Γ…. την ευζωϊα μας


Η Σιμόν ντε Μπωβουάρ έγραψε κάποτε : Προχωρούσαμε με τον Σαρτρ στο δρόμο ελεύθεροι, ανεμπόδιστοι, ανέμελοι, χωρίς φόβο.Γιατί να λυπηθούμε που δεν είχαμε αυτοκίνητο, όταν κάναμε τόσες ανακαλύψεις περπατώντας στις όχθες του καναλιού Σαιν Μαρτέν ; Οταν τρώγαμε στο δωμάτιο μου ψωμί και φουά γκρά Μαρί, όταν δειπνούσαμε στη μπιραρία Ντεμορύ…δεν νοιώθαμε στερημένοι από τίποτα. Τί παραπάνω θα μπορούσε να μας προσφέρει το μπαρ του ξενοδοχείου Ρίτζ ; Είχαμε τις δικές μας γιορτές. Ενα βράδυ στο Βίκινγκς έφαγα κότα με κούμαρα, ενώ στην εξέδρα μια ορχήστρα έπαιζε το σκοπό της μόδας: Pagan love song. Ηξερα πως το τσιμπούσι αυτό δεν θα με θάμπωνε αν γινόταν συχνά. Ετσι ακόμη και η φτώχεια μας εξυπηρετούσε την ευτυχία…

Στενεύει ο κύκλος της ευζωϊας του μεταπολεμικού δυτικού κόσμου. Λιγοστεύει η καλοπέραση, τα ακριβά γούστα, προνόμιο των λίγων παλιά, αλλά που τελικά απόλαυσαν πολλοί στην εποχή μας. Περιορίζεται το εύρος της κατανάλωσης, σμικρύνεται το μερίδιο της διασκέδασης.Οι entertainers βρίσκονται με την πλάτη κολλημένη στον τοίχο.Το κοινό είναι το μισό σε σχέση με πέρσι. Λείπει το χρήμα και προφανώς η διάθεση. Ο κόσμος πληρώνει το εισιτήριο,αλλά δεν αγοράζει ποτά. Προτιμάει μια μπύρα, να κρατήσει στοιχειωδώς την καταναλωτική του αξιοπρέπεια. Πολλοί απλώς παρίστανται, δεν παθιάζονται, δεν χειροκροτούν, όπως χειροκροτούσαν. Η αγορά κινείται σε ρυθμούς χελώνας. Μεγάλη, αισθητή η διαφορά από την περασμένη Ανοιξη.Οι γυναίκες κοιτούν και ξανακοιτούν τις βιτρίνες,αλλά δεν κάνουν το επόμενο βήμα : να μπούν στο μαγαζί δηλαδή. Με τρόπο βγάζουν από το πορτοφόλι την πιστωτική κάρτα και μαζί της τον τελευταίο λογαριασμό. Μετρούν το υπόλοιπο.Τους παίρνει, δεν τους παίρνει. Κάποιες αποχωρούν. Οι θαρραλέες μπαίνουν. Ανισος κόσμος, ούτως ή άλλως. Αυτές που αποχωρούν, έχουν πειστεί ότι το βράδυ στη φωλιά τους θα το σκεφτούν καλύτερα. Θα πάρουν χαρτί και μολύβι. Δεν μπορείς νάχεις εμπιστοσύνη μόνο στη μνήμη σου. Αυτά που έλεγες παλιότερα ότι είσαι κομπιούτερ κι όλα τάχεις «εδώ», δείχνοντας το κεφάλι σου, μάλλον δεν ισχύουν σήμερα.

