Βιέννη, Αλμπερτίνα, τέχνη, φυγή!


Πρόσωπα  ( Δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή, 27-2-2011)

Της Pίτσας Mασούρα

August_Macke_

 

εμπειρίκος

Το ταξίδι, λοιπόν. Σαν φυγή, ίσως σαν στιγμιαία λάμψη, σαν ανταύγεια. Στο αεροπλάνο για Βιέννη διαβάζω Εμπειρίκο. Μαζί μου έχω την αγαπημένη Ναταλία Μελά, τη σπουδαία Ελληνίδα γλύπτρια, εγγονή του Παύλου Μελά. Η ιστορία του 20ού αιώνα… δίπλα μου! «Ξέρεις», μου λέει, «ο Εμπειρίκος υπήρξε πολύ καλός μου φίλος». Δεν απαντώ, αλλά μου ξεφεύγει ένα επιφώνημα εντυπωσιασμού. Σύμπτωση, σκέπτομαι. Διαβάζω ένα απόσπασμα από το ταξίδι του Εμπειρίκου στη Ρωσία και αυτομάτως μπροστά μου οι ακραίοι συνειρμοί. Τσαρική Ρωσία, Καποδίστριας, Ρήγας, Βιέννη, ελληνική επανάσταση! Τίποτα δεν είναι τυχαίο, παρ’ ότι ο Εμπειρίκος  αναφέρεται στην κομμουνιστική Ρωσία. Γράφει σ’ ένα σημείο: «Το πρωί επισκεφθήκαμε το Ινστιτούτο Γκόρκι όπου συζητήσαμε με τον καθηγητή των φιλολογικών ερευνών Σαμάριν. Έβγαλα, επιτέλους, πολλές φωτογραφίες και ένα κινηματογραφικό φιλμ. Όλη μέρα είχα κατάθλιψη. Μόνον όταν έβγαζα τις φωτογραφίες υποχωρούσαν τα δυσάρεστα αυτά φαινόμενα»… Και είναι αλήθεια πως το να φωτογραφίζεις τη στιγμή σ’ ένα μουσείο, έναν εκθεσιακό χώρο, δεν εγκλωβίζεις απλώς την τέχνη στη μνήμη μιας μηχανής, ούτε ξορκίζεις την κατάθλιψη. Είναι κάτι πολύ πιο πέρα: στήνεις γέφυρες με το μέλλον.

Alfred Kubin

Η Albertina, ο «αυτοκρατορικός» μουσειακός χώρος της Βιέννης, ήταν η πρώτη επιλογή μας, φτάνοντας στην πρωτεύουσα της Αυστρίας. Μοναδική πρόκληση, η προβολή έργων της διάσημης ομάδας «Γαλάζιος Καβαλάρης» (The Blue Rider, a dance in colour, 4 Feb. – 15 May 2011, Albertina, Vienna). Vasily Kandinsky, Paul Klee, Alfred Kubin, August Macke… Λάτρεψα τον Alfred Kubin  κι έκλεινα συνεχώς το μάτι στον φύλακα της αίθουσας, που ευγενικά με παρακαλούσε να μη φωτογραφίζω. Τον λάτρεψα γιατί έδειχνε εξαρχής αυτοκτονικός, τρομαγμένος με το ταλέντο του, αδύναμος απέναντι στο κύμα της τέχνης που τον ξεπερνούσε. Ο Kubin επηρεάστηκε βαθιά από τη δουλειά του Edvard Munch και του Max Klinger και κάποια στιγμή εκμυστηρεύτηκε σε φίλο του: «Εδώ ανοίχτηκε μπροστά μου διάπλατα μια νέα τέχνη κι ορκίστηκα να αφιερώσω τη ζωή μου στη δημιουργία παρόμοιων έργων».

Το 1911 ο Αυστριακός ζωγράφος Kubin συνδέθηκε με την ομάδα «Γαλάζιος Καβαλάρης», την εντυπωσιακή πρωτοβουλία Ευρωπαίων εξπρεσιονιστών στις αρχές του 20ού αιώνα. Ο Kandinsky συνεργάστηκε στη δημοσίευση του μοναδικού ημερολογίου του «Γαλάζιου Καβαλάρη», εικονογραφώντας το εξώφυλλο με ένα μπλε άλογο κι έναν αναβάτη. Οι καλλιτέχνες, οι οποίοι συμμετείχαν σ’ αυτήν την ομάδα, πρέσβευαν ότι η τέχνη δεν αποβλέπει την απεικόνιση μόνον της αντικειμενικής πραγματικότητας, αλλά του πνεύματος, του αισθήματος και της ταραχής της ψυχής. Οι αποσυναρθρωμένες φιγούρες και μορφές και τα εκθαμβωτικά χρώματα ήταν το μέσον για να μεταγγίσουν στην τέχνη μια μυστικιστική διάθεση.

