Η απώλεια της ιδιωτικής ζωής μπορεί να κοστίζει, αλλά ο κόσμος παραμένει συναρπαστικός.


woman in blue reading a letter, J. Vermeer

( Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή, 13/3/2011)

Στον 21ο αιώνα το διαδίκτυο αφαιρεί σταδιακά και το τελευταίο ένδυμα του παλιού ανθρώπου. Ο καινούργιος είναι ελεύθερος, αλλά ηθελημένα διασυνδεδεμένος όσο ποτέ στο παρελθόν Η απώλεια της ιδιωτικής ζωής μπορεί να κοστίζει, αλλά ο κόσμος παραμένει συναρπαστικός.

Δεν είναι οι δημοσιογράφοι που υπερέβαλαν, ούτε τα «φρικιά» της τεχνολογίας που είδαν τις μετοχές τους να εκτινάσσονται στα ύψη. Είναι οι νεολαίες σε όλες τις  εξεγερμένες χώρες της βορείου Αφρικής που με τη βοήθεια της υπερσύγχρονης τεχνολογίας, κυρίως μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έσπασαν το φράγμα του παρελθόντος, επιχειρώντας μια μοναδική υπερπτηση : αυτήν προς την ελευθερία, ίσως γιατί η ελευθερία  ωθεί το άτομο να ζει όπως εκείνο κρίνει ορθό. Ποιος θα το φανταζόταν παλιότερα ότι οι εμπνευστές της επικοινωνιακής πλατφόρμας, άθελά τους, θα γίνονταν εμπνευστές εξεγέρσεων και απελευθερωτικών κινημάτων! Κι όμως, συνέβη ενώπιόν μας. Γίναμε και παραμένουμε μάρτυρες (έστω και απαθείς) της σύγκρουσης ανάμεσα στο παλιό και το καινούργιο που αν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις θα θυμίζει επική τιτανομαχία.

Vermeer

Στον πίνακα του “ The Woman in blue Reading  a letter” (1663), o Ολλανδός ζωγράφος Johannes Vermeer εξυμνεί τα ιερά όρια της ιδιωτικής ζωής μιας γυναίκας που απομονωμένη στον δικό της ιδιωτικό χώρο διαβάζει το γράμμα αγαπημένου προσώπου.  Σήμερα, στην εποχή του facebook, του twitter  ή του linkedIn, ο πίνακας είναι απλώς αντικείμενο θαυμασμού και ενδεχομένως απορίας για τους πολύ νεώτερους. Γιατί ; Γιατί η ιδιωτικότητα είναι πλέον νεκρή, θύμα της λατρείας της κοινωνικότητας. Το μέλλον είναι η κοινωνικότητα. Στο θαυμαστό κόσμο του διαδικτύου , ο άνθρωπος και οι σκέψεις του διαπλέκονται σε μια μοναδική για το είδος της αλληλένδεση. Οπως σχεδόν προφητικά έγραψε ο Τζεφ Μάλγκαν στο βιβλίο του «Αλληλένδεση»,  «μπορεί ο κόσμος να μην ήταν ποτέ τόσο ελεύθερος , όσο σήμερα, αλλά ποτέ δεν υπήρξε τόσο αλληλεξαρτημένος και διασυνδεδεμένος».

Στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού Wired, o αμερικανοβρετανός επιχειρηματίας και συγγραφέας `Αντριου Κιν  υποστηρίζει ότι στο μελλοντικό διαδικτυακό κόσμο, ανά πάσα στιγμή όλοι θα γνωρίζουμε τί πράττει ο άλλος, όχι απαραιτήτως ο διπλανός, ο φίλος, ο πρώτος τη τάξει εχθρός μας. Αλλά ο Κινέζος, ο κάτοικος της Μοζαμβίκης, της Ζουαζιλάνδης….Ο διαδικτυακός κόσμος  θα εξελιχθεί σε διαδικτυακή CIA του 21ου αιώνα ή για να το θέσουμε κομψότερα, η εποχή  μας θα θυμίζει αρκετά την εποχή της Αναγέννησης. Με την άποψη του Κιν συμπλέουν στο βιβλίο τους Macrowikinomics ( 2010) οι Ντον Τάπσκοτ και Αντονι Ουίλλιαμς. «Οποιαδήποτε κίνησή μας στο διαδίκτυο – από το εμπόριο, τις τοπικές υπηρεσίες, τα μέιλ, τις διαφημίσεις,  ως τη διασκέδαση – είναι σε κοινή θέα: `Ενα σύστημα νέων αξιών που περιβάλλεται από δισεκατομμύρια εξομολογητικά  tweets και ναρκισσιστικές ενημερώσεις που εισβάλουν στον ιερό περίβολο της ιδιωτικής ζωής».

Bentham

Ο `Αντριου Κιν επιστρέφει στον διάσημο Αγγλο φιλόσοφο Τζέρεμι Μπένθαμ. Το 1787, την αυγή της βιομηχανικής εποχής, ο κατά κοινή παραδοχή πατέρας του ωφελιμισμού Τζέρεμι Μπένθαμ σκαρφίστηκε μια αρχιτεκτονική ιδέα για τη διαχειριστική βελτίωση των κοινωνικών θεσμών – από τις φυλακές και το άσυλο ως τα πτωχοκομεία και τα σχολεία. Φαντάστηκε ένα δίκτυο με μικρές αίθουσες ( κτίριο-φυλακή), οι οποίες ανά πάσα στιγμή θα ελέγχονταν. Ηταν το γνωστό Πανοπτικόν που κατά τον Μπένθαμ στόχευε στην εξάλειψη της ιδιωτικής ζωής, αφού τα  πάντα θα μπορούσαν να μοιράζονται. (Συλλογική ευδαιμονία). Στον τέλειο και διαφανή κόσμο του Μπένθαμ δεν υπήρχε κάτι να κρύψει κανείς!

Φουκώ

Η έκθεση  του εαυτού μας, λοιπόν, ως μέλους της μαζικής κοινωνίας. Ο `Οργουελ,  ο Φουκώ , ο Κάφκα (ελέχθη ότι ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ τρόπον τινά μιμήθηκε τον Κάφκα στη δημιουργία του facebook) αγωνίστηκαν για να κατασκευάσουν την ασπίδα της ιδιωτικότητας. Ειδικότερα ο Φουκώ δε βαριόταν να επαναλαμβάνει ότι «το θεατό είναι παγίδα». Παρ όλα αυτά, το Πανοπτικόν του Μπένθαμ από φυλακή έγινε παιγνιδότοπος. Εκεί που οι αντίπαλοι του Μπένθαμ μιλούσαν για πόνο, εμείς μιλάμε για ευχαρίστηση. Η εποχή της μεγάλης έκθεσης αντικαθίσταται από την εποχή της μεγάλης επιδεικτικότητας. Κι όπως διαλαλεί η Αμερικανίδα συγγραφέας και δημοσιογράφος Katie Roiphe, το facebook  είναι η ομαδική νουβέλα μας.Οι ζωές μας αποτελούν τμήμα των δικών μας wikileaks, ιντριγκάροντας έτσι τους ψυχιάτρους που πιστεύουν ότι μια τεράστιας έκτασης επιδημία ναρκισσισμού πλήττει όλους όσοι εμπλέκονται στον κόσμο του διαδικτύου…Η ψηφιακή δικτύωση είναι αναπόφευκτη και στην περίπτωση του αραβικού κόσμου αποδεικνύεται ωρολογιακή βόμβα που εκρήγνυται με …δόσεις. Για μας όλους ,όμως, είναι μια καθημερινή δοκιμασία αρχών, ήθους, αντιλήψεων και αντοχών.

9 thoughts on “Η απώλεια της ιδιωτικής ζωής μπορεί να κοστίζει, αλλά ο κόσμος παραμένει συναρπαστικός.

