στο περιθώριο, για να επιστρέψει και πάλι στη φυλακή.

«Το ελάχιστο τρεμούλιασμα πόνου και στο πιο ασήμαντο άτομο κάνει μια τεράστια σχισμή στην κουρτίνα της δημιουργίας», έγραφε ο Γερμανός συγγραφέας και δραματουργός Γκέοργκ Μπύχνερ. Οταν ακόμα υπήρχε κουρτίνα…

Ο… σωφρονισμός κοστίζει πολύ ακριβά

Και το πιο στοιχειώδες δικαίωμα παρέχεται έναντι αμοιβής: 1.000 ευρώ μηνιαίως μόλις και μετά βίας επαρκούν για τα βασικάΤου Τακη Kαμπυλη

«Στις ελληνικές φυλακές εδώ και λίγα χρόνια έχουμε θάψει τον σωφρονισμό αλλά δεν το λέμε. Διότι (μόνο) το σύστημα του εγκλεισμού συμφέρει. Οι μίζες για την ελπίδα ή για λίγες ανάσες έχουν φθάσει σε πολύ μεγάλα ύψη. Χρήμα άφθονο και για όλους. Στο Δομοκό δεν ήταν που συνέλαβαν πριν από ένα μήνα υψηλόβαθμους υπαλλήλους να δωροδοκούνται;»

Τα λόγια του σωφρονιστικού υπαλλήλου περιγράφουν έναν παράξενο πόλεμο στον οποίο μετέχουν ανθρωπιστικές οργανώσεις, φυλακισμένοι, φύλακες, δικηγόροι και το υπουργείο.

Αυτός ο πόλεμος στις φυλακές δεν άρχισε τώρα. Θεωρείται η συνέχεια της μεγάλης εξέγερσης, πριν από δύο χρόνια, όταν και πάλι είχαν τεθεί τα ίδια αιτήματα, όταν και πάλι είχαν δοθεί οι ίδιες εξηγήσεις.

Οι πρόσφατες δεσμεύσεις του υπουργείου Δικαιοσύνης δεν πρόκειται να λύσουν το πρόβλημα, εξαντλούνται στο να το αναβάλλουν. Οπως φάνηκε, η κύρια προσπάθεια έχει να κάνει με τη διάσπαση του μετώπου των φυλακισμένων, ιδίως αυτών που είναι έγκλειστοι για αδικήματα περί ναρκωτικών.

Αλλωστε οι μισοί από τους 11.000 φυλακισμένους έχουν να κάνουν με αδικήματα γύρω από τα ναρκωτικά. Το μεγάλο ζήτημα ήταν και είναι η επέκταση του μέτρου των «3/5», δηλαδή της αποφυλάκισης μετά την κάλυψη των 3/5 της ποινής, όπως ισχύει για όλους τους κρατούμενους. «Ναι» λέει το υπουργείο, «αλλά θα εξαιρέσουμε τους εμπόρους». Και έτσι αποκαλύπτεται το παράλογο του συστήματος, αφού ποσοστό 70% των κρατουμένων για ναρκωτικά έχουν χαρακτηριστεί έμποροι ακόμη κι αν οι περισσότεροι από αυτούς δεν ήταν παρά βαποράκια.

Οι «τάξεις»

Οι φυλακισμένοι δεν βράζουν όλοι στο ίδιο καζάνι. (Αυτό επιδιώκει να εκμεταλλευθεί και το υπουργείο.) Μέσα στις φυλακές (και ανάλογα με τις φυλακές) έχουν δημιουργηθεί «τάξεις» (ομάδες) με διαφορετικές συνθήκες κράτησης και με διαφορετική πρόσβαση στην εξουσία. Για παράδειγμα, σ’ αυτή την απεργία, στις περισσότερες φυλακές, μετέχουν κυρίως Ελληνες και Αλβανοί και όχι η τρίτη μεγαλύτερη ομάδα, οι ρωσοποντιακής καταγωγής. Κάποιοι θεωρούν πως αυτό οφείλεται στην έντονη αντιπαράθεσή τους με τους Αλβανούς κρατούμενους, οι οποίοι εκτιμάται πως διακινούν τις μεγαλύτερες ποσότητες ναρκωτικών εντός των «σωφρονιστικών ιδρυμάτων».

Η διακίνηση εντός των φυλακών δεν είναι δύσκολη υπόθεση. Αντίθετα απ’ ό, τι πιστεύεται, ο κύριος όγκος δεν προέρχεται από τα επισκεπτήρια ιδίως μετά τα νέα μέτρα ασφαλείας. Η «τροφοδοσία» κανονίζεται και εξασφαλίζεται στο Τμήμα Μεταγωγών, όπου συναντιούνται έγκλειστοι από όλες τις φυλακές.

