Νεοκεμαλισμός -νεοοθωμανισμός. Το καινούργιο παιγνίδι της Τουρκίας


Προσωπα

Της Pιτσας Mασουρα

Βούλα Μάστορη

Η Τουρκία παραμένει πρόκληση και αίνιγμα ταυτοχρόνως. Είναι δίπλα μας, αλλά και χιλιάδες μίλια μακριά μας. Στις ψυχές, και όχι μόνο. Για πολλούς αίρει τα δεινά των Ελλήνων, τον πόνο από την απώλεια της Πόλης (αχνός πόνος!). Για τη σφαγή της Σμύρνης, τον ξεριζωμό των Μικρασιατών. Ακόμη και σήμερα, σε καιρούς ανάδελφους, αποθεωτικούς της μη ιστορίας, σε καιρούς άκριτου διεθνισμού και μιας προσπάθειας συμψηφισμού των πράξεών μας, ως έθνους, αυτή η απώλεια εξακολουθεί να αποτυπώνεται σε βιβλία. Πολλές φορές με τρόπο μονόπλευρο, συναισθηματικά φορτισμένο. Συναντάμε βιβλία με αναμνησιολογικές περιγραφές από δεύτερο και τρίτο χέρι -ένας παππούς, μια πανέξυπνη Σμυρνιά θεια, μια ψυχοκόρη, μια νενέ- αλλά και βιβλία «αγαπησιάρικα», μείγμα της ιστορικότητας της ελληνικής Ιωνίας και των ηθών των ανθρώπων της, λίγο πριν αφεθούν στον θάνατο ή συναντηθούν με τη ζωή καταμεσής του Αιγαίου. Ενα τέτοιο βιβλίο -είχα την ευκαιρία το βράδυ της Δευτέρας να παραβρεθώ στην παρουσίασή του- είναι το «Το παραμύθι των ψυχών» της συγγραφέως και φίλης Βούλας Μάστορη. Μια άλλη φορά θα σας πω το πόσο λάγνα είναι η ομορφιά του.

Κιλιτσντάρογλου

Προφανώς υπάρχουν και αυτοί που καταφεύγοντας στη λογική του λιγότερου κακού και της επούλωσης των πληγών πιστεύουν σε μια σταθερή πορεία οριστικής συμφιλίωσης. Και πλάθουν σενάρια και υπερβάλλουν σε δηλώσεις και εκτινάσσουν στα ύψη της πολιτικής επικαιρότητας την κουβέντα ενός και μόνον αξιωματούχου, παρουσιάζοντάς την ως τη δήλωση του αιώνα. Ετσι είναι όμως αυτές οι παλιές ιστορίες. Δύσκολα προχωρούν και ακόμη πιο δύσκολα μπορούμε να τις διαχειριστούμε. Προ ημερών, από κεκτημένη διαστροφή, διάβαζα για τον νέο αρχηγό του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος της Τουρκίας, αυτόν που αντικατέστησε τον Ντενίζ Μπαϊκάλ που αποπέμφθηκε γιατί είχε μπλέξει την πολιτική με τους παράνομους έρωτές του. Ο νέος αρχηγός, λοιπόν, ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου αποκαλείται «Γκάντι Κεμάλ». Είναι, λένε, πολύ πράος άνθρωπος και αν κάτι επιχειρεί σ’ αυτή την πρώτη αρχηγική φάση είναι να στήσει έναν καινούργιο μύθο: αυτόν του νεοκεμαλισμού, προφανώς στον αντίποδα του νεοοθωμανισμού του διδύμου Ερντογάν – Νταβούτογλου. Ο Κιλιτσντάρογλου στοχεύει να ωραιοποιήσει τον κεμαλισμό, να τον κάνει προσιτό στις πλατιές λαϊκές μάζες, να τον απογυμνώσει από το πληθωρικό παρελθόν του. Αλλά κάνει και κάτι ακόμη: επιστρέφει στην εργατική και τη μεσαία τάξη, ενώνει την τουρκική Αριστερά και αφήνει πολλά περιθώρια στην ισλαμική θρησκεία. Ενας ιμάμης συμμετέχει στη συνέλευση του κόμματος και πολλές είναι οι μαντιλοφορούσες γυναίκες.

