Η ουτοπία της ομοψυχίας και o Τουλούζ Λωτρέκ

Προσωπα (Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή της Κυριακής 26.6.2011)

Της Pιτσας Mασουρα

Τελικά είμαστε λαός ευκολόπιστος; Μήπως απλώς κυκλοθυμικός; Αναρωτιέμαι συχνά για τη φυλή μας, ιδιαίτερα τώρα που τίποτα δεν είναι με το μέρος μας και η μεγάλη ιδέα που έχουμε για τον εαυτό μας αποσυντίθεται στους διαδρόμους των γυάλινων κτιρίων της Ε.Ε. στις Βρυξέλλες. Ο έμμεσος εξοστρακισμός του Παπακωνσταντίνου και η αντικατάστασή του από τον Βενιζέλο ήταν σαν μια έκρηξη αισιοδοξίας για τους αιθεροβάμονες ή μια αχτίδα φωτός ανάμεσα στα ως χθες ερμητικά κλειστά συρόμενα ακριβής γερμανικής μάρκας για τους συγκρατημένους. Οι περισσότεροι επιδόθηκαν σε βαθιές εισπνοές – εκπνοές, αφέθηκαν σ’ ένα χαμόγελο, κάποιοι είπαν, ας πάμε γυμναστήριο, κομμωτήριο, πάμε για ψώνια, εκδρομή, η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει. Ηταν όμως αρκετό το if not… if not… του Γιουνκέρ τη Δευτέρα το βράδυ για να επιστρέψουμε στην ελληνική εσωστρέφεια, να αποκτήσουμε ξανά το ύφος του αδικημένου, να ανασύρουμε τις κουβέντες περί κατοχής, περί αντισυνταγματικότητας του Μνημονίου, περί ξένης εκμετάλλευσης πετρελαίων και φυσικών πόρων.

Το «if not» του Γιουνκέρ έγινε η αφορμή. Ο πρώην Βρετανός υπουργός Εξωτερικών, ο Εργατικός Τζακ Στρο, είπε να τα μαζέψουμε και να φύγουμε από το ευρώ. «Αφήστε την Ελλάδα να χρεοκοπήσει», δήλωσε ο εκκεντρικός δήμαρχος του Λονδίνου Μπόρις Τζόνσον. Μου θύμισε τον Ζισκάρ Ντ’ Εστέν. Το ίδιο είχε πει κι εκείνος τον Μάιο. Τη Δευτέρα, το γερμανικό περιοδικό «Σπίγκελ» κυκλοφόρησε με εξώφυλλο την κηδεία του ευρώ, σκεπασμένο με την ελληνική σημαία. Κόλαση. Κι εμείς, σαν κομπάρσοι σε άθλια μεταφρασμένη τραγωδία του Δάντη αναζητούμε άλλοθι, συνωστιζόμενοι στις πλατείες, στους καφενέδες και στις παραλίες.

Ποιος μπορεί να πιστέψει τι, από τη στιγμή που δεν έχουμε ξεφύγει οριστικά από την εικόνα της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Ιδού η εικόνα μας: Περιμένουμε τον υπουργό να ανακοινώσει ελαφρύνσεις, δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών ή να αφήσει παράθυρα για αναβίωση του πελατειακού κράτους για μας τους λίγους, τους κομματικούς φίλους. Οι συνδικαλιστές επιμένουν στο «ολόφωτο» παραμύθι τους, σαν το φως της ΔΕΗ και ο κρατισμός παραμένει λαμπρό σύμβολο της προόδου. Αναζητείται ομοψυχία. Ο Χατζιδάκις φοβόταν τη λέξη. Ελεγε πως δεν θα συντελεστεί. Οι Ελληνες ξυπνούν, αλλά για λίγο, αφού μετά ξανακοιμούνται μακαρίως. Κι αυτή τη φορά η ανησυχία ξεπερνά τα ανεκτά όρια κινδύνου.

