Ο πάντα επίκαιρος Χένρι Ντέιβιντ Θορώ!


conservatory-9 (Πηγή φωτο :  gosanfrancisco.about.com/…/OrchidExhibit_4.htm)

Την ιδέα για τη φευγαλέα, επιφανειακή αναφορά μου στον Χένρι Ντέιβιντ Θορώ την πήρα από το μπλογκ της φίλης μου Meniek, θέλοντας να περιοριστώ στην παράγραφο για τα …ασήμαντα πράγματα, γιατί είναι αληθινή και έρχονται στιγμές που με εκπροσωπεί….παρότι μου αρέσουν και τα ασήμαντα πράγματα! Παράλληλα όμως πιστεύω ότι το βιβλίο του Θορώ «Πολιτική Ανυπακοή» – νομίζω το πιο γνωστό στην Ελλάδα – αποκτά κι αυτό με τη σειρά του επικαιρότητα για ευνόητους λόγους….

Ο Χένρι Ντέιβιντ Θορώ, ο Αμερικανός συγγραφέας και λάτρης της φύσης ( 1817-1862) ζούσε πάντα με την εργασία των χεριών του, περιορίζοντας στο ελάχιστο τις ανάγκες του. Έτσι πίστευε ότι στον άνθρωπο αρκούσε μόνο μια ημέρα εργασίας την εβδομάδα και όχι έξι. Το «πείραμα» στη λίμνη Ουώλντεν αποτελεί μια έμπρακτη απόδειξη ότι ο Θορώ απεχθανόταν τα λόγια που δεν οδηγούσαν σε αντίστοιχες πράξεις. Από τις 4 Ιουλίου του 1845 έως τις 6 Σεπτεμβρίου του 1847, έζησε μόνος του σε ένα σπίτι που έχτισε μόνος του και τράφηκε από προϊόντα του κήπου του που καλλιεργούσε ο ίδιος. Αυτό δεν ήταν ένα απλό ατομικό τεστ επιβίωσης μέσα σε δύσκολες συνθήκες. Το βιβλίο του Ουώλντεν ή η ζωή στα δάση, που κυκλοφόρησε το 1854 (κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Διεθνής Βιβλιοθήκη, 1981), αποτελεί μια αναλυτική και ολοκληρωμένη περιγραφή της ζωής του στη φύση. Ο Θορώ πίστευε ότι οι άνθρωποι συναντιούνται πολύ συχνά μεταξύ τους, χωρίς εν τω μεταξύ να έχουν αποκτήσει πρόσθετη αξία για να μοιραστούν και να ανταλλάξουν και έτσι φλυαρούν για ασήμαντα πράγματα.

(Κάραγιαν, Μπετόβεν Συμφωνία Νο 9, πρώτο μέρος)

Ο Θορώ συνελήφθη και φυλακίστηκε γιατί αρνήθηκε να πληρώσει τους φόρους προς την Πολιτεία αφού κάθε δολάριο πήγαινε για όπλα που αγόραζαν και σκότωναν, τότε, Μεξικανούς ή για τη διατήρηση της δουλείας. «Οταν συναντώ -έγραψε- μια κυβέρνηση η οποία λέει «τα λεφτά σου ή τη ζωή σου», για ποιο λόγο να βιαστώ να της δώσω τα λεφτά μου;».

Η «Πολιτική ανυπακοή» θεωρήθηκε το πλέον σημαντικό κείμενο που είχε ποτέ συνταχθεί από Αμερικανό. Καθώς σ’ αυτό εμπεριέχεται η αντίληψή του ότι ο αποτελεσματικότερος τρόπος αντίστασης απέναντι σε μια τυραννική διακυβέρνηση είναι η τακτική της άρνησης καταβολής φόρων, προκάλεσε την προσοχή του Μαχάτμα Γκάντι, όταν φοιτούσε στο Χάρβαρντ. Επιστρέφοντας στην Ινδία, το 1914, υιοθέτησε την πρακτική που εισηγείται ο Θορώ στον αγώνα κατά της τότε βαρβαρότητας της βρετανικής αποικιοκρατίας.

pop1_265

Eμμέσως αφιερωμένο στους νεκρούς της Βομβάης…

ριτς


29 thoughts on “Ο πάντα επίκαιρος Χένρι Ντέιβιντ Θορώ!

