Ο δύσβατος πανεπιστημιακός χώρος εντός και εκτός Ελλάδος


Πρόσωπα Της Pίτσας Mασούρα ( Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 24-10-2010)
«Η προστασία της ακαδημαϊκής ελευθερίας δεν είναι μόνο συνταγματική διάταξη. Πριν από αυτήν ήταν, στο κοινωνικοπολιτικό πεδίο, διεκδίκηση? ύστερα από αυτήν είναι κατάκτηση. Και δεν θα λειτουργήσει στο μέτρο ιδίως που οι διδάσκοντες και οι διδασκόμενοι στα A.E.I, θα έχουν τη θέληση και τη δύναμη να την περιφρουρήσουν και να την αξιοποιήσουν.» Αριστόβουλος Μάνεσης, 1975

«Η προστασία της ακαδημαϊκής ελευθερίας δεν είναι μόνο συνταγματική διάταξη. Πριν από αυτήν ήταν, στο κοινωνικοπολιτικό πεδίο, διεκδίκηση? ύστερα από αυτήν είναι κατάκτηση. Και δεν θα λειτουργήσει στο μέτρο ιδίως που οι διδάσκοντες και οι διδασκόμενοι στα A.E.I, θα έχουν τη θέληση και τη δύναμη να την περιφρουρήσουν και να την αξιοποιήσουν.» Αριστόβουλος Μάνεσης, 1975

 

Πέρασα ξανά έξω από το κτίριο της Νομικής στη Σόλωνος. Έστριψα στο παρκάκι που βρίσκεται ανάμεσα στη Σόλωνος και την Ακαδημίας. Το βλέμμα μου, ασύδοτο όπως πάντα, καρφώθηκε ξανά στη ρυπαρή εικόνα που σχημάτιζε η άναρχη αφισοκόλληση, τα διαμαρτυρόμενα για τα πάντα πανό, τα φτηνά και άγουστα γκράφιτις. Δεν ήταν η πρώτη φορά που ένιωθα άβολα κοιτώντας ένα πανεπιστημιακό κτίριο. Και δεν είναι το μόνο. Το ίδιο συμβαίνει στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, στην ΑΣΟΕ, στα ΤΕΙ και γενικότερα όπου οι φοιτητές πιστεύουν ότι μπορούν να εκφράζουν αυθόρμητα και αυταρχικά τις ιδέες τους με ανορθόδοξο τρόπο. Ίσως γιατί στην Ελλάδα πάσχουμε από υπερβολική δημοκρατία –πείτε το ασυδοσία– και ο νεαρός φοιτητής μπορεί, δίχως τιμωρία, να «βεβηλώνει» τη δημόσια περιουσία, χωρίς μάλιστα να δίνει δεκάρα για το αν αυτή τη βεβήλωση την πληρώνουμε αδρά όλοι.

Η θλιβερή εικόνα των κτιριακών εγκαταστάσεων –σημειωτέον ότι η Νομική ανακαινίστηκε πρόσφατα και δεν ξέρω αν έχει ολοκληρωθεί η ανακαίνιση– αποτυπώνει την προσβλητική νοοτροπία που διέπει τα πανεπιστήμια. Θα παραδεχτώ ότι μέσα στις πανεπιστημιακές αίθουσες υπάρχουν εκατοντάδες νέοι που σέβονται πρώτα τον εαυτό τους και στη συνέχεια το περιβάλλον στο οποίο κινούνται, όπως σέβονται και τους καθηγητές. Αλλά είναι εγκλωβισμένοι στη βούληση κάποιων μειοψηφιών. Τα πανεπιστήμιά μας κατατρύχονται από μια παλιά παθογένεια. Την εντοπίζουμε το 1982, όταν επί κυβερνήσεως Ανδρέα Παπανδρέου εισήχθη ο νέος τρόπος διοίκησης των πανεπιστημίων, ο οποίος έφερε στην πρώτη γραμμή το μοντέλο της συμμετοχικής διοίκησης –ψηφίζουν διάφοροι σχετικοί και άσχετοι για την ανάδειξη των αρχών του πανεπιστημίου– από την άλλη, όμως, επέβαλε έναν ιδιότυπο και καταστρεπτικό κομματισμό σε όλες τις βαθμίδες της πανεπιστημιακής πυραμίδας με τα γνωστά αποτελέσματα. Μήπως κάποιος από μας έχει ξεχάσει το χτίσιμο της πρυτανείας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου της Θράκης από φοιτητές γιατί διαμαρτύρονταν για την ιδιωτικοποίηση της σίτισής τους; Προφανώς ένα αποσπασματικό γεγονός δεν χαρακτηρίζει το σύνολο της πανεπιστημιακής κοινότητας, ο αρνητισμός όμως συχνά είναι εκτυφλωτικός. Στο κάτω κάτω όταν ισχύει ένα μοντέλο διοίκησης όπου ο πρύτανης δεν εφαρμόζει τον νόμο, γιατί να τον εφαρμόσει ο φοιτητής;

