Ο απρόβλεπτος 21ος αιώνας και το σύνδρομο του Μαύρου Κύκνου



Πρόσωπα της Ρίτσας Μασούρα ( Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή της Κυριακής 26-3-2011)

Όταν ο Σενέκας διαπίστωσε ότι ο Νέρωνας  τον απομάκρυνε όλο και περισσότερο από τον περίγυρό του αποσύρθηκε στην έπαυλή του, έξω από τη Ρώμη, με στόχο να μελετήσει τη φύση. `Εγραψε μάλιστα βιβλίο για τη γη και τους πλανήτες, μακράν προφανώς της πραγματικότητας, αλλά για κείνον, η ενασχόληση του ήταν η ιαματική γάζα, τοποθετημένη με προσοχή πάνω στην εσωτερική του αγωνία. Τον γήτευαν απ ότι φαίνεται οι σεισμοί. Πίστευε ότι οφείλονταν στον αέρα που παγιδευμένος στο εσωτερικό της γης, αναζητούσε έξοδο διαφυγής, ένα είδος μορφολογικού μετεωρισμού.

Μικρή σημασία έχει η εγκυρότητα των επιστημονικών διαπιστώσεων του σπουδαίου Ρωμαίου ρήτορα. `Εχει όμως μεγάλη σημασία να συγκρατήσουμε την τεράστια ανακούφιση που ένοιωθε αυτός ο άνθρωπος παρατηρώντας τη φύση, ίσως γιατί τα ισχυρά φυσικά φαινόμενα μας υπενθυμίζουν όλα όσα δεν μπορούμε να αλλάξουμε και οφείλουμε να αποδεχτούμε. Οι παγετώνες, τα ηφαίστεια, οι σεισμοί , οι τυφώνες μας υπερβαίνουν, παρ ότι αφελώς πιστεύουμε ότι κάθε φορά θα είναι η τελευταία μας ήττα. Γύρω μας όμως παραμένουν σε δράση τεράστιες δυνάμεις της φύσης, αδιάφορες για τις δικές μας ναρκισσιστικές φαντασιώσεις ή για τις απλές επιθυμίες μας. `Αλλωστε, ξεχνάμε συχνά ότι η αδιαφορία είναι ένα από τα μεγαλύτερα χαρακτηριστικά της φύσης. Το βιώνει τώρα ο πλανήτης με το θυμό της ίδιας της γης, με το τσουνάμι, με το θάνατο χιλιάδων ανθρώπων στην Ιαπωνία, με τα επακόλουθα του συγκλονιστικού σεισμού.

Ο ιαπωνικός εφιάλτης ήρθε να προστεθεί σε δύο εξίσου δυνατά φυσικά φαινόμενα που οι επιστήμονες δύσκολα θα μπορούσαν να προβλέψουν, τόσο ως προς το γεωγραφικό τους στίγμα, όσο και ως προς την έντασή τους. Το ένα, ο πρόσφατος σεισμός στην Christchurch της Νέας Ζηλανδίας, στις 22 Φεβρουαρίου και το άλλο,  το τσουνάμι που ακολούθησε το σεισμό της Σουμάτρας την επομένη των Χριστουγέννων του 2004. Ο άνθρωπος, ερμητικά κλεισμένος στους δικούς του μικρούς γυάλινους κύβους έχει προ καιρού χάσει τη θέα στα μεγάλα ανοίγματα του κόσμου. Κι όταν ξαφνικά συμβαίνουν τέτοια απροσδόκητα γεγονότα σπάει αιφνιδιασμένος το γυαλί κι αναζητεί έξω από τον κύβο απαντήσεις που θα απαλύνουν το φόβο του. Γιατί φοβάται ο άνθρωπος. Φοβάται ακόμη και τη σκιά του, πολλώ δε μάλλον μην τύχει κι είναι αυτός ο επόμενος στόχος της φύσης.

Εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι οι φυσικές καταστροφές είναι πλέον πολλές στις μέρες μας, ή μάλλον περισσότερες απ’ ότι στο παρελθόν. Στην πραγματικότητα, είμαστε πάρα πολλοί οι ένοικοι τούτου του πλανήτη και πολλές περισσότερες οι περιουσίες που εκτίθενται στις βίαιες δυνάμεις της γης. `Εχουμε λοιπόν φυσικές καταστροφές που οδηγούν σε τεχνολογικές καταστροφές, σαν αυτήν της Ιαπωνίας και τεχνολογικές καταστροφές που οδηγούν σε περιβαλλοντικές καταστροφές, όπως πέρσι στον Κόλπο του Μεξικού. Στο εξής, οι επιστήμονες οφείλουν να προβλέπουν τις παράπλευρες απώλειες που ως τώρα ήταν χαμηλής προβλεψιμότητας. Δεν είναι τυχαίο ότι ο καθηγητής του πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης Νασίμ Νίκολας Τάλεμπ, με αφορμή  τη χαμηλή προβλεψιμότητα έγραψε ένα βιβλίο με τον μάλλον γοητευτικό τίτλο «Ο Μαύρος Κύκνος : ο αντίκτυπος του εξαιρετικά απρόβλεπτου».Το βιβλίο έχει μεταφραστεί στα ελληνικά από τον Α. Παπαγιαννίδη (εκδόσεις Φερενίκη).