Ο πολύς Μπόρις Τζόνσον εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Λονδίνου απομακρύνει τις πόρνες, κλείνει τα στριπτιζάδικα και διώχνει από τις όχθες του Τάμεση τις βάρκες – σπίτια. Κι όμως στην ίδια πόλη, στην γκαλερί Courtauld, από τώρα ως τον Σεπτέμβριο εκτίθενται έργα του αγαπημένου των ιερόδουλων του Παρισιού Τουλούζ Λοτρέκ  Κεντρικό θέμα, η αγαπημένη του μούσα, χορεύτρια του Μουλέν Ρουζ Jane Avril. Ο Τουλούζ Λοτρέκ, κοντός με μεγάλο κεφάλι, σεξομανής και αλκοολικός υπήρξε τρόφιμος των οίκων ανοχής στη Μονμάρτρη. Ηταν το υιοθετημένο παιδί των ιερόδουλων, του εμπιστεύονταν τις μύχιες σκέψεις τους, τις λεσβιακές διαθέσεις τους κι εκείνος τις αποτύπωνε στους πίνακές του. Φαίνεται όμως ότι η σχέση του με την εξωτική περσόνα Avril ήταν ιδιαίτερη. Ο Γάλλος ζωγράφος προερχόταν από παλιά οικογένεια ευγενών της Γαλλίας. Η Jane Avril ήταν η κόρη μιας πόρνης. Κακοποιήθηκε στα παιδικά της, στα 13 της βγήκε στους δρόμους και είκοσι χρόνων βρέθηκε να χορεύει επαγγελματικά στο Μουλέν Ρουζ. Οι αντιθέσεις τους ένωσαν.

Το πρόσωπό της και το σώμα της ζουν μέσα από τις αφίσες του Τουλούζ Λοτρέκ. Εκείνος την ανέδειξε όταν σχεδίασε σε πόστερ για τις ανάγκες μιας μεγάλης παράστασης στο Παρίσι το χλωμό της πρόσωπο, το ψηλό, λυγερό κορμί με τα λεπτά άκρα, μια ορχιδέα σε φρενίτιδα που χόρευε μοναδικά καν καν. Πολλοί από τους επισκέπτες στην γκαλερί στο Λονδίνο προσπαθούν να διαβάσουν πίσω από τα πόστερ και τους πίνακες. Ηταν άραγε ερωτικοί σύντροφοι οι δυο τους; Πολύ πιθανό. Φαίνεται όμως ότι ο Λοτρέκ αναζητούσε σ’ αυτήν ό,τι του έλειπε περισσότερο: μια πιστή φίλη. Στο κάτω κάτω ήταν ένας άνθρωπος που τον καταδίωκαν οι δαίμονές του, οι αναπηρίες τον εμπόδιζαν να ζήσει φυσιολογικά και το αψέντι γινόταν η μεγάλη παρηγοριά. Η φιλία της Jane Avril δεν στάθηκε ικανή να σώσει τον εκπληκτικό ζωγράφο που χάθηκε στα 36 του.

Advertisements

Ηθικός στοχασμός για δημόσιο λόγο και διάλογο

Προσωπα ( Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή της Κυριακής 19/6/2011

Της Pιτσας Mασουρα

Λείπει από τον τόπο μας ο ηθικός στοχασμός. Λείπουν έννοιες, όπως αλληλεγγύη και συλλογικότητα. Οφείλουμε να τις αναπαραγάγουμε, αν θέλουμε πραγματικά να μετέχουμε στον δημόσιο λόγο (ο πίνακας είναι του Γιάννη Ψυχοπαίδη από την έκθεσή του Στο Σπίτι της Κύπρου, με τίτλο «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία»).