Στο υπουργείο Παιδείας ο προβληματισμός υπάρχει, όπως υπάρχει και η διάθεση για ανατρεπτικές αλλαγές. Ήδη όμως φοιτητές και καθηγητές αντιμετωπίζουν αρνητικά τις νέες προτάσεις, δεδομένου ότι παραμένει ελκυστικό στους Ελληνες ένα καθεστώς ελεγχόμενης ασυδοσίας. Αντίστοιχοι προβληματισμοί υπάρχουν και στην Ευρώπη, αλλά σε πολύ διαφορετικό επίπεδο.

Τζον Μέιτζορ

Στη Βρετανία, για παράδειγμα, δεν τίθεται θέμα ρύπανσης, ασέβειας, κομματικής υποταγής και διάφορα τριτοκοσμικά. Τίθεται, όμως, θέμα περιορισμού των κρατικών κονδυλίων προς τα πανεπιστήμια. Ναι, ύστερα από μακρά περίοδο ευημερίας, τα βρετανικά πανεπιστήμια καλούνται να περιορίσουν τα έξοδά τους, να μειώσουν τον αριθμό των εισακτέων και να λειτουργήσουν μακράν της κρατικής εξάρτησης. Η έκθεση του Τζον Μπράουνι, πρώην επικεφαλής της BP, προτείνει νέους τρόπους χρηματοδότησης των πανεπιστημίων και εξετάζει σοβαρά τη μεγαλύτερη οικονομική συνεισφορά των φοιτητών. Στους διαδρόμους του βρετανικού Κοινοβουλίου ακούγεται συχνά ότι εισάγονται πλέον πολλοί στα πανεπιστήμια, ότι υπάρχουν πολλά πανεπιστήμια και πολλά από αυτά προβαίνουν σε άνευ ουσίας ερευνητικό έργο. Μερίδα βουλευτών κατηγορεί τον πρώην πρωθυπουργό Τζον Μέιτζορ . Το 1992, ο Μέιτζορ ανήγαγε σε πανεπιστήμια τα γνωστά πολυτέκνικς, προκαλώντας ασφυξία στο σύστημα.

