Η έννοια της ευθύνης , ξανά….



northern-tide

Northern Tide: This incredible photograph is part of a private ongoing contemporary project entitled, ‘The Chair’ by Tim Wallace. Taken from Saltburn Beach during a 5am dawn.

Σπανίως επιστρέφω στον τόπο… του εγκλήματος. Προτιμώ να πηγαίνω στην παρακάτω γειτονιά, παρ’ ότι γνωρίζω από πείρα ότι η ζωή είναι ένας αέναος κύκλος επαναλαμβανόμενων σκέψεων, επιθυμιών, πράξεων και παραλείψεων, και ότι τη δεδομένη στιγμή οι χειρότερες εκδοχές όλων αυτών των συστατικών στοιχείων εφορμούν στην επιφάνεια και ανελέητα βιάζουν την κανονική ροή των πραγμάτων. Ομως, αυτή τη φορά αισθάνομαι την ανάγκη να επανέλθω στα περί συλλογικής ευθύνης, για την οποία έγραψα κάποιες σκέψεις μου μια Κυριακή του Δεκέμβρη, τότε που όλοι είχαμε στρέψει την προσοχή μας στη φλεγόμενη βάτο, την Αθήνα. Εκεί έλεγα οτι ο καθένας φέρει ευθύνη για ό,τι συμβαίνει σήμερα στους νέους μας και κατ’ επέκτασιν στην ελληνική κοινωνία και είχα δεχτεί κύματα αντιδράσεων από φιλους.

Ψάχνοντας ανάμεσα στα βιβλία μου εντόπισα ένα παλιό, μικρό βιβλίο του Β.Ν. Τατάκη με τον τίτλο «Η Πορεία του Ανθρώπου» (Εκδόσεις των Φίλων). Ο Β.Ν. Τατάκης δεν ζει πια ανάμεσά μας και σίγουρα αν ζούσε θα ήταν από τους πρώτους που θα έσπευδαν να τοποθετηθούν και να προτείνουν ιδέες, καθότι δάσκαλος και μάλιστα στο ανώτατο πανεπιστημιακό επίπεδο. Ο Ανδριώτης Β.Ν. Τατάκης διετέλεσε καθηγητής της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης και μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Βασιλικού Ιδρύματος Ερευνών. Μεγάλη και σημαντική η συγγραφική του παρουσία και ελπίζω ότι μια μέρα θα ασχοληθώ αποκλειστικά και μόνο μαζί του. Ομως, για σήμερα επέλεξα ένα από τα πιο ενδεικτικά κεφάλαια του βιβλίου του «Η Πορεία του Ανθρώπου», αυτό που αναφέρεται στην Ευθύνη των Μεγάλων και την Ευθύνη των Μικρών.

spheres-modern-art

spheres,Photography by Tim Wallace

Και συνεχίζει ο δάσκαλος: «Ως προς την εποχή μας θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν λείπει η αίσθηση της ευθύνης, αλλά όλο και περισσότερο εμποδίζεται να αποκτήσει την επιθυμητή καθαρότητά της. Μεγάλα εμπόδια συναντά στον δρόμο της από το πνεύμα του ψυχολογισμού, που με πολλούς τρόπους κρατάει τον άνθρωπο δέσμιο στο επιφανειακό, το στενό, το ψυχολογικό εγώ, στη μαρτυρία που παρουσιάζει ζωηρή η συνειδησιακή κατάσταση της στιγμής. Σήμερα το μεγαλύτερο ίσως εμπόδιο είναι ο παχυλός υλισμός που περιβάλλει τη ζωή μας. Εμπόδια θα πει αγώνας. Και καρπός της νίκης στον αγώνα αυτόν είναι η ηθική ελευθερία και η καθαρότερη συναίσθηση της ευθύνης απέναντι στον εαυτό μας και στους άλλους… Ως προς την ευθύνη των νέων τώρα. Α, ναι, η ευθύνη των νέων είναι συνάρτηση της ευθύνης των μεγάλων. Τα τελευταία χρόνια οι μεγάλοι διαπράττουν κάτι δυσάρεστο: Δεν σέβονται τους νέους. Κι αν σε κάτι επιδίδονται, είναι να προσπαθούν να τους μετατρέψουν σε όργανα των πολιτικών και των άλλων επιδώξεών τους…».

