Περί δημοκρατίας …του μηνός Ιουλίου


Προσωπα

0714_Defile_007_Sc

Η συζήτηση γύρω από την έννοια της δημοκρατίας δεν κόπασε ποτέ. Ακόμη και σε περιόδους απόλυτης δημοκρατικής έκφρασης, με τον πολίτη να απολαμβάνει τη μέγιστη δυνατή εφαρμογή της, ακόμη και τότε υπήρξαν πολιτικοί, διανοούμενοι και συγγραφείς που ασχολήθηκαν μαζί της, όχι τόσο για να την ψέξουν –γιατί κι αυτό έχει συμβεί– όσο για να τη βοηθήσουν να πάει ένα βήμα παραπέρα. Γιατί, ο άνθρωπος δεν θα πάψει ποτέ να ψάχνει για το καλύτερο πολίτευμα, που θα του εξασφαλίζει την καλύτερη αντιπροσώπευση στα κοινά και θα τον ανταμείβει με τον σεβασμό της ατομικότητάς του και της ατομικότητας του διπλανού του. Ο Ιούλιος, κατά μια περίεργη συγκυρία, είναι ο μήνας της δημοκρατίας για τρεις χώρες, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία και την Ελλάδα. Και οι τρεις με τον ένα ή τον άλλο τρόπο έχουν ρίζες στην αθηναϊκή δημοκρατία, αλλά γιορτάζουν διαφορετικά. Με βεγγαλικά, με παρελάσεις, με στρατιωτικούς βηματισμούς… αλλά και με ανάλογη σεμνότητα της εποχής, όπως εμμέσως μας διεμήνυσε ο Πρόεδρος κ. Παπούλιας .

Ομως τελευταία, η συζήτηση για το τι σημαίνει δημοκρατία, αν διαθέτει άλλες αντοχές κι αν μπορεί να συνεχίσει απρόσκοπτα την πορεία της μέσα στο χρόνο έχει φουντώσει. Οχι αδίκως. Οι παγκόσμιες συνθήκες αλλάζουν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς και οι κυβερνήσεις, υπό την πίεση των εξελίξεων, νομοθετούν έξω από την πεπατημένη. Οι ανατροπές που επέφερε η 11η Σεπτεμβρίου στόχευσαν κατευθείαν στις αξίες που το δημοκρατικό πολίτευμα εξασφάλισε στον πολίτη του κόσμου. Οι ατομικές ελευθερίες, τα ανθρώπινα δικαιώματα που συνδέθηκαν με την εποχή του Διαφωτισμού και τη Γαλλική Επανάσταση, η αμφισβήτηση των δημοκρατικών θεσμών από ανθρώπους που διακατέχονται από πολιτική βουλιμία, όλα, απλώθηκαν ξανά στο τραπέζι. Για να συζητηθούν ενδεχομένως. Για να αναιρεθούν ίσως. Για να επανακαθοριστούν οι συντεταγμένες.Polizeikongress__550,property=poster Προ ημερών, ο Γάλλος επίτροπος Ζακ Μπαρό εξέφρασε εμμέσως φόβους για τη δημοκρατία στην Ελλάδα, αναφερόμενος στο μεταναστευτικό ρεύμα. Υπερβολικά ευαισθητοποιημένος ο Μπαρό; Μήπως υπερβολικά υποψιασμένος; Δεν θα το μάθουμε ποτέ.

