Γ…. την ευζωϊα μας

Η Σιμόν ντε Μπωβουάρ έγραψε κάποτε : Προχωρούσαμε με τον Σαρτρ στο δρόμο ελεύθεροι, ανεμπόδιστοι, ανέμελοι, χωρίς φόβο.Γιατί να λυπηθούμε που δεν είχαμε αυτοκίνητο, όταν κάναμε τόσες ανακαλύψεις περπατώντας στις όχθες του καναλιού Σαιν Μαρτέν ; Οταν τρώγαμε στο δωμάτιο μου ψωμί και φουά γκρά Μαρί, όταν δειπνούσαμε στη μπιραρία Ντεμορύ…δεν νοιώθαμε στερημένοι από τίποτα. Τί παραπάνω θα μπορούσε να μας προσφέρει το μπαρ του ξενοδοχείου Ρίτζ ; Είχαμε τις δικές μας γιορτές. Ενα βράδυ στο Βίκινγκς έφαγα κότα με κούμαρα, ενώ στην εξέδρα μια ορχήστρα έπαιζε το σκοπό της μόδας: Pagan love song. Ηξερα πως το τσιμπούσι αυτό δεν θα με θάμπωνε αν γινόταν συχνά. Ετσι ακόμη και η φτώχεια μας εξυπηρετούσε την ευτυχία…

Στενεύει ο κύκλος της ευζωϊας του μεταπολεμικού δυτικού κόσμου. Λιγοστεύει η καλοπέραση, τα ακριβά γούστα, προνόμιο των λίγων παλιά, αλλά που τελικά απόλαυσαν πολλοί στην εποχή μας. Περιορίζεται το εύρος της κατανάλωσης, σμικρύνεται το μερίδιο της διασκέδασης.Οι entertainers βρίσκονται με την πλάτη κολλημένη στον τοίχο.Το κοινό είναι το μισό σε σχέση με πέρσι. Λείπει το χρήμα και προφανώς η διάθεση. Ο κόσμος πληρώνει το εισιτήριο,αλλά δεν αγοράζει ποτά. Προτιμάει μια μπύρα, να κρατήσει στοιχειωδώς την καταναλωτική του αξιοπρέπεια. Πολλοί απλώς παρίστανται, δεν παθιάζονται, δεν χειροκροτούν, όπως χειροκροτούσαν. Η αγορά κινείται σε ρυθμούς χελώνας. Μεγάλη, αισθητή η διαφορά από την περασμένη Ανοιξη.Οι γυναίκες κοιτούν και ξανακοιτούν τις βιτρίνες,αλλά δεν κάνουν το επόμενο βήμα : να μπούν στο μαγαζί δηλαδή. Με τρόπο βγάζουν από το πορτοφόλι την πιστωτική κάρτα και μαζί της τον τελευταίο λογαριασμό. Μετρούν το υπόλοιπο.Τους παίρνει, δεν τους παίρνει. Κάποιες αποχωρούν. Οι θαρραλέες μπαίνουν. Ανισος κόσμος, ούτως ή άλλως. Αυτές που αποχωρούν, έχουν πειστεί ότι το βράδυ στη φωλιά τους θα το σκεφτούν καλύτερα. Θα πάρουν χαρτί και μολύβι. Δεν μπορείς νάχεις εμπιστοσύνη μόνο στη μνήμη σου. Αυτά που έλεγες παλιότερα ότι είσαι κομπιούτερ κι όλα τάχεις «εδώ», δείχνοντας το κεφάλι σου, μάλλον δεν ισχύουν σήμερα.

Οι παρορμητικές κινήσεις του χθες, η σταθερή προσήλωση στην κατανάλωση, η απουσία φόβου αρχίζουν μέρα τη μέρα να αντιστρέφονται για να μετατραπούν σε συγκροτημένες κινήσεις, σε διακεκομένη κατανάλωση και σε …φόβο. Ναι, φόβο για το αύριο, για τον κόσμο που κτίσαμε γύρω μας, βασισμένο στην κατάχρηση των καταναλωτικών αγαθών. Τον αποδεχτήκαμε αυτόν τον κόσμο. Μας ενθουσίασε. Είναι γκλάμουρους, πλησιάζει τον κόσμο των περιοδικών life style. Αν δει κάποιος τις κυκλοφορίες των περιοδικών θα διαπιστώσει ότι αυτή η κατηγορία πουλάει περισσότερο. Γιατί; Γιατί έχει χρώματα, έχει ελπίδα.Ο αναγνώστης μεταφέρεται στη θέση του μοντέλου ή του πλούσιου επιχειρηματία που φωτογραφίζεται για να επιδειχθεί. Μπαίνει στο σπίτι της οικογένειας τάδε και ζει μαζί της στην υπέροχη τραπεζαρία, στη φανταστική κουζίνα και στη στυλάτη μπερζέρα δίπλα στο τζάκι.Τί όμορφα να απολαμβάνεις τη ζωή, έστω και μέσα από την κλειδαρότρυπα! Και συν τοις άλλοις μπορείς να φαντάζεσαι ότι όταν χρειαστεί, θα κάνεις κι εσύ μια φοβερή ανόρθωση στήθους και θα ζήσεις ως το τέλος χωρίς ρυτίδες. Ναι, ναι, και χωρίς νυστέρια. Αυτά γράφουν τα περιοδικά. Δίνουν και διευθύνσεις. Δίνουν επιλογές. Σπουδαίο πράγμα νάχεις τη χαρά της επιλογής!

