Ο καρτουνίστας της Γάζας.Joe Sacco, Footnotes in Gaza


Ύστερα από μικρή ανάπαυλα, ο βραβευμένος καρτουνίστας Τζόε Σάκκο επιστρέφει, αγκαλιάζοντας για μια ακόμη φορά τους Παλαιστίνιους της Γάζας. Ίσως γιατί ζουν εκτός ιστορίας ή μάλλον επειδή η ιστορία δεν λέει να σταματήσει, ούτε καν για ν’ανασάνει.

«Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ/μεγάλα κι υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη….ανεπαισθήτως μ’έκλεισαν από τον κόσμο έξω». Καβαφικοί στίχοι, διαχρονικοί στίχοι. Τους τοποθετείς εκεί που θέλεις, όπου νομίζεις ότι δεν θα χρειαστούν άλλα, δικά σου, λόγια για να περιγράψεις μια κατάσταση, για να δώσεις την εικόνα του περίκλειστου. Πήρα κι εγώ τους στίχους και τους μετέφερα αυτοβούλως στη λωρίδα της Γάζας. Να τους αφιερώσω θέλησα στους απλούς Παλαιστίνιους. Όχι στις ηγεσίες τους. Οι ηγεσίες παίζουν το δικό τους παιγνίδι κι αν είναι να θυσιάσουν και καμιά χιλιάδα ανθρώπους, θα το κάνουν. Είπαμε, η εξουσία είναι αφροδισιακή. Θα διαβάσατε ίσως για το τείχος που κτίζεται από την πλευρά της Αιγύπτου στα σύνορα με το Ισραήλ και προφανώς θα ξέρετε για το τσιμεντένιο τείχος που χωρίζει τη Δυτική Όχθη από το Ισραήλ. Ίσως δε έχετε ακούσει για τα ηλεκτροφόρα καλώδια που χωρίζουν το Ισραήλ από το Λίβανο και τη Συρία. Δεν θα καταφύγω σε εύκολους, ακραίους χαρακτηρισμούς για κανέναν. Στο κάτω κάτω, ποιος θα μ’ ακούσει; Μεταξύ μας γίνεται κουβέντα,  και τις δικές μας, πολύ προσωπικές ανησυχίες ανακυκλώνουμε. Οι συζητήσεις μας είναι πάντα σε επίπεδο συναισθηματικής φόρτισης και στην πράξη χωλαίνουμε ομαδικώς.

Υπάρχουν, όμως , κάποιοι που το λέει η καρδιά τους. Ο Τζόε Σάκκο, για παράδειγμα. Ένας δημοσιογράφος, γεννημένος στη Μάλτα που στις αρχές της δεκαετίας του ’90 –τότε ζούσε στο Βερολίνο – αποφάσισε να πει την ιστορία των ανθρώπων της Δυτικής Οχθης και της Γάζας μέσα από την οπτική τέχνη των κόμικς. Στην αρχή, οι συνάδελφοί του έβαλαν τα γέλια. Αλλά ο νεαρός τότε Σάκκο δεν δείλιασε, προχώρησε και φυσικά τα κατάφερε. Στην Ελλάδα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κ.Ψ.Μ το βραβευμένο κόμικ Palestine. Φωτο Σακκο Είκοσι χρόνια μετά την πρώτη του προσπάθεια, ο Τζόε Σάκκο  επιστρέφει με το καινούργιο του κόμικ «Footnotes in Gaza».

Ο βρετανικός «Observer» δικαίως του αφιερώνει ένα διθυραμβικό δισέλιδο. Το ίδιο όμως συμβαίνει με πολλές, παγκόσμιας εμβέλειας εφημερίδες, ίσως γιατί ο Σάκκο, παρά την αναγνωρισιμότητα του παραμένει ένας συνηθισμένος πολεμικός ρεπόρτερ, που όπως σημειώνουν οι «Τάιμς» διεισδύει στην αλήθεια των γεγονότων και κατανοεί τις διαφορές ανάμεσα στις αντίπαλες ομάδες. Σε αντίθεση με τον φωτογράφο, ο Σάκκο καταγράφει την καλύτερη βολή, την πλαισιώνει τέλεια μέσα σε εικόνες και της δίνει τη σημασία και την αντοχή του χρόνου. Σε αντίθεση με τον συγγραφέα, προσθέτει τις εκφράσεις του προσώπου των ανθρώπων με τους οποίους συνομιλεί. Και τέλος σε αντίθεση με τον σκηνοθέτη, γλιστρά ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν χωρίς τους κραδασμούς του στημένου ντοκιμαντέρ.

