Αλφρεντ Χίτσκοκ – κείμενο του Δημήτρη Μπουρνούς


 «Στην πραγματικότητα δεν μ’ ενδιαφέρει καθόλου το έγκλημα. Αυτό που μ ενδιαφέρει είναι ο φόβος»

Image

Ο Χίτσκοκ είναι ο μαιτρ του σασπένς (της παράτα­σης της αγωνίας και της εκκρεμότητας). Σε αρ­κετές ταινίες του μας δείχνει με την κάμερα-μάτι  το δολοφόνο, για να υποφέρουμε μαζί με τον ήρωα μέχρι να τον ανακαλύψει αλλά και μας λυτρώνει από τους φόβου τις ένοχες που μας δημιουργεί ο ίδιος, χαρίζοντας μας τη λύση του μυ­στηρίου της ταινίας. Παίζει, σχεδόν πάντα, με τις σεξουαλικές μας  επιθυμίες, και με την ηθική μας, μπερδεύοντας  τον «καλό» με τον «κακό ήρωα. Μας ενοχοποιεί, μα; κάνει να ταυτιστούμε  με τον αθώο  ήρωα, ακόμα και με το δολοφόνο μερικές φορές, μετατρέποντας τις εικόνες του  κινηματογράφου σε παιχνίδι. Ξέρει, εξάλλου. Πολύ καλά τις αδυναμίες μας και την ανάγκη  μας για το θέαμα του εγκλήματος και του φόνου.  «Οι θεατές πηγαίνουν να δουν τις ταινίες μου έτσι όπως προσπαθούν  να λύσουν σταυρόλεξα ή γρίφους, αφού αυτές, τελειώνουνμε τη λύση του μυστηρίου, με την αποκάλυψη του δολοφόνου».

 Image

Ο αινιγματικός κύριας Χίτσκοκ

Μάλλον λίγα πράγματα γνωρίζουμε  για την παιδική του η­λικία. Γεννήθηκε στις 13 Αυγούστου 1889 σε μία αγγλική καθολική οικογένεια, στο Λέιτονστόουν. Κάτω από το βά­ρος της χριστιανικής  ηθικής της οικογένειας του  σπούδασε σε σχολείο  Ιησουϊτών, όπου  αγάπησε παθιασμένα το μάθημα της γεωγραφίας. . Ο συμμαθητής τον Ρόμπερτ Γκούλντ –τον οποίο, απ’ ότι λέγεται, ο μικρός Άλφρεντ οδηγούσε στο υπόγειο του σχολείου και  αφού τον ξεγύμνωνε και τον έδε­νε τα μάτια, έβαζε στα εσώρουχά  του πυροτεχνήματα–  πέθανε χωρίς να γνωστοποιήσει  περισσότερες λεπτομέρειες για τα κοινά τους μαθητικά χρόνια.

Image

Ο μοναδικός  βιογράφος που αναγνώρισε  ο Χίτσκοκ, ο Ντόναλντ Σπότο, όταν παρουσιάζει ως κρυψίνου, ντροπαλό, αλλά και έξυπνο, που στην κουβέντα, απέφευγε με μαεστρία να εκτεθεί. «Ο Χίτσκοκ με πολύ μεγάλη ευκολία αποσυρό­ταν στο κέλυφός του όταν κάποιος επιχειρούσε να εισβάλει στον προσωπικά του κόσμο. Είχε μια τρομερή επιδεξιότητα  να αλλάζει θέμα όταν τα πράγματα  γίνονταν απειλητικά». Στο άλλο άκρο βρίσκεται ο μελετητής του  Ντέίβιντ Στέριτ. Ο Ντέϊβιντ Στέριτ  εκφράζει την απορία του  για το μεγάλο σε ηλικία πια Χίτσκοκ και παντρεμένο με τη μοντέρ  και συνεργάτιδά του  Άλμα Ρέβιλ, με το κάτωθι σκεπτικό: «Για ποιο λόγο έβρισκε τόσο ελκυστικά τα φρικιαστικά θέματα  και το θέμα του ίδιου του τρόμου, ενώ η ζωή του  φαινόταν να είναι ευχάριστη και επιτυχημένη;».  Η λύση του  μυστηρίου για  τον Ντέϊβιντ Στέριτ είναι οι α­νέκδοτες  αποδείξεις που βρήκε στην έρευνά του. Ο Βλάντα Πέτριτς, λόγιος και αρχειοφύλακας που πήρε συνέντευξη α­πό τον Χίτσκοκ το 1951 αναφέρει ότι ο Χίτσκοκ, όταν ήταν  μικρός στην κούνια, τρόμαξε από ένα τεράστιο  φοβερό πρόσωπο  που εμφανίστηκε από πάνω του. Αρκετή ώρα μετά μπό­ρεσε να συνέλθει για να αναγνωρίσει στο πρόσωπο αυτό… τη μητέρα του. Ίσως έτσι εξηγούνται οι πολλές «ένοχες γυ­ναίκες» στις ταινίες του. (Το απαίσιο σκελετωμένο πρόσω­πο της ταριχευμένης μητέρας, κυρίας Μπέιτς στο  «Ψυχώ» ο χαρακτήρας της κατασκόπου Εύα Μαρί Σαντ που μπλέκει τον Κάρι Γκραντ στη «Σκιά των τεσσάρων γιγάντων» ή η φιγούρα της καλόγριας στο τέλος του  «Δεσμώτη του ιλίγγου» που  με τη φωνή της ρίχνει στα κενό τη Μάντλεν (Κιμ Νόβακ).

