Ο ζωγράφος Πιέρ Σουλάζ, ο Αλαίν Τουραίν και το άδοξο τέλος των τραπεζών


SOMESLASHTHINGS_NEWS_1965_pierre_soulages_at_art_basel_photographed_by_monika_bielskyte06

Για πρώτη φορά είδα από κοντά πίνακες του Πιέρ Σουλάζ στο Παρίσι, το 2009, στο Κέντρο Πομπιντού. Το 2009, όπως καλά θυμάστε, οι περισσότεροι ζούσαμε το ατομικό μας όνειρο και θεωρούσαμε ότι η οικονομική κρίση που ήδη έπληττε τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα κτυπούσε με τόση μανία την ευρωπαϊκή ήπειρο. Οπότε εκείνη τη χρονιά είχα κάθε λόγο να απολαύσω τον τρόπο που ο Πιέρ Σουλάζ έπαιζε  με το φως πάνω στη μαύρη επιφάνεια, δημιουργώντας μονοχρωματικά μαύρα έργα, τα λεγόμενα outrenoirs.

Δύο χρόνια αργότερα, στην Αθήνα πια, με τα προβλήματα να θυμίζουν καρχαρίες εν ώρα λουκούλλειου γεύματος συνάντησα ξανά τον Πιέρ Σουλάζ, αλλά αυτή τη φορά με ανορθόδοξο τρόπο, διαβάζοντας ένα οικονομικό – κοινωνικό βιβλίο του Αλαίν Τουραίν με τον τίτλο, «Μετά την Κρίση» (Εκδόσεις Μεταίχμιο). Σε κάποιο κεφάλαιο του βιβλίου του, ο γνωστός Γάλλος κοινωνιολόγος θέτει ένα απλό ερώτημα: μήπως έφτασε η ώρα να αλλάξουμε ριζικά τον τρόπο που σκεφτόμαστε; Και για να γίνει περισσότερο παραστατικός μας παραπέμπει στο ζωγράφο Πιέρ Σουλιάζ που πρώτος το 1979 πέρασε το μήνυμα της ριζικής αλλαγής, μιλώντας μέσα από τους πίνακές του για το «πέρα από το μαύρο», ισότιμο, όπως ο ίδιος έχει δηλώσει δημοσίως με το «πέρα από τη Μάγχη»!

Τί μας προτείνει, λοιπόν ο Αλαίν Τουραίν; Να διασχίσουμε το τείχος του μαύρου και να ανακαλύψουμε τις ανταύγειες φωτός που δημιουργούνται πάνω στις ακμές της μαύρης μπογιάς του καμβά, διεισδύοντας έτσι στον κόσμο της υποκειμενικότητας. Στο κάτω κάτω, αναρωτιέται, αυτό δε συμβαίνει όταν καταρρέει ο κοινωνικός μας χώρος κι όταν η εικόνα της καταστροφής μας ξεπερνά; Μια καταστροφή, την οποία μπορούμε να ξεπεράσουμε μόνον αν επιτρέψουμε να δημιουργηθεί μέσα μας ο πέρα απ’ το μαύρο κόσμος.

Δύσκολο θέμα. Ακόμη δυσκολότερη η ερμηνεία και σχεδόν αδύνατη η υλοποίηση από κατακερματισμένες κοινωνίες μιας, πέρα απ’ το μαύρο, κίνησης. Κι ας μιλάει ο Τουραίν για τη «μετακοινωνική κατάσταση», διαχωρίζοντας τη χρηματοπιστωτική κρίση που μόλυνε την πραγματική οικονομία από τον μακροπρόθεσμο μετασχηματισμό της κοινωνίας. Εμείς, όμως, που έχουμε τραφεί με σενάρια συνωμοσίας μπορούμε, άραγε, σε μια πρώτη προσπάθεια να κάνουμε αυτόν το διαχωρισμό, κατανοώντας το τι συμβαίνει σε ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια του πάζλ της σημερινής κρίσης, αυτό των τραπεζών;

