Το τρίπτυχο του Χομπς στη Μέση Ανατολή


200px-thomas_hobbes_portrait

Τόμας Χομπς

Ο Βρετανός φιλόσοφος και ιδρυτής της πολιτικής φιλοσοφίας Τόμας Χομπς πιστεύει ότι ο ανταγωνισμός, η καχυποψία και η δόξα αποτελούν τις κύριες εστίες σύγκρουσης των ανθρώπων που με τη σειρά τους στοχεύουν στο κέρδος, στην ασφάλεια και στη φήμη.Και οι τρεις, – εκφάνσεις της ανθρώπινης φύσης – εκδηλώνονται με τη μορφή βίας, με θύματα συνήθως τους ασθενέστερους, τους λιγότερο δικτυωμένους και όσους αρνούνται να εμπλακούν σε τόσο «γήινες» υποθέσεις…..

Στις μέρες μας, ένας κλασσικός τόπος συνύπαρξης και των τριών αυτών στοιχείων της ανθρώπινης φύσης είναι η Μέση Ανατολή.Θα υπέθετε κανείς ότι ο κάματος από τη χρόνια αντιπαλότητα θα έδινε τη θέση του σ’ένα είδος τυπικής συμφιλίωσης λαών και ανθρώπων που σημαδεύονται από τη διαφορετικότητα. Μα, στο κάτω κάτω, η διαφορετικότητα δεν είναι ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά των ανθρώπων που κατακλύζουν τη Γη; Η διαφορετικότητα δεν είναι αυτή που οδήγησε τον Μπαράκ Ομπάμα στο Λευκό Οίκο ; Προφανώς, ναι. Γι αυτό και την επομένη του εκλογικού του θριάμβου, οι αισιόδοξοι σπεύδουν να προεξοφλήσουν ότι το τρίπτυχο του Τόμας Χόμπς, τουλάχιστον στη Μέση Ανατολή θα αμβλυνθεί.300px-middle_east_graphic_2003

Η αισιοδοξία είναι καλοδεχούμενη, αλλά αν δεν έχει ρίζες πώς μπορεί να λειτουργήσει ανταποδοτικά ; Οσοι πιστεύουν ότι ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ – ο Μπαράκ Χουσείν Ομπάμα – θα λύσει το Μεσανατολικό και θα «υποχρεώσει» Ισραηλινούς και Παλαιστινίους να συνυπάρξουν ειρηνικά – στην καντιανή προοπτική η ανθρωπότητα οφείλει να διανύσει τον αιματοβαμμένο δρόμο των πολέμων για να πετύχει μια ημέρα την ειρήνη – μάλλον σπεύδουν. Ηδη οι Ισραηλινοί πανηγυρίζουν. Στη θέση του επιτελάρχη του Λευκού Οίκου ο Ομπάμα διόρισε τον εβραίκής καταγωγής Ραμ Ιμμάνουελ. Ηταν ο πρώτος διορισμός και το Τελ Αβίβ, το οποίο ανησυχούσε για το ενδεχόμενο εκλογής του Ομπάμα, λέει τώρα ότι έχει τον δικό του άνθρωπο στην Ουάσιγκτον.

BE069308

Μοχάμεντ Μοσαντέκ, πρωθ. Ιράν

truman-sm

Χάρι Τρούμαν

Από την εποχή του Τρούμαν ως τις μέρες μας, η Ουάσιγκτον προσέγγιζε το Μεσανατολικό με βάση τα δικά της ανταγωνιστικά συμφέροντα και τη δική της δόξα. Μα τί πιο φυσικό για μια υπερδύναμη; Μιλώντας τηλεφωνικά προ ημερών με γνωστούς μου Αραβες δημοσιογράφους στη Ντόχα άκουσα για μια ακόμη φορά αυτό που ήξερα : ο αραβικός κόσμος παραμένει δυσαρεστημένος γιατί ποτέ η Ουάσιγκτον και η Ευρώπη δεν επεδίωξαν να παρατηρήσουν το σχήμα του προβλήματος καθήμενοι από την πλευρά των πασχόντων-πρωταγωνιστών. Ο Κέννεντι, ο Νίξον, ο Φορντ, ο Κάρτερ, ο Ρήγκαν, ο πατέρας Μπους και ο Κλίντον παρέμειναν αυστηρά προσδεδεμένοι στο κλασσικό δόγμα της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ που μεταχειρίζεται το Ισραήλ ως ειδική περίπτωση : σύμμαχο και φίλη χώρα, θύμα, αλλά και «περιουσιακό» στοιχείο. Υπήρξαν ελάχιστες εξαιρέσεις διαφοροποίησης, αλλά και αυτές υπαγορεύτηκαν από γεωπολιτικές απειλές. Κι είναι αλήθεια ότι από την εποχή του πρωθυπουργού Μοχάμεντ Μοσαντέκ στο Ιράν, το 1953, ως τον Λίβανο, το 1983 και την εισβολή στο Ιράκ, το 2003, οι ΗΠΑ δεν έδειξαν να κατανοούν τα προβλήματα της Μέσης Ανατολής, όπως και οι Αραβες δεν κατανοούν την πολυπλοκότητα των αμερικανο-ισραηλινών σχέσεων.

