Στο καλό Μαργαρίτα!


69481Την γνώρισα μέσω μιας φίλης προ πολλών ετών. Με είχε εντυπωσιάσει η θλίψη στο πρόσωπό της και μια σκληράδα που δεν μπορούσα να δικαιολογήσω. Οταν έφυγε καποιος μου είπε ότι ειναι καταθλιπτική. Δικαιολόγησα έτσι την περιέργη συμπεριφορά της. Εκτοτε διαβαζα ότι την αφορούσε. Πότε με τρόμαζε , πότε με ικανοποιούσε. Ηταν ανάλογα με τη δική μου διάθεση πια. Χθες , εμαθα ότι έφυγε στα 62 της. Φεύγουν οι άνθρωποι μ έναν τρόπο παράξενο και ωραίο. Φεύγουν όταν δεν μπορούν να αντέξουν τούτους τους τόπους.

Καλό σου ταξίδι Μαργαρίτα Καραπάνου

ΛΑΧΤΑΡΑ ΓΙΑ ΑΓΑΠΗ, ΦΟΒΟΣ, ΖΗΛΕΙΑ,
ΜΟΝΑΞΙΑ, ΤΡΑΥΛΙΣΜΑ, ΑΡΡΩΣΤΙΑ,
ΑΝΑΛΥΣΗ, ΕΜΠΝΕΥΣΗ. Η ΠΙΟ ΓΑΛΛΙΔΑ
ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
ΑΝΑΣΚΑΛΕΥΕΙ ΤΑ ΤΡΑΥΜΑΤΑ ΤΗΣ,
ΑΝΟΙΓΟΝΤΑΣ ΤΑ ΣΠΑΡΑΚΤΙΚΑ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ
ΤΗΣ ΝΕΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ. ΕΝΑ
ΜΑΘΗΜΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΓΕΝΝΑΙΟΤΗΤΑΣ
«Όλη αυτή η οδύνη πρέπει να βγει σε ένα έργο».

ανάλυση, έμπνευση.

Η Μαργαρίτα Καραπάνου είναι 31 χρόνων όταν το 1977 σημειώνει αυτήν τη φράση στο ημερολόγιό της. Ξέρει πια ότι έχει να παλέψει με την κατάθλιψη· ξέρει ότι πρέπει να κόψει τον ομφάλιο λώρο με τη μητέρα τηςτη συγγραφέα Μαργαρίτα Λυμπεράκη· ξέρει ότι αγαπά αλλά και μισεί τον αυτοκαταστροφικό αλκοολικό σύντροφό της· ξέρει ότι ο δρόμος της είναι το γράψιμο. Το πρώτο της βιβλίο, η ασεβής Κασσάνδρα και ο λύκος, για τις ανταρσίες ενός κοριτσιού που δυναμιτίζει τον ασφυκτικό κόσμο των μεγάλων, τάραξε τα λογοτεχνικά νερά, κι όμως εκείνη δεν καταφέρνει να στηριχτεί πάνω του για να ξεφύγει από τη νεύρωσή της. Μοναδικό της αποκούμπι, τα ημερολόγιά της όπου αυτοψυχαναλύεται. Τα κρατάει από τα 13 της, γράφοντας άλλοτε στα γαλλικά άλλοτε στα ελληνικά, και θα τα εγκαταλείψει στα 33 της. Για να ακολουθήσουν πέντε ακόμα βιβλία και αρκετές κρίσεις…

Αυτές λοιπόν οι ημερολογιακές σημειώσεις της, που ξεκινούν σαν πεζολογική εκδοχή της «Γρανίτας από λεμόνι» και εξελίσσονται σαν τετράδια εργασίας δύο εμβληματικών μυθιστορημάτων της σύγχρονης λογοτεχνίας μας, κυκλοφορούν σήμερα χάρη στη δουλειά μυρμηγκιού του επιμελητή Βασίλη Κιμούλη. Τίτλος τους Η ζωή είναι αγρίως απίθανη (Ωκεανίδα), από ένα σχόλιο της μικρής Μαργαρίτας που ήθελε να γίνει «κάτι μεγάλο».