Κι όμως, όλοι ξέρουμε ότι παραμυθιαζόμαστε. Οτι η αλήθεια βρίσκεται στην απέναντι όχθη. Μια αλήθεια που δεν έχει την παραμικρή σχέση με τις σκέψεις του Τοκβίλ και του Χάγιεκ, του Καντ ή του Φρόϊντ. Είναι η αλήθεια του 21ου αιώνα, με την επιστήμη να θριαμβολογεί και τον άνθρωπο ( το υποκείμενο, αν θέλετε ) να συνθλίβεται, ναί ανόργανο σώμα. Μίζερα πράγματα. Το χρήμα ξαναπερνάει στα χέρια των λίγων, όπως παλιά. Αλλά δεν είναι οι παλιοί που το καρπούνται. Είναι οι καινούργιες φουρνιές των πλουσίων, που κανείς δεν ξέρει πώς και με ποιά μέσα τα κατάφεραν, ειδικά σε μια χώρα, όπως η Ελλάδα.Δεν είναι μόνον οι μεγαλογιατροί φοροφυγάδες που η κυβέρνηση τους έκανε σημαία.Αυτά είναι επικοινωνιακά πυροτεχνήματα της στιγμής. Εξαφανίζονται κάπου στην ατμόσφαιρα και σπάνια προκαλούν εγκαύματα στον άνθρωπο. Είναι ένα κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας που δρα σαρωτικά, χωρίς αιδώ, χωρίς εξελιγμένη ηθική, χωρίς ενδιαφέρον, όχι για τον διπλανό του, αλλά για το κοινωνικό σύνολο. Ωστόσο, η αλαζονεία του καθενός δεν χωράει σε περιόδους τέτοιας κρίσης, όπου είναι πέρα από αναγκαίο, πέρα από υποχρεωτικό το δημόσιο συμφέρον να τίθεται υπεράνω του ιδιωτικού.

Ζούμε σε ταραγμένους καιρούς και σε μια νέα πραγματικότητα που δεν είναι μακριά μας. Πώς να νικήσεις τις απαιτήσεις, πώς να αγνοήσεις τις ανάγκες ; Ιδού το ερώτημα.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 29-11-2009

ριτς

1993-2009: διζυγωτικά δίδυμα

Ο

Δημήτρης Μητρόπουλος στα ΝΕΑ

ΔΕΚΑΕΞΙ ΧΡΟΝΙΑ μετά είμαστε- περίπου- στο ίδιο σημείο. Σύμφωνα με μία ενδιαφέρουσα ανάγνωση, το 1993 και το 2009 είναι δίδυμες χρονιές.

ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, είχαμε εκλογές και θρίαμβο ΠΑΣΟΚ με ηγεσία Παπανδρέου. Στην οικονομία, είχαμε μαύρη μαυρίλα. Δηλαδή έλλειμμα στο 12-13%. Για να μη μας πάνε σηκωτούς στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, έγινε στόχος η ΟΝΕ και υπεβλήθη σοβαρό πρόγραμμα σύγκλισης. Ωστόσο, χρειάστηκαν έξι χρόνια για να πάει το έλλειμμα 3%- δηλαδή έπεφτε 1,5% ετησίως σε ποσοστό του ΑΕΠ. Το 2000- κατά τρόπο απίστευτο- η Ελλάδα ήταν μέλος της ευρωζώνης.

ΔΥΣΤΥΧΩΣ, ΤΟ 2009 η προοπτική δεν είναι εξίσου ρόδινη. Είμαστε μεν στο ευρώ- αλλά αυτό μάς στερεί το όπλο της νομισματικής πολιτικής. Τα επιτόκια είναι, βεβαίως, πολύ χαμηλά αυτή τη στιγμή. Ωστόσο, η εκτίμηση είναι πως σε ένα-ενάμιση χρόνο θα υπάρξει διεθνής πληθωριστική έξαρση. Άρα θα ανέβουν- πράγμα που θα επιβαρύνει την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους που είναι κάπου στα 300 δισ. Ακόμη χειρότερα: δεν υπάρχει εθνικός στόχος με ευρεία αποδοχή όπως η ΟΝΕ ώστε να δικαιολογήσει θυσίες. Και μας προτείνουν μάζεμα του ελλείμματος κατά 5% σε δύο χρόνια, με ανάπτυξη κοντά στο μηδέν!

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ και όχι η οικονομία είναι το μεγάλο πρόβλημα του Γιώργου Παπακωνσταντίνου. Δεν υπάρχει αμφιβολία- το ξέρει η Κομισιόν των Βρυξελλών, όπως το ξέρουν και οι απλοί Έλληνες πολίτες- ότι η κυβέρνηση Καραμανλή αλλοίωσε τα στοιχεία κι έριξε τη χώρα έξω. «Το παιχνίδι τέλειωσε», είπε ο Γιουνκέρ. Το θέμα είναι τι γίνεται από εδώ και πέρα. Κάποιος θα πρέπει να πληρώσει: Οι φοροφυγάδες ή οι φορολογούμενοι; Οι τραπεζίτες ή οι επιχειρήσεις; Τα κλειστά επαγγέλματα ή το Ασφαλιστικό;

ΔΕΝ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ για εύκολες αποφάσεις- και σίγουρα δεν πρόκειται για αποφάσεις που η κυβέρνηση αυτή μπορεί να πάρει εύκολα. Ο Πρωθυπουργός έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την οικονομία, αλλά εμμένει στη δέσμευση του προεκλογικού πακέτου παροχών. Στα stage υπήρξαν δύο γραμμές, ενώ οι μισοί υπουργοί επιμένουν σε κοινωνικές εξαγγελίες- λες και είμαστε η Γερμανία των πλεονασμάτων. Ο Παπακωνσταντίνου ξέρει οικονομικά και επικοινωνεί καλά. Προς το παρόν όμως επικοινωνεί κυρίως τον εαυτό του.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΠΟ έναν προϋπολογισμό «αίματος και δακρύων»- για να μνημονεύσει κανείς τον πολεμικό λόγο του Τσώρτσιλ- η κυβέρνηση Παπανδρέου χρειάζεται να πάρει καθαρή θέση για τα οικονομικά απέναντι στην ελληνική κοινωνία.

