Υπήρξε κι ένας Σαμφόρ ανάμεσά μας!


Ο Σαμφόρ διαισθανόταν την έλευση της επανάστασης και την ανέμενε με ενθουσιασμό. Φοβόταν όμως ότι θα τον έστελναν στην γκιλοτίνα λόγω του αριστοκρατικού και ελαφρού παρελθόντος του. Γι’ αυτό προσχώρησε στους Ιακωβίνους, γι’ αυτό και αντιτάχθηκε στην τρομοκρατία του Ροβεσπιέρου. Αυτοκτόνησε όμως σε απόσταση αναπνοής από την γκιλοτίνα.

Ας τολμήσω μια παρατήρηση. Παρακολουθώ αρκετά το γαλλικό Τύπο. Πείτε το διαστροφή, πείτε το ενδιαφέρον. Αυτό που κάθε φορά διαπιστώνω, είναι η τάση των πολιτικών περιοδικών και των εφημερίδων να αφιερώνουν αρκετές σελίδες στις προσωπικότητες της Γαλλίας που διακρίθηκαν στα γράμματα και τις τέχνες. Ανασκάπτουν το παρελθόν και τοποθετούν τους παλιούς δίπλα στους νέους. Δεν τους αναδεικνύουν υπερβολικά, ούτε τους υποβαθμίζουν,  δίνοντας έτσι την εντύπωση ότι δεν φοβούνται τις σκιές άλλων εποχών.

Αντιθέτως στην Ελλάδα, τουλάχιστον στον ημερήσιο Τύπο, τρέχουμε πίσω από το καινούργιο, ανεξαρτήτως σοβαρότητας και ποιότητας .Οκ. Αυτός είναι ο ρόλος μας. Μα, ούτως ή άλλως προς το μέλλον κοιτάζουμε. Πολλές φορές, ωστόσο, οφείλουμε να στρέφουμε το βλέμμα προς τα πίσω, όχι γιατί μας διακατέχει ο συντηρητισμός και η νοσταλγία, αλλά για να εμπεδώσουμε καλύτερα τα παρόντα και να σπεύδουμε λίγο πιο φορτισμένοι προς τα εμπρός. Κοινή λογική , η οποία σπανίως προβάλλεται, όχι γιατί χρειάζεται φοβερά μυαλά, αλλά γιατί η τάση επιβάλει να είμαστε όλοι στοιχισμένοι και άβουλοι, αρκεί να προφέρουμε μαγικές, άγνωστες λέξεις και να αναφερόμαστε σε «μοναδικούς», πλην άγνωστους ανθρώπους. Εδώ, ας μην εμπλακεί ο ρόλος της επιστήμης και οι υποχρεώσεις μας απέναντί της. Ένα αφιέρωμα στον Γάλλο διανοητή Σαμφόρ στο περιοδικό «Ν. Ομπσερβατέρ» υπήρξε η αφορμή γι αυτές τις σκέψεις. Και παρότι γύρω μου δεν μου διαφεύγει η προσπάθεια να διατηρήσουμε ζωντανή την τέχνη του παρελθόντος, τη λογοτεχνία και την ιστορία μαζί – βρίθει η Αθήνα από φως – στον ελληνικό Τύπο, τα σκάνδαλα, τα εκτροχιασμένα δημοσιονομικά ελλείμματα, η διαφθορά και η κομματική αντιπαλότητα αποτελούν το όπιο του καθημερινού ανθρώπου μέχρι…αποβλακώσεως. Κι αυτό όλο στο όνομα της προόδου των νέων ανθρώπων.

Ο Σαμφόρ αγαπούσε τους νέους κι ο ίδιος έφυγε νέος από τη ζωή ( 1740-1794).Πρόλαβε όμως να εκφραστεί, να αμαρτήσει, να εξιλεωθεί. Ζωή συμπυκνωμένη. Στα σαλόνια μιλούσε συχνά για τους νέους : «Ο νέος με το που ενηλικιώνεται βρίσκει γύρω του ανθρώπους που θέλουν δήθεν να τον συμβουλεύσουν, να τον καθοδηγήσουν. Από το νέο, όμως, εξαρτάται πώς θα χειριστεί στη ζωή του. Αν έχει χαρακτήρα υψηλόφρονα και θέλει να τον προστατεύουν τα ήθη του και μόνο, να μη ζητάει τιμές από τίποτε και από κανέναν, να τον καθοδηγούν οι αρχές του και να δέχεται συμβουλές από τα δικά του φώτα και το δικό του φυσικό, ανάλογα με τη θέση του, που την ξέρει καλύτερα από τον καθέναν – τότε μπορεί και να πουν ότι είναι πρωτότυπος, μοναδικός, αδάμαστος. Αν όμως έχει φτωχό μυαλό, αν του λείπει η μεγαλοψυχία κι αν δεν έχει αρχές, αν δεν αντιλαμβάνεται ότι τον προστατεύουν, ότι θέλουν να τον καθοδηγήσουν, αν γίνει όργανο όσων πάνε να τον μεταχειριστούν, τότε είναι, όπως λέγεται, το “καλύτερο παιδί”» (μετ. Παν. Κονδύλης, εκδ. Στιγμή)