Τα Ημερολόγια κλείνουν με την πρώτη φράση του Υπνοβάτη: «Ο Θεός ήτανε κουρασμένος…». Από εκεί θα αρχίσει η ιστορία του Άγγελου-εξολοθρευτή μιας εκφυλισμένης κοινωνίας.

Πρότυπά της ο σύντροφος της συγγραφέως και η αποικία των ξένων καλλιτεχνών στην κοσμοπολίτικη Ύδρα όπου παραθερίζει από παιδί. «Πυρετός όχι του πάθους μα της μεταφυσικής διαύγειας (…) μακελειό, αίμα (…) το τέλος του έργου θα είναι πάλι η αρχή του(…) οι γυναίκες θα καταλήξουν μόνες (…) θέατρο της ψυχολογικής σκληρότητας (…) Σκατά! Δεν πρέπει να είναι κουλτουριάρικο…», σημειώνει μεταξύ άλλων, στα τετράδιά της.

Ο αναγνώστης την παρακολουθεί από τα 13 της, όταν πηγαίνει σχολείο στο Παρίσι όπου ζει με τη μητέρα της. Το πρώτο μέρος των Ημερολογίων της (1959-1964) έχει λοιπόν υπότιτλο γαλλικό, τον στίχο του Μυσέ «όταν φεύγεις είναι σαν να πεθαίνεις λίγο», και αντανακλά «τα χρόνια της σαχλαμάρας» όπου ταξινομεί τα φλερτ της, καταγράφει το ερωτικό της ξύπνημα, τη λατρεία για τη μάνα της, αλλά και διαπιστώνει την εμφάνιση «εκείνης», όταν την πιάνουν κρίσεις άγχους. Στο Β΄ μέρος με υπότιτλο «Φοβάμαι» αποτυπώνει την αγωνία της να αντιμετωπίσει την ψυχική της αστάθεια στα χρόνια 1967-1970, την τάση της να παρακάμπτει την αλήθεια, τα όνειρα που βλέπει και τις ερμηνείες τους, τα κλειδιά που της δίνει ο ψυχαναλυτής της (Π. Σακελλαρόπουλος) για την ευνουχιστική σχέση με τη μάνα της, αλλά και την αίσθηση της μάχης με τον εαυτό της που θα εμπνεύσει αργότερα την θεματολογία των μυθιστορημάτων της. Στο Γ΄ μέρος (1975-1979), η αναταραχή που αισθάνεται, το «Νever in peace» του υπότιτλου, αρχίζει να εκφράζεται δημιουργικά και ο αναγνώστης παρακολουθεί πώς το συνειδητό και το υποσυνείδητο, οι φαντασιώσεις της και τα γεγονότα, τρέφουν τη μυθοπλασία και ακονίζουν τους αφηγηματικούς τρόπους της. Στη βάση όλων των εγγραφών (και της λογοτεχνικής διαμόρφωσής της), τα σπουδαία, γαλλικά ή αγγλικά- όχι ελληνικά- έργα που καταβροχθίζει. Τίποτα δεν είναι τυχαίο στην διφορούμενη φωνή της.

Τελευταία βιβλία ( 2008)

Η ζωή είναι αγρίως απίθανη

Δε μ’ αγαπάς. Μ’ αγαπάς

ΠΗΓΗ. Τα ΝΕΑ…Μικέλα Χαρτουλάκη

Advertisements

32 thoughts on “Στο καλό Μαργαρίτα!