  1. πρώτη φορά διαβάζω για τον Θορώ και τις απόψεις του, ομολογώ δεν τον ήξερα!
    πάντα κάτι μαθαίνω εδώ, πάντα …εκπαιδεύομαι και μ’ αρέσει ομολογώ!!!
    φιλιά!!!

  2. Πολύ ωραία ανάρτηση…Τον Θορώ τον έιχα ακουστά, αλλά δεν γνώριζα σε ποιά ζητήματα αναφερόταν…Πολύ ενδιαφέρον που ενέμπνευσε τον Γκάντι…
    Καλησπέρα…

  3. Η υποχρέωση στην ανυπακοή όπως και η παθητική αντίσταση των Θορώ και του επιγόνου Γκάντι, αντιλαμβάνεσθε ότι γίνεται αποτελεσματική όταν απέναντι υπάρχει ένα κράτος με εξαιρετικά σταθερούς θεσμούς και υψηλή εκτίμηση στην ελευθερία και τη δημοκρατία (ανεξάρτητα της ερμηνείας των όρων και ανεξάρτητα των ποιων θεωρούν δικαιούχους αυτών των προνομίων), όπως είναι το βρετανικό και δεν είναι τυχαίο ότι και οι δυο το εφάρμοσαν εναντίον της. Μια τέτοια ωστόσο σύλληψη είναι προφανές ότι δε λειτουργεί σε συνθήκες αστάθειας και μηδενικής εκτίμησης θεσμών, δημοκρατίας και ελευθερίας (χαρακτηριστικά, η μη- αντίσταση των Εβραίων απέναντι στον Χίτλερ, οδήγησε απλά στην εξόντωσή τους).
    Υ.Γ. χαίρομαι που στάθηκα αφορμή για ένα τόσο καλό (again) ποστ…
    Υ.Γ.2 Από τις ατάκες του Θορώ που με αρέσουν πολύ στο On the Duty of Civil Disobedience είναι (σε δική μου απόδοση τέλος πάντων)
    «Κάθε ηλίθιος μπορεί να φτιάξει έναν νόμο και θα βρεθεί και ο ηλίθιος που θα τον ακολουθήσει…»

  4. Πράγματι σπουδαίος ο Θορώ και του αξίζουν όλα αυτά που γράφετε.
    Θα ήθελα όμως να επισημάνω και κάτι.
    Μάλλον να εκφράσω μια μικρή αντίρρηση στο σχόλιο της meniek.
    Εκεί που λέει: » …Μια τέτοια ωστόσο σύλληψη είναι προφανές ότι δεν λειτουργεί… »
    Καλά… Δεν λειτουργούσε κάποτε… Τώρα λειτουργεί…
    Δεν λειτούργησε στις πορτοκαλί επαναστάσεις; Εκεί δεν υπήρχαν συνθήκες αστάθειας και μηδενικής εκτίμησης θεσμών, δημοκρατίας και ελευθερίας;
    Στην εποχή μας, που ο επηρεασμός της αγοράς έχει γίνει επιστήμη, η παθητική αντίσταση έγινε και γίνεται όπλο στα χέρια ανήθικων τύπων καθοδηγούμενων από ανήθικα κέντρα προκειμένου να επιτευχθεί η ανατροπή μη αρεστών στα ανήθικα κέντρα κυβερνόντων.
    … Αλλά λειτουργεί… Ακόμη και αν την πραγματοποιούν άνθρωποι και ομάδες καθοδηγούμενοι από τύπους ή κέντρα με ήθος επιπέδου μαφίας.
    Η ζωή προχωράει και οι κοινωνίες αλλάζουν προς την κατεύθυνση που τις σπρώχνουμε εμείς όλοι μας…