Αλλά και ο καθηγητής Χρήστος Γιανναράς σε άρθρο του στις 28-6-2009 στην «Κ» με τον τίτλο «Ανέφικτη στην Ελλάδα η δημοκρατία» προβαίνει σε διαπιστώσεις για τα κόμματα (εδώ ο υποκειμενισμός οφείλει να επισημανθεί), τα οποία επικρίνει για το γεγονός ότι έχουν και το μαχαίρι και το πεπόνι, ενώ θα ’πρεπε ο «δήμος» να έχει αυτό το «προνόμιο». «Τα κόμματα», σημειώνει ο κ. Γιανναράς, «θεσμοποιούν έμπρακτα το πολίτευμα, μπορούν να ονομάζουν δημοκρατία την κατάφωρη άρνηση της δημοκρατίας, να φιμώνουν ή να αγνοούν προκλητικά τους πολίτες που απαιτούν συνέπεια στις αρχές της δημοκρατίας…». Μπορεί πολλοί να διαφωνούν με τις απόψεις του κ. Γιανναρά, αλλά αν ανατρέξουμε βιαστικά στο παρελθόν και ειδικότερα στην εποχή της αρχής της μεταπολίτευσης θα διαπιστώσουμε ότι στα μετέπειτα χρόνια πολλές από τις αξίες και τις ιδέες για τις οποίες πάλεψαν οι Ελληνες, σήμερα έχουν εγκλωβιστεί σε δύσοσμα κανάλια διαφθοράς και διαπλοκής. Δεν θα πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι τίποτα δεν μας χαρίστηκε, τίποτα δεν μας δόθηκε δωρεάν και ότι ο σεβασμός, η τήρηση και επέκταση των δημοκρατικών θεσμών χρειάζονται το διαρκές ενδιαφέρον μας, τον διαρκή αγώνα μας, τις ατέρμονες προσπάθειες της κοινωνίας των πολιτών.

51WPYZ6V9XLΕχουμε ξεφύγει αρκετά από την εποχή των προβληματισμών για τη δημοκρατία του Αλέξις ντε Τοκβίλ. Ο Τοκβίλ με την οξεία ιστορική διαίσθηση που διέθετε κατάλαβε κάποια στιγμή ότι η αριστοκρατική φάση των κοινωνιών είχε οριστικά παρέλθει και ότι η ελευθερία δεν θα μπορούσε να εδράζεται στους ευγενείς, στους λίγους δηλαδή («Ατομικισμός, επανάσταση και δημοκρατία», εκδόσεις Σαββάλας). Από την άλλη, η δυσπιστία του αριστοκράτη, που ήταν ο ίδιος, απέναντι στις μάζες που η δημοκρατία έφερε στο προσκήνιο δεν του επέτρεπε να εμπιστευθεί την ελευθερία στις πολλές «μέτριες» ψυχές των καινούργιων πρωταγωνιστών της ιστορίας. Του απέμενε επομένως μια λύση. Και τη βρήκε στους λίγους που η νομιμότητα της πολιτικής ύπαρξής τους δεν ανάγεται στην αριστοκρατική καταγωγή, αλλά στην ευγένεια της ψυχής τους… H ευγένεια ψυχής όμως στην εποχή μας επερίσσευσε.

Δεν είναι εύκολο, βεβαίως, να ισχυριστούμε ότι τις μέρες μας η δημοκρατία κινδυνεύει.Ας παραδεχτούμε όμως ότι μια αίσθηση φόβου που συνοδεύεται από προσπάθειες συγκάλυψης λαθεμένων πράξεων και επιλογών – σε επίπεδο δυτικού κόσμου – εγείρει ερωτηματικά και απαιτεί, αν μη τι άλλο εγρήγορση. Οι δημοκρατικές αρχές βασίζονται στην ανθρώπινη ελευθερία κι έχουν δοκιμαστεί στο χρόνο. Η δημοκρατία, ωστόσο, εδραιώνεται καλύτερα και διαδίδεται καλύτερα μέσα από τη συνέχεια και το παράδειγμά της και οι γιορτές χρειάζονται ως υπενθύμιση, όχι ως αυτοσκοπός.

ριτς

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 12-7-2009

15 thoughts on “Περί δημοκρατίας …του μηνός Ιουλίου

  1. Τα κόμματα», σημειώνει ο κ. Γιανναράς, «θεσμοποιούν έμπρακτα το πολίτευμα, μπορούν να ονομάζουν δημοκρατία την κατάφωρη άρνηση της δημοκρατίας, να φιμώνουν ή να αγνοούν προκλητικά τους πολίτες που απαιτούν συνέπεια στις αρχές της δημοκρατίας…».