Ο υπουργός, αρμόδιος για τα πανεπιστήμια και την επιστήμη, Ντέιβιντ Ουίλετς πιστεύει στη ριζοσπαστική ποικιλία και στα παγκοσμιοποιημένα πανεπιστήμια. Ο Ουίλετς, όντας προ μηνών στην αντιπολίτευση, είχε δηλώσει ότι η γενιά των baby boomers έφαγαν ό,τι είχαν και δεν είχαν και απέτυχαν να σώσουν τις επόμενες γενιές. Ως υπουργός πλέον θέλει να προστατεύσει τις ερευνητικές επιστήμες, να κάνει ευτυχέστερους τους φοιτητές (!) και να περιορίσει δραστικά το κόστος λειτουργίας τους. Προφανώς ο υπουργός αναφέρεται σε λιγότερα πανεπιστήμια και μάλιστα σε πανεπιστήμια διετούς διάρκειας, κάτι που στην Ελλάδα ηχεί ως ύβρις. Βρετανοί πανεπιστημιακοί διαμαρτύρονται. Θα στριμωχτούν, όπως θα στριμωχτούν και οι δικοί μας όταν θα κλείσουν περιφερειακά πανεπιστήμια. Θα μειωθεί ο αριθμός των μεταπτυχιακών φοιτητών. Θα πληρώνουν αδρά για ένα πτυχίο μόνον όσοι προέρχονται από χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου και οι πλούσιοι Βρετανοί. Όμως τα πανεπιστήμια υπάρχουν για να δημιουργούν νέους, αξιόλογους πολίτες, οι οποίοι θα κατακτήσουν τον κόσμο με τις καινοτόμες ιδέες τους, εμφορούμενοι από σαφείς δημοκρατικές ιδέες. Όταν περιοριστεί αυτό, όταν τα πανεπιστήμια γίνουν φορείς εξειδίκευσης με στόχο μόνον την οικονομία, ποιος εγγυάται ότι η σημερινή δημοκρατία θα αντέξει τελικά και στη διαφαινόμενη «εξατομίκευση» του ατόμου; Καμιά φορά διερωτώμαι γιατί να μην υπάρχει μια χρυσή τομή ανάμεσα στα ρυπαρά κομματικοποιημένα ελληνικά πανεπιστήμια και τα εξειδικευμένα, πανάκριβα απ’ ό,τι φαίνεται, βρετανικά.

11 thoughts on “Ο δύσβατος πανεπιστημιακός χώρος εντός και εκτός Ελλάδος

  1. μπορει να μη συμφωνω απολυτα αλλά το αναδημοσιευσα ..Ειναι καλό να ξεκινησει επιτελους μια συζητηση και στην Μπλογκοσφαιρα για ολα αυτα
    υ. Γ με γεια και η νεα μορφη του Μπλογκ σου Ριτσα … πολύ ωραιο

  2. Καλημέρα φιλε μου ( σταθερέ!!!!). Δεν συμφωνεις που γκρινιάζω για την εξωτερική οψη των κτιρίων. ναι, ενταξει, με ενοχλεί, οπως με ενοχλεί αυτη η κομματικοποίηση. Καταλαβαινω ότι τα πανεπιστήμια μεταξυ αλλων ειναι και φυτώρια πολιτικής σκέψης, αλλα όχι οπως γίνεται σήμερα. Τόσο κομματικά και τόσο δυσάρεστα.
    σε φιλω….
    Μακαρι να ανοιξει καμια συζητηση, αλλα δεν το βλέπω

  3. Δεν έπρεπε να φτάσουμε εδώ που είμαστε για να δούμε ότι από καιρό η ελληνική κοινωνία αιμοραγεί και αυτό είναι τόσο έκδηλο όχι μονο από την κατάσταση των πανεπιστήμιων αλλά γενικότερα από όλους τους δημόσιους χώρους. Κάτι αξιοσημείωτο και ίσως παράδοξο όμως είναι, ότι οι απόφοιτοι των ελληνικών πανεπιστήμιων όταν πάνε για μεταπτυχιακά έχουν πολυ γερές βάσεις στα μαθηματικά! Αυτό το έχω ακούσει από πολλούς ακαδημαικούς στη Βρετανία. Στη Βρετανία τώρα γίνονται πολλές περικοπές στα έξοδα του δημοσίου και βεβαίως στα πανεπιστήμια, αλλά υπάρχουν παραθυράκια. Οπως θα πληρώνουν φουλ δίδακτρα για τα subject Humanity and Arts και θα επιδοτούν κατά ένα μεγάλο μέρος σχολές όπως engineering , medicine που είναι και πιο ακριβά βέβαια και που πράγματι η Βρετανία έχει έλλειμα…. Οπότε εκεί βοηθάει λίγο τις μεσαίες και εργατικές τάξεις όπου αυτές τροφοδοτούν περισσότερο αυτά τα επαγγέλματα όπως μηχανικοί κλπ..😉 H upper class πάντα προτιμάει τις πρώτες σχολές, γιατί δεν έχει πρόβλημα ζορίσματος. Αυτό είναι σχετικό περί δημοκρατίας που ανέφερες. Τώρα οταν ο Μαjor έκανε τα polytechnics ήθελε να δημιουργήσει ανταγωνισμό μεταξύ των πανεπιστήμιων και ακόμα να αυξήσει την πελατεία με τους overseas φοιτητές. Κάτι ακόμα που θέλω να προσθέσω ότι η δουλειά του professor στην Βρετανία είναι μια καθημερινή αγωνία και αγώνας για το πως θα εξοικονομήσει χρήματα για την εκάστοτε έρευνα και τους ερευνητές από την ευρεία κοινότητα. Αυτά τα λίγα που ξέρω από έγκυρες πηγές ίσως βοηθήσουν λίγο για μια περαιτέρω συζήτηση σχετικά ….