Σύνδρομο χρόνιας κόπωσης στο Μεσανατολικό και η Ελλάδα δεν ψήφισε στον ΟΗΕ!!!

Tης Ριτσας Μασουρα

PALESTINE-ISRAELOι «Νιου Γιορκ Τάιμς» περιέγραψαν με μπλακ χιούμορ το Μεσανατολικό, παρότι το τελευταίο δεν υπήρξε ποτέ πεδίον άσκησης ευφυολογημάτων. Είναι προφανές, σημειώνει η εφημερίδα, ότι τα εμπλεκόμενα μέρη παίζουν τις ίδιες σκηνές, με τα ίδια κλισέ και τις ίδιες τυποποιημένες εκφράσεις. Κανείς δεν πιστεύει κανέναν και το χειρότερο: δεν υπάρχει ρομάντσο, ούτε σεξ ούτε πάθος ή βιασύνη ούτε καν η αίσθηση του σημαντικού!

Πράγματι, η αίσθηση του σημαντικού, προ πολλού έχει εξαφανιστεί. Το Μεσανατολικό δεν έχει καν εξάρσεις και δεν προκαλεί τις παλιές τροφοδότρες της διαδικασίας αναταράξεις, λες και η συμφορά της Γάζας ρουφήχτηκε από τη λήθη. Το Ισραήλ απολαμβάνει τη θέα από την ασφάλεια του πύργου του – περιχαρακωμένος λαός. Οι Παλαιστίνιοι κρύβονται στα χαρακώματα – αμυνόμενος λαός. Ο ένας κραδαίνει το όπλο, ο άλλος την περηφάνια. Ανόμοιες οι ζωές, βαθιές οι διαχωριστικές γραμμές. Ακόμη και η ελπίδα είναι έκθετη ή μάλλον μοιάζει τόσο συνηθισμένη που γίνεται κι αυτή μια καθημερινή συνήθεια.

Η κόπωση είναι ο χειρότερος σύμβουλος του ανθρώπου. Ο Νετανιάχου έχει κουραστεί απ’ τους δικούς του τακτικισμούς και ο Αμπάς δεν βρίσκει κάτι καλύτερο από το να παραιτηθεί. Απαιτείται ολική επαναφορά, αλλά από ποιον; Από τις ΗΠΑ; Μα, η Ουάσιγκτον υπαναχώρησε από τις αρχικές της δεσμεύσεις και η εντολή για πάγωμα των εποικισμών έγινε αίφνης χειροκρότημα εκ μέρους της Χίλαρι Κλίντον γιατί, άκουσον, άκουσον, ο Μπίμπι υποχώρησε μια ίντσα. Ωραία τα λέει ο Φρίντμαν στους «ΝΥΤ», απευθυνόμενος στους κουρασμένους πρωταγωνιστές: εντάξει, εσείς κάντε ό,τι θέλετε κι όσο αντέχετε. Κι αν καταλήξετε κάπου και χρειαστείτε τη βοήθεια των ΗΠΑ, εδώ είμαστε να τα πούμε. Στο μεταξύ, όμως, αφήστε μας να λύσουμε τα δικά μας προβλήματα… Ναι, τόσο απλά και τραγικά μαζί, αν θυμηθούμε τη θριαμβευτική, συμφιλιωτική ομιλία του Ομπάμα στο Πανεπιστήμιο του Καΐρου.

Στα χρόνια της ειρηνευτικής διαδικασίας, οι προθεσμίες χάνονταν, κι αυτό για το Ισραήλ εθωρείτο επιτυχία, γιατί στο κάτω κάτω συνέχιζε να κατέχει παλαιστινιακή γη, επεξέτεινε τους εβραϊκούς οικισμούς και μετέτρεπε την πολιτική της κατοχής σε μη αναστρέψιμη κατάσταση. Μήπως πρέπει κάποιος να επιβάλει ένα είδος «πολιτικής σεισάχθειας»; Προ ημερών ο Παλαιστίνιος διαπραγματευτής Σαάμπ Ερακατ δήλωσε ότι οι Παλαιστίνιοι δεν μπορούν να περιμένουν τη λύση των δύο κρατών και ότι λύση του ενός κράτους, όπου μουσουλμάνοι, χριστιανοί και Εβραίοι θα ζουν ως ίσοι μεταξύ τους είναι καλύτερη. Εκείνος μίλησε για την ώρα της αλήθειας (φοβερό κλισέ), αλλά μάλλον του έχει διαφύγει ότι η εικόνα της Μέσης Ανατολής άλλαξε, όπως άλλαξε και ο ρόλος που τα μετριοπαθή μουσουλμανικά κράτη έπαιζαν ώς χθες. Ισως γιατί η Τουρκία εισήλθε στην περιοχή και ίσως γιατί ήδη έχει συσταθεί ένα δεύτερο συμπαγές μουσουλμανικό μέτωπο με τη Δαμασκό, την Τεχεράνη και το Χαρτούμ. Εφιαλτικό, ναι, κι αν κάτι μένει στους Παλαιστινίους δεν είναι η αναζήτηση μετριοπαθέστερων του Αμπάς ηγετών, αλλά η προσχώρηση στη λογική των μεγάλων κινητοποιήσεων.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή/ ριτς