2F0A82A81D0DC87F9DB488CABBBE48DC

Εδώ σπεύδει να μας βοηθήσει το καινούργιο βιβλίο του Γιάννη Παπαδογιάννη «Το Άδοξο Τέλος, η μετέωρη πορεία, η συντριβή και η αναγέννηση των ελληνικών τραπεζών» (Εκδόσεις Παπαδόπουλος) εξηγώντας με κατανοητό τρόπο την πορεία και τις ιδιαιτερότητες του τραπεζικού συστήματος στην Ελλάδα, διαλύοντας παρερμηνείες και μυθεύματα. Η εποχή των παγετώνων, το τραπεζικό μονοπώλιο, η ξαφνική έκρηξη, η Μεγάλη Ιδέα, η ίδρυση και εξάπλωση των ιδιωτικών τραπεζών, η ευφορία μιας μεστής γεγονότων δεκαετίας, ο υπερδανεισμός των νοικοκυριών προκειμένου να εξασφαλιστούν τα μπόνους των στελεχών, η κατάρρευση και το άδοξο τέλος, η βελούδινη χρεοκοπία τους και τέλος η ανακεφαλαιοποίηση. Ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί από πολλούς, ακόμη και από υπαλλήλους των τραπεζών που ο αριθμός τους σύντομα θα μειωθεί, καθώς προορίζονται να υποστούν τις συνέπειες της άνεργης ανάκαμψης.Όπως επίσης αξίζει να διαβαστεί από απελπισμένους δανειολήπτες που εξακολουθούν να πιστεύουν ότι υπάρχουν τραπεζίτες – Δρακουμέλ που επεξεργάζονται τον αφανισμό τους. Την απληστία λάτρεψαν είναι η αλήθεια, αλλά πλέον η κεφαλαιακή ενίσχυση για την οποίαν ακούμε καθημερινά δεν είναι γεύμα στη Μεγάλη Βρετάνια. Το δημόσιο θα λάβει ως αντάλλαγμα την πλειοψηφία των μετοχών των τραπεζών.

213354654354

(Από τη γκαλερι Τεχνοχώρος, στην Αθήνα, δίπλα στο Μουσείο της Ακρόπολης)

Είναι σημαντικό να αντιληφθούμε ότι το άδοξο τέλος δεν αφορά το θεσμό των τραπεζών, αλλά το επιθετικό μοντέλο της προηγούμενης δεκαετίας, σημειώνει στο βιβλίο του ο Γιάννης Παπαδογιάννης. Τέλος στα υπερκέρδη και στην υπεραπόδοση. Από τη δοξασμένη εποχή του «Οι ουρανοί είναι δικοί μας», ο τραπεζικός τομέας επιστρέφει στην εποχή των χαμηλών πτήσεων, με παραδοσιακές συντηρητικές πολιτικές, εποπτικούς ελέγχους, κλείσιμο υποκαταστημάτων, ελάχιστο δανεισμό προς τρίτους και μεγάλες εγγυήσεις. Ένα ιδιότυπο είδος σύγχρονου προστατευτισμού! Οι ελληνικές τράπεζες θα πρέπει να ξεχάσουν τις χρυσές δεκαετίες της οικονομικής επέκτασης εκτός συνόρων, τότε που θύμιζαν τους αρχαίους Έλληνες, όταν προωθούσαν με ζήλο το εμπόριο γύρω από τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα. Στα τέλη του 2007, οι ελληνικές τράπεζες είχαν δημιουργήσει μια πραγματική αυτοκρατορία, από την Ουκρανία ως την Αίγυπτο, αντάξια των πιο ένδοξων στιγμών του παρελθόντος.

Δεν είναι εύκολο να προβλέψει κανείς τι θα συμβεί στο μέλλον στις ελληνικές τράπεζες, δεδομένου ότι η επιβίωσή τους εξαρτάται από την πορεία ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας. Αλλά, όπως σημειώνει στην ακροτελεύτια πρόταση του βιβλίου του ο Γιάννης Παπαδογιάννης, για τα επόμενα χρόνια το να είσαι τραπεζικό στέλεχος στην Ελλάδα ή και στο εξωτερικό δεν θα είναι και τόσο συναρπαστική δουλειά. Όσο για μας τους αδαείς θα ήταν ανακουφιστικό να προσεγγίζαμε με άλλο μάτι τους πίνακες του Πιέρ Σουλάζ, αναζητώντας τρόπους να περάσουμε μέσα από το μαύρο χρώμα προς τις ανταύγειες του φωτός, ξορκίζοντας ανεργίες, ολοκληρωτισμούς και τρομοκρατίες. Ο άνθρωπος μπορεί να παραμείνει όρθιος ακόμη και τη στιγμή που διασχίζει το τείχος του μαύρου!

Ρίτσα Μασούρα (Δημοσιεύθηκε στο http://www.newsplus στις 23.6.2013)

One thought on “Ο ζωγράφος Πιέρ Σουλάζ, ο Αλαίν Τουραίν και το άδοξο τέλος των τραπεζών

  1. Το Αδοξο τέλος των τραπεζών, τουλάχιστον με τη μορφή που τις γνωρίσαμε την τελευταία δεκαετία, αφορά το βιβλίο του Γιάννη Παπαδογιάννη, οικονομικού συντάκτη στην εφημερίδα Καθημερινή

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s