O Θανάσης Δρίτσας συνομιλεί με το ζωγράφο Ζάφο Ξαγοράρη

Tον Ζάφο Ξαγοράρη γνωρίζω εδώ και περίπου δεκαπέντε χρόνια. Τολμώ να προβώ στην διατύπωση, και νομίζω ότι θα μου το επιτρέψει ο Ζάφος, να τον χαρακτηρίσω πνευματικό μου αδελφό με την ευρύτατη έννοια του όρου. Αυτό γιατί γνώρισα τον Ζάφο μέσα από μια εξαιρετικά ιδιαίτερη και σημαντική σχέση για εμένα με τον πατέρα του, τον αείμνηστο καθηγητή Παντελή Ξαγοράρη, ζωγράφο, μαθηματικό και καθηγητή του τμήματος Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

Είχα κάποια στιγμή δεχθεί την μεγάλη τιμή να με χαρακτηρίσει ο σπουδαίος αυτός άνθρωπος «πνευματικό του παιδί» και έτσι κατά προέκταση θεώρησα και εγώ ότι με τον Ζάφο Ξαγοράρη, γιο του Παντελή, τελικά μας δένει κάποιου είδους πνευματική συγγένεια.

Στον Παντελή Ξαγοράρη οφείλω το προσωπικό μου ταξίδι στον χώρο των μαθηματικών της τέχνης και ο Παντελής υπήρξε ένας αστείρευτος ποταμός γνώσης και εμπειρίας σε οτιδήποτε αφορούσε την εισαγωγή μαθηματικών στοιχείων και δομών στη σύνθεση εικαστικών έργων. Θα μου μείνουν αξέχαστες οι πολύωρες συναντήσεις μας στο καφέ του Ξενοδοχείου Πεντελικόν στην Κηφισιά, εκεί ο μοναδικός Παντελής Ξαγοράρης απαντούσε εκτενέστατα σε κάθε αισθητικής φύσης  ερώτημα μου, σχεδιάζοντας παράλληλα ακατάπαυστα γεωμετρικά σχήματα ή γράφοντας μαθηματικές φόρμουλες σε ότι χαρτικό υλικό υπήρχε διαθέσιμο στο καφέ Πεντελικόν-ακόμη και σε χαρτοπετσέτες. Κρατώ ακόμη με ιερότητα κάποιο από αυτό το σπάνιο εικαστικό υλικό που γεννήθηκε στο καφέ Πεντελικόν, τις μοναδικές αυτές χαρτοπετσέτες με τις γεωμετρικές αναπαραστάσεις και τις χειρόγραφες μαθηματικές εξισώσεις του Παντελή Ξαγοράρη, υλικό πλέον με μεγάλη ιστορική αξία διότι ο Παντελής Ξαγοράρης δεν είναι πια μαζί μας εδώ και πολλά χρόνια.

(«Tide Bell», Bienal Fin del Mundo, Ushuaia, 2007, έργο Ζάφου Ξαγοράρη, διακρίνεται και ο ζωγράφος.)

Γνώρισα τον Ζάφο (που πατέρας του ήταν ο προαναφερθείς Παντελής Ξαγοράρης και μητέρα του ήταν η Μπία Ντάβου μια άλλη μεγάλη προσωπικότητα του εικαστικού χώρου) σε μια δύσκολη περίοδο για εκείνον λόγω ταλαιπωρίας τότε με σοβαρά προβλήματα της υγείας των γονιών του και αντιλήφθηκα αμέσως ότι ήταν άνθρωπος  ουσιαστικά ευγενής, σεμνός, χαμογελαστός, ανοιχτός στο να μιλήσει για ζητήματα της τέχνης  και του εικαστικού του προσανατολισμού. Δεν είχα έρθει τότε ακόμη σε επαφή με το έργο του Ζάφου αλλά από τα λεγόμενα του πατέρα του, αυστηρού και αδέκαστου πάντα στην κρίση του, κατάλαβα ότι ο Ζάφος ήταν πραγματικά ένας εξαιρετικά ταλαντούχος νέος ζωγράφος και ότι έχει πάρα πολλά πράγματα να πεί μέσα από την τέχνη του.