Οι παρορμητικές κινήσεις του χθες, η σταθερή προσήλωση στην κατανάλωση, η απουσία φόβου αρχίζουν μέρα τη μέρα να αντιστρέφονται για να μετατραπούν σε συγκροτημένες κινήσεις, σε διακεκομένη κατανάλωση και σε …φόβο. Ναι, φόβο για το αύριο, για τον κόσμο που κτίσαμε γύρω μας, βασισμένο στην κατάχρηση των καταναλωτικών αγαθών. Τον αποδεχτήκαμε αυτόν τον κόσμο. Μας ενθουσίασε. Είναι γκλάμουρους, πλησιάζει τον κόσμο των περιοδικών life style. Αν δει κάποιος τις κυκλοφορίες των περιοδικών θα διαπιστώσει ότι αυτή η κατηγορία πουλάει περισσότερο. Γιατί; Γιατί έχει χρώματα, έχει ελπίδα.Ο αναγνώστης μεταφέρεται στη θέση του μοντέλου ή του πλούσιου επιχειρηματία που φωτογραφίζεται για να επιδειχθεί. Μπαίνει στο σπίτι της οικογένειας τάδε και ζει μαζί της στην υπέροχη τραπεζαρία, στη φανταστική κουζίνα και στη στυλάτη μπερζέρα δίπλα στο τζάκι.Τί όμορφα να απολαμβάνεις τη ζωή, έστω και μέσα από την κλειδαρότρυπα! Και συν τοις άλλοις μπορείς να φαντάζεσαι ότι όταν χρειαστεί, θα κάνεις κι εσύ μια φοβερή ανόρθωση στήθους και θα ζήσεις ως το τέλος χωρίς ρυτίδες. Ναι, ναι, και χωρίς νυστέρια. Αυτά γράφουν τα περιοδικά. Δίνουν και διευθύνσεις. Δίνουν επιλογές. Σπουδαίο πράγμα νάχεις τη χαρά της επιλογής!

Κι όμως, όλοι ξέρουμε ότι παραμυθιαζόμαστε. Οτι η αλήθεια βρίσκεται στην απέναντι όχθη. Μια αλήθεια που δεν έχει την παραμικρή σχέση με τις σκέψεις του Τοκβίλ και του Χάγιεκ, του Καντ ή του Φρόϊντ. Είναι η αλήθεια του 21ου αιώνα, με την επιστήμη να θριαμβολογεί και τον άνθρωπο ( το υποκείμενο, αν θέλετε ) να συνθλίβεται, ναί ανόργανο σώμα. Μίζερα πράγματα. Το χρήμα ξαναπερνάει στα χέρια των λίγων, όπως παλιά. Αλλά δεν είναι οι παλιοί που το καρπούνται. Είναι οι καινούργιες φουρνιές των πλουσίων, που κανείς δεν ξέρει πώς και με ποιά μέσα τα κατάφεραν, ειδικά σε μια χώρα, όπως η Ελλάδα.Δεν είναι μόνον οι μεγαλογιατροί φοροφυγάδες που η κυβέρνηση τους έκανε σημαία.Αυτά είναι επικοινωνιακά πυροτεχνήματα της στιγμής. Εξαφανίζονται κάπου στην ατμόσφαιρα και σπάνια προκαλούν εγκαύματα στον άνθρωπο. Είναι ένα κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας που δρα σαρωτικά, χωρίς αιδώ, χωρίς εξελιγμένη ηθική, χωρίς ενδιαφέρον, όχι για τον διπλανό του, αλλά για το κοινωνικό σύνολο. Ωστόσο, η αλαζονεία του καθενός δεν χωράει σε περιόδους τέτοιας κρίσης, όπου είναι πέρα από αναγκαίο, πέρα από υποχρεωτικό το δημόσιο συμφέρον να τίθεται υπεράνω του ιδιωτικού.

Ζούμε σε ταραγμένους καιρούς και σε μια νέα πραγματικότητα που δεν είναι μακριά μας. Πώς να νικήσεις τις απαιτήσεις, πώς να αγνοήσεις τις ανάγκες ; Ιδού το ερώτημα.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 29-11-2009

ριτς

23 thoughts on “Γ…. την ευζωϊα μας

  1. Μηπως πρεπει να αρχισουμε να ξανα-ανακαλυπτουμε μικρες και ουσιαστικες χαρες οπως η Σιμον; Ενας χρονος εχει περασει απο τοτε που ολοι λεγαμε οτι πιασαμε πατο. Τι μεγαλο λαθος. Ο πατος ειναι η πιο αφηρημενη εννοια γενικα. Στην τελευταια σου ερωτηση, μονο με συλλογικη προσπαθεια μπορει να γινει κατι. Ατομικα ο καθενας δυσκολα μπορει να βγει απο την ευζωϊα του εστω κι αν αυτη ειναι επιπλαστη! Καλο απογευμα Ριτσα.