Είναι πολύ πιθανό ο Ομπάμα να μην ανταποκριθεί άμεσα στις απαιτήσεις του αραβικού κόσμου, αν και σοβαρές προτάσεις υπάρχουν. Στην περίπτωση όμως αυτή, με τη Χαμάς σε ομηρεία, το Ισραήλ σε διαρκή ανασφάλεια, την Ιορδανία με το φόβο της απώλειας του χασεμιτικού βασιλείου, το Ιράν με το πυρηνικό όπλο παρά πόδα και το πετρέλαιο σε φθίνουσα πορεία, η ατμόσφαιρα θα γίνει πολύ πιο εκρηκτική, μια καθόλα χομπσική πυριτιδαποθήκη βίας.

Advertisements

29 thoughts on “Το τρίπτυχο του Χομπς στη Μέση Ανατολή

  1. Εχει δίκιο ο Χομπς, και ας αγνοήθηκε πολλά χρόνια (παράλληλα με την τύφλωση τόσων και τόσων απέναντι στις βασικές ιδιότητες της ανθρώπινης φύσης).

    Και ασφαλώς συμφωνώ με την ουσία της ανάρτησης… εκεί που έχω αντίρρηση γενικότερη, είναι η έκφραση …ελπίδων «κατανόησης», στροφής της πολιτικής των ΗΠΑ, «ελπίδων» του αραβικού κόσμου που διαψεύδονται…

    Μήπως θα έπρεπε να φέρουμε πιά (ιδιαίτερα σήμερα) τις ΗΠΑ στην κλίμακα που τους ταιριάζει? Οταν τις θεωρούμε ¨Κυβερνήτη του Κόσμου» και τον Πρόεδρο «Πλανητάρχη», ασυναίσθητα περιμένουμε από αυτόν χαρακτηριστικά ανάλογα με τον τίτλο του που του έχουμε δώσει -δικαιοσύνη, κατανόηση, μεγαθυμία…

    Μα… τίποτα από αυτά δεν συμβαίνει… οι ΗΠΑ είναι ένα ισχυρό στρατιωτικά κράτος, όχι πιά το πλουσιώτερο, και η πολιτική του υποτάσσεται στα άμεσα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα συμφέροντά του… ο δε Πρόεδρος είναι αυτό και μόνο: Ο αρχηγός της κυβέρνησης και ο αρχιστράτηγος…

    Και… όχι, δεν επιτυγχάνει πιά όλα όσα επιθυμεί, μάλλον μιά σειρά αποτυχιών είναι πιά η πολιτική του σε διεθνές επίπεδο… και μιά ΤΕΡΑΣΤΙΑ αποτυχία στο οικονομικό επίπεδο…

    Το να «περιμένουν» ή να «ελπίζουν» οι λαοί από τις ΗΠΑ είναι μάταιο… και μάλλον ανεδαφικό πιά… πολλά σε αυτό τον κόσμο έχουν αυτονομηθεί, και σύντομα, πολύ συντομότερα από ότι πιστεύουν κάποιοι, άλλες «δυνάμεις» ή και «υπερδυνάμεις» θα αναδειχθούν μέσα από την σημερινή κρίση αλλά και από την φθίνουσα «απουτελεσματικότητα» των ΗΠΑ.