    Χαιρετώ την ομήγυρη

  5. Πάντα επίκαιρος! Συμφωνώ!
    Και δυστυχώς τα θύματα της Βομβάης μας θυμίζουν ότι η βία και ο φόβος που προκαλεί δυστυχώς συνεχίζει να αποτελεί την εύκολη λύση για την επιβολή των απόψεων…

  6. ομολογώ ακόμη μια φορά και την άγνοιά μου…
    ο συνδυασμός θορώ – γκάντι όχι μόνο μου ήταν άνγωστος, αλλά με κάνει να καταλαβαίνω καλύτερα κάποιες πτυχές του γκάντι, που τον θεωρώ τη μεγαλύτερη φυσιογνωμία του αιώνα που πέρασε.
    την καλημέρα μου με αγάπη ριτς!

  7. Πολύ επιμορφωτικό τι κείμενο Ρίτς. Τέτοια κείμενα μου ξαναζωντανεύουν την όρεξη να κάτσω στα θρανία, αλλά αναρωτιέμαι αν μου δίδασκαν τέτοια βιβλία.
    καλημέρα

  8. @ anepidoti ,\
    \χαιρομαι αν βοηθάω τους φίλους μου να μαθαίνουν κάτι καινούργιο. Ηθελα πολύ ναναι αυτός ο στόχος των μπλογκ: η αλληλογνώση!
    Γιατί κι εγώ κάτι μαθαίνω από σένα. Αυτή είναι η μόνη αλήθεια…

  9. @@ Artanis….
    ναι, τον ενέπνευσε και ιδού πώς κατάφερε να συμβάλει στο τέλος της αποικιοκρατίας στην Ινδία
    Καλημερες πολλές

  10. @@ meniek….
    Καλημέρα και ευχαριστώ για την ιδέα…. Δεν έχεις άδικο σ αυτό που λες, αν και όλα είναι σχετικά στις κοινωνίες. Παίζει ρόλο και η χρονική στιγμή των γεγονότων και η κατάσταση στην οποίαν έχει περιέλθει ένας λαός, μια κοινωνία… Οσο για τους ηλιθιους, ε, γεμάτος ο κόσμος απο αυτούς….

  11. @aloga
    καλημερα και καλώς όρισες εδώ….. Πιστεύω ότι ένας επηρεασμός υπάρχει και μια ανυπακοή δίνει ένα στίγμα. Από κει και πέρα είναι θέμα γενικότερης τοποθέτησης της χ κοινωνίας τη δεδομένη στιγμή. Πάντως όλοι προχωράμε μέσα από αντιθέσεις και θέσεις και μέσα από φωνές που υψώνονται διαμαρτυρόμενες.

  12. @ philos….
    καλημερα φιλε μου… Πάλι χαθήκαμε.. είστε ολοι καλά, ελπίζω…. Η Ιστορία της Βομβάης είναι ένα ακόμη βήμα προς τον σκοταδισμό. Είναι αυτό που πάντα έλεγα : κάνουμε δύο βήματα μπροστά και τρια πίσω. Η ισορροπία δύσκολα θα πλησιάσει στα λημέρια της γης, παρ ότι το σύμπαν είναι η επιτομή της ισορροπίας..

  13. Αγαπητή Ρίτσα,

    Πολύ ενδιαφέρον όπως πάντα: θα τον ψάξω τον κύριο αυτό (υπό τους ήχους της 9ης!) γιατί πολύ μου αρέσουν αυτά που λέει! Τα πάντα στο χέρι μας είναι: μπορούμε από αύριο το πρωί να δημιουργήσουμε έναν άλλο κόσμο, να γεμίσουμε τους γύρω μας με αγάπη και ν’ αλλάξουμε τον κόσμο. Και για να είμαι ειλικρινής (και να διαφωνήσω και λίγο αγαπητή Ρίτσα) δεν είμαι σίγουρος ότι χρειάζεται και ιδιαίτερη ανυπακοή: τα πράγματα αλλάζουν όταν τα αλλάζουμε εμείς, αυτό που ζούμε γύρω μας είναι ένας καθρέφτης του ποιοι είμαστε εμείς οι ίδιοι, δεν είναι κάτι που μας επιβάλεται παρά τη θέλησή μας. Ξέρετε, διαβάζω παραπάνω για ανήθικα κέντρα, κυβερνώντες, μου έρχεται στο μυαλό ότι σα λαός βάζουμε άλλη μια φορά το κεφάλι μας στην άμμο και αρνούμαστε το αυτονόητο: ότι δηλαδή αυτοί είμαστε και αυτό μας αξίζει και ο μόνος τρόπος να το αλλάξουμε είναι να αλλάξουμε εμάς και τους γύρω μας πρώτα και πάνω απ’ όλα, το πρώτο πράγμα δηλαδή που έκανε και ο Θορώ πριν την παθητική αντίστασή του…

