Ο Economist , ο Ξενοφών και o….Φάουστ


Φάουστ

Προσωπα

Της Pιτσας Mασουρα

Διαβάζοντας τον τελευταίο Economist και την απαισιοδοξία που αναδίδει μέσα από τις προβλέψεις του για την Ελλάδα (οι αρμόδιοι, αυτό το στυλ σκέψης το αποκαλούν ορθολογισμό – αλλά καλοκαιριάτικα αρνούμαι να μπω στη λογική του οικονομικού καθωσπρεπισμού), ένιωσα τον φόβο να ξεπετάγεται απρόσκλητος μέσα από τις μαυρόασπρες σελίδες. Λες και κάποιος επιδιώκει να σε καθηλώσει, να σου ψαλιδίσει τα φτερά, αυτά που μοιάζουν με εκείνα του μυθικού  που προς στιγμήν πίστεψε ότι θα πετούσε. Επηρεασμένη, λοιπόν –τα τηλεοπτικά κανάλια την Τρίτη είχαν κάνει σημαία το άρθρο του βρετανικού περιοδικού–, κατέφυγα στον «Οικονομικό» του Ξενοφώντα. Στις συνομιλίες του Κριτόβουλου με τον Σωκράτη. Μια απέλπιδα κίνηση να ξαναθυμηθώ το αυτονόητο: το νοικοκύρεμα των οικονομικών του σπιτιού μας ήταν και παραμένει ο μπούσουλας για την ομαλή έξοδό μας στον κόσμο και για τη δημιουργία των κατάλληλων συμμαχιών, που θα αναδείξουν την ισχύ μας σε καιρούς ειρηνικούς.

«Για πες μου, Κριτόβουλε, η οικονομία είναι κατά τη γνώμη σου επιστήμη, όπως η ιατρική, η τέχνη του σιδηρουργού και του ξυλουργού;», ρωτάει ο Σωκράτης. (Ο Κριτόβουλος ήταν γιος του στενού του φίλου Κρίτωνα.) «Νομίζω πως ναι», απαντά ο Κριτόβουλος. «Και όπως θα μπορούσαμε να αναφέρουμε για το ποιος είναι ο ρόλος κάθε μιας εκ των τεχνών, θα μπορούσαμε άραγε να μιλήσουμε αντιστοίχως και για την οικονομία;» ρωτάει ο Σωκράτης. «Νομίζω ότι το έργο του καλού οικονόμου είναι να διαχειρίζεται καλά τα οικονομικά του σπιτιού του», λέει ο Κριτόβουλος. «Ναι, αλλά έργο επίσης του καλού οικονόμου είναι να ξέρει να μεταχειρίζεται και τους εχθρούς του με τέτοιο τρόπο ώστε να ωφελείται από αυτούς», προσθέτει ο Σωκράτης… Οι δύο άνδρες επεκτείνουν τη συζήτησή τους για να καταλήξουν, όπως λέει ο Ξενοφών, ότι όταν υπάρχουν πολλά έξοδα και η εργασία δεν τα καλύπτει, δεν πρέπει να απορεί κανείς, αν αντί για περίσσευμα υπάρχει έλλειμμα!

Σε άλλο σημείο του βιβλίου του Ξενοφώντα «Οικονομικός», ο Σωκράτης συνομιλεί με τον Ισχόμαχο. «Οταν ο κύριος διδάσκει με τη συμπεριφορά του την αμέλεια, είναι δύσκολο ο άλλος (ο υπηρέτης) να είναι επιμελής. Οταν δηλαδή ο αφέντης είναι κακός, δεν μπορεί να είναι καλοί οι υπηρέτες. Οποιος όμως δεν ενδιαφέρεται αν είναι επιμελείς οι τελευταίοι, θα πρέπει ο ίδιος να έχει την ικανότητα να επιβλέπει μόνος τις δουλειές, να τις ελέγχει και να είναι πρόθυμος να επιδοκιμάζει τους ικανούς, αλλά και να τιμωρεί τους αμελείς», λέει ο Ισχόμαχος… Δυνατές έννοιες, δυνατοί και οι συμβολισμοί! Ισχόμαχος και Σωκράτης, Κριτόβουλος και Σωκράτης. Διάλογοι που διαμόρφωναν την οικονομική σκέψη της εποχής και μέχρι σήμερα παραμένουν επίκαιροι, παρότι πολλοί θα αντιπαραθέσουν, με το γνωστό στράβωμα του στόματος, τις κατά καιρούς «επιτροπές των σοφών» ή των πλουσίων προυχόντων που συναποφασίζουν ελέω ημών για μας, με γνώμονα πάντα την αύξηση του ατομικού τους πλούτου. Οι αρχαίοι σοφοί δεν νοιάζονταν μόνο για την αυλή τους, την τσέπη τους, την καλοπέρασή τους στις παλαίστρες, την απόκτηση περισσότερων κτημάτων. Υπήρχε βεβαίως και αυτή η πτυχή, αλλά τους ενδιέφερε να διαχέεται η σκέψη στα ευρύτερα στρώματα της κοινωνίας τους.