Η ταρίφα

Αλλοι κρατούμενοι έχουν (με το αζημίωτο) πρόσβαση στα «μεροκάματα», δηλαδή σε διάφορες παραγωγικές εργασίες. Ο χρόνος αυτός προσμετράται ευεργετικά στον συνολικό χρόνο της ποινής, αλλά και στις άδειες. Η ταρίφα εκεί, έχει φθάσει τα 3.000 ευρώ! Στο ίδιο ποσό υπολογίζεται και η χορήγηση αδειών.

Αλλοι πάλι, οι οποίοι δεν έχουν τα απαραίτητα χρήματα για τη «ζωή» εντός, αναγκάζονται να γίνουν «ταξί» των πλουσίων φυλακισμένων. Δηλαδή στήνονται αντ’ αυτών στην ουρά στην καντίνα ή φροντίζουν τις παραγγελίες τους από τα συμβεβλημένα με τις φυλακές κοντινά σούπερ μάρκετ. Η αμοιβή τους κυμαίνεται από ένα πακέτο τσιγάρα έως μικρολιχουδιές από τον έξω κόσμο.

Τελευταίως ανθεί και το εμπόριο καρτοκινητών, όπου ο μεγαλύτερος τζίρος αφορά τους φύλακες, ενώ μερίδιο της δαπάνης από τη δωροδοκία πληρώνουν άλλοι κρατούμενοι οι οποίοι αγοράζουν «δεύτερο χέρι» το καρτοκινητό.

Υπολογίζεται πως 1.000 ευρώ μηνιαίως μόλις και μετά βίας επαρκούν για ένα ανεκτό σημείο επιβίωσης για κάθε φυλακισμένο.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα αντιμετωπίζουν κυρίως οι εξαρτημένοι. Η δόση μέσα στη φυλακή είναι σε τριπλάσια τιμή από αυτήν στα στέκια, γι’ αυτό και οι περισσότεροι εξαρτημένοι αναγκάζονται σε πλήρη υποχώρηση της αξιοπρέπειάς τους.

Στις ελληνικές φυλακές βασιλεύουν οι «φραγκάτοι» κρατούμενοι. Και από αυτούς ζουν όχι μόνο τα «ταξί» αλλά και πολλοί ευυπόληπτοι πολίτες. Χρόνια τώρα. Επειδή και το πιο στοιχειώδες δικαίωμα των εγκλείστων παρέχεται έναντι αμοιβής.

ΥΓ. Υπάρχει ένας συνδεσμος στο Theoulini( Athina) που νομίζω ότι ολοι  πρέπει να του ρίξουμε αν μη τί άλλο μια ματιά. Σε τέτοιες εποχές, το λίγο ενδιαφέρον μας μπορεί να γιγαντωθεί στα μάτια εκείνων που τόχουν ανάγκη

ριτς

Advertisements

16 thoughts on “Κρατούμενοι είμαστε όλοι…

  1. όντως, πολύ συζήτηση, πολλές αναφορές, πολλοί άνθρωποι που προσπαθούν, ώστόσο, δεν πιστεύω ότι υπάρχει περίπτωση να συγκινηθεί η Πολιτεία, η παραβατικότητα είναι περιττή και αντιπαραγωγική,

  2. Δεν είναι για οποιοδήποτε σχόλιο,νομίζω. Απλώς για συμπαράσταση το ανέβασα….
    φιλια Μενη

  3. Όταν κάναμε την έκθεση με έργα τέχνης των παιδιών που είναι φυλακισμένα είχα σκοαριστεί με το τι κρύβεται εκει μέσα… ποτέ παιδιά ξανά στη φυλακή!

  4. @@stratos…
    μια κουβέντα είναι. Η αρχή αυτή για τα παιδιά, τους εφήβους σημαίνει και το τέλος της ζωής. Η παραβατικότητα ειναι γεγονός, το θέμα είναι πώς αποκτάς και εφαρμόζεις ένα σύστημα επι της ουσίας σωφρωνιστικό και οχι επικυριαρχικό , αυταρχικό και βασισμένο στην ταπείνωση και την υποτέλεια.

  5. Καλησπέρα, Ρίτσα.