  14. Belbo
    .»..ότι δηλαδή αυτοί είμαστε και αυτό μας αξίζει και ο μόνος τρόπος να το αλλάξουμε είναι να αλλάξουμε εμάς και τους γύρω μας πρώτα και πάνω απ’ όλα»

    Συμφωνώ αγαπητέ μου, αλλά βάζω και λίγο Θορώ για να εξισορροπώ τα πράγματα
    καλημέρα

  15. Αγαπητή Ρίτσα,
    εξαιρετικά επίκαιρη η αναδρομή στα έργα και τις ημέρες του Thoreau! Ένα που έχω συγκρατήσει διαβάζοντας το On the Duty of Civil Disobedience είναι πως σε αντίθεση με το Γκάντι εκείνος αναφερόταν στην ενεργητική αντίσταση και συμμετοχή του πολίτη στην αγώνα για ελευθερία. Ακόμη πιο μπροστά κι από εκείνους που μεταγενέστερα εμπνεύστηκαν από το έργο του.

    «§11 …A wise man will not leave the right to the mercy of chance, nor wish it to prevail through the power of the majority. There is but little virtue in the action of masses of men.»

  16. @Canis
    ευχαριστούμε πολύ για τη λεπτομερή και ακριβέστατη αναφορά σου. Κι εγώ τη βρήκα επίκαιρη γι αυτό όταν είδα στη Μένιεκ την αναφορά, είπα ότι είναι μια καλή ευκαιρία για κουβέντα. Μόνο που δεν ειναι ιδιαίτερα γνωστός στην Ελλάδα ο Θορώ.
    Καλη Κυριακή.

  17. ‘Ο Θορώ πίστευε ότι οι άνθρωποι συναντιούνται πολύ συχνά μεταξύ τους, χωρίς εν τω μεταξύ να έχουν αποκτήσει πρόσθετη αξία για να μοιραστούν και να ανταλλάξουν και έτσι φλυαρούν για ασήμαντα πράγματα’
    Toν ξέρω δεν τον ξερω δεν έχει σημασία το παραπάνω με κάλυψε και με το ‘παραπάνω’. Και πολύ ωραία το συνδύασες με τον Γκάντι και το αφιέρωμα στα θύματα μίας ακόμης τρομακριτικής επίθεσης …… !!!

  18. Θα συμφωνήσω με την penelope..κι εγω το συγκράτησα για κάποιους λόγους αυτό. Φαίνεται οτι τα πράγματα είναι διαχρονικά…όταν είναι αλήθειες
    Οσο για τον Θορώ ούτε κι εγω τον γνώριζα …μου φέρνει πάντως στο μυαλό το μοντέλο…ενός οικολόγου -φιλόσοφου, επίσης…για να μη ξεχνάμε πόσο πολύ η πολιτική στο μέλλον θα είναι οικολογία…

  19. Σ΄αυτό το «επιβάλλω δια της βίας» πόσες ζωές έχουν θυσιαστεί…

    Ο Θορώ, εκείνα τα χρόνια είχε καθαρό αέρα…

    …και τα ζαρζαβατικά του μπορούσε να τα μαγειρέψει και να τα φάει.

    Έλα να καλλιεργήσουμε ΣΗΜΕΡΑ εμείς..

    Άστο να πάει.