Ομως, να συμπληρώσω κι εγώ με τη σειρά μου, όλοι γνωρίζουμε, ο καθένας από τη δική του μικρή ή μεγάλη πείρα, ότι η έλλειψη σεβασμού απέναντι στους νέους έχει τραγικές συνέπειες για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα τους. Το να διδάσκεις τους νέους υπευθυνότητα –απ’ όπου απορρέουν και οι εκδηλώσεις σεβασμού– ώστε κάποια στιγμή να καταλήξουν στην αυτοαγωγή, δεν είναι κάτι απλό και συνηθισμένο. Θέλει δουλειά εκ μέρους των μεγάλων, θέλει να αφαιρέσουμε χρόνο από τον χρόνο μας και να δουλέψουμε μαζί με τα παιδιά. Οι γονείς να ξεπεράσουν τον εγωκεντρισμό τους και να μιλήσουν στους νέους –αυτά τα παιδιά–σφουγγάρια του καλού και του κακού– για την αλήθεια της κοινωνίας μας. Για τα υπέρ και τα κατά μιας κοινωνίας που γαλουχήθηκε χύμα, δίχως συντεταγμένες. Μια κοινωνία που σε ελάχιστο χρόνο και χωρίς την ενδιάμεση καλλιέργεια πέρασε από τα επαναστατικά χαρακώματα στην προκλητική χλιδή (κανείς δεν τα βάζει με την αναγκαία ευημερία, να εξηγούμαστε) και που στην ενδιάμεση διαδρομή φόρτωσε τα παιδιά της με χίλια δυο άλλα πράγματα, εκτός από την αναγκαία και βελτιωτική αγωγή. Κρύψαμε, φίλοι μου, από τα παιδιά την αλήθεια. Τα παραμυθιάσαμε με μισόλογα, τα μυήσαμε στη βολική εικονική πραγματικότητα και τα αφήσαμε να πιστεύουν ότι έξω από την πόρτα του σπιτιού υπάρχει η ζούγκλα, όπου για να επιβιώσουν οφείλουν να αποκτήσουν γαμψά και μακριά νύχια. Αυτό τους μάθαμε και τώρα απορούμε που τα γαμψά, μακριά νύχια στρέφονται προς εμάς.

east-by-north-east

east-by-north-east,'The Chair' by Tim Wallace.

Αν δεν κάνω λάθος, οι νέοι σήμερα βρίσκονται ακριβώς μπροστά στην πράξη της ανατίναξης. Ανατινάζουν τις γέφυρες με το κίβδηλο παρελθόν. Το δικό μας παρελθόν. Δεν θέλουν τη φυσιολογική συνέχεια. Και σ’ αυτή τη διαδρομή χρησιμοποιούν τη δική τους εφηβική τεχνογνωσία, που μπορεί να μην είναι η ενδεδειγμένη, μπορεί να μην έχει πανεπιστημιακές σφραγίδες, αλλά διαθέτει όλα εκείνα τα στοιχεία του αυθορμητισμού και της επαναστατικής ανεμελιάς των νέων. Ας το σεβαστούμε κι ας σκεφθούμε ξανά τις ευθύνες μας, εμείς οι ενήλικες των παρασκηνίων…

ΥΓ. Το κείμενο αυτό δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή το Δεκέμβριο και ήταν χαμένο στο αρχείο μου. Δεν το είχα τότε ανεβάσει γιατί πίστευα ότι επεφταν μεγάλες δόσεις ευθύνης και κανεις δεν θα τις άντεχε. Τώρα πουχουμε διασκεδάσει αρκετά με τις αποδράσεις και τα λοιπά συναφή,μια χαρά πέφτει το περί ευθυνών μας….