Η πορεία του Ζάφου Ξαγοράρη στη συνέχεια τον ανέδειξε σε έναν από τους πιο ξεχωριστούς σήμερα εικαστικούς καλλιτέχνες. Η «αδελφική» μου σχέση μαζί του, με βάση όσα εξήγησα ήδη στην αρχή του κειμένου μου, δεν δημιούργησε καμμία δυσκολία στο να έρθω σε επαφή με τον Ζάφο Ξαγοράρη και να συζητήσω μαζί του πολλά ζητήματα, για τα προβλήματα του διαλόγου τέχνης-κοινωνίας, για την σύγχρονη εικαστική δημιουργία, για το καλλιτεχνικό του έργο αλλά και το έργο του ως καθηγητή στη Σχολή Καλών Τεχνών.

ne of the paintings of the exhibition «Periscopes», Epikentro Gallery, 1998)

Θανάσης Δρίτσας: Πότε ξεκαθάρισες μέσα σου ότι θέλεις να γίνεις ζωγράφος και πόσο καθοριστικό ήταν, αν έπαιξε κάποιο ρόλο, το οικογενειακό περιβάλλον;

Ζάφος Ξαγοράρης: Σε μια ηλικία κοντά στην εφηβεία συγκεκριμένα βιβλία, και σε μικρότερο βαθμό έργα άλλων καλλιτεχνικών περιοχών, με συγκινούσαν τόσο πολύ ώστε να συνειδητοποιώ ότι υπάρχω (κάτι ανάλογο έχω δει και σε πολλές άλλες περιπτώσεις φίλων ή μαθητών μου). Αν και σταμάτησα τις σπουδές μου στην Αρχιτεκτονική του Μετσοβίου για να πάω στην Σχολή Καλών Τεχνών, η απόφαση για το τι ακριβώς είναι αυτό που κάνω είναι σύνθετη και συνεχίζεται μέχρι σήμερα με διαφορετικές απόπειρες προσέγγισης του καλλιτεχνικού μου πεδίου έρευνας από διάφορες περιοχές. Πάντως αυτό που λέω ότι είμαι είναι ζωγράφος γιατί ακούγεται πιο απλό. Η Μπία Ντάβου και ο Παντελής Ξαγοράρης, πέραν όλων των άλλων, με βόηθησαν να αντιμετωπίσω τον ευρύτερο καλλιτεχνικό χώρο σαν κάτι οικείο, φυσικό και δεδομένο.

 Θανάσης Δρίτσας: Φαίνεται ότι η ιδέα της πρωτοπορίας (και το ερώτημα της νεωτερικότητας) απασχόλησε τους καλλιτέχνες από τον 19ο-20ο αιώνα και μετά, ενώ δεν απασχολούσε τόσο πολύ πχ τους μεγάλους δάσκαλους της αναγέννησης ή γενικά τους ζωγράφους πριν από τον 19ο αιώνα. Συχνά η ανάγκη για νεωτερικότητα οδηγεί στην απλή πρόκληση του κοινού και τίποτα παραπάνω ίσως, μήπως όλη αυτή η ιστορία συνδέεται και με την άνθηση των αγορών της σύγχρονης τέχνης;

Ζάφος Ξαγοράρης: Θα έλεγα μάλλον το αντίθετο. Σε σχέση με την πρωτοπορία έχω μια συγκεκριμένη θέση που αφορά την συμπόρευση της με όλα τα κοινωνικά κινήματα των περιόδων που ανέφερες. Στο βαθμό που τα αιτήματα αυτά παραμένουν ζωντανά  το ίδιο παραμένει και το πρωτοποριακό καλλιτεχνικό αίτημα που επιχειρεί να μας κάνει να ξαναδούμε την πραγματικότητα με άλλο τρόπο, αμφισβητώντας τους αυτονόητους ή ανώδυνους τρόπους παρουσίας της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Όσο για την εμπορική διάσταση και τις δυνατότητες αγοραπωλησίας σύγχρονων ή παλαιότερων ζωγραφικών έργων, την αγορά του βιβλίου, την μουσική βιομηχανία, κλπ. δεν νομίζω ότι είμαι έτοιμος να σου απαντήσω.