    σ: Επιμορφωτικό, πάντως…

    Την πολύ καλησπέρα μου

    vloutis.wordpress.com
    vloutis.blogspot.com

  20. Από την αστείρευτη Ουώλντεν,αυτό το καθαρό μάτι της αιωνιότητας ,κατά Θορώ:’Τα έργα των μεγάλων ποιητών δε διαβάστηκαν ποτέ ως τα τώρα από την ανθρωπότητα ,γιατί μόνο μεγάλοι ποιητές μπορούν να τα διαβάσουν.Διαβάστηκαν μόνο με τον τρόπο που οι άνθρωποι διαβάζουν τ αστέρια . » Ήταν ένας από το τρίο των Αμερικανών Υπερβατιστών ,οι άλλοι δυό είναι ο Έμερσον και ο Ουΐτμαν. Και επίσης ήταν πρότυπο αγώνα για τον Μαρτιν Λουθερ Κινγκ.Να κι ένα ακόμα δικό του: «Μην ανοίγεις τρύπα στη βάρκα γιά ν αδειάσεις το νερό».

  21. @ vloutis
    ηταν οικολογος από τα γεννοφάσκια του και ιδιότροπος άνθρωπος. Λάτρευε τη γη και τα….ζαρζαβατικά του. Εχεις δικιο ομως, εμεις τα φτιάξαμε έτσι ώστε να μην έχουμε χώρο για ζαρζαβατικά, οπότε έχουμε κι άλλες διεκδικήσεις -επαναστάσεις
    καλή Κυριακή

  22. @Εκτωρ…
    Ναι, για τον Εμερσον ξέρω, για τον Ουιτμαν ελάχιστα, αλλα πού θα μου πάει….Πράγματι εκτος από τον Γκάντι ενεπνευσε και τον Μαρτιν Λουθερ Κινγκ…

  23. Αγαπητοί φίλοι

    Θέλω να διευκρινήσω λίγο το παραπάνω σχόλιό μου μια και βλέπω ότι πήρε προέκταση από τον belbo, η οποία δεν έχει καμία σχέση με αυτό που εννοούσα εγώ.
    Αυτό λοιπόν που θέλω να πω είναι ότι η παθητική αντίσταση όπως εκφράστηκε από τον Θορώ είναι εξαιρετικός τρόπος αλλαγής μιας κατάστασης κοινωνικά αφόρητης. Σ΄αυτή την περίπτωση όμως, αυτός που την πραγματοποιεί, ωθείται από κίνητρα υψηλά, τα οποία εγώ τα συνόψισα στην λέξη ήθος. Και φυσικά, όταν χρησιμοποιώ παραπάνω την λέξη ανήθικος την χρησιμοποιώ με την έννοια της έλλειψης ήθους και όχι της έλλειψης ηθικής. (Δεν σκέφτηκα το αήθης).
    Θέλω λοιπόν να πω ότι αυτή η»ευγενής» εφαρμογή της παθητικής αντίστασης ή της ανυπακοής είναι όχι μόνο θεμιτή κοινωνικά και εσωτερικά αλλά και επιδιωκτέα.
    Όμως λέω, ότι στις ημέρες μας κάποιοι τις μεταχειρίζονται για να ρίξουν καθεστώτα ή κυβερνώντες, απλώς επειδή δεν ικανοποιούνται τα συμφέροντά τους. Για να αλλάξει δηλαδή η εξουσία και να αναλάβει μια άλλη που θα τους τα ικανοποιήσει. Και έχουμε το παράδειγμα των αναίμακτων επαναστάσεων που ανέφερα παραπάνω αλλά και άλλων αναγνωρίσιμων περιπτώσεων. Και μάλιστα αυτές πλέον οργανώνονται με ιδρύματα και πληθώρα εγχειριδίων για το πώς πρέπει να γίνεται η παθητική αντίσταση και η ανυπακοή.
    Σε αυτή την περίπτωση λοιπόν, εννοώ ότι υπάρχει αθέμιτη χρήση, παντελής έλλειψη ήθους και οι επιχειρούντες δεν καταξιώνονται.

