Καιρός για κριτική σκέψη…..

Προσωπα – ριτσα μασουρα.                           Δημοσιεύεται στην Καθημερινή 30-5-2010


Από το καφενείο Les Deux Magots στο Σαιν Ζερμέν ντε Πρέ περνούσε καθημερινά η γαλλική διανόηση και οι άνθρωποι της τέχνης. Ο Σαρτρ και ο Αλμπέρ Καμύ  ήταν κατ’ εξοχήν θαμώνες σε μια εποχή που έσφυζε από διανοουμένους και νέες ιδεολογίες, οι οποίες μπορεί να μην απέτρεψαν πολέμους, επηρέασαν όμως βαθιά την κοσμοθεωρία  του ανθρώπου στον 20ου αιώνα.

Ίσως δεν είναι καίριο το ζήτημα. Όταν όμως έχει στενέψει ο λόγος, όταν η οικονομική σου σκέψη είναι ξεπερασμένη απ’ την ταχύτητα των αγορών, όταν αντιλαμβάνεσαι καθαρά πλέον ότι το πρόβλημα δεν είναι η πατρίδα σου, αλλά ολόκληρος ο δυτικός κόσμος κι όταν το ιερατείο και οι πρωθιερείς έχουν τραβηχτεί στα ενδότερα, τότε αναζητάς θέματα λιγότερο επώδυνα και μάλλον θεωρητικά. Ας μου επιτραπεί, όμως, μια διαπίστωση, καθ όλα σχετική με το σημερινό μου θέμα. Στην Ελλάδα επικρατεί η ισοπέδωση προς τα κάτω. Ύφος και στυλ ζωής στα όρια του άκρατου λαϊκισμού των πρώτων σοσιαλιστικών χρόνων που λειτούργησαν ως αντίβαρο στη μέγγενη της χαμοζωής. Μας έμεινε όμως το κουσούρι μαζί με τη μυθοποίηση εκείνου του λαϊκισμού. Δεν θα τολμούσα να ισχυριστώ ότι η ισοπέδωση θεσμών και ανθρώπων αποτελεί τον κανόνα. Αλλά αν κάποιος διαθέτει γερή ακοή, θα χει ακούσει τους συμπατριώτες μας και τις απαξιωτικές κραυγές τους: «έλα μωρέ, και ποιός είναι αυτός που μιλάει, σιγά μην ξέρει περισσότερα από μένα, πέστα μεγάλε κι εγώ θα σε φασκελώσω!»

Το να απαξιώνεις είναι το εύκολο. Ο διπλανός σου συμβιβάζεται με την άποψη σου, γιατί τον βολεύει. Το κτίσιμο επιχειρημάτων απαιτεί κριτική σκέψη και ποιός την έχασε για να την βρει αυτός. Στην Εσπερία, την οποία με τόση ευκολία επίσης απαξιώνουμε και επικρίνουμε, ο πολιτισμός μετριέται διαφορετικά και οι πολίτες αποδέχονται την ιεραρχία στη διανόηση, στην πολιτική, στην τέχνη και στον ευρύτερο εργασιακό χώρο. Ο σεβασμός στο ρόλο του καθενός είναι αυτός που διασφαλίζει την ισορροπία μέσα στην κοινωνία. Στη Γαλλία βρίσκεται σε εξέλιξη μακρά συζήτηση για την ύπαρξη και το ρόλο των διανοουμένων. Κατά πόσον στη σύγχρονη εποχή η φωνή τους είναι στεντόρεια ή τα λένε μεταξύ τους. Αν και μέχρι ποιο βαθμό ο σύγχρονος άνθρωπος, χρειάζεται τους διανοουμένους, ή οι αυθεντίες της σκέψης είναι καμένο χαρτί.

Ο Μισέλ Φουκώ έλεγε ότι δεν πρέπει να κρίνουμε τον διανοούμενο μόνο από τα λεγόμενά του, αλλά από τη διαδρομή του μέσα στο χρόνο. Κι ήταν ο Φουκώ αυτός που προδίκασε το τέλος του διανοούμενου, στην προσπάθειά του να πετύχει τη σύνθεση ανάμεσα στο σοφό Έλληνα, τον Εβραίο προφήτη και τον Ρωμαίο νομοθέτη.(Très occidental!)