  2. @@despinarion…
    καλησπέρα από Αθήνα. Στο facebook, οπου το κειμενάκι αναρτήθηκε εις τριπλούν, οι φίλοι εκφράζουν τις απόψεις τους. Ριξε μια ματια αν δεν βαριεσαι…

  3. Αν δεχθούμε πως υπάρχει ηθικός θάνατος, τότε αυτό που ονομάζουμε ευζωία δεν είναι παρά μεταμφιεσμένη «ευθανασία».

    Κάποτε, «ακόμα και η φτώχεια εξυπηρετούσε την ευτυχία». Σήμερα κανείς δεν είναι ποτέ ευχαριστημένος, όσο πλούτο αγαθών κι αν σωρεύσει, γιατί γιγαντώθηκε πια το μέσα μας κενό και η ευτυχία βρίσκεται πάντα κάπου αλλού – ακόμα και στα μικρά και ταπεινά – κι όχι εκεί που λαθεμένα την αναζητά ο σύγχρονος άνθρωπος.

  4. Κάποτε είχα διαβάσει την εξής άποψη «αν αρχίσεις το κυνήγι του πλούτου, της ευμάρειας και του σωματικού κάλλους, δεν θα είσαι ποτέ αρκετά πλούσιος ή αρκετά αδύνατος». Πόση αλήθεια κρύβεται σ’ αυτό!! Δεν είναι λίγες οι φορές που νοσταλγώ την ανεμελιά των νεανικών μου χρόνων που ήμουν σχεδόν πάντα απένταρη!
    Μου αρέσουν πάντα οι όμορφες και γεμάτες ουσία αναρτήσεις σου! Την καλημέρα μου Ρίτσα μου.

  5. ίσως και ευτυχώς που μαζί με τον οικονομικό «πάτο» ανακαλύψαμε κι άλλους «πάτους» όσο για το τι είναι «αναγκα’ιο» κι αυτό ωκεανός σκέψεων είναι.
    ευτυχώς τελικά που θα πάμε σπίτι μας να σκεφτούμε, να αναλογισθούμε, να αναρωτηθούμε, να ψαχτούμε, να μαλώσουμε με τον εαυτό μας και να ξαναβγάλουμε νέα συμπεράσματα.
    ευτυχως!

  6. @@Νερενια
    Τί όμορφο το σχόλιο σου!!

    @@Meropi
    Είναι αληθινό αυτο που λες και θέλω να πιστεύω ότι πολλοι νεοι, ακομη και απένταροι, καλά θα νοιώθουν, αν και δεν ειμαι βέβαιη….Νασαι καλά Μεροπακι μου

    @@chirine nour
    θέλω να με ενημερώσεις για τα συμπεράσματα. Περιμένω…

  7. Ω τι υπέροχο κείμενο! Ω τι υπέροχο ζευγάρι! (σου είπαμε με τον Θηβαίο που είχαμε πάει στον τάφο τους? Τάφο τάφο τον καημό τους ένα πράγμα) Ριτσάκι, Καλό μας μήνα κι ανοίξαμε (μάτια απ’ τον πυρετό και σχόλια στο ημιπληγές Golem), Σμουτς (είδες η Ντία???)

  8. @Alef καλυτερα καλύτερα; Χαίρομαι… Οχι, δεν ετυχε να πάω ποτέ στον ταφο του Σαρτρ και της Μπωβουάρ. Παράλειψη…..φιλια πολλά και περαστικά αλεφάκιον!