Μεντερές

Τους τελευταίους μήνες είναι πολλά τα δημοσιεύματα στον τουρκικό Τύπο για το τεχνικά άρτιο «μπρα ντε φερ» ανάμεσα στις δύο Τουρκίες. Αθλημα στην παλαίστρα του μέλλοντος θα το αποκαλούσα, αλλά προς το παρόν οι γνώσεις είναι λιγοστές και η φαντασία τερατώδης. Ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου προφανώς αισθάνεται χρέος του να περισώσει την πάλαι ποτέ τουρκική ελίτ, την δυτικοτραφή Τουρκία, τη φίλη χώρα της Αμερικής, αυτήν που άφηνε τους στρατηγούς να αλωνίζουν, που έπασχε από μικρόνοη αλαζονεία, που είχε έναν Μεντερές, ένα σκληρό κουρδικό στοιχείο, έναν Οτσαλάν, χιλιάδες νεκρούς στις μάχες και χιλιάδες αντιστασιακούς στις φυλακές από τον στραγγαλισμό του ΡΚΚ. Τι μπορεί να πετύχει σήμερα πια ο ηγέτης του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, σε μια εποχή που η άλλη Τουρκία, η νεοοθωμανική, κινείται σαν prima ballerina των Μπολσόι μέσα από μια άψογη τεχνική και εμμονή στη λεπτομέρεια; (Ας θυμίσουμε ότι στο παρελθόν η τέχνη και ιδιαίτερα τα μπαλέτα Μπολσόι είχαν χρησιμοποιηθεί ως διπλωματικό εργαλείο επαφής με άλλους λαούς, αλλά και ως εργαλείο προπαγάνδας.)

Νταβούτογλου

Στο βιβλίο του «Σταυροφόροι χωρίς Σταυρό», ο Σταύρος Λυγερός σημειώνει ότι, σε αντίθεση με τους κεμαλιστές, οι νεοοθωμανιστές εμφανίζονται λιγότερο άκαμπτοι. Δεν νιώθουν μεγάλη ανάγκη να απολογούνται για τις γενοκτονίες των Νεότουρκων και για τις εκκαθαρίσεις και τους διωγμούς που πραγματοποίησε το κεμαλικό καθεστώς. Ελληνες, Αρμένιοι, Χριστιανοί… το χθες! Οι νεοοθωμανιστές φρεσκάρουν τα χαρακτηριστικά τους μέσα από την καταφυγή στην οθωμανική αυτοκρατορία, μέσα από περιγραφές για τις υδάτινες αρτηρίες, από τον θαλάσσιο ζωτικό χώρο και το Αιγαίο. Και όλος αυτός ο αναζωογονητικός για την Τουρκία άνεμος πνέει ανάμεσα στις σελίδες του βιβλίου του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου «Το στρατηγικό βάθος» (εκδόσεις Ποιότητα). Το βιβλίο αποτελεί εγχειρίδιο της σημερινής τουρκικής διπλωματίας που με βάση τη γεωγραφική θέση της χώρας και την οθωμανική κληρονομιά της επιχειρεί να διασφαλίσει στρατηγικό βάθος και επιρροή σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο. Τα πρώτα δείγματα του νεοοθωμανισμού τα είδαμε στον τελευταίο πόλεμο στο Ιράκ και τη στάση της Τουρκίας έναντι της κυβέρνησης Μπους. Τα βλέπουμε και τώρα με τη σκλήρυνση της στάσης της Αγκυρας έναντι του Ισραήλ και τον τρόπο που αυτοπλασάρεται στη Μέση Ανατολή. (Μια αναπόφευκτη ενδοχώρα). Μήπως πρέπει κι εμείς να διδαχθούμε κάτι από τους τρόπους που η σημερινή Τουρκία διαχειρίζεται τα του οίκου της, και όχι μόνο;

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_13/06/2010_403984

6 thoughts on “Νεοκεμαλισμός -νεοοθωμανισμός. Το καινούργιο παιγνίδι της Τουρκίας

  1. Παράθεμα: Νεοκεμαλισμός – νεοοθωμανισμός. Το καινούριο παιγνίδι της Τουρκίας – της Ρίτσας Μασούρα « christianna loupa journey to ithaca

  2. Για μένα η Τουρκία είναι πάντα μιά ενδιαφέρουσα πρόκληση που έχει διοχετευθεί σε πολλά βιβλία που προσπαθούν να φωτίσουν εντελώς διαφορετικές ιστορικές περιόδους.
    Όλα αυτά μπερδεύονται συχνά με προφορικές μαρτυρίες που λόγω καταγωγής είναι αρκετές.
    Δεν έχω πρόβλημα με κανένα είδος κειμένου, είτε πρόκειται για κάτι απόλυτα «ψύχραιμα επιστημονικό», είτε είναι συναισθηματικά φορτισμένο στα όρια του μεροληπτικού. Δεν έχω πρόβλημα με την έννοια ότι μπορώ να καταλάβω τα κίνητρα και να τα δω στις περισσότερες των περιπτώσεων καλοπροαίρετα.
    Είναι γεγονός ότι παρά τις εμφανείς σε θέση και επιδιώξεις γεωπολιτικές διαφορές, ίσως θα ήταν χρήσιμο να πάρουμε κάποια μαθήματα απο την τουρκική σχολή διπλωματίας.
    Υπό την προϋπόθεση όμως ότι η επίσημη εκδοχή της ιστορίας μας θα αρνηθεί στην πράξη κάθε συνάφεια με την αντίστοιχη της Τουρκίας και θα συμπεριλάβει όλα όσα επί χρόνια αποσιωπούνται.
    Όλα αυτά όχι στα πλαίσια της μηχανιστικής υιοθέτησης μιας περισσότερο ή λιγότερο ειλικρινούς διάθεσης αποθέωσης της αντικειμενικότητας, αλλά γιατί πιστεύω ότι δεν έχουμε λόγους να φοβόμαστε οτιδήποτε αφορά την ιστορική αλήθεια και πως η χώρα του Ηρόδοτου έχει παραδόσεις που δεν πρέπει να προσομοιάζουν σε Οθωμανισμούς και Κεμαλισμούς. Αυτό ίσως είναι ένα δικό μας ενδιαφέρον μάθημα, έστω κι αν δεν βρεί πρόθυμους μαθητές.

