Αντινομία μύθου και λογικής


Πρόσωπα

Της Pίτσας Mασούρα ( Καθημερινή της Κυριακής)

Ο Πλάτων

Οι λαοί σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης έμαθαν να ζουν με μύθους, οράματα και όνειρα. Σπανίως κινήθηκαν στα όρια της πραγματικότητας, ακόμη κι όταν εστίαζαν προκλητικά στον υλισμό της. Ήταν θέμα φυγής, διαγραφή της υπαρξιακής φόρτισης, επουλωτική λύτρωση. Ο μύθος χρησιμοποιήθηκε ιδιαίτερα από τον Πλάτωνα  και ήταν γι’ αυτό αποδεικτικό καταφύγιο στην προσπάθειά του να τεκμηριώσει ένα μεταφυσικό πρόβλημα. Αργότερα έγινε ανάγκη για να αναπτυχθεί ο πατριωτισμός, να διαφυλαχθούν τα όσια και τα ιερά, να δημιουργηθεί η αλυσίδα της συνέχειας. Σήμερα, η δική μας μυθοπλασία μοιάζει με πάσσαλο τοποθετημένο σε λάθος φράχτη. Αταίριαστη κατασκευή! Εισήλθαμε αισίως στην εποχή της απο-μυθοπλασίας, των ανύπαρκτων οραμάτων και των εφιαλτικών ονείρων. Οι μύθοι δεν φυτρώνουν σε ατομιστικά εδάφη. Χρειάζονται μεγάλες καλλιεργήσιμες εκτάσεις για να ευδοκιμήσουν, να γίνουν καρπεροί και με τον καιρό να αποκτήσουν την περιοδικότητα του καρπού. Κι όπως κυλάει ο καιρός κι οι κοινωνίες μας σφραγίζονται ως ατομιστικές, παρότι ξέρουμε ότι του χρόνου δεν θα ’χουμε σοδειά, εμείς κοιτάμε το αλέτρι από απόσταση ασφαλείας. Ποιος και γιατί να οργώσει ένα χωράφι που αύριο μπορεί να ’ναι και χέρσο; Ποιος και γιατί να επενδύσει σε ανύπαρκτα οράματα, όταν προαπαιτείται η απόλυτη προσήλωση στο σήμερα; Και ποιος, τέλος, να αντέξει τα εφιαλτικά ονείρατα που επιτείνουν τους τερατόμορφους φόβους;

Σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις, κάποιοι επιμένουν να ξαναστήσουμε τους μύθους. Δεν ξέρω. Είναι τόσο γρήγορες οι κινήσεις των σκακιστών, τόσο ταχυδακτυλουργικές οι κινήσεις των κερδοσκόπων και τόσο εμφανής ο θρίαμβος της οικονομίας, ώστε περισσεύει ελάχιστος ζωτικός χώρος για νέες μυθοπλασίες. Υπάρχει όμως ένας λαός που, φαινομενικά τουλάχιστον, παραμένει προσδεδεμένος στους μύθους του. Είναι ο λαός του Ισραήλ. Και παρότι οι καιροί απαιτούν πραγματισμό, τοπικές συνεργασίες και ηπιότερες αντιδράσεις, οι ισραηλινές ηγεσίες, δικαιολογημένα ή αδικαιολόγητα, παγιδεύονται σε διόλου αθώα παραμύθια.