Ναι, θα υποθέσω ότι στην εποχή τους δεν θα είχαν υπάρξει περιπτώσεις τοξικών ομολόγων σαν αυτά που ανέτρεψαν τον ρουν της οικονομικής ιστορίας της οικουμένης προ διετίας. Σαν αυτά που κατέστρεψαν εκατομμύρια αφελείς ή άπληστους ανθρώπους, που με τη σειρά τους έσπρωξαν σε οικονομικό μαρασμό τον σημερινό συνταξιούχο ή τον φτωχότερο των φτωχών. Προφανώς δεν θα γνώριζαν τι ακριβώς είναι τα hedge funds. Ομως μιλούσαν για τον επιμελή ή τον αμελή ηγέτη, όπως μιλούσαν ευθέως για την κακία, τη μαλθακότητα της ψυχής και τις ηδονές που μας εξουσιάζουν, εμποδίζοντάς μας να προβούμε σε ωφέλιμα έργα. Αν κάτι επομένως χρειαζόμαστε σήμερα στην αντιρομαντική εποχή μας, προκειμένου να διαψευστούν οι ορθολογικές προβλέψεις του Economist είναι επιμελείς πολιτικές ηγεσίες και επιμελείς πολίτες. Ενας συνδυασμός εξαιρετικά δύσκολος για τον ελληνικό λαό, που ποτέ δεν διδάχτηκε την αυτεπίγνωση και την αυτοκυριαρχία, που ’χει πολλά υπομείνει χωρίς όφελος και κάποιες στιγμές μοιάζει με τον Φάουστ  που καταριέται τα πάντα, ακόμη και το κρασί και τον έρωτα.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_22/08/2010_411909

Η λίμνη του Λάδωνα στη Γορτυνία...Γι αυτήν ήθελα να γράψω, αλλα που προέκυψε Economist

14 thoughts on “Ο Economist , ο Ξενοφών και o….Φάουστ

  1. Οι ‘επιμελεις’ Ελληνες φαινεται οτι δυστυχως φροντιζουν εντατικα μονο τα προσωπικα τους συμφεροντα, τα κοτερα τους, τις πισινες τους, τις μετα-Βυζαντινες επαυλεις τους που φθανουν ακομη και μεχρι την Ικαρια μας που συμτωματικα επισκευθηκε τελευταια και ο πρωτος πολιτης της χωρας Παπανδραιου ο 3ος.

    Μαλιστα οι ‘επιμελεις’ ειναι απ’ ολες τις κοινωνιο-οικονομικες ταξειες πχ απο εφοπλιστες με παλατακια σε στυλ Δουκισας της Πλακεντιας μεσα στο βουνισιο μας δασακι, με το απαραιτητο εξωκλησι συν θεατρακι! Εως τον πλουσιοτερο ψαροπωλη σε ακινητη περιουσια.

    Ο συνδυασμος για να διαλεξη ο Ελληνικος η ο οποισδηποτε λαος η θα προσβλεπει στον προσωπικο πλουτισμο αυτων που παντα εχουν ‘δυνατοτητες’ η για ολους σε μια κοινωνια που δεν ενδοιαφερεται απλως στην καταναλωση και υποδουλωση,μιας καπως ξεπερασμενης νοοτροπιας.

    Ποιος θα τολμηση; Οσοι δεν εχουν τιποτε να χασουν πια – μερικοι σαν τους ξεβρακωτους της επαναστατικης Γαλλιας, σε ενωση οπως και τοτε με τα μυαλα μιας μορφωμενης και αν ποτε ξεπεσμενης ακομη και Πλατωνικου τυπου ισως, αριστοκρατιας.

  2. Καλημέρα Ρίτσα. Πολύ ωραίο άρθρο, όπως πάντα.
    Νομίζω ότι η φωτογραφία του Ξενοφώντος είναι πραγματικά τής Σαπφούς απο εικονογραφία τής Πομπηϊας (τυχαίνει να διαβάζω αυτές τις μέρες την «Παράφορη Σαπφώ»).