  4. @@@dearest
    Τωρα κατάφερα να δω το σχολιο και από εδώ. Είδες, πόσα προσθέτεις ως κοσμοπολίτισσα κυρά ;
    Πάντως ας το παραδεχτούμε. Η συρρίκνωση είναι γενικότερη , αλλα το γεγονός ότι αγγίζει τον πανεπιστημιακό χωρο- την ελπιδα της εξέλιξης της γνώσης – είναι λυπηρό και δίνει την απατηλη εντύπωση του φρένου γενικώς.

  5. marea
    Λέμε τωρα!!!
    Δεν το ξερεις ότι μου αρεσει οτιδηποτε ουτοπικό ; Αν διαβάσεις προηγουμενα κειμενά μου τοχω και σε τίτλο..
    θα βρεθούμε, λεει…

  6. μου χεις λείψει πολύ και ΔΕΝ λέει
    Υ.Γ. Το παλιονατασσάκιον φταίει (και με κάποιον διαστροφικό τρόπο το παν/μιο)

  7. Καλησπέρα Ρίτσα.
    Λόγω του γιου μου, βρίκαμε τo EPFL στην Ελβετία. Τα μόνα χρήματα που θέλουν είναι 800 ευρω περίπου τον χρόνο και το νοίκι 350. Σε δέχονται με τους βαθμούς -70 % στα ανάλογα μαθήματα και μια δεύτερη γλώσσα. Προσφέρουν και προπαρασκευαστικά μαθήματα πριν αρχίσουν τα κανονικά αν χρειάζεται. Βέβαια, αν μείνεις σε ένα μάθημα κάνεις όλη την πρώτη χρονιά. Είναι ένα κόσμημα στην Λοζάνη και ανυπομονώ να πάω την μέρα γονέων. Λυπάμαι για την χώρα μου, αλλά αν ένα παιδί μπορεί και θέλει, το περιβάλλον μοιάζει πολύ αποκαρδιωτικό. Υπάρχουν λύσεις για όλα, αρκεί να υπάρχει όρεξη για δουλειά και αξιοκρατία… Στην Ελλάδα αυτό δεν υπάρχει επομένως…πιο καλή η ξενιτειά…
    Καληνύχτα.

  8. μα, το καταλαβαίνω Σοφία. Ο καθένας θα αναζητήσει για το παιδί του την καλύτερη διέξοδο. Εσύ αυτήν , εγώ καποια άλλη και μετά δεν εχει Σοφια επιστροφή. Αυτό είναι το θέμα. Καλό για τους νεους , κακό για τη χωρα μας..
    φιλια
    στειλε μου κανα ενημερωτικό για το πανεπιστημιο..κυριως για μαστερ …

  9. Μενι μου
    εγω τί να πω. Η παλιοζωή φταίει που μας εγκλωβίζει όλους με τον ίδιο ή με διαφορετικό τρόπο. ασε πια εκεινο το νατασσάκιον

  10. Hey! I just want to give an enormous thumbs up for the good info you
    could have here on this post. I will probably be coming again to your blog for extra soon.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s