    α ετσι λεει ο Γιανναράς ε; ..Εμένα κατι μου θυμιζουν ολα αυτά …Τεσπα ..Γιανναράς ειν’ αυτός μπορει να λεει οτι θελει(οπως τοτε με το πανώ που ναρτησαν τον Δεεμβρη στην Ακροπολη κλπ κλπ κλπ )…

    Ετσι κιαλλιως καθε λαός εχει τους …»διαννοουμενους» που του αξιζουν

  2. Η φωτογραφία σ’τα λέει όλα.
    Ενα πάνελ θηλέων με παρέλαση αρένων,
    ή γυναίκες αντ’ αυτού.

  3. Συμφωνώ απόλυτα, Ρίτσα μου…

    Νομίζω, μια και το θίξατε, ότι το θέμα με τα κόμματα είναι πως, αντί να τίθενται στην υπηρεσία του λαού αποτελώντας τον σύνδεσμο μεταξύ Κράτους και κοινωνίας, έχουν καταλήξει να θετουν το Κρατος στην υπηρεσία της εκλογικής τους πελατείας (νυν η προσδοκώμενης) αποτελώντας το σύνδεσμο μεταξύ όποιωνδήποτε ετερόκλητων φορέων θεωρούν πως θα τους αποφέρουν ψήφους ή επιρροή, πάντα βραχυπρόθεσμα….

  4. @elate…..αυτό ακριβώς ζουμε, κι αυτό ενέχει κινδύνους κι ας μην το παραδεχόμαστε. Με αυτή την έννοια θίγεται η δημοκρατία, εξ ου και ο προβληματισμός ….

  5. @@ Penelope…δεν σε πηρα χαμπάρι χθες…. μπήκες την ωρα που απαντουσα σε φίλο,οπότε μετα πηγα για υπνο. Καλα εισαστε; Ναι, η ψηλη ειναι η Νατασσσαα.

  6. Νομίζω πως βασικό στοιχείο του προβλήματος είναι η μη συμμετοχή στους μηχανισμούς της δημοκρατίας. Και μακάρι αιτία του προβλήματος να ήταν καθαρά η λειτουργία των κομμάτων. Το τελευταίο διάστημα έχω αρχίσει να σκέφτομαι όσους δεν ψήφισαν στις εκλογές ως «κόμμα εξουσίας», αυτοί είναι οι ιδεολογικοί αντίπαλοι. Στην υπερβολή της ίσως αυτή η αντίληψη, πάντως κανείς από όσους μου ανέλυσαν με επιχειρήματα την επιλογή τους δεν κατάφερε εμφανώς να διαφοροποιηθεί από τα χαζογκομενάκια της Μυκόνου, που επίσης δεν ψήφισαν. Η ψήφος δεν είναι βέβαια συμμετοχή. Κλείνοντας συνοψίζω ότι δεν είναι σαφείς οι διαχωριστικές γραμμές, ούτε η ερμηνεία των γεγονότων καθαρή. ίσως βασική έλλειψη να είναι αυτή της πίστης σε ένα όραμα

  7. @Γιώργος Κατσαμάκης…εχετε απολυτο δίκιο. Απλώς προσπαθώ να επισημάνω ότι το όλο συστημα έχει αποκλειστικό προνόμιο των κομματικών μηχανισμών που ο λαός εξέθρεψε και ο λαός απωθεί τώρα. Γι αυτό δεν παει να ψηφίσει. Πιστευω επομενως ότι εκεί ακριβώς βρισκεται το μυστικό του δημοκρατικού ελλειμματος, γιατί περι αυτού πρόκειται. Μόνο που μετα το ελλειμμα ερχεται κατι αλλο.

    Σαφώς δεν ειναι σαφείς οι διαχωριστικές γραμμές μετα το 1989 οταν οι μεν διεισδυσαν στους δε ιδεολογικα και μετά το απόλυτο μπαχαλο.

    Οραμα, ειπατε; Τί είναι αυτό ; Τα οραματα έχουν αλλες διαδικασίες. Καλημερα σας

  8. @@Darthiir the Abban …
    συζητείται ομως. Και βεβαια θα μου πεις και το….ποδόσφαιρο συζητείται, αλλα …δεν ειναι μεγαλο θεμα κι εκει θα με βρεις συμφωνη….Χα, χα…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s