 Θανάσης Δρίτσας: Εσύ ταξινομείς τον εαυτό σου σε κάποια συγκεκριμένη σχολή σκέψης ή το ερώτημα αυτό δεν σε απασχολεί ιδιαίτερα; Αν σου ζητούσα να περιγράψεις με λίγα λόγια τι είδους ζωγραφική/εικαστική δημιουργία κάνεις τι θα απαντούσες;

Ζάφος Ξαγοράρης: Θα έλεγα ότι τις περισσότερες φορές σχεδιάζω και υλοποιώ ηχητικές ή άλλες εγκαταστάσεις και δράσεις στον δημόσιο χώρο. Η πορεία μου αυτή είναι σίγουρα παράλληλη με πολλών άλλων καλλιτεχνών άλλα μια ιστορική ταξινόμηση είναι μάλλον πρόωρη.

 Θανάσης Δρίτσας: Παρουσιάζεις αρκετά την καλλιτεχνική σου εργασία και σε πολλές άλλες χώρες εκτός από την Ελλάδα, πως νοιώθεις για αυτό και θα ήθελα να μου πεις τι διαφορές υπάρχουν μεταξύ του ελλαδικού κοινού και του κοινού του εξωτερικού όσον αφορά την αντιμετώπιση του έργου σου;

Ζάφος Ξαγοράρης: Καθώς επιχειρώ οι εγκαταστάσεις μου να είναι σχετικές με τους διάφορους τόπους, τους ανθρώπους που τους κατοικούν και τις σχέσεις τους με την ιστορία, τα νομικά πλαίσια ή άλλες πτυχές τους, είναι για μένα σημαντικό να έχω την δυνατότητα να ταξιδεύω και να σχεδιάζω εφαρμογές για πολλές και διαφορετικές συνθήκες. Η περιορισμένη και ολιγόχρονη παρουσία σχετικών θεσμών καθώς και η βεβαιότητα μιας άνισης σύγκρισης μεταξύ της αρχαιότητας και της σύγχρονης τέχνης, κατατάσσει το ελληνικό κοινό ανάμεσα στα λιγότερα ανεκτικά σε νέες καλλιτεχνικές απόπειρες.

 Θανάσης Δρίτσας: Σε απασχόλησε η ιδέα της ελληνικότητας στην τέχνη σου ή θεωρείς ότι το ερώτημα δεν έχει σημασία για εσένα; Υπάρχει τελικά ελληνική τέχνη σήμερα και από ποιους καλλιτέχνες εκφράζεται;

Ζάφος Ξαγοράρης: Το ερώτημα αυτό απασχόλησε ιδιαίτερα τους καλλιτέχνες και θεωρητικούς περασμένων δεκαετιών και φυσικά όχι μόνο στην Ελλάδα. Στην Αμερική ολόκληρες συζητήσεις αφορούσαν την ιδιαιτερότητα κινημάτων προκειμένου να ιδιοποιηθούν καλλιτεχνικές περιοχές, κλπ. Σήμερα υπάρχουν μεμονωμένοι καλλιτέχνες ή καλλιτεχνικές ομάδες (όπως η ομάδα Φιλοπάππου για να αναφέρω ένα παράδειγμα) οι οποίες δουλεύουν με τοπικές συνθήκες , κοινότητες και δεδομένα προκειμένου να αναφερθούν σε κάτι ευρύτερο το οποίο μπορεί να ενδιαφέρει πολλούς απομακρυσμένους αποδέκτες.

 Θανάσης Δρίτσας: Εχουν ευκαιρίες για προβολή σήμερα τα έργα σημαντικών ελλήνων καλλιτεχνών σε παγκόσμιο επίπεδο ή η ελληνική τέχνη έχει πολύ κακό marketing?