ριτς

23 thoughts on “Η έννοια της ευθύνης , ξανά….

  1. Η νηφαλιότητα αυτού του κειμένου σου, Ρίτσα μου, είναι βάλσαμο για την ψυχή.
    Λίγες παρατηρήσεις:
    – ότι και να πουν οι ‘μεγάλοι’ στους νέους, αν πράττουν τα αντίθετα, ή, ακόμα χειρότερα, αν ‘είναι’ τα αντίθετα, τότε με την αντίφαση αυτή, θα εξαγριώσουν και θα προκαλέσουν απόγνωση στους νέους.
    – θα μου επιτρέψεις να διατηρήσω σοβαρές αμφιβολίες όσον αφορά με το βαθμό επίγνωσης, των μεγάλων, αναφορικά με την τρέχουσα κοινωνική πραγματικότητα.
    – Μήπως ένα σημαντικό ποσοστό των ‘μεγάλων’ καλά θα έκανε να μη πλησιάσει νέους ανθρώπους σε απόσταση μικρότερη των 500 μέτρων;
    – Και κάτι ακόμα. Κάθε φορά που βλέπω την ‘Νταντά πρώτων βοηθειών’ στον Σκάι, πέφτει… πολύ κλάμα. Υπάρχει, όμως, μια κρίσιμη αστοχία: Η νταντά δίνει άριστες συμβουλές, αλλά, σε ποίους τις δίνει; Μερικοί από τους γονείς που συμμετέχουν στην εκπομπή είναι εμφανέστατα για τα μπάζα! Με προβληματικό ειρμό σκέψης και διεστραμμένο ‘αίσθημα’. Το να προτρέψεις τέτοιους ‘μεγάλους’ να νουθετήσουν νέους δεν είναι καταστροφικό και απάνθρωπο;

    * Η πέτρα που βλασταίνει, στο ‘Η εξορία και το βασίλειο’, Αλμπέρ Καμύ.

  2. Η νηφαλιότητα αυτού του κειμένου σου, Ρίτσα μου, είναι βάλσαμο για την ψυχή.
    Λίγες παρατηρήσεις:
    – ότι και να πουν οι ‘μεγάλοι’ στους νέους, αν πράττουν τα αντίθετα, ή, ακόμα χειρότερα, αν ‘είναι’ τα αντίθετα, τότε με την αντίφαση αυτή, θα εξαγριώσουν και θα προκαλέσουν απόγνωση στους νέους.
    – θα μου επιτρέψεις να διατηρήσω σοβαρές αμφιβολίες όσον αφορά με το βαθμό επίγνωσης, των μεγάλων, αναφορικά με την τρέχουσα κοινωνική πραγματικότητα.
    – Μήπως ένα σημαντικό ποσοστό των ‘μεγάλων’ καλά θα έκανε να μη πλησιάσει νέους ανθρώπους σε απόσταση μικρότερη των 500 μέτρων.
    – Και κάτι ακόμα. Κάθε φορά που βλέπω την ‘Νταντά πρώτων βοηθειών’ στον Σκάι, πέφτει… πολύ κλάμα. Υπάρχει, όμως, μια κρίσιμη αστοχία: Η νταντά δίνει άριστες συμβουλές, αλλά, σε ποίους τις δίνει; Μερικοί από τους γονείς που συμμετέχουν στην εκπομπή είναι εμφανέστατα για τα μπάζα! Με προβληματικό ειρμό σκέψης και διεστραμμένο ‘αίσθημα’. Το να προτρέψεις τέτοιους ‘μεγάλους’ να νουθετήσουν νέους δεν είναι καταστροφικό και απάνθρωπο;

    * Η πέτρα που βλασταίνει, στο ‘Η εξορία και το βασίλειο’, Αλμπέρ Καμύ.

