Ενα άρθρο -ευχαριστώ από την Πηνελόπη….

http://pinelopi–pinelopi.blogspot.com/2010/07/blog-post_23.html

Αν θελετε να πατε σε αυτή τη διεύθυνση να διαβάσετε ενα ευχαριστηριο προς τους γιατρούς μιας νέας γυναίκας. Αξίζει ,νομίζω.

Advertisements

Τιμή στο δάσκαλο Τζον Αντον

Πρόσωπα

Της Pίτσας Mασούρα

Τζον Αντον

Ηταν ένας πύρινος λόγος. Θύμιζε σονάτα allegro. Ενας λόγος γρήγορος και συγχρόνως δραματικός με μοναδικές παύσεις που έδιναν στον ακροατή την ανάσα για να αφουγκραστεί τα μηνύματα. Στα μάτια μου, εκείνος ο λόγος θύμιζε κύκνειο άσμα. Κραυγή αγωνίας για τον Ελληνισμό που στα μάτια του δασκάλου αλλοιώνεται, γίνεται δευτεροκλασάτος, παρουσιάζει σημάδια βαθιάς μη αναστρέψιμης κόπωσης, κουκκίδα καθώς είναι πια μιας παγκοσμιοποιημένης κοσμόπολης, όπου ο homo sapiens έχει σχεδόν ολοκληρωτικά παραχωρήσει γη και ύδωρ στο homo technicus.

Πινακας του Πουσέν. Αρκάδες βοσκοί

Ψηλός, ευθυτενής, παρά το προχωρημένο της  ηλικίας, με δύο καθάρια γαλανά μάτια, ο καθηγητής της Ελληνικής Φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο της Φλώριδας, Τζον. Π. Αντον  στεκόταν όρθιος στο πόντιουμ και με κάθε του λέξη, κάθε του ανάσα καθήλωνε όλο και περισσότερο όσους είχαν την ευκαιρία να βρεθούν στο Λεβίδι το περασμένο Σαββατοκύριακο στην προς τιμήν του εκδήλωση με τον τίτλο «Ελληνικότητα και Πολιτική», υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Αρκαδίας, του Αρκαδικού Μουσείου Τέχνης και Ιστορίας -στις Δρυάδες- τη συμμετοχή του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων και τη χορηγία του εκδοτικού οίκου «Μίλητος».

Μικροί τον αποκαλούσαμε δάσκαλο τον Αντον. Και ήταν πράγματι δάσκαλος, γιατί αν και κατακαλόκαιρο δεν δίσταζε να μας βασανίζει με τα Ηθικά Νικομάχεια και τα Πολιτικά του Αριστοτέλη, σε τέτοιο βαθμό ώστε με τον καιρό έγινε κάτι σαν ευχάριστη συνήθεια να καταφεύγουμε, όσοι από μας ήθελαν, σ’ αυτές τις διδαχές που δεν ξέρω αν μας έκαναν καλύτερους, τουλάχιστον όμως μας βοήθησαν να κατανοήσουμε πολιτικά και κοινωνικά νοήματα και παράλληλα να κινηθούμε ένα βήμα πιο πέρα από την τετριμμένη άποψη της σύγχρονης ζωής.

Ευάγγελος Χρυσός

Τέτοιες ανησυχίες με κρατούν ξάγρυπνο, είχε πει παλαιότερα ο Τζον Αντον σε ομιλία του στο Πανεπιστήμιο των Ιωαννίνων. Και ακριβώς αυτή την αποστροφή του λόγου του θύμισε στους φίλους του καθηγητή, στο Λεβίδι, ο Ευάγγελος Χρυσός  πρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων. «Ως θιασώτης του ελληνικού πνεύματος, περισσότερο από κάθε άλλον, με ανησυχεί η υποψία ότι το ρεύμα της παγκοσμιοποίησης, όποιες αξίες κι αν επιλέξει να επιβάλει, σε κάποιο σημείο αυτές θα συγκρουστούν με την κλασική φιλοσοφική και πολιτική κληρονομιά. Τέτοιες ανησυχίες με κρατούν ξάγρυπνο». Σωστά επεσήμανε ο Ευάγγελος Χρυσός: συγκλονιστική εξομολόγηση! Διαπερνά όλα τα κείμενά του. Αγωνιά για την τύχη των αξιών της κλασικής Ελλάδας, τώρα που υποχωρούν οι κλασικές σπουδές στις ΗΠΑ, όπου επί 55 χρόνια ο Αντον διδάσκει τα Ελληνικά Γράμματα, διαδίδοντάς τα και έξω από τα τείχη των πανεπιστημίων. Ο Αντον αγωνιά για τον ανθρωπισμό του λόγου, όπως τον εννόησαν οι τραγικοί μας ποιητές. Το μοναδικό, κατά τη γνώμη του, φάρμακο για την καταστολή της ύβρεως.