Οι ημέρες περνούν πλέον με μεγαλύτερη από ποτέ ταχύτητα. Το ίδιο και τα γεγονότα. Ελάχιστος ο ενδιάμεσος χρόνος για να υπάρξει αφομοίωση. Ολα έχουν τα χαρακτηριστικά μιας κακοφτιαγμένης τηλεοπτικής διαφήμισης. Δεν την αφομοιώνεις εύκολα και κάθε φορά που τη βλέπεις, λες: «Τι μου θυμίζει; Τι μου θυμίζει;», ώσπου να φτάσει στο τέλος και να πεις «α, τώρα θυμήθηκα». Στις πλατείες, όσοι μετέχουν στις λαϊκές συνελεύσεις συντάσσουν μανιφέστα. Τους πιέζουν οι εξελίξεις. Αλλά τα μανιφέστα, αν και θαρραλέα πολύ, δεν είναι ανακοινώσεις της τροχαίας για το τριήμερο. Θεωρητικά θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε τροφή για σκέψη. Χάνονται όμως ανάμεσα στις μιμητικές της Πουέρτα ντελ Σολ σκηνές, τις υπαίθριες ραδιοφωνικές και ιντερνετικές μεταδόσεις, τα μουσικά συγκροτήματα, το σφιχταγκάλιασμα των νέων, τους πράσινους και μαύρους σάκους απορριμμάτων, τη μυρωδιά του ιδρωμένου σώματος ή του ψημένου καλαμποκιού και τους τουρίστες που δεν εκπλήσσονται, απλώς φωτογραφίζουν ξανά και ξανά.

Στη Βουλή, στα υπουργεία, στα γραφεία των κομμάτων της αντιπολίτευσης, το πολιτικό προσωπικό της χώρας συνειδητοποιεί ότι τα γεγονότα το ξεπερνούν, ότι η λαίλαπα της καταστροφής δεν θα κοιτάξει κανέναν στα μάτια. Ούτε τις αιτιάσεις του θα ακούσει. Ενας ανεμοστρόβιλος ξεπερνά την ισχύ του ανθρώπου. Αποτελεί κομμάτι της καταστροφικής φύσης. Κι όταν έχει περάσει πάνω από σπίτια και ανθρώπους δεν γυρίζει πίσω να δει το μέγεθος του έργου του. Θυμίζει λίγο τον Αγγελο του Κλέε που αποτρέπει το βλέμμα από τα συντρίμμια της Ιστορίας, αλλά η ζημιά είναι δεδομένη. Δύο κόσμοι σε τροχιά μετωπικής σύγκρουσης χωρίς καμιά πλευρά να είναι προετοιμασμένη για τις επιπτώσεις. Και πώς να είναι; Πρωτόφαντα τα όσα συμβαίνουν και ο Ελληνας πολιτικός, ο Ελληνας πολίτης δύσκολα ξεφεύγει από τη νόρμα μιας πολυετούς, εγκλωβισμένης σε κλισέ σκέψης που διέβρωσε ό, τι ομορφότερο διαθέτει ο άνθρωπος: τον κοινό νου.

Μεταξύ όλων των άλλων είναι η πρώτη φορά που τίθεται ανοικτά ζήτημα προσανατολισμού της Ελλάδας. Καλώς μπήκαμε στην ΕΟΚ; Μήπως έπρεπε να πάμε με τον Ασαντ και τον Καντάφι; Το «Ανήκομεν εις την Δύσιν» επιστρέφει στον αντίποδα του: «Μήπως ανήκουμε στην Ανατολή;» Κρίση ταυτότητας; Αποτέλεσμα του καθ’ έξιν τσιφτετελιού τις προηγούμενες δεκαετίες στα νυχτομάγαζα; Ποιος μπορεί να απαντήσει ευθέως; Ακόμη κι όταν το θέμα συζητείται από τηλεοράσεως καλύπτεται από αχλύ μυστηρίου, λες και ο προσανατολισμός μας ήταν αποτέλεσμα μόνο συμφεροντολογικών πιέσεων του ξένου παράγοντα. Ουδείς αποτολμά το αυτονόητο: δεν μας φταίει το «Ανήκομεν εις την Δύσιν», αλλά η εξόφθαλμη αδιαφορία μας για τις αλλεπάλληλες κρίσεις ήθους εξουσίας και εξουσιαζομένων. Στην προκειμένη περίπτωση θα μπορούσαν να παρέμβουν οι ταγοί του πνεύματος, όπως παλιά ο Σαρτρ, ο Κοραής, ο Σολωμός. Σε μεγάλο βαθμό εκείνος ο λόγος ήταν καθαρτικός. Υπήρχε μια αλληλένδεση ανάμεσα στα λόγια και τις πράξεις τους. Ο σύγχρονος διανοούμενος, όμως, είναι μέρος του προβλήματος, όχι της λύσης. Εχει ταυτιστεί με την εξουσία, την αποθεώνει με κάθε ευκαιρία και την χρησιμοποιεί προς ίδιον όφελος.