  3. Καλημέρα. αυτό ειναι….
    Έχουμε γίνει όλοι πολύ γλυκανάλατοι.. Κι αυτοί που τολμάνε να τα πούνε δυνατά και καθαρά, το σκέφτονται , μήπως οι άλλοι δεν το αντέξουν.
    Δεν προχωράει ο δρόμος έτσι!!

  4. Τέλεια το κείμενο, οι φωτογραφίες και το timing. Αν και πρόκειται για τεράστιο θέμα, με άπειρα ζητούμενα και από τις δύο πλευρές.

  5. Οι νέοι και οι μεγαλύτεροι ζούνε στην Ελλάδα από το 1950 και μετά αυτό το βίαιο πέρασμα από τις κοινωνίες της κοινότητας και της συλλογικότητας στον «άναρχο ατομικισμό». Αλλά στην Ελλάδα, ίσως ακόμη δεν μπορέσαμε να περάσουμε στην κοινωνία των πολιτών, κάτι που για πολλές χώρες της Δύσης έγινε ήδη από τον 19ο αι. Πώς ζητούμε από τους νέους να ξεπεράσουν το κουκούλι του άκρατου ατομικισμού, της αυτοαναφοράς και της εγωιστικής αυτοβελτίωσης, όταν οι μεγαλύτεροί τους -οι γονείς, οι σκεπτόμενοι άνθρωποι (αλήθεια πόσο μου έλειψαν αυτό το διάστημα οι φωνές των πραγματικών διανοούμενων) δεν μπορούν να αυτοπροσδιοριστούν επιτυχώς ως άτομα αλλά και ως μέλη μιας κοινωνίας που έχει απαιτήσεις απ΄ αυτούς σε ουσιαστικό επίπεδο και όχι σε εκείνο μόνο το συμβολικό της ψήφου κάθε τέσσερα χρόνια;

  6. @doratsirka….Dora μου, αυτό είναι ζητούμενο κι αυτός είναι ο στόχος…Ουτοπικός ίσως, αλλά κατά τα λοιπά στόχος….. Ο ατομικισμός μας φυσικά δεν έχει όρια….
    Ενας ηλικιωμένος συνάδελφος μου που ασχολείται με τα ιατρικά υπεστη σήμερα εναν εξευτελισμό από αυτούς που μας χαρακτηρίζουν ως φυλή…. Ισως το κάνω πόστ,θα δω…..

  7. @@ντΑρραστ….
    καλησπέρα και καλως όρισες..Για καποιο λόγο το σχολιο περασε τρεις φορές…Είναι ομως τόσο καλό, οπότε ας το εμπεδώσουμε…. Συμφωνώ σε πολλά απ όσα γράφεις, αλλά όπως είπαν κι αλλοι φιλοι είναι ενα θεμα με παρα πολλές πτυχές,,,ας μην το ξεχναμε, οπότε εδώ είμαστε να τα λέμε….

  8. Το σχόλιο πέρασε τρεις φορές μόνο, λόγω προσωρινού τεχνικού προβλήματος το οποίο προέκυψε κατά τη φάση της υποβολής του. Μπορείς να σβήσεις τις δύο περιττές γιατί ασχημίζουν το ωραίο post;
    Για το θέμα που έθεσες περί ανωνυμίας, επιφυλάσσομαι.
    Πράγματι, εδώ θα είμαστε να τα λέμε…

  9. Ριτσάκι μου, για μένα η ευθυνη όλων μας είναι αυτονόητη. Είναι απλό να ρίχνεις αλλού το ανάθεμα κάθε φορά για το ίδιο πράγμα.. Δυνατό πολύ το απόσπασμα. Φιλιά πολλά, καλά να περάσεις τις απόκριες και τα Κούλουμα🙂