Μπρυκνέρ

Ο Ζακ Ζυλλιάρ αναρωτιέται στο «Νουβέλ Ομπσερβατέρ» αν υπάρχουν ανάμεσά μας διανοούμενοι, σαν το Βολταίρο, τον Ουγκό, τον Σαρτρ ή τον Καστοριάδη, τον Κονδύλη….. Ζούμε στην εποχή της μέγιστης επικοινωνίας. Του facebook, του twitter, του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, της τηλεοπτικής φρενίτιδας. Εκ των πραγμάτων πια, ο διανοούμενος, εφόσον αυτοπροσδιορίζεται ως τέτοιος ή τυγχάνει αυτής της αναγνώρισης, προσκολλάται στο καινούργιο πλαίσιο κι αν επιθυμεί την επιβίωσή του, δεν έχει παρά να αποκτήσει ταχύ και αποσπασματικό λόγο. Με αυτή τη λογική, η Γαλλία έχει μπεί στον αστερισμό του αρτίστα διανοούμενου, στα όρια της γρήγορης  διασημότητας. Ο Πασκάλ Μπρυκνέρ , ο Μπερνάρ Λεβί, ο Λυκ Φερί, ο Αντρέ Γλυκσμάν, η Ελιζαμπέθ Μπαντινέρ διαγκωνίζονται για μια τηλεοπτική εμφάνιση ή πασχίζουν για την έκδοση βιβλίων τους. Το ερώτημα όμως παραμένει : αγγίζουν τις πλατιές μάζες του κόσμου που δεν ακούει από το στόμα τους πρακτικές λύσεις, ή μήπως κι αυτοί εξυπηρετούν ξεπερασμένα πολιτικά στρατόπεδα; .

Είθισται οι διανοούμενοι, ως οπαδοί των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της κοινωνικής δικαιοσύνης να διεκδικούνται από την αριστερά. Η δεξιά φαντάζει στέρφα μπροστά στο πάθος της αριστεράς να διεκδικεί για τον εαυτό της τις δάφνες. Αλλά μήπως οι Γάλλοι διανοούμενοι της αριστεράς δεν ήταν αυτοί που φώναζαν στις αρχές της δεκαετίας του ’90 « πρέπει το ΝΑΤΟ να βομβαρδίσει το Βελιγράδι» ; Αλλόκοτες ανθρωπιστικές κραυγές !Στην Αμερική δεν σεμνύνονται τόσο. Έτσι μετά το ξέσπασμα της κρίσης, ο πολιτικός κόσμος της Δεξιάς επαναφέρει στο προσκήνιο τη ρωσικής καταγωγής διανοούμενη `Αϊν Ραντ τη ριζοσπαστική φιγούρα του καπιταλισμού, η οποία χλεύαζε τις φιλανθρωπικές τάσεις των ανθρώπων και κορόιδευε τον ιδεαλισμό. Εχθροί της ελεύθερης προσωπικότητας του ατόμου, έλεγε. Στο βιβλίο της «Για το Νέο διανοούμενο», η Ραντ σημειώνει ότι η μεγάλη αποτυχία των φιλοσόφων και των διανοούμενων είναι ότι δεν κατάφεραν να θεμελιώσουν μια λογική κοινωνία με γνώμονα μια λογική ηθική. «Ο νέος διανοούμενος» , κατά την άποψή της, «θα είναι ο άνθρωπος που θα καθοδηγείται από τη διάνοιά του κι όχι ένα ζόμπι καθοδηγούμενο από τα αισθήματά του, τα ένστικτα, τις επιθυμίες ή τις παραξενιές του…». Ο δίχως έλεος θρυμματισμός της καλοπροαίρετης σκέψης του μέσου ανθρώπου. Αυτό θέλουμε ; Καιρός για κριτική σκέψη….

Advertisements

Πάουλ Κλέε «Angelus Novus» κι άλλες όμορφες ιστορίες.

Πρόσωπα (http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_20_23/05/2010_401685)

Της Ρίτσας Mασούρα

Η πρώτη φορά που «συναντήθηκα» με τον Ελβετό ζωγράφο Πάουλ Κλέε ήταν όταν σε νεαρή ηλικία διάβασα το βιβλίο του Ερνστ Φίσερ «Η αναγκαιότητα της Τέχνης». Σ’ ένα από τα κεφάλαια του βιβλίου, ο Φίσερ, μέσα από σκέψεις διάσημων διανοητών και συγγραφέων επιχειρεί να περιγράψει τις νέες πραγματικότητες, τον αγώνα του ανθρώπου ενάντια στα κλισέ, στα δόγματα και τις κενές φράσεις και ενάντια στις προκαταλήψεις. Κι εκεί, στη γεμάτη προσδοκίες αναζήτηση, ωθεί στην πρώτη γραμμή τον Βάλτερ Μπένζαμιν. Μαζί του, σαν δεκανίκι τής τότε πραγματικότητας, ο «Άγγελος» του Κλέε!