Ζάφος Ξαγοράρης: Δεν είμαι καθόλου σίγουρος για το marketing (το μόνο που φαντάζομαι είναι ότι είναι δύσκολο να διατηρηθούν οι τιμές των ελλήνων καλλιτεχνών) πάντως οι δυνατότητες προβολής είναι σε κάθε περίπτωση διευρυμένες λόγω των αυξημένων επιλογών επικοινωνίας, ενημέρωσης και δικτύωσης.

 Θανάσης Δρίτσας: θα ήθελα να μας μιλήσεις για το κομμάτι του έργου σου το διαδραστικό (κατασκευές χώρου, video) σε σχέση με το έργο σου της επιφάνειας (των δύο διαστάσεων), αρέσουν περισσότερο στο κοινό σήμερα οι εκθέσεις που περιλαμβάνουν video ή διαδραστικές κατασκευές; Μήπως επειδή κυρίως το νεανικό κοινό έχει καλύτερη επαφή με την τεχνολογία; Επίσης φαίνεται ότι οι γνώσεις σήμερα του μέσου νέου 18-25 ετών γύρω από την ιστορία ή την τέχνη της ζωγραφικής τείνουν στο μηδέν, είναι περισσότερο πιθανό να σου πουν ότι ο Michelangelo είναι μάρκα κινητού τηλεφώνου παρά μεγάλος ζωγράφος. Πως περιμένουμε αυτού του είδους το κοινό να έχει ουσιαστικό διάλογο με ένα έργο τέχνης;

Ζάφος Ξαγοράρης: Θα προτιμούσα να απαντήσω στο ερώτημά σου με το κοινό αίτημα πολλών από τους διδάσκοντες στην Α.Σ.Κ.Τ., στα άλλα καλλιτεχνικά τμήματα της χώρας μας και στις διάφορες αρχιτεκτονικές σχολές: Διδασκαλία του μαθήματος Ιστορίας της Τέχνης στο Γυμνάσιο και τα Λύκειο.

 Θανάσης Δρίτσας: Η διδασκαλία στη Σχολή Καλών Τεχνών σε έχει βοηθήσει στο ίδιο το έργο σου ή αποτελεί απλά βιοποριστικό μέσο; Πριν από λίγο καιρό μιλούσα με έναν άλλο σημαντικό καλλιτέχνη που μου είπε ότι δίδασκε πάρα πολύ καιρό ζωγραφική και το έκανε σωστά αλλά κάποια στιγμή είπε: τέλος, θα είμαι ή παπάς ή ζευγάς και αποφάσισε να αφιερωθεί αποκλειστικά στο έργο του, πως το σχολιάζεις αυτό εσύ;

Ζάφος Ξαγοράρης: Ο συγκεκριμένος «ζευγάς – ζευγάς» καλλιτέχνης αναφέρεται μάλλον σε μια παλιά εικόνα του δημιουργού ο οποίος χρειάζεται περισσότερες ώρες αφιερωμένες στην χειροτεχνία και λιγότερες στην σκέψη την συνεργασία ή την έρευνα. Οι περισσότεροι σημαντικοί σύγχρονοι εικαστικοί καλλιτέχνες ή αρχιτέκτονες, κάτι το οποίο ισχύει και στις επιστήμες, διδάσκουν σε κάποιο πανεπιστήμιο ή άλλο ίδρυμα, δίνουν διαλέξεις , πραγματοποιούν επιτόπια εργαστήρια, κλπ.

Θανάσης Δρίτσας: Εχει σήμερα η τέχνη ζωντανό διάλογο με την κοινωνία ή παραμένει ένα μουσειακό είδος κυρίως;

Ζάφος Ξαγοράρης: Σε πολλές περιπτώσεις η τέχνη δοκιμάζει να λειτουργήσει σαν ένας μηχανισμός, ένα βήμα που θα επιτρέψει να ακουστεί η φωνή όσων δεν ακούγονται (για παράδειγμα οι ταινίες της Εύας Στεφανή). Θα ήταν βέβαια αστείο να μιλάμε αρνητικά για τον μουσειακό χαρακτήρα ενός έργου σε μια πόλη σαν την Αθήνα που περιμένουμε ακόμα να εγκαινιάσουμε το νέο κτίριο του μουσείου σύγχρονης τέχνης. Τα μουσεία νομίζω ότι σε κάθε περίπτωση μπορούν να συμβάλλουν στην ύπαρξη και την ανανέωση ενός τέτοιου ζωντανού διαλόγου (παράδειγμα οι ανοιχτές προβολές από το ΕΜΣΤ στο αμαξοστάσιο του Ρουφ)

