Ο Α΄παγκόσμιος και η γνωριμία με το Ισλάμ


fig493Δεν ξέρω πώς και γιατί, αλλά αυτές τις μέρες είδα και διάβασα πολλά για τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ντοκιμαντέρ στην τηλεόραση παίχτηκαν αρκετά, με ιδιαίτερες επισημάνσεις. Μου φάνηκαν λιμαρισμένες μνήμες. Ο βρετανικός Τύπος φιλοξένησε πολλά άρθρα, με αφορμή τιμητικές εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν στη Βρετανία. Οι νεκροί, βλέπετε, θέλουν πότε πότε να τους τιμούμε, έστω και με φανφάρες, έστω κι αν ο νους δεν γίνεται προσκεφάλι των νεκρών, αλλά προσκεφάλι της επόμενης καταναλωτικής σκέψης. Τότε, σ’ εκείνον τον απεχθή πόλεμο μόνον οι οξυδερκείς είχαν καταλάβει τη σημασία του. Οι περισσότεροι τον είδαν σαν ένα σύντομο αιματηρό παιχνίδι, χωρίς σπουδαίες ιστορικές επιπτώσεις. Κάτι σαν άσκηση επί του εδάφους. Κι ύστερα ο πόλεμος χρόνισε και χρειάστηκε να περάσει καιρός ώστε να εντοπίσουμε τους καινούργιους προσανατολισμούς και να διαισθανθεί η οικουμενική συνείδηση την παρουσία νέων μορφών. (Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος). Επειτα ήρθαν οι καθ’ οδόν μετασχηματισμοί. Τα απρόβλεπτα, οι αστάθμητοι παράγοντες που εκτρέπουν τον ρουν της ιστορίας και δημιουργούν αντικρουόμενες ιστορικές πραγματικότητες. Σ’ αυτήν την αναγκαστική εξέλιξη (πολεμική βεβαίως) οι ηγέτες έπαιξαν σημαντικό ρόλο, όπως άλλωστε και οι λαοί που ακολουθούσαν αγογγύστως ή διαμαρτυρόμενοι. Στο κάτω κάτω κανείς δεν δημιουργεί Ιστορία μόνος του, ούτε καν ο Τσόρτσιλ.