«Υπάρχει ένας πίνακας του Κλέε που ονομάζεται Angelus Novus», λέει ο Μπένζαμιν. «Δείχνει έναν άγγελο που φαίνεται σα να ετοιμάζεται να απομακρυνθεί από κάτι που κοιτάζει. Τα μάτια του είναι ορθάνοιχτα, το στόμα του χάσκει, τα φτερά του είναι τεντωμένα. Τέτοια ύψη πρέπει να ’χει ο άγγελος της Ιστορίας. Εκεί όπου εμείς βλέπουμε μπροστά μας μια αλυσίδα συμβάντων, αυτός βλέπει μια και μόνη καταστροφή και ασταμάτητα σωρεύει ερείπια πάνω στα ερείπια και τα εκσφενδονίζει στα πόδια του. Θα ήθελε να χασομερήσει, να ξυπνήσει τους νεκρούς και να μαζέψει ό,τι έχει γκρεμιστεί. Αλλά μια θύελλα φυσά από τον παράδεισο κι έχει μπερδέψει τα φτερά του, ώστε ο άγγελος να μην μπορεί πια να τα κλείσει. Αυτή η θύελλα τον ωθεί αδιάκοπα προς το μέλλον, προς το οποίο γυρίζει την πλάτη του, ενώ ο σωρός των ερειπίων μπροστά του υψώνεται ως τα ουράνια. Αυτό που ονομάζουμε πρόοδο είναι η θύελλα», καταλήγει ο Μπένζαμιν.

Ζορζ Μπρακ

Δεν ξέρω τι ήταν αυτό που ώθησε τον Κλέε να ζωγραφίσει έναν διχασμένο άγγελο. Μπορώ όμως να υποθέσω ότι ο ζωγράφος ήταν επηρεασμένος από το μετέωρο βήμα της εποχής του, που πάλευε να ισορροπήσει ανάμεσα στον πόλεμο και την ειρήνη. Αυτές τις μέρες και μέχρι τις 19 Ιουλίου στο Μουσείο Orangerie, στο Παρίσι, εκτίθενται έργα του από τη συλλογή του ιδρύματος Ernst Beyeler. Ο Κλέε ασπάστηκε τη ζωγραφική, όπως κάποιος θα ασπαζόταν τη θρησκεία. Αφιερώθηκε στην τέχνη με την ίδια προσήλωση που θα αφιερωνόταν στον Θεό. Με μέσα απλά και ποιητικά. Για πολλούς, όμως, παρέμεινε ένα αίνιγμα. Γεννήθηκε το 1879. Ανήκε στη γενιά του Πικάσο, του Ζορζ Μπρακ και του Αντρέ Ντερέν, αλλά ήταν σχεδόν άγνωστος στους Γάλλους ώς το 1925, όταν για πρώτη φορά παρουσίασε ένα τμήμα της σουρεαλιστικής δουλειάς του. Ούτε και τότε όμως αγαπήθηκε όσο του άξιζε. Απόδειξη ότι ελάχιστα βιβλία γράφτηκαν για την προσωπικότητα του μελαγχολικού άνδρα, που γεννήθηκε στη Βέρνη από Γερμανό πατέρα και που στην εφηβεία του ταλαντευόταν ανάμεσα στην ποίηση, τη μουσική και τη ζωγραφική. Η ζωγραφική τελικά τον κέρδισε οριστικά το 1914, ενώ βρισκόταν στην Τυνησία, όπου τυφλωμένος από τον δυνατό ήλιο αναφώνησε: «Με κατέκτησε το χρώμα. Από δω και πέρα θα του ανήκω, αυτό και εγώ θα μείνουμε για πάντα ενωμένοι. Είμαι ζωγράφος».

Η πορεία προς τη διασημότητα ήδη είχε ξεκινήσει μέσα από σχέδια με έντονα χρώματα και φανταστικές υδατογραφίες. Το 1920, ο διευθυντής της διάσημης σχολής Μπάουχαους Βάλτερ Γκρόπιους κάλεσε τον Κλέε να διδάξει στη Βαϊμάρη. Ετσι ο ζωγράφος βρέθηκε ξανά δίπλα στον Καντίνσκι με τον οποίον είχε συναντηθεί και παλαιότερα. Κι ήταν ο Καντίνσκι αυτός που τον έφερε σε επαφή με τον «Γαλάζιο Καβαλάρη», μια από τις πιο δραστήριες ομάδες – κινήματα της avant-garde αισθητικής στη Γερμανία που έτρεφε μεγάλο ενδιαφέρον για τη μεταφυσική. (Το κίνημα του Γαλάζιου Καβαλάρη ήταν για τον Καντίνσκι και την παρέα του κάτι ευρύτερο από ένα κίνημα στη ζωγραφική. Ουσιαστικά ήταν έκκληση για πνευματική αναγέννηση σε όλες τις μορφές τέχνης.)

