Κομφούκιος, η μεγάλη επιστροφή…


Της Pιτσας Mασουρα
komfouykiowΕνας Κινέζος ρώτησε κάποτε τον Κομφούκιο ποιός είναι ο τέλειος άνθρωπος. Κι εκείνος απάντησε : «Όποιος μπορεί να πραγματώνει τις Πέντε Αρετές, είναι τέλειος άνθρωπος. Σεβασμός, γενναιοδωρία, ειλικρίνεια, εξυπνάδα, ευσπλαχνία: Σεβαστικός; Δεν ταπεινώνεσαι. Γενναιόδωρος; Κερδίζεις το πλήθος. Ειλικρινής; Σ’ εμπιστεύονται οι άνθρωποι. Έξυπνος; Επιτυγχάνεις πολλά. Ευσπλαχνικός; Αρκεί αυτό για να ‘χεις στην υπηρεσία σου άλλους». (Ανάλεκτα, 17.6) Ο Κομφούκιος γεννήθηκε το 551 πΧ σε χωριό της βορειοανατολικής Κίνας. Τα «Ανάλεκτα» του περιέχουν προσωπικές παρατηρήσεις για το πώς εκείνος συμπεριφερόταν ως στοχαστής, δάσκαλος και αξιωματικός

cebcceb1cebfΟ Μάο ήταν ο τρίτος γιος της οικογένειας του Ι-τσανγκ. Του έδωσαν το όνομα Τσε-τουνγκ επειδή σύμφωνα με το χρονικό της πατριάς του, όλα τα παιδιά της γενιάς του έπρεπε να πάρουν το όνομα Τσε που σημαίνει «φωτίζω». Το τουνγκ δηλώνει την Ανατολή κι έτσι ολόκληρο το όνομα σημαίνει «φωτίζω την Ανατολή». Τα ονόματα αντικατόπτριζαν τη βαθιά ριζωμένη φιλοδοξία και προσδοκία των Κινέζων αγροτών να έχουν επιτυχημένους γιους. Η εκπαίδευση που για αιώνες σήμαινε τη μελέτη των κλασικών κειμένων του κομφουκιανισμού επέτρεπε σε οποιονδήποτε Κινέζο να γίνει μανδαρίνος. Οι αριστούχοι είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε αυτοκρατορικούς διαγωνισμούς και να γίνουν ακόμη και πρωθυπουργοί. Με αυτό το σκεπτικό, την άνοιξη του 1902, ο Μάο πήγε σχολείο στο Σάοσαν. Τη διδακτέα ύλη αποτελούσαν τα κλασικά κείμενα του κομφουκιανισμού και φυσικά η ποίηση. («Μάο», Γιούνγκ Τζανγκ – Τζον Χάλιντεϊ).
Σε ηλικία 17 ετών, όμως, τα πάντα άλλαξαν. Ο Μάο έκοψε την κοτσίδα του, σύμβολο της αυτοκρατορικής εξουσίας, δίνοντας το πρώτο δείγμα γραφής.

Η ιστορία της Κίνας αφηνόταν χρόνο το χρόνο στον μετέπειτα Μεγάλο Τιμονιέρη που για κάποιους υπήρξε ένας αυταρχικός εγωκεντρικός δικτάτορας. Οπως και να τον χαρακτήρισαν όμως, αυτός διαμόρφωσε την εικόνα της κομμουνιστικής Κίνας, η οποία στις μέρες μας παίζει με επιτυχία το ρόλο της συζύγου και της ερωμένης. Παραμένει πιστή στην κομμουνιστική δομή του κράτους, παράλληλα όμως συνάπτει σχέσεις με το καπιταλιστικό σύστημα. Αλλά αρκεί ο υλισμός για να διατηρηθεί η αίγλη και η συνέχεια στην αχανή κινεζική αυτοκρατορία; Οχι. Λείπει η πνευματική τροφή. Οι ηγεσίες ανησυχούν. Ο λαός προσκυνάει σ’ έναν θεό, τον καταναλωτισμό. Iσως γι’ αυτό η επιστροφή στις ρίζες της κινεζικής φιλοσοφίας επείγει. Ο Κομφούκιος μέλλει να γίνει σανίδα σωτηρίας.