  1. Καλημέρα,
    Σχετικά με την Καραπάνου άκουσα για πρώτη φορά στις παρουσιάσεις, αναλύσεις συνεντεύξεις μέσω των εφημερίδων του Μήπως, των διαλόγων-«συνεντεύξεων» της με την κ. Τσαλίκογλου.
    Κατάλαβα ότι η κατάθλιψη δεν έχει κάτι το γοητευτικό, όπως πολλές φορές αφήνεται να φανεί, αλλά αντιθέτως είναι άκρως βασανιστική για όσους υποφέρουν από αυτήν.
    Εάν θαύμαζε κανείς την Καραπάνου δεν θα ήταν επειδή ήταν καταθλιπτική, αλλά για τον αγώνα της και την προσπάθειά της.

  2. Ξέρεις, Ριτσάκι μου
    Μου φαίνεται ότι θα πρέπει να ήταν πολύ δύσκολο να έχεις μητέρα την Μαργαρίτα Λυμπεράκη (των Ψάθινων Καπέλων και του Άλλου Αλέξανδρου, της Φαίδρας και της Μαγικής Πόλης) και να αντέχεις να ζεις δίπλα…

    Είναι εξαιρετικά τα τελευταία βιβλία της, ειδικά αυτό με τα γράμματα της μητέρας της.

    Καλό της ταξίδι, όπου κι αν πάει….

    Καλημέρα

  3. Παράθεμα: Όταν φεύγουν τόσο ταλαντούχοι άνθρωποι… « Mikro Analogo Ver.2

  4. Ναι , καλό ταξίδι και στον Κωνσταντίνο Παπαχρόνη, εξαιρετο ηθοποιό. Μα τόσο νέος, τόσο ζωντανός…. Αυτή η μοτοσυκλέτα, πόσο επικίνδυνη έχει γίνει και ποσο επιθετικοί γινονται πολλές φορές οι οδηγοί των αυτοκινήτων που βλέπουν ανταγωνιστικά τον οδηγό της μοτοσυκλέτας.

    Οπου κι αν βρεθει, ας ειναι ελεύθερος καβαλάρης

  5. Δεν ήξερα για την κυρία αυτή. Κρίμα πάντως. Είναι πολύ καλό το οτι ορισμένοι ανθρώποι μέσα απο τα προβλήματά τους μπορούν ανα προσφέρουνε στην τέχνη.
    Κρίμα που έφυγε,΄καλό ταξίδι…

  6. Πριν λιγες μερες κουβεντιαζα με μια φιλη για την Μαργαριτα και τα βιβλια της. Και ξαφνικα.. παει. Τι να πω. Εχω διαβασει πολυ τη μητερα της αλλα κανενα της Μαργαριτας. Μετα απο συζητησεις και αναρτησεις σαν αυτη ειναι ωρα νομιζω. Καλημερα Ριτς.

  7. έχω την αίσθηση ότι τα δυο πρόσφατα βιβλία σηματοδότησαν μια ειρήνη ανάμεσα στις δυο Μαργαρίτες, ικανή να κάνει τη συνάντησή τους ευκολότερη

  8. Στο μεσαίωνα, σύμβολο της κατάθλιψης [μελαγχολία το ονόμαζαν τότε, μα τι τα θες, σκάλα η διαβαθμση… ] ήταν η νυχτερίδα. Ιδια η ξαγρυπνια της ψυχής, στις πιο νυχτερινές της ώρες, διπλόμορφη, και πουλί και ζώο, και χαρά και λύπη, και ουρανός και γης.

    Κι η Καραπάνου, κρίκος σε μια μακρα αλυσίδα δημιουργών…

    Καλό της ταξίδι.
    Καλό ταξίδι και στον Παπαχρόνη (τελευταια τον ειχα δει στους Δαιμονισμενους)

  9. Πολλούς αποχαιρετάμε τώρα τελευταία και δεν μ’αρέσει αλλά…
    Καλό τους ταξίδι λοιπόν

    Φιλιά πολλά Ριτσάκι μου!