  3. Μπορεί να διαφωνήσω λίγο όχι
    τόσο μαζί σου όσο με τον…Σωκράτη,
    γιατί όταν «οι αφέντης είναι κακοί
    τότε οι υπηρέτες» είναι καλοί,
    όπως στη παιδαγωγική διαδικασία
    μαθαίνουν δυό.

  4. Nina
    Μπορεί ναγινε λαθος στη φωτο..αλλα στο βιβλιο απεξω αυτή ειναι η φωτογραφία…από εκει την πηραν οι υπεύθυνοι…

  5. Nina
    την εβγαλα τη φωτο αν κι εχει ετσι δημοσιευτεί. ξανακοιταξα το βιβλιο ειναι οντως αυτη η φωτογραφία γραφει Ξενοφών Οικονομικός. Οπότε, φαίνεται ότι το λάθος εχει γίνει από εκεί…

  6. ««Οταν ο κύριος διδάσκει με τη συμπεριφορά του την αμέλεια, είναι δύσκολο ο άλλος (ο υπηρέτης) να είναι επιμελής», γράφεις για τα λεγόμενα τού Σωκράτη.
    Νομίζω πως επειδή είναι διαφορετική η ηθική τού «κυρίου και τού άλλου» ισχύει η αντίστροφη αναλογία ή ο κανόνας των συγκοινωνούντων δοχείων της αμέλειας και της επιμέλειας.

  7. Ναι, ετσι ακριβώς τοπε ο Σωκρατης, θελοντας να πει ότι το καλό παράδειγμα στην εποχή του το δινει ο ηγέτης ( ο κυριος, οπως λεει)… αρα αν ο ηγετης δεν ειναι επιμελής δεν θα είναι επιμελής και ο πολίτης ….

  8. Βέβαια επίσης μιλούσαν για τα οικονομικά με εντελώς διαφορετική έννοια απ’ ότι σήμερα. Ας μην τα συγχέουμε και ακουστεί κανάς τραγέλαφος του στυλ: Το οικονομικά είναι επιστήμη, το έλεγε και ο Σωκράτης…
    Τα οικονομικά δεν έχουν καμία σχέση με την επιστήμη! Περισσότερο ομοιάζουν με την… αστρολογία!

  9. Τα οικονομικα οπως και τα μαθηματικα και η κοινωνιολογια εχουν πολυτα σχεσεις με τις θετικες επιστημες απο τοτε που η επιστημονικη μεθοδος εξετασης των υποθεσεων μπηκε σε συστηματικη εφαρμογη μετα τον μεσαιωνα και κυριως στην Ευρωπη.

    Ο Σωκρατης και μαλλον ο μαθητης και φιλος του Πλατωνας εβαλε τις θεωρητικες βασεις σε πολλα φιλοσοφικα θεματα που ακομη μας απασχολουν σημερα χωρις να τις εξεταζουμε μεσα απο ρομαντικους ομως οραματισμους και ιδεολογιες του απωτερου παρελθοντος. Σ’ αυτα εβαλε τελεια και παυλα και ο Μαρξ και ο φιλος και συνεργατης του Εγκελς.

    Η αστρολογια εχει σιγουρα απολυτη σχεση με το σκοτεινο παρελθον της ανθρωπινης συνηδησης και ισως προσφερει κατι σ’ορους εξασκουνται ακομη σε γυμναστικες ασκησεις διαφορων δασκαλων Γιογκα και αλλων θρησκευτικων δογματων των τελευταιων 2000 ετων περιπου φορτομενα με ολουσ τους αμιγεις τους κινδυνους για την νευρικη ισοροπια του καθενος.

  10. Στις επιστήμες η μέτρηση και διατύπωση άποψης δεν επηρεάζει την μετέπειτα κίνηση του συστήματος, στην αστρολογία και τα οικονομικά πάλι…
    Ο Σωκράτης ήταν τυχερός που έζησε όταν δεν υπήρχαν τόσοι τσαρλατάνοι!

  11. εγώ πάλι κοίταζα το εξώφυλλο του περιοδικού… είναι προεκλογική περίοδος εδώ και τα θέματα είναι ανάλογα
    και όλοι οι υποψήφιοι υπόσχονται προεκλογικά μια διοίκηση χωρίς οικονομικά σκάνδαλα όπως εκείνα του Φεβρουαρίου
    που έστειλαν στην φυλακή τον Αχούντα
    ο οποίος το 2005 είχε απαγορεύσει την χρήση του γερουνδίου στις υπηρεσίες
    γιατί λέει άφηνε περιθώριο για υπεκφυγές
    τέλος όταν φανερώθηκαν οι καταχρήσεις
    τα έριξε στον γραμματέα του
    τα γνωστά…
    ω Σώκρατες…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s