Στο Μπάουχαους, ο Κλέε υπήρξε δάσκαλος των μορφών στο εργαστήρι βιβλιοδεσίας και παράλληλα προσέφερε τις γνώσεις του στα εργαστήρια τοιχογραφίας και υαλογραφημάτων. Εκείνη την εποχή μάλιστα και πριν αναγκαστεί να εγκαταλείψει τη σχολή έγραψε το βιβλίο «The thinking Eye», μοναδικό, απ’ ό,τι λέγεται, εγχειρίδιο για την «επιστήμη» του σχεδιασμού. Ο εκκεντρικός ζωγράφος που θαύμαζε την πολύμορφη ελευθερία των παιδιών και σεβόταν απεριόριστα την αθωότητά τους έβλεπε τον κόσμο σαν πλανητάριο που λειτουργούσε με τη βοήθεια κοσμικού ωρολογοποιού –ο Ελβετός Θεός– με στόχο την πνευματική αλήθεια. Ήταν η οπτική ματιά ενός καλλιτέχνη που πίστευε ότι αν ο κόσμος δεν είχε οριστική πραγματικότητα θα μπορούσε να την αναπαριστά με το πιο ελεύθερο, το πιο σχηματικό πνεύμα… Κάτι που λείπει από την εποχή μας, καθώς ο δικός μας Άγγελος κοιτάζει συνεχώς τα συσσωρευμένα ερείπια του κόσμου, αρνούμενος να προχωρήσει.

ριτς

Μια νύχτα Μουσείων που εντυπωσίασε! Στο Μουσείο Ηρακλειδών στο Θησείο.

Μια υπέροχη νύχτα στο Μουσείο Ηρακλειδών στο Θησείο ήταν αυτή στις 15 Μαϊου, με τη συμμετοχή πολλών φίλων και υπό το άγρυπνο βλέμμα της Λένας Νομικού.

Μάγεψαν οι μπαλαρίνες του Edgar Degas το βράδυ του περασμένου Σαββάτου 15 Μαΐου, όταν γεμάτες χάρη, αρμονία και ομορφιά ξεχύθηκαν στις αίθουσες του Μουσείου Ηρακλειδών και χόρεψαν με τις νότες του Chopin, του Debussy και του Satie, που ερμήνευσε μοναδικά στο πιάνο η Μαρία Αλούπη. Πρωταγωνίστρια της βραδιάς ήταν η «Μικρή Δεκατετράχρονη Χορεύτρια» η οποία παρουσίασε ένα αξέχαστο Μάθημα Μπαλέτου.


– Η εκδήλωση υποστηρίχθηκε από τις Σχολές Χορού DanceWay

Ο δικός μας εύθραυστος πολιτισμός !!!

Αγναντεύοντας τη Σαντορίνη! Τα κορίτσια της φωτογραφίας έχουν κάθε λόγο να ονειρεύονται το δικό τους αύριο στα δικά τους μέτρα. Καιρός να αγωνιστούμε μαζί τους. Κάθε λεπτό που χάνουμε, το αφαιρούμε από αυτά τα παιδιά.

Δεν ξέρω αν ζούμε τις τελευταίες μέρες της ελληνικής Πομπηίας, με τους θρασείς τους έρωτες, το ξόδεμα ψυχής και σώματος και την υπερβολή της ανθρώπινης φύσης.( Όσοι επισκεφθήκαμε την έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης «Έρως: από τη “Θεογονία” του Ησιόδου στην ύστερη Αρχαιότητα» έχουμε μια εικόνα).Δεν ξέρω καν αν έχουμε ελπίδες επιστροφής στην εσωτερική ομαλότητα, στο στοχασμό, αν οι καρποί των λαθών μας έχουν φτάσει σε οριακό σημείο, ώστε να ξεβράσουν στην ακτή το σαν πίσσα κατάμαυρο περίβλημά τους. Δεν ξέρω τέλος αν το κλασσικό carpe diem που την έννοια του καταχραστήκαμε τα τελευταία χρόνια εξακολουθεί να θεριεύει ανάμεσά μας, καθώς λίγοι γνωρίζαμε ότι υπήρξε δείγμα των Ρωμαίων της παρακμής. Ξέρω όμως κάτι άλλο : ο πολιτικός πολιτισμός που η ελληνική κοινωνία οικοδόμησε δεν έχει άλλες αντοχές. Τετέλεσται. Αναζητείται ο επόμενος. Πώς όμως θα φτάσουμε ως αυτόν και ποιές θα είναι οι πολιτικές δυνάμεις που θα τον αναδείξουν ; Πολύ φοβάμαι ότι ακόμη και στη νέα εικόνα που θα επιχειρηθεί, θα υπάρξει το γοητευτικό, ανασταλτικό τραγούδι των Σειρήνων κι ένας Οδυσσέας πολυμήχανος μεν, αλλά ενδεχομένως στερημένος της επινοητικότητας του δικού μας μυθικού Οδυσσέα.