Επιστροφή στον Κομφούκιο, λοιπόν. Ο Μάο κάποτε τον καταδίκασε ως φεουδάρχη διανοητή που δεν χωρούσε στο υλιστικό μαρξιστικό πάνθεον και οι μαοϊστές ζηλωτές φρόντισαν νωρίς να εξαφανίσουν οποιοδήποτε στοιχείο αναφερόταν στον μεγάλο φιλόσοφο, ακόμη και το σπίτι της οικογένειάς του. Σήμερα, οι διάδοχοι του Μάο συνειδητοποιούν ότι από τον λαό απουσιάζει η πνευματική διέγερση και ο πρόεδρος Χου Τζιντάο θεωρεί σχεδόν υποχρεωτική την επιστροφή στις ρίζες. Ανάμεσα στις διάφορες κρατικές πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται για την προώθηση της φιλοσοφίας του Κομφούκιου είναι το γύρισμα ταινίας με τη ζωή του.kinezow Ο γνωστός ηθοποιός Chow Yun – Fat (κάποιοι θα τον θυμούνται να συμπρωταγωνιστεί με την Τζόντι Φόστερ στην ταινία «Η Αννα και ο Βασιλιάς») αναλαμβάνει να υποδυθεί τον Κομφούκιο στην κινηματογραφική παραγωγή, το ύψος της οποίας θα ξεπεράσει τα 20 εκατ. δολ. Ο πρόεδρος της Κίνας Χου Τζιντάο δηλώνει οπαδός των αρχών του Κομφούκιου. Στηρίζεται σ’ αυτές και παροτρύνει τον λαό να μελετήσει «τη σοσιαλιστική εκδοχή της αξιοπρέπειας και της αιδούς» για να καταπολεμηθεί το όνειδος που διεισδύει ύπουλα στην κινεζική κοινωνία. Ο Κινέζος πρόεδρος ελπίζει ότι με τη διάδοση των αρχών του Κομφούκιου, η αρμονία και ο σεβασμός θα επιστρέψουν και τα «Ανάλεκτα» του διανοητή θα αντικαταστήσουν με πολύ έμμεσο τρόπο και σχεδόν φυσιολογικά το ιδεολογικά ξεπερασμένο Κόκκινο Βιβλίο του Μάο.

marxΠαράλληλα με τον Κομφούκιο επιστρέφει και ο Μαρξ, αλλά σε μορφή μιούζικαλ! Κινέζοι παραγωγοί θα μεταφέρουν στη σκηνή το Κεφάλαιο του Mαρξ, εκλαϊκεύοντάς το. Αν ζούσε ο εμπνευστής της υπεραξίας (μαρξιστική θεωρία) φαντάζομαι ότι θα γινόταν έξαλλος με την εκκεντρική πρωτοβουλία που κατά πως λένε αποσκοπεί να διασκεδάσει την κινεζική μπουρζουαζία. Ο σκηνοθέτης Χι Νιαν, πάντως, διατείνεται ότι το μιούζικαλ θα έχει εκπαιδευτικό χαρακτήρα, αν και με στοιχεία Μπρόντγουεϊ… Γράφει ο Καζαντζάκης στο «Ταξιδεύοντας»: Αυτοκρατορία, δημοκρατία, κομμουνισμός! Χάος. Γιεν γιαπωνέζικα, λίρες εγγλέζικες, δολάρια, ρούβλια. Πατρίδα δεν υπάρχει, μήτε μια ράτσα, μήτε μια γλώσσα, μήτε μια θρησκεία. Πανσπερμία. Κι ο κάθε Κινέζος έχει μέσα στο κίτρινο στήθος του πλήθος ψυχές…

Δημοσιεύεται στην Καθημερινή 5 απριλίου 2009

9 thoughts on “Κομφούκιος, η μεγάλη επιστροφή…

  1. Καλόοοοοοο!
    Καλημέρα Ρίτσα, και εύχομαι γενικά οι λαοί να καταλάβουν την ανάγκη της πνευματικής καλλιέργειας.