ΥΓ. Η Ελλάδα ΔΕΝ ψήφισε στον ΟΗΕ την ‘Eκθεση »Goldstone Report», που καταδίκαζε το Ισραήλ για εγκλήματα πολέμου στη Γάζα. ‘Οπως πληροφορεί το IPS (6 Νοε.’09), »…the vote was 114 in favor and 18 against, with 44 abstentions…. The 18 countries that voted against the resolution included the United States, Australia, Canada, Germany, the Netherlands, Italy and Israel. Among the abstentions were Britain, France, Norway, Sweden, Spain, Luxembourg, New Zealand, Denmark and Greece.»

Ο «θηλυκός» συντηρητισμός των ΗΠΑ



 

 

 

 

 

 

 

Ο ανώνυμος λαός θα παραμένει μονίμως άφωνος μέσα στη στάχτη των αιώνων. Θα ξαφνιάζεται πάντοτε από τις πυραμίδες στο Νείλο, από τον πολιτισμό των Μάγιας, από τον φευγαλέο βηματισμό του ανθρώπου στο φεγγάρι, από το ελικοειδές γενετικό αποτύπωμα. Θα τα λέει με τους φίλους, όχι όμως συχνά. Η καθημερινή επιβίωση λειτουργεί σαρωτικά και παρασύρει μαζί της την ιστορία και τη μεγαλοσύνη της οικουμένης. Ο βιαστικός πολίτης -κεντρική φιγούρα παντού και πάντα- θα ήθελε ν’ αδράξει μέρος της δόξας των άλλων, αλλά δεν έχει την πρακτική ικανότητα, παρότι και στις μέρες μας οι λίγοι που μεγαλουργούν δεν ανήκουν σε βασιλικές οικογένειες, ούτε γεννήθηκαν με την επιστημονική πορεία προδιαγεγραμμένη. Πάλεψαν πολύ. Παρ’ όλα αυτά, αυτός ο βιαστικός πολίτης, όταν στριμώχνεται, όταν φτωχαίνουν γύρω του οι αξίες, όταν οι ψυχές γίνονται ρηχές, τότε κατεβαίνει στους δρόμους και ολοφύρεται. Ο συνήθης καθημερινός άνθρωπος (αφιερωμένο στο Πολυτεχνείο).

Στις ΗΠΑ, ο συνήθης καθημερινός άνθρωπος ζει στους ρυθμούς της ύφεσης. Σιωπηλά, χωρίς κραυγαλέες συμπεριφορές, λες και χάθηκαν οι σύγχρονες Βαστίλλες. Χωρίς στοχασμούς, χωρίς την αίσθηση που ο Ευρωπαίος έχει για τον κοινοβουλευτισμό, μόνος απέναντι στους μετασχηματισμούς της αμερικανικής κοινωνίας. (Η θεωρία του ατομικισμού δεν είναι ό,τι καλύτερο.)

Ο Αμερικανός, λοιπόν. Ενας μοναχικός καβαλάρης που κάποιες φορές πέφτει στα νύχια αρπακτικών που βάλαν στόχο ζωής να πάρουν την μπουκιά από το στόμα του λαοφιλούς Ομπάμα. Στο όνομα μιας ξεπερασμένης από τον χρόνο ρεπουμπλικανικής Δεξιάς, βουλευτίνες και αυτοαποκαλούμενες συγγραφείς κερδίζουν πόντους και χρήμα, εκμεταλλευόμενες τον ανθρώπινο πόνο και την άγνοια των πολλών. Οχι, δεν είναι αντίγραφα της Θάτσερ, ούτε κατά διάνοια της Μέρκελ. Είναι ένα συνονθύλευμα οπισθοδρομικών ατόμων, με σημαία τους τον άκρατο συντηρητισμό και τη θεοκρατική αντίληψη. Μην πάει ο νους σας στη Σάρα Πέιλιν γιατί έχει παραφορεθεί, παρότι όπως γράφεται, το βιβλίο της προκαλεί φρενίτιδα στους ρεπουμπλικανικούς κύκλους.

Το νέο ανερχόμενο αστέρι της ρεπουμπλικανικής δεξιάς είναι η 53χρονη μελαχρινή Μισέλ Μπάκμαν. Κατάγεται από τη Μινεσότα και την καταβρίσκει αποκαλώντας τον Ομπάμα σοσιαλιστή (για τους Αμερικανούς, σοσιαλιστής ίσον κομμουνιστής). Αν δεν είναι μια ακόμη τρέλα των μίντια, μάλλον κάτι φοβιστικό θα είναι. Ο βρετανικός «Ομπσέρβερ» την περασμένη Κυριακή είχε δισέλιδο αφιέρωμα στο κίνημα «Tea Party». Κομψευόμενες κυρίες, μέσης ηλικίας, συνοδευόμενες από αποτυχημένους συζύγους και τους μαϊντανούς κλακαδόρους μαζεύονται και συζητούν τα προβλήματα της Αμερικής επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα. Και φυσικά, όλα τους βρωμάνε. Από το σύστημα περίθαλψης ώς τις αμβλώσεις. Από τους γάμους ομοφυλοφίλων ώς το οικονομικό πακέτο ανακούφισης της αμερικανικής οικονομίας. Δηλώνουν όλες βαθιά θρησκευόμενες, κι αν κάτι «ατμοσφαιρικό» αναδύεται από τα απογεύματα τεΐου είναι ότι η Αμερική απειλείται από τον ίδιο της τον πρόεδρο!