Σύγχυση, φόβος και απόσταση ανάμεσα στις σκέψεις και τις πράξεις. Ο καθηγητής στο Χάρβαρντ Μάικλ Σάντελ στο βιβλίο του «Δικαιοσύνη» αναφέρει ότι «όντας αντιμέτωποι με μια τέτοια ένταση, θα ήταν αποτελεσματικό να κινούμαστε μπρος και πίσω ανάμεσα στις κρίσεις και τις αρχές μας, αναθεωρώντας τις μεν υπό το φως των δε. Σ’ αυτή την περιφορά του νου από τον κόσμο της δράσης στην επικράτεια των λόγων και πάλι πίσω συνίσταται ο ηθικός στοχασμός». Ελάχιστοι από τους συμπατριώτες μας, είτε στις πλατείες, είτε στον καναπέ, είτε στη Βουλή, αντιλαμβάνονται εύκολα την έννοια του ηθικού στοχασμού. Αλλά όταν ένας λαός φτάνει στο σημείο να διερωτάται για την ταυτότητά του ή τον προσανατολισμό της χώρας, δεν τίθεται καν θέμα ηθικού στοχασμού. Πρέπει να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, κι αυτό απαιτεί ταπεινούς στοχαστές, σεμνούς πολιτικούς κι έναν κόσμο που δεν θα εξαντλεί τις δυνάμεις του σε συνθηματολογία και ύβρεις, αλλά θα αναζητήσει σοβαρούς ρόλους στον δημόσιο λόγο και διάλογο.

`Αμεση δημοκρατία : ρεαλισμός ή ουτοπία ;