  2. @@sofia …. Σοφάκι μου σε ευχαριστώ πολύ. Το καλοοοοο μου δίνει θάρρος, γιατί από την ημερα που μου αλλαξαν τη στήλη ( τεχνικά-αισθητικά) έχω χάσει το στύλ της γραφής μου και νομίζω ότι ποτέ πια δεν θα το ξαναβρώ… Μου είναι τρομερά δύσκολο να γράφω ειδησούλες, έστω και λίγο καλογραμμένες, αλλά….

  3. «»Οι αριστούχοι είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε αυτοκρατορικούς διαγωνισμούς και να γίνουν ακόμη και πρωθυπουργοί. »
    Χωρις να εχουν μπαμπά η θειο πρωθυπουργό; Ααράδεκτο! !-)

    Στα σοβαρά τωρα. Στην Κινα στης μέρες μα ςσυντελείται ενα εγκλημα. Μεσα απο την εξαθλίωση εκατομμυρίων ψυχων συντηρείται το καπιταλιστικό συστημα των ημερών. Ενοχλούμαι να διαβαζω αγιογραφιες μιας χωρας οπου επικρατει ο σκοταδισμος και η αγρια καταστολή. οσο για την επιστροφη στον Κομφουκιο, γνωστο το κόλπο…. Οσο πιο πολύ θρησκευεται το πληθος ( χριαστινισμος, κομφουκιανισμος κλπ)τοσο περισσότερο χανει την κριτικη του ικανότητα, τοσο ευκολοτερα αποδέχεται την «μοιρα» του.

  4. @@GB ,
    ξέρεις, όλα αυτά εντάσσονται στο χώρο του υποκειμενισμού. Ηταν αλλες οι εποχές, αλλες οι ανάγκες και επί Κομφούκιου και επί Μαρξ και επι Μάο…. Αλλά τον χαρακτηρισμό φεουδάρχης διανοητής τοπε ο Μάο για τον Κομφούκιο κι όχι ο Μαρξ….

  5. Αρα μία » μεγάλη επιστροφή» του Κομφούκιου σήμερα, σημαίνει έναν άθλο θεωρητικής προσαρμογής, ήτοι κριτική για όσα οι εποχές απο τότε μέχρι σήμερα τον διέψευσαν.
    Αν δεν τον ξεπεράσουν δεν επιστρέφει,
    εις μάτην.
    τη καλημέρα μου ριτσ
    νάχεις πάντα όρεξη

  6. Επειδή γνωρίζουμε τη συστηματική καπηλεία που συντελείται από καθεστώτα (αλλά ακόμη και από κοινωνίες που ζουν με δημοκρατικές κυβερνήσεις, όπως λ.χ. της Ιαπωνίας όπου η υποταγή του ατόμου στο σύνολο, την οικογένεια, την εταιρεία, το έθνος, κ.ο.κ. είναι μια ιδιαίτερα «βολική» εξήγηση του Κομφουκιανισμού) της Άπω Ανατολής σε βάρος αυτού του διανοητή, μπορούμε να φανταστούμε πώς θα τον ερμηνεύσει το ΚΚΚ.
    Θυμάμαι πάντως, πως όταν κάποτε είχα ανοίξει συζήτηση με ανθρώπους του καθεστώτος στο Πεκίνο για τον Κομφούκιο, η αντίδρασή τους έκρυβε μεγαλύτερη αποδοκιμασία ακόμη και από τις αναφορές για τον Δαλάι Λάμα!

  7. Απο το «αφήστε χίλια λουλούδια να ανθίσουν» μέχρι τον Κομφούκιο είναι μεγάλη η απόσταση…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s