Η συρρίκνωση της μεσαίας τάξης


Πρόσωπα

της Ρίτσας Μασούρα ( Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 12-12-2010)

Σε μια πόλη γιορταστική, οι άνθρωποι διασταυρώνονται σκεπτικοί. Ψάχνουν ανάμεσα στα λαμπιόνια και το φως να βρουν τί τους επιφυλάσσει το αύριο.Η μεσαία τάξη τείνει να αποδειχθεί η πιο ευάλωτη στο αύριο.

 

Δεν ανήκουν πια στη σφαίρα της φαντασίας. Δεν είναι λαϊκιστικές δηλώσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης, ούτε καν των τηλεοπτικών ταγών. Είναι η νέα πραγματικότητα που μας κυκλώνει.Θυμίζει την τσουγκράνα του αγρότη. Μαζί με τα ξερόχορτα και τις πετρούλες μαζεύει τους μικρούς χωματινους σβόλους που υπό άλλες συνθήκες θα μπορούσαν να γίνουν μήτρα για το καινούργιο φυτό, κομμάτι της αναγέννησης της φύσης και του ανθρώπου.Μα ποιός τη θέλει αυτή τη νέα πραγματικότητα; Στρέφουμε το βλέμμα αλλού. Κοιτάμε τις ολόφωτες βιτρίνες. Ψυχοθεραπεία είπαν το window shopping; Τα λαμπιόνια της πόλης, η γιορτή πλησιάζει, αλλά το σφίξιμο στο στήθος σταθερό. Δεν το ξεγελάνε τα φώτα. Ο πρώτος άστεγος, ο δεύτερος. Ο πρώτος επαίτης, ο δεύτερος. Ο πρώτος, ο δεύτερος , ο τρίτος λαθρομενατάστης. Κι ύστερα ο απολυμένος. Οχι, αυτόν δεν τον ξεχωρίζει κανείς, ούτε όταν ο αγκώνας αγγίζει ελαφρά τον αγκώνα του καθώς διασταυρωνόμαστε. Σαν να μην υπάρχει ο ηλεκτρισμός των σωμάτων. Στο κάτω κάτω δεν το γράφει στο κούτελο ότι είναι απολυμένος.Εχει τους λόγους του. Αύριο, μεθαύριο δεν θάναι μόνος . Θάναι μιλούνια οι απολυμένοι, οι άνεργοι. Κι αν κάνουν πάρτι στη μέση του δρόμου,  ποιός θα τους πει όχι ;

Δύο νέοι άνθρωποι συζητούν χαμηλόφωνα έξω από το Παλλάς στη Βουκουρεστίου. Λέει ο ένας : η δημοκρατία στοιχειώνεται από τον ολοκληρωτισμό. Συμπληρώνει ο άλλος : η κοινωνία της υπευθυνότητας απειλείται. Υπερβολές, σκέπτομαι, αν και ο Μπρυκνέρ γράφει ότι το άτομο είναι μια εύθραυστη δομή που στηρίζεται στην υλική  ευμάρεια, το κράτος δικαίου και πρόνοιας, την άσκηση των πολιτικών δικαιωμάτων. Αν αφαιρέσουμε έστω και ένα από αυτά, το άτομο καταρρέει. Τελικά τί έχει αφαιρεθεί και από ποιούς ; Πολλά έχουν αφαιρεθεί και αφαιρούνται καθημερινά κι άλλα. Δεν είναι μόνον η υλική ευμάρεια και το κράτος πρόνοιας που συρρικώνονται. Είναι  κάτι ακόμη : η μεσαία τάξη γίνεται στόχαστρο. Η μεταπολεμική, μετεμφυλιακή μεσαία τάξη που δεν πίστεψε σε μεγάλα ιδεολογήματα, αλλά περιόρισε τα όριά της σε έννοιες ,όπως ατομισμός, εργασία, απολαβές, περιουσιακά στοιχεία, διασκέδαση. Η αυταρέσκεια της μεσαίας τάξης είναι αυτή που αντιμετωπίζει σήμερα πρόβλημα από τη νέα πραγματικότητα κι όχι τόσο η δημοκρατία, όπως την έχουμε γνωρίσει. Αν κι ένας φίλος επιμένει : ποτέ μη λες ποτέ.