  3. Πολύ ενδιαφέρουσα ανάλυση των δύο κυρίαρχων παρατάξεων της σύγχρονης πολιτικής σκηνής της γείτονος. Θετικό το γεγονός ότι και οι μεν και οι δε – παρουσιάζονται τουλάχιστο – πιο ρεαλιστές, συνεργάσιμοι και λιγότερο δογματικοί. Από την άλλη καίριος ο προβληματισμός στο τέλος του κειμένου. Η ελληνική εξωτερική πολιτική, άλλοτε σημαντικός παράγοντας στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, έχει μεταβληθεί σε κομπάρσο, πιστά ακόμα προσδεμένη στο «ανήκωμεν εις την Δύσιν» και χαρακτηριζόμενη από ατολμία και μετριότητα των εκάστοτε επικεφαλής, οι οποίοι επιδίδονται περισσότερο σε συναντήσεις και… φωτογραφήσεις επικοινωνιακού χαρακτήρα παρά παρεμβάσεις και πρωτοβουλίες ουσίας.

  4. @tsalapeteinos

    @ ΚΥΠ
    walking

    καλημέρα σας… Με εκφράζετε απολύτως. Οι σκέψεις σας αποτελούν συνέχεια της δικής μου που λόγω περιορισμένου χώρου δεν είναι εύκολο να τις….απλώσω!!!!!
    Αυτό το κλεισιμο που κάνω, δεν σημαίνει να αντιγράψουμε κατι, επειδή ουτως ή άλλως δεν αντιγράφεται τίποτα γιατί μπασταρδεμένο και παραπλανημένο θα είναι, σημαίνει να κινηθούμε ,να δραστηριοποιηθούμε σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και να μην είμαστε εσωστρεφείς και μονόχνοτοι και μυγιάγγιχτοι…

  5. Ρίτσα η Τουρκία είναι μια μεγάλη χώρα 55 εκατ πληθ περίπου, με το ιστορικό μιας μεγάλης αυτοκρατορίας που επηρέασε τα κράτη της γύρω περιοχής, και με μια συμπαγή ταυτότητα λόγω θρησκείας. Και αυτή τη στιγμή διοικείται από ένα χαρισματικό αρχηγό ο οποίος αρπάζει στον αέρα κάθε ευκαιρία που του παρουσιάζεται για να προωθήσει την χώρα του. Ο Ερντογάν, μετά από πολλές προσπάθειες με την Ευρώπη, ακολουθεί αυτή την στιγμή την παλιά και δοκιμασμένη συνταγή επιτυχίας κάθε μεγάλου κράτους μέσα στην ιστορία , ξεκαθάρισε την ταυτότητά της Τουρκίας –μουσουλμανική χώρα που ανήκει στην Ανατολή μία Ανατολή που έχει φυσικούς πόρους. Τώρα η Ελλάδα σε σύγκριση δεν έχει τίποτε από τα παραπάνω αλλά ούτε ένα χαρισματικό αρχηγό για να ενώσει τον πληθυσμό της προς ένα στόχο. Και θέλω να παραθέσω μια κουβεντούλα που είχα με ένα γερμανό διανοούμενο κάποια στιγμή, μεταξύ τσάι και συμπάθειας μου είπε ‘ εσείς οι Ελληνες μοιάζεται πολύ με τους Ρώσους έχετε την ίδια θρησκεία αλλά και τον ίδιο βαθμό διαφθοράς μόνο που δεν διαβάζεται αρκετά βιβλία όπως έκανα αυτοί στο παρελθόν “ . Αυτά η μικρή κουβεντούλα έχει καρφωθεί στο μυαλό και προσπαθώ να ξετυλίξω το κουβάρι ‘το τι είμαστε και τι δεν είμαστε εμείς οι Ελληνες’.

  6. Παράθεμα: Επιλογές εκ της σύνταξης « ΚΕΛΑΗΔΙΣΜΑΤΑ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s