    υγ μας έχεις λείψει 🙂

  10. όλο αγαπημένους αποχαιρετούμε, δεν ξέρω τι γίνεται…
    μαμά και κόρη, από τη φύση της δύσκολη σχέση και ακόμη δυσκολότερη, όταν έχεις μαμά την Λυμπεράκη και κόρη την Καραπάνου.Ύπουλη η κατάθλιψη, ύπουλη και αθόρυβη..
    τις διάβαζα, τις «αγαπούσα», καλό ταξίδι νάχει
    -είδες, τώρα πρόσεξα το «τις» θαρρείς και είναι πακέτο μέσα μου..-

  11. Καλησπέρα σε όλους. Τί να απαντήσω εγώ τώρα; Θα επαναλάβω μόνο, αν είναι δυνατό να ελευθερωθεί η ψυχή της απ ότι τη βασάνιζε στη γη. Αυτό, μόνο αυτό….Η Λυμπεράκη υπήρξε σκληρή με όλους κι αυτό η Μαργαρίτα το κουβαλούσε μέσα της, οπως οι κόρες μιας άλλης εποχής….

    Δυο βιογραφικά και για τη μητέρα Μαργαρίτα, έτσι, για να ολοκληρωθεί η σχέση:

    Μαργαρίτα Λυμπεράκη (1919-2001). Η Μαργαρίτα Λυμπεράκη γεννήθηκε στην Αθήνα. Παιδί χωρισμένων γονιών μεγάλωσε με τον παππού της τον εκδότη Γεώργιο Φέξη, που της μετέδωσε την αγάπη για το βιβλίο. Σε παιδική ηλικία ταξίδεψε για πρώτη φορά στο Παρίσι και έμαθε γαλλικά. Τέλειωσε το Αρσάκειο γυμνάσιο και σπούδασε στη Νομική Σχολή Αθηνών, από όπου αποφοίτησε το 1943. Ασχολήθηκε επίσης με τη ζωγραφική. Παντρεύτηκε το συγγραφέα Γ. Καραπάνο, με τον οποίο απέκτησε μια κόρη τη Μαργαρίτα, που έγινε επίσης συγγραφέας. Την πρώτη της εμφάνιση στο χώρο της λογοτεχνίας έκανε το 1945 ως Μαργαρίτα Καραπάνου με το μυθιστόρημα «Τα δέντρα», ενώ ένα χρόνο αργότερα εξέδωσε το έργο που την έκανε ευρέως γνωστή, το μυθιστόρημα «Τα ψάθινα καπέλα» (που μεταφράστηκε το 1950 στα γαλλικά με τίτλο Trois etes). Το 1946 πήρε διαζύγιο και έφυγε με την κόρη της για το Παρίσι, όπου συνδέθηκε με τους Καστοριάδη, Καμπά, Αξελό, Ελύτη και ήρθε σε επαφή με τα πρωτοποριακά ευρωπαϊκά καλλιτεχνικά ρεύματα της εποχής. Στο Παρίσι ολοκληρώθηκε ο Άλλος Αλέξανδρος (1950) και το 1952 εγκαινιάστηκε η ενασχόλησή της με τη θεατρική γραφή, άλλοτε στα γαλλικά και άλλοτε στα ελληνικά. Στο χώρο της λογοτεχνίας η Λυμπεράκη κινήθηκε αρχικά στα πλαίσια της ψυχογραφίας με έμφαση στη γυναικεία φύση. Με τον Άλλο Αλέξανδρο και κυρίως τα θεατρικά της έργα πέρασε σ έναν εντονότερα υπερβατικό χώρο και κινήθηκε στα όρια του συμβολισμού με την τελετουργική διονυσιακή γραφή, στην προσπάθειά της να προσδιορίσει τη θέση της σύγχρονης Ελλάδας ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ανατολή μέσω του αρχετυπικών μύθων. Ανάλογος προβληματισμός κυριαρχεί και στο τελευταίο της πεζογράφημα με τίτλο Το μυστήριο. Έγραψε επίσης τα σενάρια για τις ταινίες Μαγική Πόλη του Νίκου Κούνδουρου (1955) και Φαίδρα του Ζυλ Ντασσέν (1962) και ασχολήθηκε με τη λογοτεχνική μετάφραση. Συνεργάστηκε με την εφημερίδα Τα Νέα (1975). Ήταν μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία της Μαργαρίτας Λυμπεράκη βλ. Κατσαρή Ξανθή, «Μαργαρίτας Λυμπεράκη: Η ζωή και το έργο», στο πρόγραμμα της παράστασης του έργου της Λυμπεράκη Το μυστικό κρεβάτι ή Τηλέγονος από το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Κομμοτηνής, 1995, σ.11-16, Τσιριμώκου Λίζυ, «Λυμπεράκη Μαργαρίτα», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό5. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1986, Φαρίνου – Μαλαματάρη Γεωργία, «Μαργαρίτα Λυμπεράκη», Η μεταπολεμική πεζογραφία Από τον πόλεμο του ’40 ως τη δικτατορία του ’67 Ε’, σ. 130-177. Αθήνα, Σοκόλης, 1988 και Φαρμάκης Φρ., «Λυμπεράκη Μαργαρίτα», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας 9. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ.