ΡΙΤΣΑ ΜΑΣΟΥΡΑ
Λογικά, ο καθένας από μας έχει καθήκον να συλλάβει το βαθύτερο νόημα των καιρών μας. Να συνειδητοποιήσει το μέγεθος των προβλημάτων, αλλά και τα αίτιά τους. Εχει καθήκον να στραφεί και προς τον εαυτό του. Να αντιληφθεί και το δικό του, μικρό έστω, μερίδιο ευθύνης. Εχει τέλος καθήκον να αναλογιστεί τι ακριβώς θα συμβεί αν δεν νιώθει ακόμη έτοιμος για το απροσδόκητο. Συνήθως ο σύγχρονος άνθρωπος ζει στη δική του γυάλα. Διακρίνει καθημερινά στον καθρέφτη την υπεροχή του εαυτού του. Οταν συζητάει, αναφέρεται και περιγράφει με πολλές λεπτομέρειες το πόσο κόπιασε να στήσει τη δική του γυάλα, το καμάρι του, τον μικρόκοσμό του. Τώρα του διαμηνύουν ότι η γυάλα πρέπει να θρυμματιστεί και μάλιστα βιαίως. Κι εκείνος, προστατευμένος τόσα χρόνια, αρνείται να εμφανιστεί ολόγυμνος και απροστάτευτος μπροστά σ’ έναν καινούργιο κόσμο.
Είναι αλήθεια ότι όσα συμβαίνουν γύρω μας τον τελευταίο χρόνο δεν μπορούν να γίνουν εύπεπτη τροφή για κανένα. Ακόμη και οι πλέον έμπειροι των πολιτικών, οι δημαγωγοί των τελευταίων δεκαετιών, αλλά και οι λιγοστοί σώφρονες και σοβαροί αντιλαμβάνονται ότι το «θα ματώσουμε» του πρωθυπουργού ή το «θα γίνουμε Αργεντινή» των αριστερών κομμάτων είναι αστείες κουβέντες μπροστά στην ωμή πραγματικότητα. Ζούμε τις μέρες της έκπτωσης του κρατισμού, αλλά αυτή η έκπτωση είναι περισσότερο επώδυνη από οποιαδήποτε άλλη παρεμφερή έκπτωση συνέβη ποτέ στο ελληνικό κράτος από της συστάσεώς του. Ο Παναγιώτης Κονδύλης στο βιβλίο του «Οι αιτίες της παρακμής της σύγχρονης Ελλάδας» μας θυμίζει ότι η διόγκωση του κρατικού μηχανισμού εξαιτίας του κοινοβουλευτικού συστήματος και της καθολικής ψηφοφορίας ήταν αναπόδραστη. Εκείνο που είχαν να προσφέρουν τα κόμματα για την προσέλκυση ή τη συγκράτηση ψηφοφόρων ήταν οι κρατικές θέσεις. Το κράτος μεταμορφώθηκε σε περιζήτητο γαμπρό – εργοδότη και η νομή του έγινε το όνειρο του πολιτικού, των συμβούλων του και των δικών του ψηφοφόρων. Μέσα από αυτόν το «νόμιμο» παραλογισμό που εξελίχθηκε σε καθεστώς, η Ελλάδα απέκτησε μεγάλη μάζα μικροαστών και μικροϊδιοκτητών, οι οποίοι μπορούσαν εξίσου καλά να ανήκουν σε ένα δεξιό, ένα φιλελεύθερο ή σε ένα αριστερό κόμμα. Αλλά όλα τα ωραία και ωφελιμιστικά κάποτε τελειώνουν. Η παγκοσμιοποίηση έδωσε το σύνθημα και τώρα, πολλά χρόνια μετά, είμαστε ακριβώς στο τέλος, ούτε καν προς το τέλος.
Πολλοί περιμένουν αγωνιωδώς την ανάδυση του καινούργιου, γιατί υπάρχουν και οι περισσότεροι που παραμένουν στο κατάρτι του παρελθόντος. Παγωμένα σχήματα. Και αναρωτιούνται πώς θα είναι αυτό το καινούργιο. Ρακένδυτο; Πολυτελώς ντυμένο; Με αυστηρή μορφή; Μήπως καλοσυνάτη; Στις συνελεύσεις της πλατείας, οι μετέχοντες αυτοσχεδιάζουν. Πιστεύουν ότι τα προβλήματα θα λυθούν με την εφαρμογή της άμεσης δημοκρατίας! «Συζητάμε, καταθέτουμε προτάσεις, ψηφίζουμε και προχωράμε». Η ουτοπία έχει ευεργετικό χαρακτήρα για τον άνθρωπο. Είναι ωραίο, ιδιαίτερα μετά από τόσες χιλιάδες χρόνια να φαντάζεται κάποιος ότι έχει σοβαρούς λόγους επιστροφής στο μοντέλο της άμεσης δημοκρατίας των αρχαίων. Ομως, τα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας συστήματα, αν και αφυδατωμένα είναι πολυπλοκότερα από εκείνα των αρχαίων και το διεθνές παγκοσμιοποιημένο οικονομικό περιβάλλον απρόβλεπτο και ευεπίφορο σε μεταλλάξεις. Ας αναλογιστούμε τις δομές του πολιτεύματος εκείνης της Αθήνας, ας συνειδητοποιήσουμε ότι η σχέση μας μαζί της παραμένει σε επίπεδο ευσεβών πόθων κι ας επιχειρήσουμε να πάμε ένα βήμα παρακάτω.
Εχουμε πολλές επιλογές; Ο Γάλλος κοινωνιολόγος Αλαίν Τουραίν πιστεύει ότι έχουμε μια και μόνη: να αφεθούμε στις κρίσεις μέχρι τελικής πτώσεως, ή να οικοδομήσουμε μια νέα μορφή οικονομικής και κοινωνικής ζωής. Δεν έχουμε να επιλέξουμε ανάμεσα στο παρόν και το παρελθόν, αλλά ανάμεσα σε πολλές κρίσεις κι ένα σχέδιο δημιουργίας νέων κοινωνικών σχέσεων και θεσμών. Παράλληλα οφείλουμε να επαναφέρουμε στο τραπέζι τη χάρτα των οικουμενικών δικαιωμάτων του ανθρώπου. Δικαίωμα στην ύπαρξη, την ελευθερία, αλλά και στην κοινωνική και πολιτισμική ταυτότητα που απειλείται από το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ο ανθρωπισμός χρειάζεται νέα πνοή, αν θέλουμε να πάψει ο κόσμος της οικονομίας να φέρεται στους ανθρώπους σαν να είναι εμπορεύματα ή μηχανές. Εχουμε κατακτήσει ελευθερίες, οφείλουμε επομένως να τις υπερασπιστούμε, δημιουργώντας καινούργιους τρόπους σκέψης. Σ’ αυτή τη διαδρομή χρειαζόμαστε πρωτίστως υπεύθυνους και θαρραλέους πολιτικούς που, δρώντας μέσα στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον, θα παλεύουν για τον Ανθρωπο.