Η Μισέλ Μπάκμαν μαζί με την 39χρονη Μισέλ Μάλκιν και την 48χρονη Αν Κόουλτερ αποτελούν κομμάτι του «θηλυκού» αμερικανικού συντηρητισμού.Η ανθρωποφοβική Μισέλ Μπάκμαν δηλώνει παθιασμένη με το Χριστό , ξεσηκώνει τα πλήθη στις συγκεντρώσεις της και προσδίδει μια μάλλον ανησυχητική μορφή στο κόμμα των Ρεπουμπλικανών, περισσότερο λευκό και περισσότερο νότιο, σε εποχές που οι δημογραφικές αλλαγές παραχωρούν εξουσία και λόγο σε άλλες πολιτείες και σε μειονότητες.

Ούτε η Μάλκιν ούτε η Κόουλτερ είναι εξαπτέρυγα της Μπάκμαν, αλλά είναι εξίσου μαχητικές και ενδεχομένως εξίσου επικίνδυνες. Η Μάλκιν  γεννήθηκε στην Αμερική από γονείς Φιλιππινέζους. Δηλώνει μπλόγκερ και συγγραφέας. Εχει γράψει τέσσερα βιβλία, το τελευταίο της είναι το «Culture of Corruption» και μπορεί να μη συναγωνίζεται τη «Νέα Σελήνη» της Στέφανι Μέγιερ, αλλά τα όσα γράφει μπορεί να κάνουν κάποιους ευφάνταστους να σκεφτούν τους σύγχρονους βρυκόλακες. Εκτός αυτού, τα λιβελλογραφήματα κατά των Δημοκρατικών είναι το φόρτε της.

Η πολιτική αναλύτρια Αν Κόουλτερ έχει γράψει επτά βιβλία. Το τελευταίο της, τον Ιανουάριο του 2009, με τον τίτλο «Guilty. Liberal “Victims” and Their Assault on America» στοχεύει να ταπεινώσει τους Δημοκρατικούς. Η Κόουλτερ τους θεωρεί ξοφλημένους, κομμουνιστές, άθεους και εμμέσως «αδελφές». Αν όχι όλους, πάντως κάποιους. Για του λόγου το αληθές -διαβάζω στον «Ομπσέρβερ»- προεκλογικά πέρσι αποκάλεσε από τηλεοράσεως «αδελφή» τον υποψήφιο Τζον Εντουαρντς. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί στην Αμερική τη βρίσκουν ηρωική φιγούρα και διόλου απίθανο, με τη βοήθεια του Fox News, να τη δούμε να εξελίσσεται σε «Οπρα» της αμερικανικής δεξιάς…

Τα συναισθήματα και οι στοχασμοί δεν μπορούν μονίμως να περνούν στο περιθώριο. Αποτελούν συστατικό στοιχείο του καθημερινού ανθρώπου που ενίοτε κατακλύζει τους δρόμους.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 22-11-2009

ριτς

Αδιατάραχτος πολιτισμός, ταριχευμένες κοινωνίες

Η Αθήνα; Μα κοιτάξτε την Αθήνα. Μια πόλη με τους ανθρώπους της, με κατάφωτα σικάτα καταστήματα, με ωραίους καφενέδες και κουλτουριάρικα μπαράκια. Με οικοδομικά τετράγωνα που αποχαρακτηρίζονται για να επαναχαρακτηριστούν, με πάμπολλα ακριβά αυτοκίνητα και μοναδικό στο είδος του μποτιλιάρισμα, με θέατρα sold out και κινηματογράφους που πολλές φορές πρέπει να στηθείς στην ουρά για να μπεις. Ολα λειτουργούν ρολόι. Οι πιστωτικές κάρτες, τα αραχτά μεσημέρια του Σαββάτου στο Γκάζι, οι γυναικοπαρέες, οι βόλτες στα βιβλιοπωλεία, οι συζητήσεις για το σήμερα… Πολιτισμός αδιατάραχτος!

Και όμως, η οδική περιπλάνησή μου σε «μυστικές» γειτονιές της Αθήνας, προχθές, ημέρα του Πολυτεχνείου, με το ευρύτερο κέντρο αποκλεισμένο, με έκανε να ξυπνήσω από τον λήθαργο του αδιατάραχτου πολιτισμού. Στενοί δρόμοι, ανήλιαγες φτηνές πολυκατοικίες, με αυτοσχέδιες κατασκευές στα μπαλκόνια -προφύλαξη από το βουητό των διερχόμενων αυτοκινήτων-, μαγαζιά- τρύπες με ασήμαντη πραμάτεια, κι απ’ έξω τραπεζάκια στιγμιαίας απόλαυσης. Φροντιστήρια ξένων γλωσσών και σούπερ μάρκετ μαζί, μανάδες αλαφιασμένες με το χέρι του παιδιού ίσα ν’ αγγίζει το δάκτυλο του γονιού, νέοι με βλέμμα απλανές… Μέχρι να βγω στη λεωφόρο και να επιτρέψω στον «πολιτισμό» είχε προλάβει να ανατραπεί μέσα μου ένας συντεταγμένος κόσμος.