  12. φαινόταν πολύ σοβαρή και συμπαθητική. καλό ταξίδι μαργαρίτα, καλή ξεκούραση…
    τι άλλο να σου πω
    είθε εκεί να είσαι πιο ευτυχισμένη.

  13. Για τις ευχές σας , σας ευχαριστώ εκ βαθέων… Κοιτα να δεις αυτή η ζωή… Αποχαιρετάμε, ευχόμαστε χρόνια πολλά και προχωράμε…
    φιλια σε όλους ριτς

  14. Με πρόλαβε η Νατάσα

    Χρόνια πολλά Ρίτσα!!! Όλα να ΣΕ πηγαίνουν καλά. (και να συνεχίσεις να μας ενημερώνεις και να μας ξυπνάς)

    (μόλις έμαθα ότι εκτός από το πυροβολικό σήμερα γιορτάζει και το…ΜΕΤΡΟ!!! έχει να κάνει κάτι με τις σήραγγες ή με τα εκρηκτικά ή κάτι τέτοιο τέλος πάντων)

  15. Χρόνια πολλά, χρόνια καλά, με τους ανθρώπους, που αγαπάς και σ’ αγαπούν, πάντα γύρω σου!

    Κι επειδή το ‘χει η μέρα:

    Βζίιιιιιν, φσσσσσ, μπάααααμ! μπουουουμ!

    [βαρελότα στον ουρανό, για λόγου σας.]

    Υ.Γ Η περίπτωσις μου δεν είναι σοβαρή (αν και ανιατος) . Αλλά ο εορτασμός είναι! χεχε!

  16. καλά που τόδα!
    χρόνια πολλά ριτσάκι κι ας άλλαξε η μέρα, να, λίγο, μόλις 50 λεπτά!
    νάσαι ευτυχισμένη όπως εσύ θέλεις!
    φιλιά!

  17. Καλό κατευόδιο στην θλιμμένη συγγραφέα . Χρόνια πολλά σε σένα . Δεν το ήξερα πως το όνομα σου είναι Βαρβάρα … Το έμαθα στου … Ροϊδη .
    Να είσαι πάντα χαρούμενη και προπαντός υγιής .

  18. Παράθεμα: «Όταν φεύγεις είναι σαν να πεθαίνεις λίγο» « Ο ΑΣΤΑΚΟΣ ΣΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΤΟΝ ΠΑΤΟ

  19. Παράθεμα: «Όταν φεύγεις είναι σαν να πεθαίνεις λίγο» « Ο ΑΣΤΑΚΟΣ ΣΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΤΟΝ ΠΑΤΟ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s