Θυμάμαι  άρθρο της ισπανικής εφημερίδας El Pais. Τίτλος της : Η εξέγερση της μεσαίας τάξης. Τίτλος βαρύγδουπος.Ομως πόσο μακριά βρισκόμαστε από ένα τόσο ακραίο γεγονός ; Η μεσαία τάξη εξεγείρεται εναντίον των θεσμοθετημένων εξουσιών. Εχθρός της είναι ο νέος κόσμος της παγκοσμιοποίησης. Η μείωση των εισοδημάτων, η ανεργία και η απώλεια των κοινωνικών παροχών μαζί με την ευημερία που τελειώνει τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική συνδέεται με τη δημιουργία  νέας μεσαίας τάξης, αυτή τη φορά στις αναπτυσσόμενες χώρες, των οποίων οι αδηφάγες κοινωνίες φιλοδοξούν να μας ξεπεράσουν δίχως αναστολές και ενδοιασμούς. Η μεσαία τάξη σε Κίνα, Ινδονησία, Τουρκία στρέφεται προς τη συσσώρευση πλούτου. Η θρησκεία  θριαμβολογεί, όπως πάντα και η γυναίκα παραμένει εγκλωβισμένη στην παραδοσιακά ανδροκρατούμενη οικογένεια.Τί είδους πρόοδος είναι αυτή ;

Στη Δύση,η εργατική τάξη που εμπνεύστηκε από τον Μαρξ δεν μετράει, όπως μετρούσε. Η μεσαία τάξη γίνεται υποκείμενο της ιστορίας.Και τώρα είναι έτοιμη να εξεγερθεί εναντίον εκείνων που της αφαιρούν την εξουσία. Πώς, όμως ; Δεν θέλει τους μετανάστες, αλλά ποιός θα κάνει τη βρωμοδουλειά; Εκείνη ; Δεν θέλει τους μουσουλμάνους ,αλλά αν δεν απομονώσει τους εξτρεμιστές διαχωρίζοντας τους από τις μεγάλες μάζες των πιστών θα βυθιστεί σε κυκεώνες αντιπαλότητας. Δε εκτιμά τον δημόσιο έλεγχο,αλλά η αγορά και η απορρύθμιση της την άφησαν στα κρύα του λουτρού.

Κάποιοι θα πουν ότι η μεσαία τάξη  αποσυντίθεται, θυμα του άκρατου καπιταλισμού και των δικών της λαθών. Δεν κάνω προβλέψεις, αλλά διερωτώμαι τί θα έλεγαν οι Φρίντμαν, Ραντ και Γκρίσπαν στο  ενδεχόμενο ο άκρατος καπιταλισμός να έχει ατυχές τέλος. Εχουν γραφτεί  βιβλία για την κρίση, όχι όμως για το τέλος του καπιταλισμού.Ισως θάχε ενδιαφέρον να στρέψουμε το βλέμμα προς την Κίνα. Να ξεθάψουμε πρέπει την ετυμηγορία του Τσου Εν Λάι για τη Γαλλική Επανάσταση του 1789 και να την εκλάμβουμε ως παραίνεση, μήπως κατανοήσουμε καλύτερα την κρίση του 2008 : «Είναι πολύ νωρίς για να κρίνουμε» , είχε πεί ο Κινέζος ηγέτης, απαντώντας στον Χένρι Κίσινγκερ.


6 thoughts on “Η συρρίκνωση της μεσαίας τάξης

  1. Εδω πρόκειται για κατάργηση της λεγομενης μεσαιας τάξης απο τους βαρβαρους τη ανωτερης. Ποιος ειπε οτι η ανωτερη λεγομενη ταξη απαρτιζεται απο ευγενεις;

  2. Καλώς η κακώς η μεσαία τάξη θα ριζοσπαστικοποιηθεί, γιατί πολύ απλά έχει πάψει στην πλειονότητα της να είναι «μεσαία».