Φτάνοντας στην εφημερίδα, αναρωτιόμουν πού μπορεί να βρίσκεται η αλήθεια. Καθημερινά στις τηλεοράσεις δίδονται ομηρικές μάχες για τα επιδόματα κοινωνικής αλληλεγγύης. Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι, επικυριαρχικοί. Πόσοι είναι τελικά; Η εικόνα μερίδας του πληθυσμού που ζει κάτω από τα όρια της φτώχειας μοιάζει σαν κάτι μαγικό. Δεν τη βλέπουμε, δεν την αγγίζουμε. Η ιδέα της ύπαρξής της μας προσπερνά. Ο καθένας επιλέγει έναν κύκλο. Στήνει εντός του τον μικρόκοσμό του και προχωράει. Δεν έχει χρόνο, αντοχές και περιθώρια να δει τι συμβαίνει έξω από τον κύκλο, που σίγουρα είναι πολλά και «θαυμαστά», σαν την αυλή των θαυμάτων του Καμπανέλλη.

Προφανώς όλα λειτουργούν συγκριτικά. Αν ανατρέξουμε στην Αθήνα της χούντας ή και των πρώτων μεταπολιτευτικών χρόνων, θα δούμε ότι σήμερα περνάμε πολύ καλύτερα. Ναι, ξέρω, οι Ολιβερ Τουίστ έχουν εκλείψει. Το ερώτημα είναι μήπως μέσα στη βιασύνη της απόλαυσης στήνουμε κοινωνίες για νέους Ολιβερ. Μήπως ελλοχεύει ο κίνδυνος μιας εκκωφαντικής κατάρρευσης οικονομίας και κοινωνίας μαζί, χωρίς να προλάβουμε να πιαστούμε από κατάρτια; Είναι κακό να μεμψιμοιρώ, αλλά να, διέπραξα ολέθριο λάθος: ξεφύλλισα χθες το βιβλίο της δημοσιογράφου Βιβιάν Φορεστέρ («Οικονομική Φρίκη»), γραμμένο σε καιρούς αεράτους οικονομικά. «Σε ποιο όνειρο μας κρατούν, ώστε να μας απασχολούν με κρίσεις που θα τερματιστούν; Πότε θα συνειδητοποιήσουμε ότι δεν υπάρχει κρίση, αλλά μετάλλαξη ενός ολόκληρου πολιτισμού; Συμμετέχουμε σε μια νέα εποχή, χωρίς να το έχουμε αντιληφθεί. Χωρίς να αποδεχόμαστε ότι η παλιά μάς τελείωσε. Ετσι δεν μπορούμε να την πενθήσουμε και να πάμε παρακάτω, αλλά την ταριχεύουμε και παραμένουμε λάτρεις της»… Αδιατάραχτος πολιτισμός και ταριχευμένες κοινωνίες. Στα θεμέλια κάνουν πάρτι οι τερμίτες.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 19-11-2009
ριτς

Πολυτεχνείο: βιαστικές σκέψεις…και ένας Λειβαδίτης

1_17cebdΔιαβάζοντας αποσπασματικά το βιβλίο «Αγριος Αιώνας, η βαρβαρότητα επιστρέφει » όπου η συγγραφέας Therese  Delpech περιγράφει τα αίτια της αστάθειας του σύγχρονου κόσμου ,την όλο και μεγαλύτερη εξάρτηση του ανθρώπου από τις τεχνολογίες, τη στιγμή που ο ψυχισμός παραμένει αυτό που ήταν πάντα, εξαιρετικά ευάλωτος , με τις ηθικές αξίες νάχουν χάσει τη σταθερότητά τους, ο νους μου έκανε κύκλους γύρω από τα χρόνια που ακολούθησαν το Πολυτεχνείο. Τα χρόνια της Μεταπολίτευσης, για τα οποία πολλοί ήταν αυτοί που πάλεψαν και συνέχισαν να παλεύουν, ακόμη κι όταν ήξεραν ότι ήδη έχουν προδοθεί. Οπως πολλοί ήταν αυτοί που πίστεψαν στις αξίες – ηθικές και πανανθρώπινες αξίες –  που είχαν κάθε ευκαιρία να ριζώσουν σε τούτο τον τόπο, όπως ακριβώς ριζώνουν τα αειθαλή δένδρα. Και μένουν εκεί στα χωράφια, στα πάρκα, στα πεζοδρόμια για να θυμίζουν ότι η ζωή του ανθρώπου είναι πολυδαίδαλη σαν τις ρίζες των δένδρων.