  2. Και οι πιο κυνικοί στο κόσμο βάλανε ένα χαμόγελο στην έκφραση τους με την εκλογή του Ομπάμα γιατί θέλουν πια ένα ήρωα να βγούν από την αδιέξοδο που δημιουργήσε το ‘οφθαλμό αντί οφθαλμού’ του προκατόχου του. Και πιστεύω αυτό το κλίμα καλής πίστης (και όχι τόσο ο Ομπάμα) θα οδηγήσει σε μία ύφεση αυτών των εχθροπραξιών. Οσο για τον Αραβικό κόσμο είναι διαφορετικός και θέλει δουλειά πολύ από τους ανθρώπους μέσα από αυτόν(ετσι δεν γίνεται πάντα η λύση βγαίνει μέσα από την οικογένεια) για να μπορούν αν αντεπεξέλθουν στο κόσμο του 21 αιώνα. Γιατί τελικα αν δούμε μέσα από την ιστορία τα πυρηνικά όπλα αρκετοί τα κατέχουνα αλλά μέχρι τώρα δεν έχει ενεργοποιηθεί κανένα μετά το καταστροφικό παράδειγμα του Βιετναμ.
    p.s πολύ ωραίο το αρθρο dearest

  3. #@Sxoliastis…. Ο Χομπς εχει συνδεθεί, εν Ελλάδι τουλάχιστον, με το κράτος -Λεβιαθαν. Τα υπόλοιπα είναι επι μέρους παρατηρήσεις αν και ο Χομπς δενει με τον Κάντ, κατά καποιο τρόπο, δηλαδή καταλήγουν στο ίδιο στοιχείο, αυτό της βίας που αναγκαστικά περνάνε τα πάντα…
    Τώρα για το θέμα των ΗΠΑ. Μεχρι τωρα αυτό ξέραμε, αυτό λεγαμε. Και πολλές φορές ήταν η παρέμβαση των ΗΠΑ που ρυθμιζε καταστάσεις. Το πετσί μας το ξέρει…Στη Μεση Ανατολή, όμως, να πω ότι υπάρχουν πλέον λίγο πιο αυτονομες δυνάμεις που κινούνται και παράγουν έργο. Το τί έργο μέλλει να το δούμε και να κριθεί από εμας , τους άλλους,μα προπαντός από τους ίδιους. Γιατί δική τους ειναι η ζωή, δικά τους τα προβλήματα, κι αν κατι μπορεί να κανει η διεθνής κοινότητα ειναι να σπρώχνει προς το καλό( όσο το δυνατον το πιο αντικειμενικό καλό).
    Ο Ομπάμα εχει προτάσεις. Είναι αυτές του Σαουδαραβα βασιλια. Θα δούμε…./.

  4. Penelope…. dearest/
    οι λαοι πότε πότε χρειάζονται ηγέτες ήρωες.Ηγετες μπροστάρηδες, γιατί τους λειπει η ελπίδα και δυστυχώς χωρίς ελπίδα κανένας δεν ζει, δεν δημιουργεί, δεν κινεί τον τροχό με νοιάξιμο. Τον κινεί μηχανικά ή καταναγκαστικά.
    Η ζωή των αραβων ειναι δική τους κι αυτοί οπως λες πρέπει να δουλέψουν για να προσεγγίσουν καποια δημοκρατικά πρότυπα.

  5. Ο ΜΟΝΟΠΟΛΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΕΛΕΙΩΣΕ

    ΑΠΟ ΕΚΕΙ ΠΕΡΙΜΕΝΩ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΠΙΔΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΨΗΦΙΣΑΝ ΤΟΝ ΟΜΠΑΜΑ

    ΑΝ ΚΑΙ Η ΚΛΙΝΤΟΝ ΜΕ ΑΝΗΣΥΧΕΙ…

    ΚΑΛΟ ΣΟΥΚΟΥΔΑΚΙ

    ΠΟΛΥ ΩΡΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΡΙΤΣ

  6. @@ΑΤΗΙΝΑ,…. κι εγώ βρε Αθηνά μου, πολλά περιμένω, αλλά εχω μάθει να ζυγίζω τα πραγματα και να περιορίζω τη συναισθηματική σκέψη. Η πολιτική είναι αλλουνου παπα ευαγγέλιο, κατα πως ελεγε η γιαγιά μου.
    ευχαριστώ για τα καλα σου λόγια
    καλό Σ/Κ

  7. Όχι ο Ομπάμα δεν θα μπορέσει να δώσει μια λύση στο μεσανατολικό, έτσι όπως την ονειρεύεται η διεθνής κοινότητα, γιατί η λύση δεν μπορεί να πηγάσει παρά μόνο απ’ τους ίδιους τους εμπλεκόμενους… Ωστόσο, και μόνο η φιλειρηνικότερη προσέγγιση της Αμερικής στα ισλαμοτρομοκρατικά ζητήματα, αυτή η αλλαγή της ατμόσφαιρας, ας ελπίσουμε ότι θα δημιουργήσουν ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο να δημιουργηθούν και δίαυλοι επικοινωνίας
    Υ.Γ. Ξαναδιαβάζω το κείμενο και σκέπτομαι: κοίτα να δεις αισιοδοξία η μονίμως απαισιόδοξη!!!! Βρε μήπως με έχει παραεπηρεάσει το νατασσάκι και να κόψω τις παρέες μαζί του?????

