Το τρίπτυχο του Χομπς στη Μέση Ανατολή

200px-thomas_hobbes_portrait
Τόμας Χομπς

Ο Βρετανός φιλόσοφος και ιδρυτής της πολιτικής φιλοσοφίας Τόμας Χομπς πιστεύει ότι ο ανταγωνισμός, η καχυποψία και η δόξα αποτελούν τις κύριες εστίες σύγκρουσης των ανθρώπων που με τη σειρά τους στοχεύουν στο κέρδος, στην ασφάλεια και στη φήμη.Και οι τρεις, – εκφάνσεις της ανθρώπινης φύσης – εκδηλώνονται με τη μορφή βίας, με θύματα συνήθως τους ασθενέστερους, τους λιγότερο δικτυωμένους και όσους αρνούνται να εμπλακούν σε τόσο «γήινες» υποθέσεις…..

Στις μέρες μας, ένας κλασσικός τόπος συνύπαρξης και των τριών αυτών στοιχείων της ανθρώπινης φύσης είναι η Μέση Ανατολή.Θα υπέθετε κανείς ότι ο κάματος από τη χρόνια αντιπαλότητα θα έδινε τη θέση του σ’ένα είδος τυπικής συμφιλίωσης λαών και ανθρώπων που σημαδεύονται από τη διαφορετικότητα. Μα, στο κάτω κάτω, η διαφορετικότητα δεν είναι ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά των ανθρώπων που κατακλύζουν τη Γη; Η διαφορετικότητα δεν είναι αυτή που οδήγησε τον Μπαράκ Ομπάμα στο Λευκό Οίκο ; Προφανώς, ναι. Γι αυτό και την επομένη του εκλογικού του θριάμβου, οι αισιόδοξοι σπεύδουν να προεξοφλήσουν ότι το τρίπτυχο του Τόμας Χόμπς, τουλάχιστον στη Μέση Ανατολή θα αμβλυνθεί.300px-middle_east_graphic_2003

Η αισιοδοξία είναι καλοδεχούμενη, αλλά αν δεν έχει ρίζες πώς μπορεί να λειτουργήσει ανταποδοτικά ; Οσοι πιστεύουν ότι ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ – ο Μπαράκ Χουσείν Ομπάμα – θα λύσει το Μεσανατολικό και θα «υποχρεώσει» Ισραηλινούς και Παλαιστινίους να συνυπάρξουν ειρηνικά – στην καντιανή προοπτική η ανθρωπότητα οφείλει να διανύσει τον αιματοβαμμένο δρόμο των πολέμων για να πετύχει μια ημέρα την ειρήνη – μάλλον σπεύδουν. Ηδη οι Ισραηλινοί πανηγυρίζουν. Στη θέση του επιτελάρχη του Λευκού Οίκου ο Ομπάμα διόρισε τον εβραίκής καταγωγής Ραμ Ιμμάνουελ. Ηταν ο πρώτος διορισμός και το Τελ Αβίβ, το οποίο ανησυχούσε για το ενδεχόμενο εκλογής του Ομπάμα, λέει τώρα ότι έχει τον δικό του άνθρωπο στην Ουάσιγκτον.

BE069308
Μοχάμεντ Μοσαντέκ, πρωθ. Ιράν
truman-sm
Χάρι Τρούμαν

Από την εποχή του Τρούμαν ως τις μέρες μας, η Ουάσιγκτον προσέγγιζε το Μεσανατολικό με βάση τα δικά της ανταγωνιστικά συμφέροντα και τη δική της δόξα. Μα τί πιο φυσικό για μια υπερδύναμη; Μιλώντας τηλεφωνικά προ ημερών με γνωστούς μου Αραβες δημοσιογράφους στη Ντόχα άκουσα για μια ακόμη φορά αυτό που ήξερα : ο αραβικός κόσμος παραμένει δυσαρεστημένος γιατί ποτέ η Ουάσιγκτον και η Ευρώπη δεν επεδίωξαν να παρατηρήσουν το σχήμα του προβλήματος καθήμενοι από την πλευρά των πασχόντων-πρωταγωνιστών. Ο Κέννεντι, ο Νίξον, ο Φορντ, ο Κάρτερ, ο Ρήγκαν, ο πατέρας Μπους και ο Κλίντον παρέμειναν αυστηρά προσδεδεμένοι στο κλασσικό δόγμα της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ που μεταχειρίζεται το Ισραήλ ως ειδική περίπτωση : σύμμαχο και φίλη χώρα, θύμα, αλλά και «περιουσιακό» στοιχείο. Υπήρξαν ελάχιστες εξαιρέσεις διαφοροποίησης, αλλά και αυτές υπαγορεύτηκαν από γεωπολιτικές απειλές. Κι είναι αλήθεια ότι από την εποχή του πρωθυπουργού Μοχάμεντ Μοσαντέκ στο Ιράν, το 1953, ως τον Λίβανο, το 1983 και την εισβολή στο Ιράκ, το 2003, οι ΗΠΑ δεν έδειξαν να κατανοούν τα προβλήματα της Μέσης Ανατολής, όπως και οι Αραβες δεν κατανοούν την πολυπλοκότητα των αμερικανο-ισραηλινών σχέσεων.

Είναι πολύ πιθανό ο Ομπάμα να μην ανταποκριθεί άμεσα στις απαιτήσεις του αραβικού κόσμου, αν και σοβαρές προτάσεις υπάρχουν. Στην περίπτωση όμως αυτή, με τη Χαμάς σε ομηρεία, το Ισραήλ σε διαρκή ανασφάλεια, την Ιορδανία με το φόβο της απώλειας του χασεμιτικού βασιλείου, το Ιράν με το πυρηνικό όπλο παρά πόδα και το πετρέλαιο σε φθίνουσα πορεία, η ατμόσφαιρα θα γίνει πολύ πιο εκρηκτική, μια καθόλα χομπσική πυριτιδαποθήκη βίας.

Advertisements