πολυτεχνειο κοριτσακιΘα γραφτούν πάλι πολλά, όπως άλλωστε κάθε χρόνο. Θα ακουστεί το γνωστό ‘Ημουν κι εγώ εκεί», παρ ότι δεν ήταν, γιατί μέσα στο Πολυτεχνείο βρέθηκαν μια χούφτα αποφασισμένοι και θαρραλλέοι άνθρωποι. Οι υπόλοιποι , κλειδαμπαρωμένοι στα σπίτια τους, φοβισμένοι ή συμβιβασμένοι με τα καθεστώτα. Ας είμαστε ειλικρινείς.Το ¨ήμουν κι εγώ εκεί» μου θυμίζει το Νικολά Σαρκοζί που άφησε να εννοηθεί ότι ήταν κι εκείνος παρών στην πτώση του Τείχους κι ας μην ήταν. Πολλές φορές εκ των υστέρων λαχταράμε να κλέψουμε την αίγλη των άλλων , λες κι αυτό θα μας κάνει ψηλότερους. Σήμερα, βεβαίως, το κλίμα είναι αβανταδόρικο για πολλά.Οι τελευταίες τρομοκρατικές επιθέσεις, οι αποπροσανατολισμένοι νεολαίοι που επιτίθενται, που δηλώνουν μηδενιστές, που μιμούνται τις χειρότερες μορφές της διεθνούς τρομοκρατίας και που μοιάζουν χαμένοι στο σημερινό τίποτα, θα δώσουν τροφή για συσχετισμούς και γι’ απολογισμούς, για λάθη και παραλείψεις.Η επέτειος του Πολυτεχνείου, η δίκη των δραστών του Αλέξη, τα υπό αστυνομική «κατάληψη» Εξάρχεια, η προσπάθεια της αυτοκάθαρσης της περιοχής δίπλα στο Πολυτεχνείο, η ύποπτη υπόθεση του ασύλου, οι γνωστοί -άγνωστοι(ποιός ξέρει ποιοί είναι και τί εξυπηρετούν), όλα δημιουργούν μια κατάσταση εκρηκτική. Θα βγουν και οι ταγοί στα μικρόφωνα. Θα μας πουν ότι τίποτα δεν είναι εύκολο και βατό. Θα μας διαβεβαιώσουν, όμως, ότι όλα θα πάνε καλά. Αλλά κανείς δεν θα μετρήσει τα δικά του τα λάθη, τη δική του αρνητική διείσδυση στη συμπεριφορά της κοινωνίας. Και για να μην εκπλαγούμε, ας προετοιμαστούμε : Θα υπάρξουν  και αυτοί που με τη συνήθη απαξιωτική χειρονομία θα σβήσουν όλα τα χρόνια που ακολούθησαν το Πολυτεχνείο, ίσως γιατί ήδη έχουν κάνει τους συμψηφισμούς τους και σήμερα επιπλέουν σαν καρυδότσουφλα στη λίμνη της συνειδησιακής σιωπής.

Στη Μεταπολίτευση, λοιπόν, θάθελα να αφιερώσω ένα ποίημα του Τάσου Λειβαδίτη που γράφτηκε για άλλες εποχές κι άλλες πολιτικές συντεταγμένες. Μου άρεσε όμως πολύ και είπα να το μοιραστώ με τους λιγοστούς μου φίλους.

» Κι όμως ηττηθήκαμε! Τί έφταιξε ; Τί μας διέφυγε ;

Πού ήταν το λάθος (…)

χιλιάδες ήττες μέσα μας αναίμαχτες, αόριστες, ασήμαντες,

σαν ένα κοπάδι ποντίκια που ροκανίζουν χρόνια στο υπόγειο

γκρεμίζοντας άξαφνα την πρόσοψη ενός σπιτιού που μέχρι χθες

υψωνόνταν γεμάτο δύναμη και φώτα

και όνειρα και χορούς -κι ανεξόφλητα χρέη.»

Επέλεξα τους στίχους του Λειβαδίτη γιατί στον σπουδαίο αυτό άνθρωπο άρεσε να λέει ότι η Ποίηση μπορεί να κάνει το απίστευτο πέρασμα από το Αδύνατο στο Δυνατό και να διαβεί το χάσμα που  χωρίζει το φάντασμα από το αληθινό αντικείμενο.

Ενα ενδιαφέρον κείμενο για το Πολυτεχνείο σε μπλογκ

Στην Οαση της Σίουα, ένα ελληνικό νηπιαγωγείο

GetAttachment.aspxnnnn

GetAttachment.aspxvv

Είχαν φορέσει τα καλά τους ή μάλλον τα καλύτερά τους.Οι μητέρες διέθεσαν ώρες για να πλύνουν και να τσιτώσουν τα ρούχα των παιδιών, άλλα αυστηρά παραδοσιακά και πολύχρωμα – κόντρα στο μονότονο χρώμα της ερήμου –  κι άλλα σύγχρονα, δυτικά ρούχα. Η Μόνα, ο Αχμέτ, ο Σαφά, ο Μοχά, η Νεαμά, τετράχρονα και πεντάχρονα παιδιά παίρνουν θέση για τα εγκαίνια του ελληνικού νηπιαγωγείου «Μέγας Αλέξανδρος»,  στην Οαση της Σίουα.

Ψηλές, στητές μαυροντυμένες φιγούρες  έχοντας αφήσει σε κοινή θέα μόνο τα μαύρα εκφραστικά τους μάτια, οι τρεις δασκάλες- η Αζίζα, η Χοντά και η Φάιζα –  ακολουθούσαν διακριτικά με το βλέμμα τους αεικίνητους λιλιπούτειους μαθητές. Κι αυτοί, θωρακισμένοι με την αθωότητα και την άγνοια της ηλικίας, παιδιά της προσχολικής ηλικίας, στριφογύριζαν σαν σβούρες γύρω απ’ τους « εισβολείς»  που ήρθαν στην όαση της Σίουα από την Ελλάδα για να εγκαινιάσουν το σχολειό τους, το ελληνικό νηπιαγωγείο, με το όνομα «Μέγας Αλέξανδρος». Η ιδέα της ανέγερσης του νηπιαγωγείου στη Σίουα ξεκίνησε πριν από μερικά χρόνια, όταν ο τότε πρέσβης της Ελλάδας στην Αίγυπτο Π. Βλασόπουλος ζήτησε τη συνδρομή του κ Βασίλη Φιλιππάτου (τότε ο κ. Φιλιππάτος ήταν διευθυντής του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού στην Αλεξάνδρεια) για την πραγματοποίηση του έργου.