 Θανάσης Δρίτσας: Σε αυτές τις φοβερές εποχές της κοινωνικής και οικονομικής εξαθλίωσης (που μάλλον αφορά όλη την Ευρώπη αλλά η χώρα μας το έχει νοιώσει στο πετσί της)  πως και πόσο ή τέχνη μπορεί να βοηθήσει τον πεινασμένο, τον σκουπιδοφάγο, τον άνεργο, τον εξαθλιωμένο άνθρωπο;

Ζάφος Ξαγοράρης: Το ερώτημα αυτό υποθέτω απασχολεί οποιονδήποτε καλλιτέχνη. Νομίζω μια απάντηση μπορεί να δοθεί με την εκ νέου σύμπραξη καλλιτεχνικών και κοινωνικών πρωτοβουλιών και την αυτόνομη οργάνωση σε τοπικό αρχικά και στη συνέχεια ευρύτερο επίπεδο. Σε ευχαριστώ πολύ για τις ενδιαφέρουσες ερωτήσεις σου και ελπίζω να συνεχίσουμε την συζήτησή μας στο άμεσο μέλλον,

(Moving Bell Towers», installation, Dispari e Dispari, Reggio Emilia, 2012) 

(Σύντομο βιογραφικό του Ζάφου Ξαγοράρη): Ο Ζάφος Ξαγοράρης (Αθήνα, 1963) σπούδασε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών και στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασσαχουσέττης. Το θέμα της Διδακτορικής του Διατριβής, η οποία αποκτήθηκε από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, ήταν η κατασκευή των θαυμάτων από τον Ήρωνα τον Αλεξανδρέα. Εκτός από σχέδια δύο διαστάσεων το καλλιτεχνικό του έργο περιλαμβάνει ηχητικές εγκαταστάσεις και δράσεις στον δημόσια χώρο. Έχει συμμετάσχει σε εκθέσεις όπως: “Sotto Quale Cielo”, Μουσείο Riso, Παλέρμο, 2011, Manifesta 7, 2008, Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης, 2007, Bienal fin del Mundo, 2007, Sao Paulo Bienal, 2006 και άλλες. Υπήρξε ένας από τους επιμελητές του ελληνικού περιπτέρου στην Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας, 2004 και της 2η Μπιενάλε της Αθήνας, 2009. Είναι Αναπληρωτής Καθηγητής στην Α.Σ.Κ.Τ. ενώ έχει υπάρξει προσκεκλημένος ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης και στο Πανεπιστήμιο του Sassari στην Σαρδηνία, ενώ έχει κληθεί να παρουσιάσει την δουλειά του σε Πανεπιστήμια όπως το IUAV της Βενετίας, το School of Visual Arts της Νέας Υόρκης, την Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου, την Ακαδημία Καλών Τεχνών του Παλέρμο, το Πανεπιστήμιο του Ιλλινόις στο Σικάγο και άλλα, www.zafosxagoraris.net

*Ο Θανάσης Δρίτσας είναι καρδιολόγος στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, συνθέτης και συγγραφέας

Advertisements

Άρθρο του Jean Pisani-Ferry / Οικονομική μεταρρύθμιση, τίνος;

 Image

Ο JeanPisani-Ferry έγραψε το άρθρο για το 

 Project Syndicate, 30-7-2013, «Whose Economic Reform?»