fig51ee

Δεν θα ’θελα ποτέ να γίνω μάντης κακών μαντάτων, αλλά ένα σφίξιμο στο στήθος το έχω. Οι εκδηλώσεις μνήμης, τα ντοκιμαντέρ και γενικά η υπερπροβολή των πολέμων δεν θα κτυπούσαν τόσα πολλά καμπανάκια μέσα μου αν δεν συνδεόταν με την παρούσα οικονομική κρίση –οι οικονομικές κρίσεις υποκρύπτουν πάντα τον κίνδυνο ενός πολέμου– αλλά και με την αποχώρηση του προέδρου Μπους από τον Λευκό Οίκο. Οφείλουμε να αγωνιούμε. Το διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα στην εκλογή του Ομπάμα και την ημέρα ορκωμοσίας στις 20 Ιανουαρίου κρύβει καθιζήσεις και οδυνηρές εκκρεμότητες. Κρύβει επίσης το ενδεχόμενο να μεταβιβαστεί στον νέο πρόεδρο ένα μεγάλο κομμάτι από το «λυκόφως» του Μπους. Πώς να προβλέψει κανείς τι έχουν κατά νου ο πρόεδρος και το επιτελείο του. Ο Τσένι είναι παρών και κάνει ακτινογραφίες στο γόνατό του. Αυτό σημαίνει ότι προετοιμάζεται για να είναι σε φόρμα. Ο Ρόουβ και ο Ράμσφελντ ναι μεν έχουν αποχωρήσει, αλλά η επιρροή τους υπήρξε τόσο έντονη τα χρόνια της βασιλείας τους, ώστε τα ντοσιέ τους χάσκουν ανοικτά πάνω στα γραφεία των διαδόχων τους. Ας ελπίσουμε να τα κλείνουν με λαστιχάκι τα βράδια οι υπάλληλοι, μη και κάποιο «δυσνόητο» έγγραφο ξεφύγει και χωθεί κατά λάθος στους καινούργιους φακέλους του Ομπάμα. Πολλές φορές οι υπάλληλοι κάνουν λάθη.
3289414711Σε όλο αυτό το κλίμα υπάρχει ένα καθαρά θεωρητικό ερώτημα: Αραγε, ο πρόεδρος Μπους θα θελήσει να εξευμενίσει τα πνεύματα και να αποχωρήσει αξιοπρεπώς από τον Λευκό Οίκο ή θα προκαλέσει την τύχη της ανθρωπότητας με τέτοιο τρόπο, ώστε να κληρονομήσει ο Ομπάμα αδιέξοδες καταστάσεις, αδιέξοδους πολέμους; Η σύγχρονη μορφή της Ιστορίας, επομένως, περιμένει να εκτεθεί ενώπιόν μας κι είναι ζήτημα χρόνου να εμπλουτιστεί με θετικά ερεθίσματα ή να σύρει πολεμικές γραμμές στους πολύχρωμους χάρτες της. Κι αν μπορούμε κατά κάποιο τρόπο να διαβάζουμε πίσω από τις γραμμές και τις δηλώσεις των ηγετών, δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι ο κίνδυνος να προκληθεί το Ιράν σ’ αυτή τη μεταβική περίοδο είναι μεγάλος. Ενα στρατιωτικό πλήγμα κατά της Τεχεράνης θα εκτόνωνε τεράστια αποθέματα στρατηγικής έμπνευσης των ανθρώπων του αμερικανικού Πενταγώνου και θα διασφάλιζε μια θέση στα μαύρα κατάστιχα της ανθρωπότητας των σχεδιαστών τέτοιων αποφάσεων. Και ο Μπαράκ Ομπάμα πώς θα αντιδρούσε;

Αλλά θα μπορούσε ο Μπους να μας εκπλήξει. Πώς; Προτείνοντας δήμοσιο διάλογο με τη Συρία, εγκαταλείποντας την ιδέα της αντιπυραυλικής ασπίδας στην Ανατολική Ευρώπη και πείθοντας Ισραηλινούς και Παλαιστινίους να στήσουν ένα συμβολικό παλαιστινιακό κράτος. Αφαιρώντας δηλαδή από τον Ομπάμα την ευκαιρία να ενστερνιστεί τον μεσσιανικό ρόλο που του προσφέρει η ανθρωπότητα. Θα πείτε, μα αυτά είναι για στεγανές ψυχές και στεγανά πνεύματα. Στο κάτω κάτω δεν γράφεται έτσι η εξωτερική πολιτική ιστορία μιας υπερδύναμης. Θέλει αίμα για να δικαιολογήσει την ύπαρξή της. Κι όσο κι αν ηχεί τερατώδες, η Ευρώπη έφτασε στο σημείο συμφιλιωτικής ωρίμανσης και απέκτησε τα χαρακτηρικά της ήπιας, πλην ισχυρής δύναμης, έχοντας πληρώσει το τίμημα δύο παγκοσμίων πολέμων. Μα καλά, ο απερχόμενος Αμερικανός πρόεδρος δεν έκανε τίποτα καλό; Ολα στραβά και μαύρα; Λοιπόν, έχω βρει κάτι, παρότι και αυτό θα περάσει από την κρησάρα πολλών αντιδραστικών. Ο Μπους μας έδωσε τη μοναδική δυνατότητα να γνωριστούμε με το Ισλάμ. Ναι, ναι. Πριν από την 11η Σεπτεμβρίου, ο κόσμος ελάχιστα πράγματα γνώριζε για το Ισλάμ. Είχε μια μάλλον συγκεχυμένη εικόνα, η οποία παρέπεμπε στην κατάρρευση του Βυζαντίου, στις γυναίκες του Μωάμεθ και των μουσουλμάνων γενικότερα… Χρειάστηκε ένας ιδεολογικός πόλεμος για να ανατρέψει την καθεστηκυία εικόνα και να γίνει το ριζοσπαστικό Ισλάμ αρχικά αντικείμενο ενδιαφέροντος και μελέτης. Η δυτική κουλτούρα απώλεσε την πρωτοκαθεδρία. 200px-clash_civilizationsΟ Σάμιουελ Χάντιγκτον (το 1996 κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το βιβλίο του «Η σύγκρουση των πολιτισμών» και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης, όπου υποστηριζόταν ότι ο επόμενος πόλεμος θα ήταν ανάμεσα σε πολιτισμούς) βγήκε στις προθήκες των βιβλιοπωλείων. Συγγραφείς έσπευσαν να γράψουν καινούργια βιβλία για την αγριότητα του Ισλάμ, έργα γυρίστηκαν, σενάρια στήθηκαν, Ευρωπαίοι πολίτες κουμπώθηκαν μπροστά στον «ξένο», δεδομένες κοινωνικές συντεταγμένες άλλαξαν για πάντα και οι δυτικές κυβερνήσεις έλαβαν αυστηρά μέτρα για όσους σκορπούσαν με τις πράξεις τους τη λαίλαπα του ριζοσπαστικού Ισλάμ.