Αλλά έχουμε και  την ιστορία της παιδικής ηλικίας που πε­ριγράφει ο ίδιος στο Γάλλο σκηνοθέτη Φρανσουά Τριφώ. «Ο πατέρας μου με έστειλε στο αστυνομικό τμήμα

με μία επιστολή. Ο αρχιφύλακας  τη διάβασε και με έκλεισε σε ένα κελί λέγοντάς μου: «Να τι κάνουμε στα κακά παιδιά».  Την ένοχη αυτών των τραυμάτων  φαίνεται ότι μεταφέρει  ο σκηνοθέτης στις ταινίες του.

 

Μακ Γκάφιν, το μυστήριο του τίποτα

 

Τι  σχέση έχει με το μυστήριο στις  ταινίες του Χίτσκοκ;  Τι Είναι το  Μακ Γκάφιν: Ο Χίτσκοκ, τελειομανής ως χαρακτήρας, γυρίζοντας σενάρια που έχουν άλλοι επεξεργαστεί, με βάση δικές του ιδέες, θέλει να παίξει με τις προσδοκίες του κοινού, να βρει στις αστυνομικές ταινίες το  δολοφόνο και τη λύση  του μυστηρίου.

Ένα τέχνασμα, ένα τρικ παρμένο  από τις ιστορίες  του Κίπλινγκ θα δώσει το σκεπτικό ανάπτυξης των  ταινιών του. Θα τον βοηθήσει  στη δημιουργία του  μυστηρίου.  Σ’ αυτές τις ιστορίες, το Μακ Γκάφιν είναι ένα φρούριο, τα σχέδια του οποίου θέλουν να κλέψουν οι Άγγλοι από τους Ινδούς. « Έτσι δώσαμε το όνομά  Μακ Γκάφιν στην κλοπή χαρτιών, στην κλοπή ντοκουμέντων,  στην κλοπή μυστικού,,,» θα εξομολογηθεί στον Τριφώ.  Το μυστικά συμβόλαιο στον «Πολεμικό ανταποκριτή»(1940),  δεύτερη αμερικάνικη ταινία του Χίτσκοκ,  είναι το Μακ Γκάφιν-συμβόλαιο που γνωρίζει ο  Ολλανδός πολιτικάντης Βαν Μιρ. Υποτίθεται, ότι ως θεατές , ψάχνουμε το μυστικό, αλλά ο Χίτσκοκ «μας τη φέρνει» και μας οδηγεί αλλού. Δεν έχει τόση  σημασία το μυστικά, αλλά ότι ο  σωσία του Ολλανδού  πολιτικάντη δολοφονείται μ’ ένα περίστροφο που  είναι κρυμμένο σε μια κινηματογραφική μηχανή. Θα ομολογήσει ο ίδιος  ο Χίτσκοκ. «Δώσαμε στο  Μακ Γκάφιν την  τέλεια έκφρασή του:  Το τίποτα». Το Μακ Γκάφιν χρησιμοποιείται απλώς για να περιπλέκει τα πράγμιπα και να τα οδηγήσει προς την  κατεύθυνση  που θέλει να δώσει ο σκηνοθέτης. Το Μακ Γκάφιν είναι η προσωπική  κατάθεση του δημιουργού  στο κινηματογραφικό σύμπαν του μυστηρίου.Image

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s