    Κοινώς οι πυλώνες της «σκέψης» της όπως αναφέρετε «..ατομισμός, εργασία, απολαβές, περιουσιακά στοιχεία, διασκέδαση» έχουν πάει περίπατο σε πολύ μεγάλο ποσοστό που όσο περνά ο καιρός και σφίγγει η μεγγένη διευρύνεται.

    Ίσως το ερώτημα είναι ποιόν δρόμο θα πάρει. Στην Ιστορία έχουμε δει αυτή την τάξη ανθρώπων να διαλέγει με μεγάλη ευκολία τον δρόμο του φασισμού προκειμένου να μην χάσει τα «προνόμια» της, με την βοήθεια της εκάστοτε ντόπιας θεοκρατίας..

  3. Καλησπέρα σας. Η αγορά τρώει τα «παιδιά της» για να σωθεί η ίδια. Η μεσαία τάξη δεν έχει αποφασίσει ποιος της φταίει αλλά δεν είναι τόσο σίγουρο πια ότι θα στραφεί προς τον πιο αδύναμο, τον εύκολο αντίπαλο. Νιώθει ότι αλλού είναι ο κίνδυνος.

  4. Ναι δεκτά όλα και κατανοητά.Ως απολυμενο πλεον μέλος όμως της μεσαίας τάξης έχω μια εύλογη απορία.Όλοι εμείς οι μεσαιοι(αν και όντας 25 δυσκολευομαι να καταλάβω που εφταιξα)δε φαιρουμε κανένα μερίδιο ευθύνης;Δε μας πούλησαν και εμάς αυτο το ουτοπικο αμερικανικό όνειρο και εμείς έτσι ανέμελα τρεξαμε να το πιάσουμε;Δε πιστέψαμε πως με το να εχουμε ένα σπίτι ένα αμάξι και ένα εξοχικό πως θα είμαστε ευτυχισμένοι;Πως έχοντας λεφτά και κάνοντας τα πάντα για να τα αποκτήσουμε θα είμαστε ανώτεροι;καλύτεροι;Ξεχνοντας όλα τα αλλα κάθε αξία και πάνω απ´ολα την ουσία.Δε κατσαμε καν να σκεφτούμε τις συνέπειες των πράξεων μας.Να δούμε λίγο πιο διεξοδικά τι είναι αυτο που μας πουλάνε;Γιατί φυσικά και μας το πούλησαν!Έτσι απλά για να πιστεύουμε πως θα έρθει κάτι καλύτερο.Μας πούλησαν ελπίδα και αέρα.Και εμείς αντι να αντιδράσουμε καθόμαστε και τρωγομαστε μεταξύ μας για το ποιος μετράει πιο πολυ βάση του πλούτου που έχει.Τρωγομαστε μεταξύ μας καταπαταμε

  5. *συνέχεια απο πάνω.
    Κατάπαταμε κάθε αξία για να είναι ο εαυτός μας καλύτερος.Καμμιά συνοχή κανένας δεσμός.Μετα απορούμε γιατί μας κάνουν ότι θέλουν!Μα αφού τους αφήνουμε!Για να αποκτήσουμε και εμείς όλα όσα ανέφερα.Γιατί πιστεύουμε πως κάποτε θα γίνουμε και εμείς αυτο το 1%.Όπως είπατε δεν είχαμε ποτε καμμιά ιδιαίτερη πολιτική άποψη και σκέψη.Όπου φυσάει ο άνεμος.Λίγο εδω λίγο πιο εκει.Οποίος εταζε τα περισσότερα.Και αν δεν έχεις μια ισχυρή άποψη γίαυτους που καθορίζουν τη ζωή σου πως γίνετε να έχεις για οτιδήποτε άλλο;Δυστυχώς όπως βλέπω αυτή η άποψη για να αλλάξει θα πρέπει να φτάσουμε σε έσχατο σημείο γιατί αλλιώς δε βλέπω να καταλαβαίνουμε.Ακόμη και τώρα που όλα καταρρέουν μόνο τον εαυτό μας κοιτάμε.Πως θα ήμαστε εμείς καλα και ο διπλανος μας ας μην έχει να φάει.Καλύτερα για εμάς να δείχνουμε πιο σπουδαίοι.Κανένα αισιόδοξο μυνημα για το το τέλος.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s