Γεώργιος Κοντογιώργης

Παρόντες ομιλητές ο ιστορικός Λίνος Μπενάκης, ο πρώην πρύτανης του Παντείου Γιώργος Κοντογιώργης  και ο ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ Δημήτρης Ανδριόπουλος. Παινεύουν τον δάσκαλο. Το αξίζει, λέω μέσα μου. Ο γιος μου παραδίπλα τον κοιτάζει εκστατικός. Δικαίως. Τώρα γνωρίζεται με τον Πλάτωνα… Κι ύστερα η πύρινη, όπως προανέφερα, αντιφώνηση του δάσκαλου, αφιερωμένη σ’ έναν σπουδαίο φίλο του που δεν είναι πια ανάμεσά μας, τον Γαληνό Καρακώστα. «Ο Αριστοτέλης αναφερόταν συχνά στην ανθρώπινη εντελέχεια. Για συγκεκριμένα ανθρώπινα όντα με τις επιθυμίες, τα πάθη και τα όνειρά τους, τους τελικούς σκοπούς και τη νοημοσύνη τους. Σήμερα, οι παγκοσμιολόγοι επικαλούνται ως χαρακτηριστικά του σύγχρονου ατόμου σωρεία αριθμών, υπολογιστές, ορίζοντες παραγωγής, διακινήσεις αγορών, εικονικό χώρο και πλαστικό χρόνο. Τα όντα ζουν σαν να κινούνται μηχανικά πάνω στη σκακιέρα της διεθνούς αγοράς, υπάκουα των προσταγών της παραγωγής και της κατανάλωσης. Ούτε μια λέξη για παιδεία ούτε ένας ψίθυρος για πολιτική αρετή»

«Ολοι οι άνθρωποι από τη φύση τους επιθυμούν την γνώση». (Αριστοτέλης – Μεταφυσικά). Ως γνώστες, ανέφερε ο δάσκαλος, ανήκουμε στην ίδια ουσία εκ φύσεως και καθόσον διαφέρουμε ως άτομα, οι διαφορές οφείλονται στις συμβαίνουσες διακυμάνσεις και ιδιοτυπίες των επιθυμιών και των παθών. Με τη βεβαιότητα ότι ο άνθρωπος είναι φύσει ζώον λογικόν και πολιτικόν, οι Ελληνες άνοιξαν τον δρόμο για τις μελλοντικές γενιές να στοχαστούν πάνω στον πολιτικό βίο ως βασική προϋπόθεση για την ενότητα της ανθρωπότητας… Υπενθύμιση; Προειδοποίηση; Αλήθεια, πόσο υπαρκτός είναι ο φόβος του δασκάλου για τον αφελληνισμό μας; Και πόσο θεωρείται πιθανή η ανάκτηση ενός έλλογου μελλοντικού πολιτισμού;

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 25-7-2010

ριτς

Σα να μην πέρασε μια μέρα!

Ένα άρθρο που έγραψα το 2001 στην Καθημερινή και αναδημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία. Το βρήκα εδώ στο νησί που βρίσκομαι, σκαλίζοντας κάτι αρχεία. Μου έδωσε την αίσθηση ότι είναι σαν  να μην πέρασε μια μέρα, γι αυτό και το ανεβάζω χωρίς να προσθέσω ή να αφαιρέσω λέξη.

Ψάχνοντας στα χαλίκια της αυλής μας

«Ισως αντηχεί υπερβολικά ελληνοκεντρικό, αλλά κινδυνεύουμε πολύ περισσότερο από την υποκουλτούρα μιας χούφτας εργολάβων που εξελίσσονται σε πρεσβευτές της νέας αισθητικής εικόνας της Ελλάδας με έργα συχνά ακαλαίσθητα, βαρετά. Αλλά και πρεσβευτές της ιδέας του γρήγορου και πολλές φορές ύποπτου χρήματος. Μιας ιδέας με αλυσιδωτές επιπτώσεις στους νέους και άπειρους περί τα χρηματοοικονομικά ανθρώπους. Φοβάμαι ότι κινδυνεύουμε το ίδιο σοβαρά να αφομοιώσουμε τη νομιμότητα της εξουσίας της τηλεοπτικής εικόνας, αποκτώντας παράλληλα τη βεβαιότητα ότι στην τηλεοπτική οθόνη εκείνο που μετράει είναι η εντύπωση, όχι το επιχείρημα, η εικόνα και όχι ο λόγος, το συμβάν και όχι η σκέψη. Τη βεβαιότητα για μια Ελλάδα εικονική, δηλαδή.