  8. Meniek… κι εγώ αυτό ελπίζω, δηλαδή στο ωστόσο σου…

    οσο για το Νατασσάκι, να το ρωτήσουμε καλύτερα; Ποιός είναι πιο αισιόδοξος ή πιο απαισιόδοξος από τον άλλον, δεν ξέρω…
    φιλια φιλενάδα

  9. Ο Λεβιάθαν….το θηρίο της θάλασσας και πώς να το αλλάξεις…τελικά λές να το είχε προβλέψει ο Χόμπς οτι με θηρία θα είχαν να κάνουν πάντα οι συμβαλλόμενοι για να προστατέψουν το βιός τους; Αξεπέραστος ως φιλόσοφος και ένα είδος αναρχικού, επίσης…πολύ πιο ανορθόφοξος απο τον Κάντ και τον Λόκ…παρά οτι μιλάνει για το ίδιο πράγμα…για να καταλήξουμε στη δικαιοσύνη ως ακριβοδίκαιη του Ρώλς αλλά και στην Μάρθα Νούσμπαουμ που βλέπει το μοντέλο της αναδιανομής ν’ απλώνει πέρα απο την ίδια τη χώρα και σε άλλες, επίσης…Ισως κάπως έτσι θα μπορούσαμε να …λύσουμε το τρίπτυχο στη Μ. Ανατολή….όσο για τον Ομπάμα θα έλεγα να περιμένουμε μέχρι τα Χριστούγεννα…ηδη τοποθετεί συνεργάτες και θα διαφανεί η κατεύθυνση…
    🙂 Τι καιρό έχετε; Εδω με το τουλούμι…επιτέλους, ένεκα και οι εληές…:)

  10. @ tractatus….πολυ ενδιαφέρουσες οι προσεγγίσεις σου…θα με βάλεις τωρα να ψαχνω μαζι με τη Μενιεκ για την κυρια Μάρθα…. Αλλα οπως λες θα δούμε ποιοι θα αναλαβουν το Μεσανατολικό και τί διάθεση εχει ο αραβικός κόσμος να σκύψει πανω από τις πληγές του….

    καιρός ; α, χαλι μαυρο, φυσαααααει..πάει το μαλί μου σου λεω…

  11. Ο Βρετανός φιλόσοφος και ιδρυτής της πολιτικής φιλοσοφίας Τόμας Χομπς

    Παρακαλώ; Και ο Πλάτων, ο Αρίστος, ο Μακιαβέλι, ο Μούρ μόνο κουκιά έσπερναν; 🙂

    Τυχαίνει τελευταία να έχει πάρει κάτι το αυτό μου για τα πάθη στον Χόμπς. Υπενθυμίζω, λοιπόν, ότι η λύση που προτείνει ο Χομπς για την αντιμετώπιση του αδιεξόδου στο οποίο οδηγούμαστε αν αφεθούν ελεύθερα τα πάθη των ατόμων είναι η μέσω της δημιουργίας της πολιτικής κοινωνίας και του κράτους καταστολή τους. Μεταφέροντας το ανωτέρω περί ατόμων σε επίπεδο των κρατών, όπως νομίζω ότι γίνεται στο άρθρο σας, η λύση της ισραηλινο-παλαιστινιακής διαμάχης κατά Χομπς θα ήταν η καταστολή των παθών των κρατών μέσα σε/ από μία υπερ-κρατική οντότητα. Go figure. 😉

  12. Ασμοδαίος…. Ο Χομπς αναφέρεται μετά πάθους στο τρίπτυχο που αναφέρω στην αρχή. Αυτό το τρίπτυχο ενυπάρχει στη Μέση Ανατολή και από τις δύο πλευρές… αραβικά κρατη και ισραηλινοί – ΗΠΑ. Η καταστολή είναι ενδεχομένως μέρος της καντικής λογικής που θέλει μεσα από πολέμους και ταλαιπωρίες να φτάσουμε στην ειρήνη.