    Αυτά απλώς λέγονται για να μην παραμυθιαζόμαστε.

    Στη συνέχεια, φυσικά δε μένουμε σε διαπιστώσεις αλλά εφαρμόζουμε αυτό που λέει ο belbo και το οποίο συνυπογράφω, συμφωνώντας «έως κεραίας» ακριβώς δηλαδή όπως το λέει: «…ο μόνος τρόπος να το αλλάξουμε είναι να αλλάξουμε εμάς και τους γύρω μας πρώτα και πάνω απ’ όλα…» και το οποίο εγώ τουλάχιστον διαρκώς επιδιώκω .

    Με την αγάπη μου

    Και…ritsmas, ευχαριστώ για το καλωσόρισμα.

  24. Αγαπητοί φίλοι

    Θέλω να διευκρινίσω λίγο το παραπάνω σχόλιό μου μια και βλέπω ότι πήρε προέκταση από τον belbo, η οποία δεν έχει καμία σχέση με αυτό που εννοούσα εγώ.
    Αυτό λοιπόν που θέλω να πω είναι ότι η παθητική αντίσταση όπως εκφράστηκε από τον Θορώ είναι εξαιρετικός τρόπος αλλαγής μιας κατάστασης κοινωνικά αφόρητης. Σ΄αυτή την περίπτωση όμως, αυτός που την πραγματοποιεί, ωθείται από κίνητρα υψηλά, τα οποία εγώ τα συνόψισα στην λέξη ήθος. Και φυσικά, όταν χρησιμοποιώ παραπάνω την λέξη ανήθικος την χρησιμοποιώ με την έννοια της έλλειψης ήθους και όχι της έλλειψης ηθικής. (Δεν σκέφτηκα το αήθης).
    Θέλω λοιπόν να πω ότι αυτή η»ευγενής» εφαρμογή της παθητικής αντίστασης ή της ανυπακοής είναι όχι μόνο θεμιτή κοινωνικά και εσωτερικά αλλά και επιδιωκτέα.
    Όμως λέω, ότι στις ημέρες μας κάποιοι τις μεταχειρίζονται για να ρίξουν καθεστώτα ή κυβερνώντες, απλώς επειδή δεν ικανοποιούνται τα συμφέροντά τους. Για να αλλάξει δηλαδή η εξουσία και να αναλάβει μια άλλη που θα τους τα ικανοποιήσει. Και έχουμε το παράδειγμα των αναίμακτων επαναστάσεων που ανέφερα παραπάνω αλλά και άλλων αναγνωρίσιμων περιπτώσεων. Και μάλιστα αυτές πλέον οργανώνονται με ιδρύματα και πληθώρα εγχειριδίων για το πώς πρέπει να γίνεται η παθητική αντίσταση και η ανυπακοή.
    Σε αυτή την περίπτωση λοιπόν, εννοώ ότι υπάρχει αθέμιτη χρήση, παντελής έλλειψη ήθους και οι επιχειρούντες δεν καταξιώνονται.

    Αυτά απλώς λέγονται για να μην παραμυθιαζόμαστε.

    Στη συνέχεια, φυσικά δε μένουμε σε διαπιστώσεις αλλά εφαρμόζουμε αυτό που λέει ο belbo και το οποίο συνυπογράφω, συμφωνώντας «έως κεραίας» ακριβώς δηλαδή όπως το λέει: «…ο μόνος τρόπος να το αλλάξουμε είναι να αλλάξουμε εμάς και τους γύρω μας πρώτα και πάνω απ’ όλα…» και το οποίο εγώ τουλάχιστον διαρκώς επιδιώκω .

    Με την αγάπη μου

    Και…ritsmas, ευχαριστώ για το καλωσόρισμα.

  25. Aloga,
    συγνώμη αν παρεξήγησα τα λόγια σου, ευκαιρία έψαχνα να πω αυτά που ήθελα περισσότερο, συμφωνώ κι εγώ μ’ αυτά που γράφεις, φιλικά,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s