Στη δική μας άναρχη κοινωνία που δύσκολα μπαίνει σε καλούπια, που ο καθένας είναι μια άποψη από μόνος του, που η σύγκρουση πολλές φορές γίνεται μόνο για τη σύγκρουση και που η διάλυση προηγείται της σύνθεσης, μια κατηγορία πολιτών πιστεύει ότι τα πάντα θα ξεκαθαρίσουν μέσα από τη βία. Μέσα από μίνι-επαναστάσεις. Μέσα από νεκρούς( η γεύση στα χείλη των νεκρών της Μαρφίν δεν σβήνει με σφηνάκια) μέσα από νέα Πολυτεχνεία. Οι ιστορικοί λένε ότι η βία, όταν φτάνει στον παροξυσμό της γίνεται ο ιμάντας για τη νέα μετάβαση. Σωστά. Οι βίαιες ανατροπές εξακολουθούν να γοητεύουν. Είναι μέρος της ιδιοσυγκρασίας του ανθρώπου που βγήκε από τις σπηλιές και καθυπόταξε με τη βία του όπλου του τον περιβάλλοντα χώρο. Όμως η βία, λαϊκή ή εξουσιαστική εμπεριέχει την ανομία, θρυμματίζει τις βασικές αξίες του πολιτισμένου ατόμου και συνθλίβει την έννοια της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών, αυτό το παζλ των σχέσεων που δημιουργήθηκε στη διάρκεια των μεταπολεμικών χρόνων και σήμερα αποτελεί ξανά το ζητούμενο. Γι αυτό και είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη να αναδειχθούν αξιόλογοι πλην πραγματιστές ηγέτες, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη.

Καθ’όλη τη διάρκεια των ευρωπαϊκών ζυμώσεων για τη διάσωση της Ελλάδας διέκρινα στο βλέμμα πολλών ηγετών την αίσθηση της απαξίας. Την επιθυμία για τιμωρία των Ελλήνων. Κι αναρωτήθηκα «μα πώς κόντυναν έτσι οι ηγέτες της Ευρώπης ;» Την ίδια απορία διατύπωσε σε άρθρο του στο «Νουβέλ Ομπσερβατέρ» ο δημοσιογράφος Ζαν Ντανιέλ. «Πώς έγινε και εξανεμίστηκαν οι ιδέες του Μονέ, του Σουμάν, του Αντενάουερ; Πού πήγε το σθένος των Μιτεράν και Κολ ; Γιατί δεν υπάρχουν μιμητές ;».Αλήθεια, πώς από ένα εγχείρημα με υφέρποντα πολιτικά χαρακτηριστικά φτάσαμε να ορίζουμε το μέτρο της ζωής μας με την άνοδο και την πτώση του ευρώ και με το σφυροκόπημα που μας επιφυλάσσουν καθημερινά οι αγορές, με ή χωρίς σπέκουλα;

Προφανώς οι καιροί μέσα από την παγκοσμιοποίηση και τις λάβρες κινήσεις των αγορών έχουν αλλάξει, μαζί τους και οι απαιτήσεις. Τα κόμματα, οι θεσμοί και τα συνδικάτα έχουν χάσει ένα μεγάλο κομμάτι της αίγλης τους, που σημαίνει ότι οι πολιτικοί εγκαταλείπουν τον πολίτη για να απευθυνθούν στον καταναλωτή, για τον οποίον– γράφει ο Ζαν Ντανιέλ- η πολιτική είναι αναχρονισμός. Και διερωτάται ο αρθρογράφος: Μήπως ρέπουμε προς τον λαϊκισμό ; Μήπως δημιουργούμε ζωτικό χώρο για νέους Μπερλουσκόνι ; Μήπως χαϊδεύουμε τ’ αυτιά της άκρας δεξιάς ; Τέτοιου είδους κίνδυνοι πράγματι διεισδύουν μαζί με τη βία στο σαρκίο των κοινωνιών μας. Αλλά ο άνθρωπος βρίσκει το θάρρος και αποτινάσσει οτιδήποτε καταστρεπτικό. Η σωτήρια στιγμή των υγιών εσωτερικών δυνάμεων. Γι αυτό και οι Ευρωπαίοι ηγέτες, στη συνέχεια των μηχανισμών στήριξης και των ταμείων αλληλεγγύης, ας αναλογιστούν τις ευθύνες τους κι ας βάλουν μπροστά τα σχέδια για την πολιτική ένωση της Ευρώπης. Δεν χρειάζεται να ψάξουν πολύ. Αν διαβάσουν τι έλεγε ο Βαλερί την επομένη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου θα καταλάβουν : «Βλέπουμε τώρα ότι η άβυσσος της Ιστορίας είναι αρκετά μεγάλη ώστε να μας χωρέσει όλους. Αισθανόμαστε τώρα ότι ένας πολιτισμός είναι τόσο εύθραυστος όσο και η ζωή μας…» Ναι, ο δικός πολιτισμός έναν αιώνα μετά είναι εύθραυστός!