Ομως δεν ήταν αυτό το μόνο που εισπράξαμε. Η θέση έχει και την αντίθεσή της. Στην προκειμένη περίπτωση γνωρίσαμε το ειρηνικό Ισλάμ. Αυτό που παλεύει με τις προκαταλήψεις του, που αντιγράφει από τον δυτικό πολιτισμό ό,τι το βολεύει απορρίπτοντας ό,τι δεν ταιριάζει με την κουλτούρα του, αλλά που σε τελευταία ανάλυση εμπεριέχει δεκάδες θετικούς δείκτες. Κι είναι αυτοί οι δείκτες μοναδικοί ποιητές και λογοτέχνες, παλιότεροι και σημερινοί – τους βλέπουμε στα φεστιβάλ και στις συνάξεις, καθώς κοσμούν τους καταλόγους των υποψηφίων για σπουδαία βραβεία atiq-rahimi-prix-goncourt-pour-syngue-sabour-pierre-de-patiencem14770(προ ημερών το βραβείο «Γκονκούρ, 2008» απονεμήθηκε στον Γαλλοαφγανό συγγραφέα Ατίκ Ραχιμί για το βιβλίο του «Πέτρα της Yπομονής»). Είναι όμως και οι σημαντικοί επιστήμονες οι οποίοι παραμένουν στα εδάφη τους αποφασισμένοι να συμβάλουν θετικά στην εξέλιξη της οικουμένης. Λένε ότι ο ισλαμικός κόσμος ζει τον μεσαίωνά του και ότι ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας έγινε αφορμή για τη φυγή του προς τα εμπρός. Δεν ξέρω, δεν θα μπορούσα με ευκολία να συμφωνήσω ως προς το σκέλος του μεσαίωνα. Oφείλουμε όμως να μάθουμε να ζούμε με το ειρηνικό Ισλάμ, αν πραγματικά θέλουμε να διαγραφεί από τη συλλογική μνήμη η έννοια του πολέμου. Ουτοπικό; Μα οι ουτοπικοί κινητοποιούν τις κοινωνίες…