  10. @ντΑρραστ
    το θεμα είναι ότι όταν μετέχεις κάπου, ο άλλος θα πρέπει ναχει μια στοιχειώδη εικονα του ποιός είσαι… Εγω για παράδειγμα δεν ξερω αν εισαι ανδρας ή γυναίκα, αν εισαι φοιτητής, φοιτητρια, εργαζόμενος,… ποιά είναι τα ενδιαφέροντα σου.. Οταν δεν εχεις μπλογκ δικό σου, όλα αυτά γίνονται δύσκολα… Ενα αξιοπρεπες σχολιο είναι εντάξει, όμως να ξέρεις ότι πολλοί άνθρωποι δεν αρκούνται σ αυτό, αλλά καταφεύγουν στην ύβρι καλυπτόμενοι από την ανωνυμία. Αυτό είναι κακό.
    σε χαιρετώ και φυσικά θα τα λεμε…
    ριτς

  11. με συνεπήραν οι φωτογραφίες σου…και καταντάει τετριμμένο να πω πόσο συμφωνώ για την όλη ασέβεια ξπου δείχνουμε στους νέους, πόσο συμφωνώ για την γλώσσα που χειρίζεσαι τα «επικίνδυνα» θέματα, πόσο συμφωνώ για τις «ευγενικές» αλήθειες!
    σε φιλώ!!!

  12. @meniek…. καλησπέρα φιλενάδα μου. Ξέρω ότι δεν πολυσυμφωνείς με τις συλλογικές ευθύνες, αλλά δεν ξέρω, έτσι τα βλέπω και τα ζω….
    σε φιλω
    ριτς

  13. Ριτσάκι μου αυτή η ευθύνη που λές…ξέρεις πόσο έχει χαράξει τη δική μας γενιά και πόσο κάποιες τη πληρώσαμε με το παραπάνω…Αναρωτιέμαι, όμως, που πήγε τόση ευθύνη που ανέλαβαν κάποιοι πολιτικοί μας όταν χρειάστηκε αλλά στη συνέχεια την έκαναν συμφέρον και μικροπολιτική για καρριέρα. Η ευθύνη νομίζω οτι είναι μάλλον κοντύτερα με το πολιτισμό που κουβαλάει ο καθένας μας…

  14. σήμερα έζησα πάλι το απόλυτο εξευτελιστικό μηδέν
    μέσα σ΄ένα απίστευτο σκηνικό
    η μέρα μου έγινε κομμάτια
    και σκεφτόμουν ακριβώς αυτό το θέμα της συλλογικής ευθύνης
    και τώρα διάβασα το ποστ σου που τα συνοψίζει αυτά

  15. @Coco
    καλά, εσύ ο Παλαμάς της ποδηλασίας με παγωμένες μύτες και παγωμένα δάκτυλα είναι δυνατόν να έχεις μέρες που γίνονται κομμάτια ; Αδύνατον! Να μας διηγηθείς τα ατυχή συμβάντα πάραυτα…

  16. @tractatus, γεια σου Ελενάκι. Εχεις απορίες σπουδαίες, αλλά είμαι εντελώς ακατάλληλη να απαντήσω. Κάποιοι προσπαθούν και καποιοι κωφεύουν. Στήνουν ενδιαμέσως τα παιδιά ως δικαιολογία και πολλές φορές ως εξιλαστήρια θύματα.. Δεν μου αρέσει καθόλου αυτό….
    Χτες άκουγα καποιον να λεει ότι εξάγουμε πανεπιστημιακό προλεταριάτο….εννοούσε ότι οι φοιτητές πηγαίνουν για μεταπτυχιακά και δεν γυρίζουν.. Ε, κάποιους λόγους θάχουν και δεν γυρίζουν. Μεγάλα θέματα κι εμείς μικροί άνθρωποι, κλεισμένοι στο καβούκι μας….Φωνασκούμε μόνον όταν μας πατήσουν τον κάλο..
    φιλια πολλά…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s