Δημοσιεύεται στην Καθημερινή 16-5-2010

ριτς

Διεθνής Εταιρεία Εθελοντισμού

Χερουβείμ Μαλισιάνος

Πολλές φορές χρειάζεται ένα απλό σκίρτημα της καρδιάς. Κάποιες άλλες, ένα σημαντικό γεγονός που σε ταρακουνάει συθέμελα. Ο θάνατος, ας πούμε, εκλεκτών ανθρώπων που όσο ζούσαν,  με τις πράξεις τους είχαν εκτινάξει στα ύψη την αλληλεγγύη και την προσφορά στον συνάνθρωπο. Ένας τέτοιος εκλεκτός ήταν ο αρχιμανδρίτης Χερουβείμ Μαλισιάνος, ο οποίος τερμάτισε τον ιερατικό του βίο στον Ιερό Ναό Αγίου Αιμιλιανού στο λόφο Σκουζέ. Ο δεύτερος εκλεκτός ήταν μια γυναίκα, γεννημένη στην Κωνσταντινούπολη και παθιασμένη βυζαντινολόγος: Η Ιουλιανή Χρυσοστομίδου, η οποία ολοκλήρωσε την επαγγελματική της σταδιοδρομία στο Ελληνικό Ινστιτούτο του Royal Holloway College of London. Και οι δύο άφησαν παρακαταθήκη τις γνώσεις τους, την επιστημοσύνη τους, κυρίως όμως το νοιάξιμο για τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν προβλήματα. Ο μακαριστός Χερουβείμ Μαλισιάνος κατάφερε να δημιουργήσει με το δικό του τρόπο μια φωλιά για τους κατάκοιτους γέροντες. Η Στέγη κατάκοιτων γερόντων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, υπό την εποπτεία του, λειτούργησε εξαιρετικά καλά και βασίστηκε στην εθελοντική προσφορά ιδιωτών. Στη μοναδική αυτή εικόνα διεισδύει κι ένας  τρίτος άνθρωπος, αν και αυτή τη φορά πρόκειται για ζευγάρι.Είναι ο  Ιωάννης και η Θεοδότη Καπετανάκη, οι οποίοι έφυγαν διαδοχικά από τη ζωή, αλλά θα ήθελαν η προσφορά τους να συνεχιστεί και μετά θάνατον.

Ιουλιάνη Χρυσοστομίδου

Μια ομάδα ανθρώπων που βρέθηκαν κοντά τους, τους γνώρισαν και τους αγάπησαν, με επικεφαλής τον Άγγελο Δενδρινό αποφάσισαν να μην αφήσουν να σβήσει το φωτεινό πέρασμά τους απ’ τη ζωή. Και με το σεβασμό αλλά και τον ενθουσιασμό που διακρίνει ανθρώπους που πέρασαν κάποια χρόνια από τον προσκοπισμό έκριναν σκόπιμο να ιδρύσουν τη Διεθνή Εταιρεία Εθελοντισμού «Αγιος Αιμιλιανός», εταιρεία μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που επιδιώκει την καλλιέργεια, διάδοση και έμπρακτη εφαρμογή του εθελοντικού πνεύματος.