 
Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 16-11-2008
ριτς

7 thoughts on “Ο Α΄παγκόσμιος και η γνωριμία με το Ισλάμ

  1. Πολύ εύστοχη η αναφορά σου στον απερχόμενο αντιπρόεδρο. Παρακολουθώντας τις ενέργειες της γνωστής και μη εξαιρετέας συμμορίας που κυβέρνησε αυτά τα 8 χρόνια τις ΗΠΑ -ακόμη και τις φαινομενικά «ιδιωτικές» ενέργειες- εξάγονται αρκετά χρήσιμα συμπεράσματα, ως προς το τι μέλλει γενέσθαι στην περίοδο Obama, δεδομένου και ότι το αμερικανικό βαθύ κράτος είναι παρόν.
    Τον Ιούλιο για παράδειγμα, η Wall Street Journal δημοσίευσε την είδηση πως ο Richard Perle σκοπεύει να επενδύσει στο χώρο των πετρελαίων και δη του Ιράκ, συνεργαζόμενος με τους Κούρδους φύλαρχους στο Βόρειο Ιράκ. Ο Cheney πάλι επιχειρούσε μέχρι και λίγο πριν τις εκλογές να ανατρέψει την πολιτική Rice απένενατι στη Βόρεια Κορέα.

    Η διακυβέρνηση Clinton προσπάθησε να ανοίξει διάλογο με τον Ισλάμ (μέχρι και ο Necmettin Erbakan ήταν από τους συνδαιτημόνες του ζεύγους Billary) παρά την έντονη κυνδυνολογία των νεοσυντηρητικών «διανοούμενων» (και μάλιστα πολύ πριν την 9/11) όμως…

  2. Παράθεμα: παλινδρομώντας… « Τα λέω σε μένα εις επήκοον όλων … ΙΙΙ

  3. @Zalmoxis, τωρα βρε πανεπιστημονα τί να σου απαντήκω εγώ το άσχετο ; Οχι, εντάξει, συμφωνώ με όσα λες και μπορώ να προσθέσω πολλά. Αλλά δεν θα το κάνω γιατί είμαι ακόμη λίγο πτώμα και θέλω να ξεκουραστώ.
    Λυσε μου μια απορία ομως : Η Τουρκία συμμετειχε ως περιφερειακη δυναμη στους G20. Στην πραγματικότητα τους επεισε να την φωνάξουν για να στήσει γέφυρες επικοινωνίας με τους νέους άρχοντες και με την ελπίδα ότι ο προεδρος , ο νεος δηλαδή, θα ενδιαφερθεί για το θέμα των Κούρδων και των πετρελαίων, βλέποντας τα από την τουρκική σκοπιά. Μιλαμε για θράσσος… Εμείς όμως δεν είμαστε καποια δυναμουλα, έστω μικρή μωρέ, περιφερειακή, κεντρική, τί σημασία έχει. Ενα οφίτσιο δεν μας αξίζει ;

  4. Rits,

    Οι Τούρκοι έχουν καταφέρει πλειστάκις να λαμβάνουν μέρος σε διάφορα διεθνή φόρα και διασκέψεις, με το επιχείρημα ότι αφού συμμετέχουν οι Έλληνες, θα πρέπει να προσκληθούν και αυτοί για λόγους ίσης μεταχείρισης.
    Η μη πρόσκλήση της Ελλάδας ήταν μια μεγάλη ήττα.
    ΑΛλά τι να πείς κανείς;
    The Greek foreign minister…
    …Γιωργάκης πήγε, Ντόρα γύρισε!

  5. Υπάρχουν δύο τρόποι να προσεγγίσεις το διαφορετικό: Ο πρώτος, ο εύκολος και συνηθισμένος είναι να μην προσπαθήσεις να το κατανοήσεις, αλλά να το δαιμονοποιήσεις αβασάνιστα (και αβάσιμα). Ο δύσκολος και μεσοπρόθεσμα πιο χρήσιμος τρόπος είναι να προσπαθήσεις να ψηλαφίσεις τα χαρακτηριστικά του, δηλ. να το αντιληφθείς. Πόσο πιο καλά θα ήταν τα πράγματα αν είχαμε τη διάθεση να μάθουμε καλύτερα (και) για τον ισλαμικό κόσμο; Αυτό που φαίνεται αστείο στα δυτικά μάτια μας πιθανώς είναι ιερό για τους μουσουλμάνους και εμείς απλώς να μην μπορούμε να το αντιληφθούμε…

    Καλησπέρα και καλή εβδομάδα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s