Gabriele Munter

Πολλές οι αίθουσες στον εκθεσιακό χώρο της Albertina. Σε ορισμένες, δύο και τρεις ζωγράφοι της ομάδας του «Γαλάζιου Καβαλάρη» σε μια μάλλον οριακή συνύπαρξη. Κόσμος πολύς, αδύνατο να σταθείς για πολύ μπροστά σ’ έναν πίνακα. Εντυπωσιακή η ησυχία. Μόνον ο βηματισμός διέκοπτε την ιεροτελεστία της όρασης. Στάθηκα για λίγο μπροστά στους πίνακες της Gabriele Munter  .«Ήμουν τόσο συνηθισμένη να σχεδιάζω από παιδί, ώστε όταν αργότερα άρχισα να ζωγραφίζω, γύρω στα 20, είχα την εντύπωση ότι η ζωγραφική κυλούσε στο αίμα μου». Η Gabriele Munter, γεννημένη στο Βερολίνο, προσχώρησε στον «Γαλάζιο Καβαλάρη» και παραδέχτηκε δημοσίως ότι ο Kandinsky, δάσκαλος και σύντροφός της, ήταν αυτός που την έμαθε να ζωγραφίζει γρήγορα, διδάσκοντάς της τον εξπρεσιονισμό. Έκρηξη χρωμάτων οι πίνακές της και στα μάτια της η ζωή ένας οργασμός φωτός και ανεπανάληπτων στιγμών, πολλές φορές ανεπαχθών.

August Macke.

Πολύ κοντά στην Gabriele Munter, οι πίνακες του August Macke. Μέσω του φίλου του ζωγράφου Franz Marc, ο August Macke συναντήθηκε με τον Kandinsky και μοιράστηκε την αισθητική, τον μυστικισμό και τον συμβολισμό της δουλειάς των ανθρώπων του «Γαλάζιου Καβαλάρη». Αργότερα, συναντώντας στο Παρίσι, το 1912, τον Robert Delaunay επηρεάστηκε από τον χρωματικό κυβισμό, τον οποίον ο Apollinaire αποκαλούσε ορφισμό… Ο πρωτοποριακός Ολλανδός ζωγράφος Piet Mondrian πίστευε ότι κάποια στιγμή η τέχνη θα εξαφανιστεί. «Η πραγματικότητα θα αντικαθιστά όλο και πιο πολύ το έργο τέχνης, το έργο τέχνης που είναι υποκατάστατο της ισορροπίας που λείπει από την πραγματικότητα». Η τέχνη, όμως, ίσως επειδή ικανοποιεί πολλές και μεταβαλλόμενες ανάγκες του ανθρώπου παραμένει εδώ ανάμεσά μας, ακυρώνοντας καθημερινά πια την απαισιόδοξη θέση του Mondrian.

Advertisements

3 thoughts on “Βιέννη, Αλμπερτίνα, τέχνη, φυγή!

  1. Κάποια σχόλια σας έρχονται στα spam. Δεν τα πειράζω κι ίσως κάποιοι δεν θα τα βλέπετε και θα αναρωτιέστε γιατί. Λυπάμαι, αλλά αποφεύγω τα spam γιατί ήδη εχω πάθει ζημιά μεγάλη
    ριτς

  2. Μόνο όταν ο άνθρωπος δεί τον εαυτό του απο διαφορετική οπτική γωνία, ίσως μόνο τότε η τέχνη θα σταματήσεις. Αλλά όσο συνεχίζει να έχει τις ίδιες ανησυχίες και συναισθήματα που τον βασανίζουν γύρω από τον εαυτό του και τον κόσμο θα συνεχίζεται να εκφράζεται μέσω της τέχνης… Λέω εγω και μερικοί άλλοι 😉
    υ.γ πολύ μου άρεσε! και μου και αυτός ο August Macke τέλειος αισιόδοξο κα χαρούμενο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s