Ιωάννης και Θεοτότη Καπετάνακη

Όπως εξήγησε στην πρώτη ιδρυτική συνάντηση των μελών της εταιρείας, την Κυριακή 9 Μαϊού στο Ναό της Ζωοδόχου Πηγής, επί της οδού Ακαδημίας,στην Αθήνα, ο επικεφαλής  Άγγελος Δενδρινός θα υπάρξει ευρύτατο πρόγραμμα δραστηριοτήτων με δράσεις στο εσωτερικό, όπως και στο εξωτερικό με άξονα τον εθελοντισμό και τη λειτουργία σεμιναρίων εκπαίδευσης εκπαιδευτών εθελοντών στη μνήμη του Ιωάννου  και της Θεοδότης Καπετανάκη, αλλά και μαθητεία όσων ενδιαφέρονται γύρω από την παλαιογραφία. θα δοθεί έμφαση επίσης σε αναπτυξιακά προγράμματα για την ενίσχυση της τρίτης ηλικίας, όπως ακριβώς το είχε φανταστεί και εφαρμόσει όσο ζούσε ο Χερουβείμ Μαλισιάνος. Την όλη προσπάθεια θα στηρίζουν η Αγνή Μπάλτσα , ο Χοσέ Καρέρας, η Ειρήνη Παπά, σπουδαίοι καλλιτέχνες που είχαν τη χαρά να γνωρίσουν τον Χερουβείμ Μαλισιάνο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Εταιρεία παρουσιάζει το σκέλος που αφορά στη βυζαντινή γραμματεία και ελληνική παλαιογραφία, καθώς θεσπίζεται υποτροφία μεταπτυχιακών σπουδών στο Ελληνικό Ινστιτούτο του Royal Holloway College of London στη μνήμη Χερουβίμ Μαλισιάνου.

Το τέλος του μύθου και των ψευδαισθήσεων

Και τώρα πώς θα ζήσουμε δίχως τα παραμύθια και τους μύθους ;  Τους μύθους που ναι μεν δεν στήσαμε μόνοι μας, αλλά που όταν τους πρωτακούσαμε, είπαμε «α, τι ωραία! Εδώ θα βολευτούμε». Και βολευτήκαμε. Κτίσαμε τεράστιες πολυκατοικίες και στους ορόφους στοιβάξαμε αδιακρίτως φαιδρές προσδοκίες, αδικαιολόγητες αλαζονείες, μίση και κακίες, κυρίως όμως τον μοσχοβολημένο ατομισμό του καθενός μας. Κι έτσι, με τα πάσης φύσεως κεκτημένα παραμάσχαλα, πληρώνοντας όχι πάντα τα κοινόχρηστα, αλλά υβρίζοντας σχεδόν πάντα τον διαχειριστή που όφειλε να φροντίζει ακόμη και για τα δικά μας σκουπίδια, φτάσαμε ως εδώ. Ανάμεικτος κόσμος. Χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αντινομία μύθου και λογικής, με μια εξωπραγματική συνείδηση του περιβάλλοντος χώρου – στην προκειμένη περίπτωση της πατρίδας μας – όπου στο τέλος της μέρας, ο καλός ο μύλος οφείλει να έχει αλέσει τα πάντα. Μόνο που τίποτα δεν άντεξε τούτος ο μύλος. Και ξέρασε τα πάντα. Ανθρώπους, ζωές, συναισθήματα, δουλειές, αβάντες, ήσυχες καθημερινότητες… Τώρα καλούμαστε να βγούμε από το μύθο και να ψηλαφίσουμε τους λερούς τοίχους του διαμερίσματος. Πώς θα τους καθαρίσουμε , άραγε; Με τι είδους καθαριστικά ; Κι αν τα καθαριστικά εξαφανίσουν από τις επιφάνειες ένα ολόκληρο παρελθόν, τι είδους πλάσματα καινούργια θα είμαστε εμείς ;

Ατταλί

Ο Ζακ Ατταλί έγραφε στο τελευταίο τεύχος του γαλλικού περιοδικού «Εξπρες» ότι το ίδιο το κράτος είναι μυθομανές. Ο Ατταλί αναφερόταν στην προσπάθεια του κρατικού συστήματος να πείσει τον πολίτη ότι μπορεί να διαχειριστεί το δημόσιο χρέος, τα τεράστια ελλείμματα, ότι μπορεί να συνεχίσει να πληρώνει συντάξεις και κοινωνικά επιδόματα και ότι εν πάση περιπτώσει δύναται(!) να υλοποιεί μια από τις βασικές αρχές, αυτήν της ανταποδοτικότητας. Ο Ζακ Ατταλί – είναι η δουλειά του αυτή – επιχειρεί συγκρίσεις ανάμεσα σε γεγονότα που αφορούν την Ελλάδα και τη Γαλλία, αν και σε διαφορετικό επίπεδο, αλλά που και στις δύο περιπτώσεις περιβάλλονται από το μύθο. Αναφέρεται, λοιπόν, στις μεθόδους που οι εκάστοτε κυβερνήσεις καταφεύγουν για να εκμαιεύσουν ψήφους, δίδοντας παράτολμες ή μάλλον κενές περιεχομένου υποσχέσεις. Στο φαύλο κύκλο των νομοθετημάτων που ποτέ δεν εφαρμόζονται, είτε γιατί προσκρούουν στο κοινό περί δικαίου αίσθημα, είτε γιατί  ένας στόλος γραφειοκρατών υπαλλήλων αρνείται να εφαρμόσει το νόμο. Και τέλος στην προσβλητική για τον πολίτη τακτική που περιλαμβάνει τα ανταποδοτικά τέλη,  τη στιγμή που οι κυβερνώντες εκ των προτέρων γνωρίζουν ότι ουκ αν λάβεις παρά του μη έχοντος.