    Το πρόβλημα στη σωφρονιστική κατάσταση, εννοώ σχετικά με την απεργία πείνας, την πληροφορήθηκα εδω και μια βδομάδα, αν και βρίσκεται στην «επιφάνεια» (όσο βρίσκεται δηλαδή) πάνω από μισό μήνα. Ενώ συζητήθηκε στη βουλή πριν ένα μήνα, αν δεν κάνω λάθος. Κι έχεις δίκαιο, πριν από δυο χρόνια είχαμε πάλι ζήσει την ίδια έκρυθμη κατάσταση με τις εξεγέρσεις και τις φωτιές.
    Απορώ, Ρίτσα, πώς ξέχασα στο μεταξύ; Απορώ, προβληματίζομαι για μένα… Κι ενώ έχω θυμώσει πολύ με την σχετική «καπέλωση» του ζητήματος από άλλα θέματα, δεν μπορώ να ρίξω την ευθύνη σε κανένα, γιατί ήμουν από τους πρώτους επιλήσμονες…

    Υ.Γ. Σε ευχαριστώ πολύ για την υπόδειξη του άρθρου Πτυχές.
    Η ρήση του Μπίχνερ στο τέλος, μου Θύμισε τον Τζον Ντον:

    «κανένας άνθρωπος δεν είναι νησί, ανήκουμε όλοι σε μια ηπειρωτική χώρα (…) με κάθε άνθρωπο που πεθαίνει, λιγοστεύω…»

    Και τότε θύμωσα πολύ με τον εαυτό μου…

    Καλό σου βράδυ.

  6. @sikofagos….
    ο θυμος λειτουργεί πότε πότε και λυτρωτικά. Μπορεί καμια φορά να γίνει ελατήριο δράσης.Ποτέ δεν ξέρεις. Κρυβουμε μέσα μας απίθανες δυνάμεις , καλές και κακές.
    καλο βραδυ

  7. το ανατριχιαστικό πρόβλημα έτσι όπως το διάβασα εδώ, καταρρίπτει τη θεωρία του ‘μέσα’ και του ‘έξω’. βέβαια στο ‘μέσα’ η βία, είτε προσωπική είτε οικονομική, είτε ταξική, είναι μεγαλύτερη. αλλά,
    βία δεν είναι όταν χρειάζεται να δώσεις φακελλάκι για να χειρουργηθείς;
    βία δεν είναι όταν χρειάζεται μίζα για να πάρεις ένα πρόγραμμα, να πάρεις μια νόμιμη χρηματοδότηση, κλπ;
    βία δεν είναι όταν για να πάρει καλό βαθμό το πιτσιρίκι, χρειάζεται ιδιαίτερο κλπ;
    βία δεν είναι, που κανείς δε σε ακούει, αν δεν έχει κάποιο έννομο ή παράνομο συμφέρον;
    σκέφτομαι και τα ειδικά σχολεία…
    ενδιάμεσες καταστάσεις, με την έννοια ότι
    η κοινωνία περιχαρακώνει μορφές ανομοιογένειας σε φυλακές, άσυλα, ειδικά σχολεία, κλπ κλπ.
    πείνα για δικαιοσύνη.
    καλημέρα!

  8. abttha ,
    καλημερα…και βεβαια περιγράφεις σωστά τις διάφορες μορφές βίας που βιώνει η ανθρωπότητα. Αλλά αυτοί που βρίσκονται μεσα για παραβατική συμπεριφορά βιώνουν , αν ευσταθούν τα οσα λέγονται και γράφονται,καποια μορφή κόλασης… Ο κόσμος φτιάχτηκε για τις ελιτ, Ελεν, μην το ξεχνάς αυτό…

  9. Πολυ σοβαρο θεμα οντως.
    Καμια παιδικη ψυχη σε κελι!
    Τα παιδια χρειαζονται βοηθεια και αγαπη.
    Η φυλακη το μονο που κανει ειναι να τα καταστρεψει για παντα!

  10. ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΔΙΚΟ ΜΟΥ ΠΟΣΤ.

    ΠΟΛΥ ΚΑΤΑΤΟΠΙΣΤΙΚΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΚΑΤΣΟΥΝΑΚΗ, ΠΑΩ ΝΑ ΒΑΛΩ ΛΙΝΚ !
    ΕΣΥ ΒΑΛΕ ΤΟΝ ΝΤΙΝΟ ΝΑ ΣΟΥ ΚΑΝΕΙ ΤΑΧΥΡΥΘΜΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ 😉

    ΦΙΛΙΑ

  11. Παράθεμα: Η Μπλογκόσφαιρα για τις Φυλακές « ΟΧΙ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΑΣ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s