Όπως ο Πασκάλ και ο Βολταίρος έτσι και ο Σαμφόρ παρατηρεί γύρω τον κόσμο και παρ ότι θέλει να είναι συγκαταβατικός, προτάσσει την περιφρόνηση. Μια μέρα, αναφερόμενος στο Παρίσι λέει : «α, αυτή η πόλη των διασκεδάσεων, των απολαύσεων, όπου τα τέσσερα πέμπτα των κατοίκων της πεθαίνουν από θλίψη!» Για να συνεχίσει : «Μα πώς να μη νοιώθεις θλίψη όταν βλέπεις το μεγάλο ρεύμα της επανάστασης να βυθίζεται στα έγκατα της φανατικής τρομοκρατίας, δηλαδή στην άρνηση του πνεύματος !». Ουσιαστικά καταδικάζει το λαό , τον θεωρεί δειλό και άβουλο. Γίνεται Ιακωβίνος, είναι φίλος του Μιραμπώ, θαυμάζει τον Ροβεσπιέρο, αλλά η τύχη δεν είναι με το μέρος του. Αυτοκτονεί βυθισμένος στην κατάθλιψη κατά τη διάρκεια της εποχής της Τρομοκρατίας στη Γαλλική Επανάσταση ( « Πρέπει η καρδιά να σπάει ή να μαυρίζει»).Λίγο πριν πεθάνει, αποφαίνεται για τη ζωή : Η πολύ μεγάλη ποιότητα των αρετών κάνουν των άνθρωπο ακατάλληλο για την κοινωνία. Στην αγορά δεν πηγαίνει κανείς με χρυσό σε ράβδους, εκεί χρειάζονται ψιλά κέρματα

Οι Γάλλοι τοποθετούν τον Σαμφόρ δίπλα στο Νίτσε και στον Στανάλ. Τα αποφθέγματα του Σαμφόρ είναι εντυπωσιακά, αληθινά, λογοτεχνικά χυδαία ενδεχομένως και περιέργως ηθικοπλαστικά. Οξυδερκής επαναστάτης ο Σαμφόρ κι ένας παράξενος νέος.   Η ζωή και το έργο του  κυκλοφορούν αυτό τον καιρό στη Γαλλία ως «Άπαντα του Νικολά Σαμφόρ» , εκ. Sandre. Όσοι διαβάσουν και πάλι στις σκέψεις του Σαμφόρ θα κατανοήσουν ευκολότερα τη σημερινή κρίση ταυτότητας της γαλλικής κοινωνίας.

« Τι είναι ένας φιλόσοφος, διερωτάται ο Σαμφόρ : « Είναι αυτός που αντιπαραθέτει τη φύση στο νόμο, τη λογική στη συνήθεια, τη συνείδησή του στην κοινή γνώμη και την κρίση του στο λάθος»

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 21-2-2010

ριτς

Advertisements

7 thoughts on “Υπήρξε κι ένας Σαμφόρ ανάμεσά μας!

Add yours

  1. Πολύ ωραίο κείμενο για το μεγάλο διανοητή. Με συναρπάζει η προσωπικότητά του, η κατάθλιψή του, η γενναιότητά του να δώσει τέλος αφού ο φόβος τον πίεζε ασφυκτικά. Και μου αρέσει που φέρνεις τέτοια θέματα στην εφημερίδα και μετά στο ιστολόγιο κάνοντάς μα ς να ξεφύγουμε έστω και λίγο απο τη θλιβερή πραγματικότητα των αριθμών και του διεθνούς ξεφτιλισμού μας.
    Φιλί μακρινό προωινό με ευγνωμοσύνη

  2. jsutinaki
    αχ. χαίρομαι που τον πας τον Σαμφορ…Απίστευτα καταθλιπτικός και είρων.
    Ναι, έχεις δίκιο, το κάνω συνειδητά αυτό το πέρασμα κάπου αλλού μακράν από αναλύσεις βαρύγδουπες.

    Χονιζει ακόμη εκεί ;

  3. Ένα τόσο απλό άρθρο και τόσο δραματικά επίκαιρο, όχι για το Παρίσι μόνο αλλά για όλους μας. Τι να πώ Ρίτσα, μένω άφωνος με την ‘delicatessen’ στάση σου απο την διεθνή σκηνή που εντοπίζεις τα πιό ‘ζουμερά’ κομμάτια της και μας τα φέρνεις στο πιάτο.
    Η ανάδειξη αξιών είναι ρητή απόδειξη αξίας. Εύγε και η πατρίς ευγνωμονούσα

  4. Χιόνιζε απαλά χτές αλλά δεν έστρωσε πολύ. Λίγο απο πάνω φρεσκάρισε το λευκό στρώμα που είχε λερώσει. Σήμερα είχε λαμπρό, υπέροχο ήλιο. Φιλί του κρύου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: