Η Δύση, ο αντιπόλεμος, ο Μοντεσκιέ και οι πανστρατιές των ηλιθίων


Σταυροφόροι ιππότες, σαμουράι, γενίτσαροι, ουσάροι, στρατηγοί και πεζοναύτες παρελαύνουν αδιάκοπα στις σελίδες της παγκόσμιας Ιστορίας. Δίπλα τους, η λογοτεχνία, η ζωγραφική, η γλυπτική και η κινηματογραφική ταινία περιγράφουν φρικαλεότητες, ηρωισμούς ή ηθικά διλήμματα του πολέμου, πραγματικά και μη. Αλλά, ενώ οι πόλεμοι διαμορφώνουν έμμεσα ή άμεσα την ύπαρξή μας, υπάρχει μια αντίθετη πραγματικότητα που παραγνωρίζουμε: οι ζωές όλων μας διαμορφώθηκαν μεταξύ άλλων και από πολέμους που δεν διεξήχθησαν ποτέ, που αποτράπηκαν επειδή κερδήθηκαν «αντιπόλεμοι». Από την εποχή του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη ή τα χρόνια της κυριαρχίας των Σπαρτιατών, η πολιτική της άμεσης και βίαιης ανταπόδοσης οποιουδήποτε πλήγματος ήταν απολύτως αποδεκτή και επιβεβλημένη. Το ίδιο συνέβη και στο Βυζάντιο ή στον Μεσαίωνα που στη συνέχεια έγινε η μαγιά για τη διατύπωση του δόγματος του Κλαούζεβιτς ότι «ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα».

Ο Αλβιν Τόφλερ, όμως , στο γνωστό βιβλίο του «Πόλεμος και Αντιπόλεμος» (εκδόσεις Κάκτος)  παρουσιάζει μια μάλλον διαφορετική άποψη. Ο πόλεμος και ο αντιπόλεμος , λέει, δεν είναι κατ’ ανάγκην αντίθετες διαδικασίες. Οι αντιπόλεμοι δεν διεξάγονται με ομιλίες, προσευχές, δηλώσεις, διαδηλώσεις και πορείες, ή πικετοφορίες υπέρ της ειρήνης, αλλά με πολιτικές ενέργειες, οι οποίες δημιουργούν συνθήκες περιοριστικές ή εκμηδενιστικές του πολέμου. Προς το παρόν και καιρού επιτρέποντος, οι δυτικές κοινωνίες ισορροπούν ανάμεσα στις δύο θεωρίες του Τόφλερ. Αν μάλιστα κάποιος ακουμπήσει με την άκρη του δακτύλου του τις ευαίσθητες περιοχές του σώματός τους θα αισθανθεί ότι με το πέρασμα του χρόνου οι ίδιες αυτές κοινωνίες μοιάζουν πια με μικροσκοπικούς πωγωνομύρμηγκες. Αυτούς που ναι μεν ζουν σε συνθήκες διαρκούς πολεμικής αντιπαλότητας, αλλά σε περιόδους που χτίζουν τους υπόγειους διαδρόμους τους γίνονται οπαδοί της ειρηνικής συνύπαρξης.

Το ερώτημα είναι σε ποιά φάση βρίσκεται σήμερα ο δυτικός κόσμος και κατ’επέκτασιν  η Ελλάδα. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του δικού μας αντιπολέμου ; Οικοδομούμε υπόγειους διαδρόμους, άρα επωμιζόμαστε ρόλους συναινετικούς και ειρηνικούς ; Μήπως μας θέλγει το επίσης κλασσικό δόγμα «είμαστε ετοιμοπόλεμοι γιατί αγαπάμε και σεβόμαστε την ειρήνη;» Η μήπως μετά δυσκολίας κρατάμε κλειστό το καπάκι της κατσαρόλας για να μην λιποθυμήσουμε από τη δυσοσμία που θα προέλθει να τύχει και το ανοίξουμε ; Γιατί λέτε; Γιατί μέσα στην κατσαρόλα πετάξαμε τα ερπετά! Και ξέρετε, τα ερπετά δεν εξαφανίζονται ούτε για του βρασμού.

Οποιαδήποτε απάντηση κι αν αποτολμήσουμε, θα κάνει βόλτες γύρω από τη συνήθη φαντασία του καθημερινού ανθρώπου. Γιατί οι αποφάσεις για το μέλλον του καθημερινού ανθρώπου λαμβάνονται σε επίπεδα όχι απλώς υψηλά, αλλά και άγνωστα για τους πολλούς, ενώ τελικά οι πολλοί είναι αυτοί που τις εκτελούν. Ναι, αυτοί που τη δεδομένη στιγμή γίνονται συμβιβαστικοί, επιβιωτικοί και με το γνωστό στρουθοκαμηλισμό τους διαγράφουν με ευκολία τις λέξεις «αντιπαλεύω», «αντιμάχομαι» .Στο προλογικό σημείωμά του στο βιβλίο «Η Ευημερία του Κακού», ο Ντανιέλ Κοέν, πρόεδρος του επιστημονικού συμβουλίου του γαλλικού ιδρύματος «Ζαν Ζορές» λέει ότι η Ευρώπη, παρά τη μεγάλη οικονομική κρίση θεωρείται ήπειρος της ειρήνης και της ευημερίας, προφανώς γιατί έχει ξεχάσει το πρόσφατο παρελθόν της. Για την Ευρώπη, το σύντομο χρονικό διάστημα στη διάρκεια του οποίου υπήρξε το επίκεντρο της ιστορίας της ανθρωπότητας τελείωσε  με τη βαρβαρότητα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μερικές φορές ανακουφίζεται κανείς με τη σκέψη ότι η ευημερία θα είναι παράγοντας ειρήνης, ότι οι εμπορικές συναλλαγές θα φέρουν ειρήνευση στις διεθνείς σχέσεις. Ωστόσο ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος ξέσπασε μέσα σ’ ένα κλίμα κοινής ευημερίας. Τίποτα, επομένως, δεν μας επιτρέπει να είμαστε σίγουροι. Ούτε ο πλούτος, ούτε η εκπαίδευση κάνουν τον άνθρωπο καλύτερο.