  1. ‘Για μας όλους ,όμως, είναι μια καθημερινή δοκιμασία αρχών, ήθους, αντιλήψεων και αντοχών’ μου άρεσε 🙂

  2. Eίναι και πολύ! Αλλά για μας που έχουμε μπει εδώ και καιρό είναι τρόπος ζωής … Κόσμος ‘μιλούνια’ μέσα στην οθόνη και μπορείς μάλιστα να νταλαβερίζεσε μαζί τους, το αφήνεις αυτό για την τηλεόραση με τίποτε (δηλαδή και τηλεόραση και λαπ τοπ και βιβλίο και παιδιά και συζυγός και φέρτε και άλλα να έχουμε, έτσι και αλλιώς χρόνια και χρόνια είχαμε πολλαπλούς ρόλους τώρα θα κωλύσουμε που μάλιστα το συνδυάζουμε και με παιχνίδι😉

  3. Το διαδίκτυο μπορεί να προσφέρει πολλά , να σε εκθέτει σε πολλά, να ελέγχει ακόμη περισσότερα, ή να περιορίζει σε κάποια άλλα..
    Το ενδιαφέρον όμως έγκειται στην ελευθερία της απόφασης για χρήση του ή μη και αν ναι, τι είδους χρήση….Όσο πιο πολυεπίπεδα γίνοντα τα ΜΜΕ τόσο και μεγαλύτερη νομίζω ότι γίνεται η ευθύνη καθ΄ενός, να τα αντιμετωπίζει με την δέουσα προσοχή και να κάνει τις διαλογές του, (άσχετα αν πρόκειται για εφημερίδες, τηλεόραση, διαδίκτυο). Δεν ξέρω αν είναι πιο δύσκολο να κρίνεις την ορθότητα της ενημέρωσης τώρα, με τις άπειρες σειρήνες γύρω σου ή όταν στην πλατεία του χωριού μίλαγαν μόνον δυο τρεις για να σ΄επηρεάσουν. Και τώρα και τότε το κλειδί είναι φυλαγμένο στα λίγα κυβικά εκατοστά της δικής σου φαιάς ουσίας. Όσο για την ελευθερία την προσωπική κινδυνεύει μόνον στο βαθμό που εσύ ρισκάρεις να την εκθέσεις σε κινδύνους.

  4. Τι είναι αυτό που έκανε το Facebook και τα άλλα μέσα του Διαδικτύου τόσο δυνατά?
    Απλά, η δυνατότητα που δίνουν στον καθένα από εμάς, από τον πιό γνωστό εως τον πιό άσημο, να μπορεί να νοιώσει για αυτά τα περίφημα 15 λεπτά της ώρας διάσημος… οπως έλεγε και ο Andy Warhol.
    Για κάποιο χρόνο, μπορεί οποιοσδήποτε, να πει δημόσια τι αισθάνεται, πως νοιώθει, τι κάνει… να δώσει φωτογραφίες του και να αισθανθεί οτι έχει κοινό που τον παρακολουθεί… Να βγεί από την ασημαντότητα του μικρόκοσμού του και να νοιώσει πως είναι κάποιος….
    Εξαιρετική η προσέγγιση του θέματος από την μεριά σου Ρίτσα μου…
    Μπράβα ακόμα μια φορά….

  5. Dora Thomaidou -Vorhauser
    Καλημερα Ντόρα μου. Συμφωνώ απολύτως και γι αυτό το σχόλιο σου το μετέφερα στο
    φεις
    φιλια

  6. Δεν ξέρω αν όντως η «ιδιωτικότητα» χαθεί, ή αν απλά μιαεπίπλαστη κοινωνικότητα εμφανιστεί σε ένα είδος που όλο και περισσότερο κλείνεται στον εαυτό του…

  7. darthiir the Abban
    αγαπητέ μου φιλε, εμείς δεν κλεινόμαστε με τίποτα.Ολο έξω είμαστε και συλλέγουμε πληροφορίες και εικόνες…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s