  13. Πολλά πράγματα που αγνοεί ο κόσμος, ¨φωνάζου» από το παρελθόν…

    Όσο για τον Ομπάμα, ο ίδιος κόσμος περιμένει να ΜΗΝ αποδειχθεί… μάυρη ελπίδα γι αυτόν!

    Την καλησπέρα μου.

    vloutis.wordpress.com
    vloutis.blogspot.com

  14. πόσο ΜΕ αρέσει που σας επηρεάζει η -σταθερή- αισιοδοξία μου!!!
    (meniek, είναι αργά για να κόψεις τις παρέες μαζί μου, την πάτησες!!!)

    Ριτσάκι μας, εξαιρετικό κείμενο (το ξέρεις)
    (έχασες που δεν ήρθες, κι αυτό το ξέρεις!!!)
    🙂

    Φιλιά, τα λέμε το πρωί 🙂

  15. Ασχετο με το Μεσανατολικό :
    Ο Χομπς πριν απο τον Λεβιαθαν εγραψε τον Βεχεμώθ
    ( το τερας του εμφυλιου πολέμου)
    Ο Λεβιαθαν ειναι το Κρατος .\Ειναι ενα Βιβλικο τερας που αποτελειται απο ανθρωπινα σωματα .
    Ο χομπς ουσιαστικά παρουσιαζει ετσι το Πρωτο νεωτερο κοινωνικό συμβολαιο .
    Οι ανθρωποι παραχωρουν Ολα τα δικαιωματα στο κρατος με ανταλλαγμα ενα Μονο :
    Το Δικαιωμα στη Ζωή τους δηλαδή την ειρηνη .
    Σημερα θα λέγαμε οτι
    Ο Λεβιαθαν εχει να κανει με τον Ολοκληρωτισμό του Απολυτου κρατους
    (τον οποιο ο Χομπς προτιμουσε απο την φυσική κατασταση: τον εμφυλιο)

  16. Νοσφεράτος..
    να σου πω κάτι. Δεν ειναι άσχετο το πονημα Βεχεμώθ.(Thomas Hobbes
    Behemoth or The Long Parliament. Behemoth, completed around 1668 and not published until after Hobbe’s death, represents the systematic application of this framework to the English Civil War.) Μήπως οι παλαιστίνιοι δεν τρώγονται μεταξύ τους; Επομένως ενισχύεται η σκέψη του Χομπς.
    Τώρα, ως προς την μικρή , αποσπασματική αναφορά μου στο τρίπτυχο του Χομπς, καταλαβαίνεις ότι δεν έχει καμια σχέση με τον ολοκληρωτισμό του απόλυτου κράτους κλπ, κλπ….. εμφατική αναφορά είναι…..Ασε που ειδα το «Κύμα» χθες και στην κυριολεξία πάγωσα. Θα πάω να δω την Ελεγεία του Ερωτα για να συνελθω λιγουλάκι…. Ουφ….

  17. @@@Νατασσακι….
    μπονζούρ. Μπα, δε ζηλεύω τίποτα και κανένα. Χαίρομαι όταν οι φίλοι μου περνούν καλά. Εχω άλλα στο κεφάλι μου. Κάτι εξισώσεις, κάτι διαιρέσεις…κατι τί θα γράψω, αστα …..

    Ναι, η Μένη να κάτσει στ’ αυγά της και να της λείπουν τα πολλά σουρταφέρτα. Σταθερές πορείες παρακαλώ….

  18. Ριτσα μου οταν εγραψα
    »Ασχετο με το Μεσανατολικό :»
    εννοουσα τοσχολιο μου και οχι αυτο το Ποστ
    Το σχολιο μου ειχε να κανει μονο με τον Χομπς
    Κατα αλλα και βεβαια ο Βεχεμώθ εχει να κανει και με τους Παλαιστινιους και με καθε εμφυλιο ..
    Υ. Γ που μπορώ να βρω παλιες σου αναρτησεις ..;Ψαχνω ενα παλιο
    για τους Διανοουμενους και ενα αλλο για τον Αντισημιτισμό , αν θυμαμαι καλά…

  19. Νοσφεράτος…
    οκ, το κατάλαβα ότι το σχολιο αφορούσε τον Χομπς, και το ασχετο,επίσης καταλαβα ότι δεν αφορούσε το ποστ, αλλά τον Χομπς… Αυτά ειναι τα περιεργα της έμμεσης επικοινωνίας. Αλλά ξέρεις, εμείς δεν κολλαμε