Μοντεσκιέ

Η Δύση επιμένει να βλέπει τον εαυτό της στα όρια του Μοντεσκιέ.  Γι αυτόν, η εκπαίδευση και το εμπόριο εξημερώνουν τα ήθη και τις καρδιές. Άραγε, μετά από δύο αυτοκτονικούς πολέμους η Ευρώπη έχει πάρει το μάθημά της ; Με φοβίζει ο εκκωφαντικός θόρυβος των τελευταίων μηνών με επίκεντρο την Ελλάδα και το ευρώ και δεν ξέρω αν οι κυβερνώντες έχουν αντιληφθεί τη σημασία του τοφλερικού αντιπολέμου, αυτή τη σύζευξη καθαρού λόγου και πειραματισμού. Θα τολμήσω από διαίσθηση και μόνο να πω ότι  κάποιοι ήδη έχουν αντιληφθεί τη ροή των σύγχρονων πραγμάτων , παρ ότι απέναντί τους έχουν στηθεί πανστρατιές  ηλιθίων. Κι αν τούτη την ύστατη ώρα θέλω κάτι να ευχηθώ, είναι να ψηλαφίσω τα αντιπολεμικά μηνύματα, γιατί έμαθα από παιδί να λατρεύω την ειρήνη, να εξιδανικεύω την πρόοδο και αναγάγω σε υπέρτατο αγαθό την εκπαίδευση.

———————————————–

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 14-3- 2010

ριτς

Advertisements

10 thoughts on “Η Δύση, ο αντιπόλεμος, ο Μοντεσκιέ και οι πανστρατιές των ηλιθίων

  1. Καλά, αυτή την εξημέρωση που προέρχεται απ’ το εμπόριο ακόμα την ψάχνουμε…
    Το ίδιο και την ευημερία!
    Όσο για τον πόλεμο, τα μέτωπα είναι παντού ανοιχτά σήμερα…

  2. Darthiir the Abban
    Δεν λέω κάτι διαφορετικό! Αρχίζεις, μεγαλώνοντας (!) να ΄χανεις το χιουμορ σου και την ικανότητά σου να διαβάζεις πίσω από τις γραμμές. θα αναφερθώ επί τουτου στο νατασσακιον το μεγα.

  3. Ε ούτε εγώ λέω κάτι διαφορετικό 😛
    (Εγώ σας είπα να φροντίσετε να μείνω σταθερός αντί να μεγαλώνω, εσείς όμως δεν μου λέτε τη συνταγή!)

  4. Μπορει να μην σας ενδιαφερει ο πόλεμος, αλλα ο πόλεμος ενδιαφέρεται για σας .
    (Αυτο μνημονευει στην αρχη του βιβλιου του ο Α.Τοφλερ και *μεγαλωνοντας καταλαβα γιατι ..)

    εξαιρετικα επικαιρο το αρθρο Ριτσα !!!!

  5. Darthiir the Abban

    Κανε υπομονή. Θα μαθητεύσω λίαν συντόμως στο μαγο Οζ. Δεν ξέρω τί ελπίδες έχουμε, αλλά ποτέ μη χάνεις την πιστη σου, φιλε μου….

  6. Υπέροχο άρθρο ως συνήθως. Μου αρέσουν αυτοί που έχουν ήδη αντιληφθεί ήδη την ροή των σύγχρονων πραγμάτων αλλά δεν έχω το κινητό τους. Επίσης προσπαθώ μέσα στην αμορφωσιά μου να βρώ κι εκείνον που διαμορφώνει εκείνη την ροή.
    Παρότι είμαι μαθητευόμενος θεός, το άρθρο σου Ρίτσα είναι καθαρά θεικό.

  7. Γιώργος Καραχάλιος
    Είμαστε υποχρεωμένοι να βλέπουμε μπροστά γιατί στην αντίθετη περίπτωση θα διαλυθούμε. Πολεμος και αντιπολεμος είναι η ίδια πλευρά του νομίσματος.
    Καλημερα.

  8. @ Καμηλιέρη παιδί μου,
    συνταγή δεν έχει έτσι -αν τη θες θα πρέπει να την κερδίσεις 😛

    Σπουδαίο άρθρο, Ριτσάκι μας
    (πάω να εργαστώ σκληρά τώρα, το απόγευμα που θα επιστρέψω θα σκεφτώ 🙂 )

    Καλημέρες και φιλιά!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s