Αλλά κινδυνεύουμε το ίδιο να προσβληθούμε από τον ιό της απάθειας, κάθε φορά που προσπερνάμε αδιάφορα το αποστεωμένο κορμί κάποιου ναρκομανούς στην Ομόνοια. Οπως άλλωστε απειλούμαστε από την παραποιημένη πολιτική ρητορική, το δημόσιο διάλογο που διολισθαίνει στο απόλυτο τίποτα, μακριά από την πολιτική ρητορική του Αριστοτέλη.

Ποιος άραγε διαφωνεί; Εχουμε μπει για τα καλά σε περιόδους παρακμής, αποδιοργάνωσης των θεσμών, μηρυκασμού των λόγων και των ιδεών, κατακερματισμού του κόσμου, αποανθρωπισμού. Γιατί, μια και πολύς ο λόγος για τη Γένοβα, τι άλλο από παρακμιακή ήταν η δήλωση της συμβούλου του Μπους, της Κοντολίζα Ράις, όταν με θυμωμένη φωνή είπε το εξής: «Μέσα στο παλάτσο συνεδριάζουν οι εκλεγμένοι ηγέτες του κόσμου. Αυτοί έξω που φωνάζουν δεν είναι εκλεγμένοι»!

Σίγουρα δεν έχουμε εκλεγεί. Αλλά το δικαίωμα να αμφισβητούμε τους εκλεγμένους μάς ανήκει. Οπως δική μας είναι και η αντίδραση σε ό,τι μας προβληματίζει. Αλλά και η ευθύνη να στηλιτεύουμε «ολούθε τσι ασχημάδες» και να αποφεύγουμε το θηρευτικό δίχτυ της τηλεοπτικής αποβλάκωσης, ψάχνοντας πρώτα ανάμεσα στα χαλίκια της αυλής μας. Γιατί μόνον εκεί μπορεί να κρύβεται ο άξιος τιμής του Πλάτωνα. Εκείνος που δεν θα επιτρέπει στους αδικούντες να αδικούν».

ΡΙΤΣΑ ΜΑΣΟΥΡΑ – «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 25/07/2001

Ο Ψυχοπαίδης και ο Ηδονικός Ελπήνωρ συντροφεύουν τον Σεφέρη στον Πόρο.

Προσωπα

Της Pιτσας Mασουρα

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_11/07/2010_407227

Η τέχνη δεν μιμείται. Οταν ακούς «μπα, πόσο μοιάζει!» μπορείς να είσαι βέβαιος πως πρόκειται για τεχνάσματα. Η τέχνη δημιουργεί. Τον κόσμο. Η φύση είναι γι’ αυτήν ένα νεφέλωμα. Το ζήτημα είναι να βγάλεις απ’ το νεφέλωμα ένα άστρο. Ηταν ο Σεφέρης αυτός που κράταγε στα χέρια του το μυστικό γι’ αυτό το νεφέλωμα. Που σκαρφιζόταν τρόπους να το ξεδιαλύνει, με την ελπίδα να διακρίνει το ποθητό το άστρο. Ετσι μου φάνηκε πως δημιουργεί σήμερα και ο Γιάννης Ψυχοπαίδης, αγαπημένος ζωγράφος, από αυτούς που κουβαλούν μέσα τους τέχνη, γνώση και σοφία.

Τα καλοκαίρια οι καλλιτέχνες εκτίθενται συχνά στην περιφέρεια. Η καλοκαιρινή Ελλάδα είναι μια υπερβολή φωτός και χρωμάτων. Στα νησιά μας, οι εκθέσεις ζωγραφικής θυμίζουν κόσμημα αφημένο σε σκουρόχρωμο μπλε βελούδο. Κι είναι οι εκθέσεις αυτές προσπάθειες αποφυγής της ματαιότητας, της ακύρωσης του πρόσκαιρου. Ενας πίνακας ζωγραφικής δεν είναι μόνον ένας χρωματικός πανικός. Είναι παρακαταθήκη. Είναι το χθες, το σήμερα και το αύριο σε ενιαία μορφή. Διαρκής αγρυπνία γι’ αυτό πάνω στο οποίο ο ζωγράφος δημιουργεί, προκαλώντας περιέργεια, περίσκεψη, μικρές αγωνίες. Πώς, τι, γιατί, από πού;