    Τωρα, για το ερωτημα σου : πρέπει να ψάξεις πέρσι σε παλιά ποστ …εκτός αν βάλουμε Νοσφεράτος, αντισημτισμός Προσωπα – Ρίτσα Μασούρα και το βγάλει. Θα το κάνω τώρα και θα δούμε…αλλιως θέλει πίσω στο χρόνο και λίγο ψαξιμο…

  20. Νοσφεράτος…
    τα νεα είναι δυσάρεστα. Τα παλαιότερα ποστ δεν ανοίγουν, επομένως δεν μπορώ να δω τα σχολια και να δούμε πού ειχες γράψει καποια πράγματα που εξακολουθώ να θυμάμαι. Το ένα παντως αφορούσε τον Σαρτρ. Μπορεί βεβαια να ειναι ενα προσωρινό πρόβλημα του συστήματος. Θα δούμε

  21. @ Νοσφεράτος
    Βρήκα αυτό, αλλά δεν ειχα μπλογκ όταν το είχα γράψει. πρέπει ναναι καποιο άλλο..

    Hμερομηνία δημοσίευσης: 11-02-07
    Προσωπα

    Tης Pιτσας Mασουρα

    Ο Σαρτρ, ο αμετανόητος μαρξιστής που όμως απομακρύνθηκε από το γαλλικό κομμουνιστικό κόμμα μετά την εισβολή των Σοβιετικών στη Βουδαπέστη, ο αθεράπευτα ερωτύλος Γάλλος διανοούμενος, κάθετα αντίθετος προς οτιδήποτε περιορίζει την ελευθερία της σκέψης και της έκφρασης του ανθρώπου -φυσικά και της σωματικής έκφρασης- υπήρξε μεταξύ άλλων ο θεράπων ιατρός όσων πλήττονταν από τον αταβιστικό αντισημιτισμό. Ο Σαρτρ, ο οποίος αποποιήθηκε το Νομπέλ Λογοτεχνίας που του απομενήθηκε το 1964, έχει γράψει βιβλίο για τον αντισημιτισμό με τον τίτλο «Στοχασμοί για το Εβραϊκό Ζήτημα». Το βρήκα στο βιβλιοπωλείο της Εστίας προ μηνών και το ανέσυρα από τη βιβλιοθήκη μου προχθές, με αφορμή τη δημοσιοποίηση του μανιφέστου ομάδας 130 Βρετανών Εβραίων διανοουμένων που διαχωρίζουν τη θέση τους από το επίσημο Ισραήλ και τους χειρισμούς του Παλαιστινιακού. Ανάμεσά τους ονόματα σαν αυτό του διάσημου θεατρικού συγγραφέα Χάρολντ Πίντερ και του εξίσου διάσημου ιστορικού Ερικ Χομπσμπάουμ. Δίπλα τους, ονόματα σημαντικά, όπως του ηθοποιού Στίβεν Φράι, του σκηνοθέτη Μάικ Λι, της συγγραφέως Τζένι Ντίσκι, της σχεδιάστριας μόδας Νικόλ Φάσι και της ακαδημαϊκού Σούζι Ορμπαχ.

    Τι είπαν οι άνθρωποι αυτοί; Δήλωσαν ότι εμείς δεν θέλουμε να συνδέεται το όνομά μας με το εβραϊκό κατεστημένο της Βρετανίας που υποστηρίζει την πολιτική της επικυριαρχίας σε βάρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ενός λαού που βρίσκεται υπό κατοχή. Με λίγα και σταράτα λόγια διαχώρισαν τη θέση τους, αρνήθηκαν να εκπροσωπούνται από τα φερέφωνα του Τελ Αβίβ και τοποθέτησαν τα ανθρώπινα δικαιώματα των Παλαιστινίων πάνω από οποιαδήποτε ισραηλινή ακραία πολιτική. Γ ια όσους ενδιαφέρονται να μελετήσουν τις απόψεις αυτών των ανθρώπων, ιδού η ηλεκτρονική σελίδα τους: http://www.ijv.org.uk.