Ο Σάκκο επιστρέφει στη Ράφα, λοιπόν, επιστρέφει και στο Καν Γουνίς : δύο πόλεις –εκπρόσωποι του παλαιστινιακού δράματος, που ωστόσο κινούνται εκτός Ιστορίας. Με τον καιρό, οι πόλεις εξελίχτηκαν σε Υποσημειώσεις (ο τίτλος του κόμικ, Footnotes), αλλά δεν παύουν να ζουν και εκεί άνθρωποι και μάλιστα άνθρωποι λαβωμένοι. Στο βιβλίο υπάρχει αρχικά ο ίδιος ο συγγραφέας, ο οποίος προς στιγμήν χάνει τον έλεγχο, καθώς εμπλέκεται στα γρανάζια της ισραηλινής γραφειοκρατίας. Αυτής των φυλακίων. Στη συνέχεια όμως δηλώνει ενθουσιασμένος με τα αραβικά γλυκά. Ο Σάκκο, κάτι που δεν συμβαίνει με τον κλασσικό ρεπόρτερ, ενδιαφέρεται εξίσου για τη διαδικασία συλλογής των στοιχείων της ιστορίας του όσο και για την ίδια την ιστορία, γεγονός που μας θυμίζει το πόσο φιλτραρισμένες και στιλβωμένες είναι οι ειδήσεις που μαθαίνουμε.

Ο Εντουαρντ Σαιντ, διάσημος Παλαιστίνιος ακαδημαϊκός, γνωστός στην Ελλάδα για το βιβλίο του «Οριενταλισμός», έλεγε ότι οι Παλαιστίνιοι περιγράφουν το μέγεθος της συμφοράς τους, όπως οι ψαράδες περιγράφουν το μέγεθος της ψαριάς τους, εννοώντας τον φυσικό τρόπο περιγραφής. Ο Σάκκο καταπιάνεται με τον καθημερινό άνθρωπο και κάνει τις ίδιες διαπιστώσεις με τον Εντουαρντ Σαίντ, ο οποίος σημειωτέον έχει προλογίσει προηγούμενες δουλειές του. Οι καλύτερες στιγμές του Σάκκο, όμως, είναι αυτές που καλύπτοντας μια σελίδα με ένα ή δύο πλαίσια, παρουσιάζει μια πανοραμική άποψη της κλειστοφοβικής πόλης της Ράφα τον 21ο αιώνα με τις κεραίες των τηλεοράσεων να χάσκουν μοναχικές στον αέρα, ενώ παράλληλα προσπαθεί με τη χρήση παλιών φωτογραφιών να φανταστεί την πόλη την εποχή που έφτασαν εκεί οι Παλαιστίνιοι, το 1948.

Οι Υποσημειώσεις του είναι ένα σκοτεινό βιβλίο με πολύ λιγότερο χιούμορ από το Palestine. Ο ίδιος το αποκαλεί ζοφερό. Ίσως γιατί η Ιστορία επαναλαμβάνεται ή δεν σταμάτησε ποτέ, ούτε καν για ν’ανασάνει. Ένας Παλαιστίνιος του είπε, μεταξύ άλλων: «Τα γεγονότα συνεχίζονται»…. Το ίδιο και η ζωή τους, ζωή μας ;

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 17-1-2010

ριτς

Advertisements

6 thoughts on “Ο καρτουνίστας της Γάζας.Joe Sacco, Footnotes in Gaza

  1. @ δημήτρης παν. μεντεσίδης
    ναι, τον εχω ακούσει και τρέχει, τρέχει.Καλά κανει και προχωράει και συγκεντρωνει υλικό.
    Καλημερα σας…

  2. Noμίζω ότι είναι πράγματι άθλος να κάνει κανείς κομικ ένα θέμα τόσο δύσκολο και τόσο θλιβερό και το οποίο βρίσκεται εν εξελίξη κάθε στιγμή . Πως κατάφερε να δουλέψει την ιδια του την ψυχοσύνθεσή του για να το δημιουργήσει και να το παρουσιάσει/εκδώσει.Θα πρέπει να ήταν σκετο ναρκοπέδιο όλη η προσπάθειά!

  3. @@@penelope dearest
    Καλησπέρα καλό μου εγγλεζάκι. Ναι, όντως είναι δυσκολο, αλλά ξέρεις, μερικοί ανθρωποι ειναι αφοσιωμένοι σε κάτι,οπότε τα καταφέρνουν.
    Πάντως αυτά τα θέματα δεν εχουν πέραση, δεν ενδιαφέρουν τους πολλούς, ίσως γιατί η Γάζα είναι πια εκτός Ιστορίας οπως λεω.. φιλια μικρό

  4. Παράθεμα: Ο καρτουνίστας της Γάζας Joe Sacco, Footnotes in Gaza | StinFora.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s