Επιστρέψω στην Αρκαδία αταβιστικά….

(Δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή της Κυριακής 5/6/2011)

Στο βουκολικό τοπίο της Αρκαδίας ο σύγχρονος Αρκάς κάνει αγώνα δρόμου για να διαδώσει το αρκαδικό ιδεώδες και παράλληλα να ευαισθητοποιήσει συντοπίτες και μη  απέναντι σε ξεχασμένες έννοιες, όπως η αλληλεγγύη, η ευγενής άμιλλα, η συναλληλία.

Επιστρέφω στην Αρκαδία, σχεδόν αταβιστικά. Όχι μόνο γιατί είναι η γή του πατέρα, αλλά γιατί χρόνια τώρα συγκλονίζομαι από την αυστηρή και πολλές φορές απρόσιτη ομορφιά του τοπίου. Δίπλα σ’ αυτήν προσθέτω την ιστορία. Φορτίο αιωνιότητας. Και πάρα δίπλα τοποθετώ την τέχνη που αναπλάθει το παρόν μέσα από πίνακες του Πουσέν.Προσκολλώμαι  στο μύθο για το αρκαδικό ιδεώδες. Δεν τον ερμηνεύω, δεν τον αναλύω, αλλά πιστεύω ότι μπορεί, ως έχει, να περάσει στους νεώτερους, καθώς παραμένει στο οροπέδιο, τα αρχαιολογικά ίχνη της Μαντινείας, το Μαίναλο, την Τεγέα, τη Γορτυνία, τα ιστορικά χωριά που γέννησαν σπουδαίους επαναστάτες, υπό το άγρυπνο βλέμμα του Θεού Πάνα. Ναι, επιστρέφω κάθε φορά με την ελπίδα να σμίξει ξανά το παλιό με το καινούργιο.

Οπαδός της συνέχειας και του σεβασμού στο παρελθόν, αλλά πάντα ως εφαλτήριο για το μέλλον βρέθηκα πρόσφατα στη Γορτυνία, ακολουθώντας ενστικτωδώς τα βήματα ομάδας πολιτών που τιμώντας το Μίκη Θεοδωράκη διοργάνωσαν αγώνα δρόμου ανάμεσα στη Ζάτουνα και το χωριό Βαλτεσινίκο, σε υψόμετρο 1200 μέτρων.(Δήμος Γορτυνίας σε συνεργασία με το Σύλλογο Δρομέων Υγείας Αθηνών). Χρειάστηκε αρκετή μαεστρία στην οδήγηση για να ανηφορίσω ως το μαγευτικό Βαλτεσινίκο που δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από τα ομορφότερα τοπία της Αλσατίας. Το χωριό έχει χαρακτηριστεί οικολογικό, παρότι για να ταυτιστεί με τον χαρακτηρισμό θέλει πολλή δουλειά και προφανώς σημαντική οικονομική βοήθεια.`Ομως η αρχή έγινε και οι κάτοικοι της επιμένουν ότι μπορούν να ενστερνιστούν την ιδέα της ήπιας ανάπτυξης, να παράγουν οικολογικά προϊόντα, έστω και με παραπάνω κόστος, με την ελπίδα ότι στο τέλος θα διακριθούν, προσεγγίζοντας ανθρώπους έτοιμους να αγκαλιάσουν το τοπίο, τους ντόπιους και τις ιδέες τους.