Αναλύεται το απρόβλεπτο ; Δύσκολα, αλλά οι ιδέες δεν υπόκεινται σε φυσικούς νόμους. Ο καθηγητής Τάλεμπ επεξεργάστηκε απρόβλεπτα μοντέλα στην οικονομία και την αγορά και αποκαλεί «σύνδρομο του μαύρου κύκνου» κάθε απρόβλεπτο γεγονός με βάση τα ως εκείνη την ώρα δεδομένα και εφόσον τη μεθεπομένη είναι τεράστιες οι επιπτώσεις του στην ανθρώπινη ζωή. Σ ‘ αυτό το τυπικό δίπτυχο προστίθενται οι ερμηνείες της επιστημονικής κοινότητας, ώστε στο μέλλον το ίδιο γεγονός να είναι πλέον προβλέψιμο. Οι καθηγητές έχουν μερίδιο στην εξέλιξη της επιστήμης και της επιστημοσύνης. `Ομως το απρόβλεπτο θα αποτελεί πάντα αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής στον πλανήτη κι όσοι Μαύροι Κύκνοι κι αν εφευρεθούν,  θα καταλήγουν στην τελευταία χορευτική φιγούρα της νεαρής ανικανοποίητης χορεύτριας, όπως την ερμηνεύει μαγικά η Νάταλι Πόρτμαν στην ομώνυμη ταινία.

Advertisements

14 thoughts on “Ο απρόβλεπτος 21ος αιώνας και το σύνδρομο του Μαύρου Κύκνου

  1. ωραια η αναρτηση σου ..επίοσης ωραια και η ερμηνεια της Νάταλι Πόρτμαν ..Ομως η ταινια ηταν ΧΑΛΙΑ .. Μαυρο χαλι…

  2. Ίσως οι μαύροι κύκνοι να μας ευαισθητοποιήσουν προς ένα άλλο πιο ποιοτικό ανθρωπιστικό μοντέλο ζωής.

    Ο άνθρωπος νομίζω ότι πρέπει να χάσει ένα μεγάλο μέρος της αυτοπεποίθησής του (ιδίως ο δυτικός άνθρωπος) για να μπορέσει να έρθει πιο κοντά στην αντικειμενική πραγματικότητα.

  3. Ναι, ομολογώ ότι η Νάταλι ηταν καλή, αλλα ήταν αρκετά ψυχοπλακωτική. Θεωρήθηκε σε γενικές γραμμές καλή και ανέδειξε το νευρωτικο σκέλος των χορευτριών
    Χαρηκα που πέρασες. Εχω εγκαταλείψει το μπλογκ σε σχεση βεβαια με το παρελθόν/

  4. Ναι, αυτό θα ήταν ευχής έργο για τον άνθρωπο της Δύσης και ενδεχομένως ναναι αυτή η καταλληλότερη συγκυρία, αλλα βρίσκω περιπεπλεγμένη τη γενικότερη κατάσταση…

  5. Μπορεί να είναι το σύνδρομο του μαύρου κύκνου ή κάτι άλλο, εμείς όμως καταφέρνουμε μόνοι μας να γινόμαστε το μαύρο πρόβατο της φύσης.

  6. @Αθανασια
    Ευχαριστω Αθανασία μου που μπήκες στον κόπο να το διαβάσεις κυριακάτικα…πραγματικά σε ευχαριστώ. Καμια φορά νοιωθω οτι ταλαιπωρω τους φίλους μου

  7. @Swell
    Καλησπέρα Σουέλ… εχεις δίκιο σ αυτό που λες. Δεν ειναι η πρώτη φορά που συμβαίνει, απλώς τωρα είναι πολλές και διαφορετικές οι συγκυρίες…

  8. Μιας και η φύση πάντα θα ξεπερνά τη φαντασία μας (η οποία στηρίζεται στην εμπειρία μας και άρα είναι πολύ περιορισμένη), το απρόβλεπτο ποτέ δεν θα μπορέσει να εκτιμηθεί. Απομένει λοιπόν η σύνεση να καλύψει το κενό, αλλά αυτή έχει χαθεί προ πολλού 😦

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s