    Η εμφανής προσπάθεια αποστασιοποίησης των Βρετανών διανοουμένων δεν είναι τυχαία. Παρόμοιες προσπάθειες καταβάλλονται και από Ισραηλινούς διανοουμένους που ζουν εντός της ισραηλινής επικράτειας, όπως οι γνωστοί στους Ελληνες συγγραφείς Αμος Οζ και Νταβίντ Γκρόσμαν. Και οι δύο έχουν επισκεφθεί την Ελλάδα κι έχουν μιλήσει μπροστά σε ενθουσιώδες ακροατήριο. Τα βιβλία τους φιγουράρουν στον κατάλογο με τα ευπώλητα και πολλοί αναγνώστες σε κατ’ ιδίαν εξομολογήσεις λένε ότι διαβάζοντάς τα είναι σαν να απαλλάσσονται από τις ενοχές τους και από την επίδραση του βιβλίου της Λιλής Ζωγράφου: «Αντιγνώση: τα δεκανίκια του καπιταλισμού». (Λεπτομέρεια: ο Νταβίντ Γκρόσμαν έχασε τον γιο του στον πόλεμο του Λιβάνου το καλοκαίρι και παρόλα αυτά εξακολουθεί να λέει ότι μιλάει με ανθρώπους που δεν φοβούνται να προκαλούνται από την ιστορία και τη δικαιοσύνη του άλλου).

    Ο αντισημιτισμός διογκώνεται. Ποιος το αμφισβητεί; Κανείς. Σύντομα, καμιά κυβέρνηση δεν θα μπορεί εύκολα να μαζέψει τις αντιδράσεις. Υφέρπει, όπως υφέρπουν δεκάδες -ισμοί στον πλανήτη μας, είτε είναι αντισημιτισμός,είτε αντιαμερικανισμός, είτε αντιφιλελευθερισμός … Ολοι παρακολουθούμε τον διαγκωνισμό για το Ολοκαύτωμα. Για το πραγματικό ή το πλασματικό μέγεθός του, για τη σημασία του, για το εάν επρόκειτο περί γενοκτονίας ή όχι. Κι ενώ οι συζητήσεις υπήρχαν εξαρχής, το θέμα των Παλαιστινίων αφενός και η εχθρική αντιμετώπιση των Μουλάδων στο Ιράν αφετέρου, το έχει εκτινάξει στην κορυφή της επικαιρότητας. Λέτε να μην έχει συνέπειες αυτή η τακτική;

    Οπως και να ’χει, όμως, και μόνον η επιστροφή σε μια λίγο πολύ οριοθετημένη κατάσταση, εγείρει εκ νέου τείχη. Εμείς και οι άλλοι. Εμείς και οι Εβραίοι. Και παράλληλα δημιουργεί εκ νέου προϋποθέσεις στιγματισμού. Φοβάμαι ότι με το πέρασμα των χρόνων, οι Εβραίοι θα στιγματίζονται. Δικαίως ή αδίκως δεν θα ’χει, τότε, καμιά σημασία, καθώς εμείς οι άλλοι θα αναζητούμε ικριώματα. Τι κρίμα για τον πολιτισμό μας!

    Ο εβραϊκής καταγωγής Ούγγρος συγγραφέας Ιμρέ Κέρτες, τιμημένος κι αυτός σαν τον Σαρτρ με το Noμπέλ Λογοτεχνίας του 2002, ένας άνθρωπος που βρέθηκε στο Αουσβιτς και στο Μπούχενβαλντ γράφει σε κάποιο σημείο του βιβλίου του «Εγώ, Ενας Αλλος»: Ο στιγματισμός μου είναι η αρρώστια μου, συγχρόνως όμως και ο εγγυητής, το μέσο που ντοπάρει τη ζωντάνια μου… Ο στιγματισμός είναι η δυστυχία μου και το κεφάλαιό μου, τώρα όμως έχω αρχίσει να φοβάμαι ότι το υπομένω πλέον με όλο και μεγαλύτερη δυσκολία, παρόλο που δεν μπορούσα να κάνω χωρίς αυτό. Είναι αμφίβολο κατά πόσο είμαι ακόμα ικανός για μια κανονική ζωή. Πιθανώς να μην μπορέσω ποτέ να απαντήσω καθαρά και ξάστερα στο ερώτημα αυτό, δεν θα μπορέσω εν πάση περιπτώσει όσο ζω εκεί όπου ζω, όπου ο στιγματισμός μου δεν έχει τέλος, επειδή προφανώς μου έχει γίνει προ πολλού δεύτερη φύση.