Ο αγώνας δρόμου, μήκους 24 χλμ. πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 22 Μαίου μέσα σε μια φύση, οργιώδη. γιορταστική, έτοιμη να εκραγεί από υπέρτατο ενθουσιασμό. Εντυπωσιακή η συμμετοχή νέων και μεγαλύτερων, με απόλυτη σύμπνοια μεταξύ τους και με συναισθήματα αλληλεγγύης, συναλληλίας και ευγενούς άμιλλας. Έννοιες, πεταμένες με την προχειρότητα των καιρών στο ντουλάπι της επιλήσμονος χώρας, που όμως επιστρέφουν μέρα τη μέρα είτε στις μεγάλες πόλεις, είτε στα μικρά, άγνωστα στους πολλούς χωριά της πατρίδας. Το ένοιωσα, μιλώντας με τους ανθρώπους στην πλατεία.  Ο δάσκαλος που κάθε του λέξη παρέπεμπε σε ζωντανό παράδειγμα, σε συμβολισμούς, πηγή ελπίδας και αισιοδοξίας ο ίδιος. Ο γυμναστής και πρώην ολυμπιονίκης, δρομέας σε αγώνες της Βοστώνης που ελάχιστα δυσανασχετούσε για τις περικοπές του μισθού του. Ο πρωτομάστορας της ιδέας Κώστας Παναγούλιας οι μαραθωνοδρόμοι, οι κοπελιές που έγραφαν και έσβηναν στον μαυροπίνακα της ταβέρνας τα γεύματα της ημέρας..

«Ανατρέχω στην Αρκαδία» είναι το σύνθημα της ετήσιας γιορτής των αγώνων δρόμου, αλλά αμφιβάλλω αν η γιορτή θα σταματήσει εκεί. Το Αρκαδικό Κεκτημένο , τίτλος τιμής της ευδαιμονίας ως ανθρωπιστικού αγαθού, είναι πλέον η ασπίδα –προστάτης μιας σειράς ιδεών των ανθρώπων του Βαλτεσινίκο. Με πήραν σχεδόν από το χέρι οι ντόπιοι και με οδήγησαν στα μονοπάτια των Ποιμένων της Αρκαδίας. Απίστευτος συμβολισμός. Αίφνης πέρασα πεζή κάτω από την αψίδα που σχηματίζουν τα έλατα, σε πλήρη ανθοφορία,  πλησίασα τις πηγές στις οποίες οδηγούν τα μονοπάτια, έμαθα για τους ξένους ποδηλάτες που λιμπίζονται τις διαδρομές,  είδα τις τεράστιες τρύπες στο έδαφος που ανοίγουν τα αγριογούρουνα, είδα κουρούνες να πλησιάζουν σε απόσταση αναπνοής, μαγεύτηκα από τα χρώματα της φύσης κι όταν ο οδηγός μου μου είπε ότι θα μπορούσαμε να φτάσουμε στην κορυφή του βουνού ( 1300μ) και από κει να δούμε τη δύση του ηλίου στο Κατάκωλο ένοιωσα ανάμεικτα συναισθήματα χαράς και φόβου. Χαρά, γιατί υπάρχουν ανάμεσα μας αυτοί οι ονειροπόλοι οδηγοί και φόβο, γιατί για έναν άνθρωπο της πόλης το ύψος σε συνδυασμό με το θέαμα μπορεί να του κόψει την ανάσα.

Ένας λάτρης της Αρκαδίας και συγγραφέας του βιβλίου Ευδαίμων Αρκαδία, ο Ισπανός Πέδρο Ολάγια λέει συχνά όταν τον ρωτούν για την Αρκαδία: «Η Αρκαδία δεν φθάνει στον πολιτισμό μας κατακερματισμένη, για να ανασυνθέσει την ταλαιπωρημένη της μορφή στους στίχους του Ησίοδου και του Ομήρου. Ο μύθος της Αρκαδίας πλάθεται εξολοκλήρου στους κόλπους του δυτικού πολιτισμού…Μέσα από τον πολιτισμό της Δύσης ακολουθώ τα ίχνη μιας ιδέας που γοήτευσε τον άνθρωπο ανά τους αιώνες, της ιδέας της εφικτής ευδαιμονίας». Όσοι ταξιδιώτες σταματούν κατά καιρούς στην Αρκαδία εισπράττουν απλόχερα αυτή την εφικτή ευδαιμονία, κι εγώ ανάμεσά τους.

Ρίτσα Μασούρα