Τζέρεμι Μπεν Αμι

Θέλω όμως να σταθώ σε μία μάλλον σημαντική αλλαγή που συντελείται στους Εβραίους της Διασποράς. Στις ΗΠΑ, όπου ζουν πάνω από πέντε εκατομμύρια Εβραίοι (όσος και ο πληθυσμός του Ισραήλ), λειτουργεί από το 1951 έως τις μέρες μας το εβραϊκό λόμπι, με την ονομασία American Israel Public Affairs Committee (AIPAC). Απαρτίζεται από 100.000 μέλη, τα οποία εργάζονται για την υπεράσπιση των ισραηλινών συμφερόντων και τη διασφάλιση της στήριξης των ΗΠΑ προς το κράτος του Ισραήλ. Θεωρείται συντηρητικό λόμπι και είναι γνωστό το πόσο σοβαρά λαμβάνεται υπόψη η δύναμή του στις εκλογικές αναμετρήσεις για τον Λευκό Οίκο. Το 2008, όταν το Μεσανατολικό εισήλθε στη χειρότερη φάση του, μια νέα οργάνωση με την ονομασία JStreet, εμφανίστηκε στις ΗΠΑ. Ιδρυτής της, ο Τζέρεμι Μπεν Αμι  και στόχος της η προσέγγιση της γενιάς μετά το Ολοκαύτωμα. Ένα σχήμα αριστερόστροφο και σε πλήρη διαφωνία με τις θέσεις του AIPAC. Στη Γαλλία, όπου ζουν πάνω από 490.000 Εβραίοι της διασποράς, υπάρχουν τρεις διαφορετικών πολιτικών αποκλίσεων οργανώσεις. Η CRIF, από την εποχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου που σήμερα έχει κάνει στροφή προς τα δεξιά, η UJFP, οργάνωση που πρεσβεύει την ειρήνη και παλεύει γι’ αυτήν και, τέλος, η νεώτερη όλων, που εκπροσωπεί τους Εβραίους της Ευρώπης (JCall). Τα μέλη της αντιτίθενται δημοσίως στην επέκταση των εβραϊκών οικισμών. Σ’ αυτό το τελευταίο κίνημα –έτσι το αποκαλούν οι ιδρυτές του– έχουν ενταχθεί (ή στηρίζουν) ο Ντανιέλ Κον Μπεντίτ, ο Μπερνάρ Ανρί Λεβί και ο Αλέν Φίνκιελκροτ. Το κίνημα θεωρείται κεντρώο σε σχέση με το αμερικανικό JStreet που αριστερίζει και δεν το κρύβει.

Peter Beinart

Σε άρθρο του στο New York Books Review, ο δημοσιογράφος Peter Beinart  αναφέρει ότι οι παραδοσιακές εβραϊκές οργανώσεις χάνουν μέσα απ’ τα χέρια τους τις νέες γενιές και ψάχνουν να βρουν τρόπους να… στήσουν ένα νέο σιωνισμό! Στήνεται,άραγε; Σε έρευνες που έγιναν πρόσφατα, οι νέες γενιές των μη υπερορθόδοξων Εβραίων της Αμερικής είναι πολύ λιγότερο προσκολλημένες στο Ισραήλ,ενώ πολλοί φοιτητές στις συζητήσεις τους χρησιμοποιούν τη λέξη «αυτοί» κι όχι «εμείς». Αποστασιοποίηση, δηλαδή. Είναι οι φοιτητές που ζητούν απεγνωσμένα ειρήνη κι όταν τους δείχνουν φωτογραφίες με πράξεις βίας εκ μέρους των Παλαιστινίων, οι νέοι κάνουν λόγο για ξεπερασμένα και άδικα ισραηλινά στερεότυπα.

Οι ταχύτητες των εποχών οδηγούν σε θεαματική αντινομία μύθου και λογικής!

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 27-6-2010

Advertisements

8 comments

  1. Καλά κι άγια αυτοί χιλιοειπωμένοι «νεωτερισμοί»

    μόνο που και «το τέλος των μύθων» είναι ένας ακόμη μύθος…

    Και η «λογική» άλλη μια μυθολογία…
    Μοντέρνα βέβαια για μη ξεχνιόμαστε.

  2. Οι μύθοι εξυπηρετούν τους δημιουργούς τους. Όμως σύντομα η μυθοπλασία καταρρέει και τότε αρχίζουν τα δύσκολα: για αυτούς που έχτισαν τους μύθους καθώς ξεγυμνώνονται, περισσότερο για αυτούς που αντιλαμβάνονται ότι ζούσαν σε έναν μύθο στον οποίο δεν είχαν καμία απολύτως συνεισφορά. Απλά συμμετείχαν στην διαιώνιση μίας ψευδεπίγραφης ζωής. Στη χώρα μας, δυστυχώς οι μύθοι πάντα αποτέλεσαν ιδανικό όχημα για τη χειραγώγηση του κόσμου και την οικοδόμηση της φενάκης που βιώνουμε σήμερα. Όσο περισσότερο ελεύθερα σκεφτόμαστε, τόσο περισσότερο ορθά σκεφτόμαστε.

  3. Πάντα εμπεριστατομένη και εμβρυθής. Να τι σημαίνουν σήμερα οι ΅πατριωτισμοί΅, χωρίς το οικονομικό σκέλος βέβαια……

  4. Λογική και ευαισθησία… Ας αφήσουμε τους μύθους και τα παραμύθια. Ηταν καλά στην εποχή τους σε αλλες συντεταγμένες ανάγκες και άλλες κοινωνικοπολιτικές διαδρομές….

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s