    Ας επιστρέψω στον Σαρτρ, όμως, μεταφέροντας μικρά αποσπάσματα από το βιβλίο του «Στοχασμοί για το εβραϊκό ζήτημα». «Ο αντισημιτισμός δεν είναι εβραϊκή υπόθεση, είναι ζήτημα δημοκρατίας. Ο Εβραίος ή ο ξένος έχει έναν φίλο: τον δημοκράτη, έχει κι έναν εχθρό: τον αντιδημοκράτη». Για τον Σαρτρ, ο αντισημιτισμός είναι μια μανιχαϊστική και πρωτόγονη κοσμοαντίληψη. «Ο μετριοπαθής αντισημίτης είναι ένας αβρός άνθρωπος που θα πει με προσήνεια: Δεν απεχθάνομαι τους Εβραίους, απλώς εκτιμώ ότι η δραστηριότητά τους πρέπει να είναι μειωμένη εντός των ορίων του έθνους μου». Ομως, αν στη συνέχεια κερδίσετε την εμπιστοσύνη του, θα σας πει: «Βλέπετε, έχουν κάτι οι Εβραίοι και από φυσικής απόψεως ακόμη με ενοχλούν». Ο Σαρτρ γράφει ότι ρώτησε εκατό ανθρώπους όταν προετοίμαζε το βιβλίο του (σημειωτέον ότι το έγραψε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο) και δείτε τι του είπαν: «Τους απεχθάνομαι επειδή είναι ιδιοτελείς, ραδιούργοι, βδέλλες, γλοιώδεις, άξεστοι… Νεαρός ατάλαντος ηθοποιός ισχυρίστηκε ότι οι Εβραίοι τον εμπόδισαν να κάνει καριέρα στο θέατρο. Μια νεαρή γυναίκα είπε: Ενας Εβραίος πέρασε στον διαγωνισμό για μια θέση δασκάλου την ίδια χρονιά που εγώ απέτυχα και δεν μπορείτε να με κάνετε να πιστέψω ότι αυτός, του οποίου ο πατέρας ήρθε από την Κρακοβία καταλάβαινε καλύτερα από μένα ένα ποίημα του Ρονσάρ ή ένα κομμάτι από το Βιργίλιο».

    Ο άνθρωπος γίνεται πολλές φορές θύμα των δικών του αδυναμιών, αλλά και της προπαγάνδας που του ασκούν οι υποκινητές της. Κι είναι η έλλειψη ιστορικών γνώσεων ή η επιφανειακή ιδεοληψία αυτή που καθορίζει το πώς θα αντιδράσει σε μία ή στην άλλη περίπτωση. Υποστηρίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά επιλεκτικά. Δεν κατεβαίνει για παράδειγμα ποτέ στους δρόμους για την κατάφωρη παραβίαση όλων αυτών των δικαιωμάτων από διάφορα αραβικά καθεστώτα. Σιωπά γιατί εκεί υπάρχουν ισχυρότεροι μέσα του συσχετισμοί δυνάμεων και μη διαταρασσόμενες ισορροπίες.

    Είναι αλήθεια ότι το θέμα το προσεγγίζουμε εξίσου επιφανειακά με τόσους άλλους. Και σίγουρα υπάρχει αντίλογος. Αλλά έχει σημασία να δούμε πώς ο Σαρτρ κλείνει το βιβλίο του: «Ούτε ένας Γάλλος δεν θα είναι ελεύθερος όσο οι Εβραίοι δεν θα απολαμβάνουν το σύνολο των δικαιωμάτων τους. Ούτε ένας Γάλλος δεν θα είναι ασφαλής όσο ένας Εβραίος, είτε στη Γαλλία ή αλλού θα φοβάται για τη ζωή του…» Ο Σαρτρ δεν ήταν Εβραίος.

  22. θελω να ζητησω την αδεια σου για νατο κανω αναδημοσιευση στο δικο μου μπλογκ …(το για τον Σαρτρ…) Φυσικά αναφορά στο δικοσου
    (αν καποτε βρεθει και το αλλο για τους Διαννουμενους πες μου …

  23. Νοσφεράτος…. αχ, μωρέ τώρα γύρισα και ειδα ότι το θες. Να το πάρεις, γι αυτό το ανέβασα

    Θα ψάξω , μόλις μπορέσω…φιλια

  24. Και εν τοιαύτη περιπτώση το δίλημα αν υπάρχει ελευθερία το φανερώνει ο χόμπς;ή η αυτοκριτική του του Σαρτρ το Μάη του68.Στο καταγωγή οικογένειας……υπάρχουν απαντήσεις ποιό φρέσκιες απο το Λεβιάθαν.[αναπόστατο μέρος της ισότιμης απονομής δικαιοσύνης είναι εξάλλου η ίση επιβολή φόρων…..].

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s