Το κτίσιμο του νηπιαγωγείου ξεκίνησε πριν από ένα χρόνο σε οικόπεδο που παραχώρησε ο Δήμος της Σίουα και ολοκληρώθηκε φέτος. Θα μπορεί να φιλοξενεί 80 παιδιά την ημέρα σε δύο βάρδιες. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό είναι ότι το σχολειό, προϊόν συνεργασίας της ΜΚΟ HEDA και του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών ( 75%  συγχρηματοδότηση από ΥΠΕΞ) , «εντοιχίστηκε» στην εικόνα της ερήμου. Ενα χαμηλό κτίσμα 130 τμ. με κοκκινωπή πέτρα , εξωτερικούς θόλους στην οροφή και μπλε πόρτες και παράθυρα.

GetAttachment.aspxΗ όαση της Σίουα, 800χλμ.μακριά από το Κάιρο προς την πλευρά της Λιβύης  βρίσκεται 18 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ξέρουμε καλά ότι η ραγδαία αύξηση του πληθυσμού της Γης ευνοεί τις συσσωρευμένες τάσεις. Οι πόλεις διεκδικούν χώρους, απλώνονται, καταπατούν τα χωράφια, τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις, υψώνονται προς τα πάνω, μεταμορφώνονται σε οικοδομικούς δεινόσαυρους.Ομως, οι  κάτοικοι της Σίουα – 23000 ψυχές – παραμένουν προσδεδεμένοι στην αυθεντικότητα του τόπου. Θα λέγαμε ότι αποτελούν προέκταση του περιβάλλοντος, γιατί αν εξαιρέσουμε μικρές κυκλοφοριακές ατασθαλίες με φτηνά κινέζικα μηχανάκια, τα υπόλοιπα, πλην της ηλικίας των ανθρώπων, παραπέμπουν στην εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όταν ο στρατηλάτης το 321 π.Χ. πραγματοποίησε οκτώ ημερών ταξίδι μέσα στην έρημο για να συμβουλευτεί το φημισμένο Μαντείο του Αμμωνος Διός.

GetAttachment.aspxbbbΣήμερα, όπως και παλιά, ο πηλός της γης και τα φοινικόδενδρα δινουν στους κατοίκους της Σίουα τις πρώτες ύλες για τις βασικές τους ανάγκες.Από το φοινικόδεντρο τίποτα δεν πάει χαμένο: κορμός για δοκούς, κολόνες και ξυλεία, φύλλωμα πλεχτό σε στέγες, υπόστεγα, στελέχη της βάσης των φύλλων για καύσιμη ύλη, βέργες για επιπλοκατασκευές, ψάθινα  – και φυσικά οι χουρμάδες. Από λάσπη και φοινικόδεντρα ήταν φτιαγμένο και το περίφημο Σάλι, το σύμβολο της Σίουα, που δεσπόζει στο κέντρο της πόλης. Κι όπως μας θυμίζει ο Β.Αγγελικόπουλος στην «Καθημερινή»,ο οποίος επισκέφθηκε την περιοχή το 2004,  ένα φρούριο από πηλό ήταν, για να προστατεύει τα σπίτια τους από τις επιδρομές των Bεδουίνων της ερήμου. Με τους αιώνες αυτό το σύμπλεγμα κατοικιών από λάσπη έπαιρνε ύψος, γιατί δεν τολμούσαν να χτίσουν σπίτια έξω από αυτό. Εφτασε έτσι στις αρχές του 20ού αιώνα να έχει έως και έξι επίπεδα σπιτιών, σ’ ένα εντυπωσιακό σύμπλεγμα. Ως το 1926, οπότε… έβρεξε. Κι έβρεξε πολύ. Τρεις ημέρες καταρρακτώδους βροχής, αρκετές για να κάνουν το Σάλι να λιώσει κυριολεκτικά, αφήνοντας άστεγους τους κατοίκους του. Από τότε άρχισαν να χτίζουν κατά πλάτος πλέον τα σπίτια τους, ολόγυρα στο Σάλι, που μένει πια ως ένα εντυπωσιακό αξιοθέατο – ένα λιωμένο, σαν έργο του Νταλί, φρούριο στο κέντρο της πόλης.

Θάθελα να κλείσω με τις γυναίκες των μικρών αυτών κοινωνιών. Με αυτές τις κάθε άλλο παρά θορυβώδεις υπάρξεις που σπανίως συναντάς στους δρόμους κι ακόμη σπανιότερα ακούς τη φωνή τους. Τις είχα δει και στην όαση της Φαράφρας παλιότερα, όταν εγκαινιάσαμε με την ίδια ομάδα ένα αντίστοιχο νηπιαγωγείο. Διψούσαν για μάθηση, αλλά εξέφραζαν αυτή τη δίψα με τόση ευγένεια που προς στιγμήν, θυμάμαι, είχα δακρύσει. Το νηπιαγωγείο της Φαράφρας έγινε τόπος συγκεντρωσης των μανάδων, οι οποίες τις ώρες που τα παιδιά τους μαθαίνουν γράμματα, αυτές διδάσκονται οικοτεχνία.Το ίδιο θα συμβεί και στο νηπιαγωγείο στην όαση της Σίβα.Οι μαυροντυμένες φιγούρες θα βυθιστούν στα φανταχτερά χρώματα των παραδοσιακών κεντημάτων που συχνά αγοράζονται από τους τουρίστες στο κέντρο του χωριού. Θα ανακαλύψουν πόρους για να βοηθήσουν τις οικογένειές τους. Η Ελλάδα μπορεί να έχει ρόλους όταν το επιθυμεί και το επιδιώκει.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 8-11-2009

ριτς