  9. Τα ποσοστά συνηγορούν πως η κατανάλωση έχει μειωθεί.
    Είναι όντως έτσι; Θα παραμείνει έτσι; Ή ως αυτόχειρες θα καταφέρουμε να αποτελειώσουμε την ήδη θιγμένη βιωσιμότητα μας;

  10. Δηλαδή τι είναι αυτά τα τρία ερωτηματικά για την Ντία ??? Αλεφάκι ???? Τώρα αυτό με τους τάφους.. θα φταίω εγώ αν σου αφήσει σχόλιο το ζεύγος στο blog ? δεν θα φταίω … γιατί με τσιγκλάτε δηλαδή τώρα που εχω σοβαρέψει..
    Οσο για την ευζωία τα ξενοδοχεία στο Dubai είναι στη μισή τιμή, σπευσατε😉

  11. Αγαπημένη Ρίτσα,
    Ο καταναλωτικός πολιτισμός υπήρξε σαρωτικός για τη συνείδηση του Νεοέλληνα. Γι αυτό καταργήθηκαν τα όρια, ισοπεδώθηκαν οι αξίες. Πιστεύεις πως μια κρίση μπορεί να προσφέρει ολική επαναφορά;
    Φοβάμαι πως όχι, η ελληνική κοινωνία της λαμογιάς και του νεοπλουτισμού έχει ξεφύγει για τα καλά.
    Η Σιμόν ντε Μποβουάρ της Ελλάδας του σήμερα δεν θα άλλαζε το αστραφτερό Ρίτζ για μια μπαγκέτ με φουά γκρά στο Καφέ ντε Φλόρ!
    Να γράφεις πάντα υπέροχα , σου εύχομαι.
    Φιλιά χειμωνιάτικα

  12. Έχεις δίκιο που λές πως ο κοσμος έχει χάσει τον ενθουσιασμό του. Πρόσωπα κινούνται γύρω γύρω όλο και περισσότερο καταθληπτικά. Οι μεν διότι η οικονομική δυσχέρεια τους έχει μιζεριάσει-απογοητεύσει και οι δε ,που έχουν τη δυνατότητα να πεταχτούν στις ακριβότερες βιτρίνες της Ευρώπης, διότι είναι «μόνοι».
    Πάντα κάτι λείπει.
    Σε χαίρομαι πολύ.
    Φιλιά Ριτς

  13. @Justinaki
    Τώρα, με αυτό που λες για τη Σιμόν ντε Μπωβουάρ σωστό το βρίσκω, αν και δεν κόβω τις φλεβες μου. Βεβαίως σήμερα οι παντες περιστρεφονται γυρω από την πλατεία, ακόμη και όσοι παριστάνουν τους …λαϊκούς….

  14. Έχουμε χάσει τελείως το νόημα…
    Βγάινουμε για να βγούμε, για να μας δουν, κι όχι για να απολάυσουμε…Δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε τις μικροχαρές…

  15. Ξέχασες το «…αμώ» στον τίτλο!🙂
    Σήμερα, που γιορτάζει το πυροβολικό, νομίζω ότι γιορτάζει και μια κυρία εδώ μέσα, το ελαφρύ πυροβολικό της δημοσιογραφίας μας. Και πέρασα να της ευχηθώ.
    Πολύχρονη, γερή, ευτυχισμένη και πάντα δημιουργική!

  16. Allu Fun Marx
    καλημέρα και ευχαριστώ που το θυμήθηκες.Ολοι περασαν από το φεις και ευχήθηκαν, οπότε εγω χθες δεν κοιταξα καν κατα δώ. Βλέπεις τα μπλογκς ψιλοφθίνουν-τουλάχιστον πολλά – και το ενδιαφέρον εχει μετατοπισθεί σε ευκολότερα πράγματα.Οσο η ζωή δυσκολεύει ουσιαστικά, τόσο ο άνθρωπος διολισθαίνει σε ελαφρότερα πραγματα.Νομος της φύσης τελικά ;
    σε φιλω και ευχαριστώ…. Το πρωτο σκελος του σχολίου σου το αποφεύγω για λόγους ευταξίας!!!!

  17. @Artanis
    προφανώς και τόχουμε χάσει.Η ελαφρότητα παντού…Καλημερες από την αστυνομοκρατούμενη Αθήνα.Ενας χρονος από τη δολοφονια του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s