Η απώλεια της εμπιστοσύνης και η θεωρία του Γατόπαρδου…


main menu

Αφουγκράζομαι κάθε λεπτό την ανάσα της κοινωνίας. Συνειδητοποιώ τον διαρκή κίνδυνο, τη μετέωρη αγωνία. Διακρίνω τις ακρωτηριασμένες στιγμές των πολλών. Διαισθάνομαι την οργή ή την απελπισία των νέων. Πιάνω στον αέρα την αίσθηση του εφήμερου των καιρών. Αύριο δεν ξέρουμε τι θα μας ξημερώσει. Περνούν μπροστά μου οι ζωές. Επιστρέφω στις περασμένες δεκαετίες. Αναζητώ τα χαμόγελα του παρελθόντος και μαζί τη φευγαλέα αίσθηση της εμπιστοσύνης. Νεκρή φύση. Τίποτα γνώριμο. Απολειφάδια και ακινητοποιημένα χείλη, δίχως σημάδια ύπαρξης πραγματικής ζωής.

 

Ελπίζω μπορεί να σημαίνει και εμπιστεύομαι. Η εμπιστοσύνη είναι αναγκαία για την εύρυθμη λειτουργία των σχέσεων ανάμεσα στους ανθρώπους, ανάμεσα στις κυβερνήσεις και τους πολίτες, ή τις αγορές και τις κυβερνήσεις. Ο Tony Judt, διαπρεπής ιστορικός της μεταπολεμικής Ευρώπης, σε διάλεξή του το 2009, στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, αναφέρεται εκτενώς στην έννοια «εμπιστοσύνη». Η εμπιστοσύνη, λέει ο Tony Judt, έχει συγκεκριμένη μορφή. Αν δεν εμπιστευόμαστε τους τραπεζίτες ως προς τη διαχείριση του χρήματος, ή αν τα εποπτικά όργανα κλείνουν τα μάτια στη φοροδιαφυγή, αν τέλος οι αγορές είναι ανεξέλεγκτες και γιγαντώνεται το χάσμα πλουσίων και φτωχών, τότε ο καπιταλισμός θα μείνει από καύσιμα και σε βάθος χρόνου θα αποδειχθεί ότι δεν μπορεί να επιζήσει βασιζόμενος μόνο στον κυνισμό.

 

Η απουσία εμπιστοσύνης επηρεάζει αρνητικά τη λειτουργία μιας κοινωνίας. Οι άνθρωποι εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον ή εμπιστεύονται το σύστημα, όταν, τηρουμένων των αναλογιών, βιώνουν μια εύλογη ισότητα στο εισόδημα. Όσο πιο ίση είναι μια κοινωνία, τόσο μεγαλύτερη είναι η εμπιστοσύνη. Σε αυτή τη χρονική στιγμή η Ελλάδα, η Κύπρος, αλλά και ο ευρωπαϊκός Νότος γενικότερα βιώνουν την πλήρη ανατροπή της παλιάς σταθεράς της εμπιστοσύνης, τη στιγμή που η ευρωπαϊκή ηγεσία, όσο ποτέ στο παρελθόν βαδίζει εγκλωβισμένη σε μια πολιτική που την εξαφανίζει, ενώ παράλληλα αυξάνει την ανεργία, επιδεινώνει τη φτώχεια και θυμίζει τη θρησκευτική εκδοχή της ζωής. Αυτήν που θέλει εγκράτεια και νηστεία στη γη, προκειμένου να κερδίσει ο άνθρωπος τον πλούτο του παραδείσου.

 

 

Tizian_085

 

 

Εκ πρώτης όψεως και με δεδομένη την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008, η Ευρώπη βρίσκεται στο στάδιο της αναδιοργάνωσης και δείχνει να κατέχει το μυστικό της διάσωσης της από την κρίση χρέους. Πόσο αληθές είναι αυτό ; Το δημόσιο χρέος είναι πολύ παλιά ιστορία. Τα πρώτα στοιχεία δημόσιου δανεισμού εντοπίζονται στην Αρχαία Ελλάδα του 5ου αιώνα π.Χ. Κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου χρησιμοποιήθηκαν για την κάλυψη στρατιωτικών δαπανών, όταν οι φόροι και τα λάφυρα δεν επαρκούσαν. Η Σπάρτη, για παράδειγμα, χρησιμοποίησε τις αποταμιεύσεις των ιερών της Ολυμπίας και των Δελφών, ενώ η Αθήνα συνήψε τρία δάνεια με τους ιερείς της Αθηνάς Πολιάδος, της Αθηνάς Νίκης και της Αρτέμιδος. Στη συνέχεια, η διαδικασία αυτή επαναλήφθηκε πολλές φορές και η «ύβρις» του δημοσίου χρέους συνέβαλε στην παρακμή των πόλεων-κρατών της αρχαίας Ελλάδος και στην άνοδο της Ρώμης.(Κάντε τους συνειρμούς, παρακαλώ). Μήπως, επομένως, θα ήταν προτιμότερο, αντί της αυτοπεποίθησης ορισμένων ευρωπαϊκών ηγεσιών να διερευνηθεί κατά πόσον η Ευρώπη είναι ένα σβησμένο ή ένα ανενεργό ηφαίστειο; Ας μην ξεχνάμε ότι η ήπειρος παραμένει ένα σύνολο εθνών – κρατών που είναι εσωστρεφή και καθορίζουν τις γεωπολιτικές τους ενέργειες σύμφωνα με τα ατομικά τους συμφέροντα.

 

Δυστυχώς, στους ευρωπαϊκούς διαδρόμους δεν υπάρχουν προσωπικότητες σαν τον Ντε Γκολ, τον Αντενάουερ, τον Κολ, τον Μιτεράν. Ο σημερινός ευρωπαϊκός πολιτικός πυρήνας έχει κλειστά τα χαρτιά του και όταν αποφασίζει για κάτι, ουσιαστικά το πράττει ερήμην των πολιτών, στα μάτια των οποίων τα πάντα υποτάσσονται στην ισχύ των αγορών, ακριβώς επειδή τα πάντα μένουν ανερμήνευτα. Θαρραλέοι δημοσιογράφοι βάζουν τίτλους, όπως «Γερμανικό όνειρο- ευρωπαϊκός εφιάλτης». Κάποιοι άλλοι επικαλούνται δηλώσεις ευρωβουλευτών που λένε ότι η καγκελάριος Μέρκελ εξελέγη για να κυβερνήσει τη Γερμανία, όχι την Ελλάδα, την Ιταλία ή την Πορτογαλία. (Πολύ στενή ερμηνεία, νομίζω). Όμως είναι ζήτημα χρόνου να διαφανούν οι πραγματικές προθέσεις των ευρωπαϊκών ελίτ. Όπως επίσης είναι ζήτημα χρόνου για τους λαούς να συνειδητοποιήσουμε ότι υποχρεωτικά θα περάσουμε μέσα από την καταστροφή για να συναντηθούμε, όσοι επιζήσουμε, με την ελπίδα και την ηθική ιαχή του δημοκρατικού πολιτεύματος. Και για όσους δυσκολεύονται να αντιληφθούν αυτή τη σοβαρή πιθανότητα, ας ξαναδούν τον Γατόπαρδο, κι ας ακούσουν ξανά τον Τζουζέπε ντε Λαμπερντούζα να λέει πως για να συνεχίσεις να υπάρχεις, πρέπει να αλλάξεις ριζικά!

 

 

Ρίτσα Μασούρα

One thought on “Η απώλεια της εμπιστοσύνης και η θεωρία του Γατόπαρδου…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s