Φ. Ντοστογιέφσκι

Μια ατέρμονη διαδρομή μέσα από έξυπνα εικονογραφημένους μύθους : αυτή ήταν ως χθες η ζωή μας. Αλλά δεν είναι μόνον ο μύθος που τον αφήσαμε να μας καλύψει σαν ηφαιστειακή στάχτη. Είναι ότι αποδεχτήκαμε το ψέμα. Το ψέμα του πολιτικού, του κυβερνήτη, του βουλευτή, του παράγοντα και του παραγοντίσκου. Το δικό μας ψέμα. Ένας καλός ψεύτης αποφεύγει τις λεπτομέρειες , λέει μια παλιά εβραϊκή παροιμία. Λίγο αργά για δάκρυα Στέλλα, ας σπεύσουμε να απαντήσουμε. Σήμερα, υπερισχύει η σπαρακτική κραυγή για τους χαμένους παραδείσους. Ακολουθεί η βιαστική αποτίμηση των απολεσθέντων  και τέλος η στροφή προς την απογυμνωμένη δουλειά που ως πρόσφατα αποτελούσε απόλυτο μέγεθος της ευζωίας του ανθρώπου, αλλά που σήμερα είναι μάλλον σχετικό. Και οι ιδεολογίες , πού χάθηκαν οι ιδεολογίες; Ο ευρωπαϊκός σοσιαλισμός δεν ήταν τελικά ….αθάνατος;  Στις «Χειμερινές Σημειώσεις»,  ο Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι γράφει ότι οι σοσιαλιστές ( αναφέρεται στους Γάλλους του αιώνα του) προσπαθούν να πείσουν το λαό πως η κοινωνία της αδελφοσύνης που υπόσχονται θα είναι ικανή να προσφέρει εγγυήσεις για την επιβίωσή του. Θα τον ταΐσουν , θα τον ποτίσουν και θα του εξασφαλίσουν εργασία και το μόνο που θα του ζητήσουν για αντάλλαγμα θα είναι μια στάλα από την προσωπική του ελευθερία, κι αυτό για το κοινό καλό. Υπήρξε ποτέ τέτοιος συσχετισμός δυνάμεων ;

Η μοναδική λέξη που θα μου πήγαινε ή θα μπορούσα δίχως φόβο να κρατήσω αυτή την εποχή, είναι η αδελφοσύνη, παρ ότι

Ανταμ Σμιθ

θα κατηγορηθώ ως αιθεροβάμων. Πολλές φορές, τέτοιες στιγμές πρωτόγνωρες, θυμάμαι τη φράση του Ανταμ Σμίθ στον «Πλούτο των Εθνών» … δεν είναι από τη γενναιοδωρία του κρεοπώλη, του ζυθοποιού ή του φούρναρη που περιμένουμε το δείπνο μας, αλλά  από τη σχέση τους με το δικό τους συμφέρον. Σωστά, αλλά μπορεί να ναι μόνον αυτό ;  Θέλω να πιστεύω ότι η παρούσα κρίση αφήνει περιθώρια για μεγάλες αναθεωρήσεις ως προς την αδελφοσύνη πρώτον, δεύτερον ως προς την ανάγκη περιορισμού της ιδιοτέλειας και τρίτον ως προς τον πραγματισμό της οικονομίας. Ο Ανταμ Σμιθ που για πολλούς οικονομολόγους θεωρείται καμένο χαρτί, ήταν υπέρμαχος μιας πλουραλιστικής θεσμικής δομής και υπέρμαχος των κοινωνικών αξιών που υπερβαίνουν το κέρδος, αλλά δεν αγνοούσε τον πραγματισμό της οικονομίας…

Αλλιώς θα εμπλακούμε σε νέους μύθους!


Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 9-5-2010

ριτς

.