Τέτοια ήταν και τα δικά μου συναισθήματα, τέτοια και τα ερωτήματά μου, όταν το περασμένο Σαββατοκύριακο βρέθηκα στον Πόρο. Εκεί λοιπόν, στην γκαλερί Citronne, ο Γιάννης Ψυχοπαίδης  εγκαινίασε την τελευταία δουλειά του, εκθέτοντας αυτή τη φορά τον Ηδονικό Ελπήνορα, τον σύντροφο του Οδυσσέα. Τον άμυαλο Ελπήνορα που είχε άδοξο τέλος, αφημένος καθώς ήταν στα χάδια της Κίρκης, μεθυσμένος, ανθρώπινος κι αυτός μες στα απατηλά τα αισθήματα. Πολύς ο κόσμος! Χειραψίες, βλέμματα θαυμασμού, κοφτές κουβέντες, το πώς και το γιατί που προανέφερα. Υπήρχε κάτι λευκό στην ατμόσφαιρα, κάνοντας τους πίνακες του Ψυχοπαίδη να μοιάζουν -πολύχρωμοι καθώς είναι- με πινελιές αισιοδοξίας, κι ας ήταν το θέμα τους ένας Ηδονικός Ελπήνωρ!! Μου άρεσε ο Ψυχοπαίδης και η γυναίκα του, η Ρόη. Λες και είχαμε γνωριστεί παλιά και ξανασυναντιόμαστε. Εχουμε και κοινούς, αγαπημένους φίλους. Συζητήσαμε φευγαλέα. Ο Ελπήνωρ παντού. Ο Ελπήνωρ που δεν είχε ακουστά για τα κράσπεδα του απροσδόκητου, που ζήλεψε την αθανασία των θεών κι έχασε τα πάντα σε ελάχιστο ανθρώπινο χρόνο. Ισως γι’ αυτό η Τατιάνα Σπινάρη, ιστορικός της τέχνης, καθηγήτρια στο Boston College της Μασαχουσέτης και ψυχή της γκαλερί Citronne, λέει ότι ο αντιηρωικός χαρακτήρας του Ελπήνορα αγγίζει τη σύγχρονη ευαισθησία περισσότερο απ’ ό, τι οι πρωτεύοντες ομηρικοί ήρωες, όπως ο Οδυσσέας. Ο Ελπήνωρ (ελπίς+ανήρ) είναι ο κλασικός άνθρωπος που ζει στον μικρόκοσμό του και παγιδεύεται σε μικρές επιλογές που όμως τη δεδομένη στιγμή φαντάζουν σπουδαίες στα μάτια του. Στους πίνακες του Ψυχοπαίδη για τον Ελπήνορα υπερέχουν τα σπασμένα αγάλματα ή απεικονίζεται επαναληπτικά το δηλωτικό κουπί, δίπλα στη βάρκα. Η ταυτότητα. Δεν είναι λίγο!

Ολο το βράδυ, ο Σεφέρης ήταν συντροφιά μαγική. Βηματισμός δίπλα στον δικό μας βηματισμό. Ο Ελπήνωρ κυκλοφορεί στην ποίηση του Σεφέρη και είναι ο Ψυχοπαίδης αυτός που ανασύρει το ομηρικό στοιχείο, εισάγοντας μια προσωπική εικαστική μετάφρασή του. Οπως λέει η Τατιάνα Σπινάρη, ο Ψυχοπαίδης δεν εικονογραφεί ποιητικές εικόνες, διαλέγεται με το ποίημα. Και γιατί ο Πόρος; Πού εμπλέκεται το νησί; Η γκαλερί Citronne βρίσκεται ακριβώς απέναντι από τη βίλα Γαλήνη, όπου το 1946 ο Σεφέρης έγραψε την Κίχλη.

«Τα σπίτια που είχα μου τα πήραν / Ετυχε να ’ναι τα χρόνια δίσεκτα, πολέμοι, χαλασμοί, ξενιτεμοί / κάποτε ο κυνηγός βρίσκει τα διαβατάρικα πουλιά / κάποτε δεν τα βρίσκει / το κυνήγι ήταν καλό στα χρόνια μου, πήραν πολλούς τα σκάγια / οι άλλοι γυρίζουν ή τρελαίνουνται στα καταφύγια» («Το σπίτι κοντά στη Θάλασσα»). Ναι, ο Ψυχοπαίδης και η γενιά του μεγάλωσαν με τον Σεφέρη, τον Καβάφη, τον Ρίτσο, τον Εγγονόπουλο… Και μέσα σ’ όλους και πίσω απ’ όλους, όπως λέει ο ίδιος, βρισκόταν πάντα ο Σολωμός κι ο Κάλβος, στήριγμα και καταφύγιο μαζί. Γι’ αυτό και η εικαστική συνάντηση με τον Σεφέρη μέσα από την ομηρική Οδύσσεια ήταν πρωτίστως ανάγκη και στη συνέχεια κομμάτι ζωής. Η ζωγραφική συναντάει στον Πόρο την ποίηση, δίνει διεξόδους για να μπορούμε να προχωράμε σήμερα, δίχως τη μίζερη μάσκα μας, όχι ακούσιοι αναχωρητές, αλλά ενεργοί πολίτες ενός τόπου που μπορεί και δημιουργεί τέτοιους ποιητές και τέτοιους ζωγράφους.