Ο Γάλλος οικονομολόγος Jean Pisani-Ferry (γνωστός από το βιβλίο του «Η αφύπνιση των δαιμόνων», εκδ. Πόλις, 2012), μιλά για το θέμα των οικονομικών  μεταρρυθμίσεων – κάτι που αφορά κυρίως τη χώρα μας – για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι  «μια ατζέντα οικονομικών μεταρρυθμίσεων δεν μπορεί να προκύψει από μια μηχανική διαδικασία», και να τονίσει –κάτι που βρίσκεται το περιθώριο της κουβέντας– τη δημοκρατική βάση στο πλαίσιο της οποίας θα πρέπει να υλοποιούνται οι όποιες μεταρρυθμίσεις.

 Μετάφραση: Θανάσης Βασιλείου

ΠΑΡΙΣΙ – Μαζί με τη δημοσιονομική εξυγίανση, οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις αποτελούν το νέο ευρωπαϊκό μάντρα. Οι διεθνείς οργανισμοί και τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης θεωρούν τις μεταρρυθμίσεις αναγκαίες για την οικονομική ανάκαμψη, τη μεγέθυνση της οικονομίας, και προϋπόθεση για να καταπολεμηθεί η μάστιγα της ανεργίας.

Πράγματι, η συμφωνία που επιτεύχθηκε ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και την «τρόικα» (Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Ευρωπαϊκή Επιτροπή), περιελάμβανε έναν 48σέλιδο κατάλογο με λεπτομέρειες για τις μεταρρυθμίσεις. Δεν δόθηκε σε όλες τις χώρες ένας τόσο μεγάλος κατάλογος για το «τι-πρέπει-να-κάνουν», αλλά εφόσον το 2010 ο κατάλογος αυτός ενσωματώθηκε στη νέα νομοθεσία της Ε.Ε., αυτές οι συστάσεις απευθύνονται πλέον σε όλους. Για παράδειγμα, οι εντολές που δόθηκαν στην Ιταλία περιελάμβαναν συστάσεις για αποτελεσματικότερη δημόσια διοίκηση, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την εταιρική διακυβέρνηση στον τραπεζικό τομέα, την αγορά εργασίας, τα σχολεία, τη φορολογία, το άνοιγμα του τομέα των υπηρεσιών, και για τις υποδομές.

Όλοι συμφωνούμε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει επειγόντως να εφαρμόσουν βαθιές μεταρρυθμίσεις. Η χαμηλή παραγωγικότητα και η επίμονη ανεργία θεωρούνται στοιχεία για την αναγκαιότητα μιας πλήρους αναδιάρθρωσης των οικονομιών. Αλλά αν αυτή η διαπίστωση δικαιολογεί την αναγκαιότητα των μεταρρυθμίσεων, δεν εξασφαλίζει κάποια στέρεη βάση για την εκπόνηση του σχεδιασμού μιας αποτελεσματικής οικονομικής ανάκαμψης.

Ο σχεδιασμός μιας στρατηγικής μεταρρυθμίσεων προϋποθέτει την επίλυση δύο προβλημάτων. Το πρώτο θέμα είναι αυτό των σκοπών. Οι επιτυχείς κοινωνίες έχουν μεταξύ τους μεγάλες διαφορές. Σε μερικές κοινωνίες υπάρχουν ανισότητες, ενώ άλλες είναι περισσότερο εξισωτικές. Άλλες προφυλάσσουν ως κόρη οφθαλμού το μεγάλο κράτος πρόνοιας, ενώ άλλες το εξαφανίζουν. Ορισμένες χώρες βασίζονται σε εκτεταμένες συλλογικές συμβάσεις ενώ σε άλλες χώρες οι συλλογικές συμβάσεις αποκλείονται εντελώς. Μερικές χώρες βασίζονται σε ευκαιριακές συναλλαγές, ενώ άλλες βασίζονται σε σταθερές σχέσεις. Οι μελετητές αναφέρονται σε «ποικιλίες καπιταλισμού», ακριβώς, για να τονίσουν την απουσία ενός ενιαίου προτύπου επιτυχίας.

Αλλά αν υπάρχουν διαφορετικά μοντέλα, σε ποιες μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα; Οι διεθνείς οργανισμοί γενικά επισημαίνουν – και σωστά –  ότι στις πλείστες των περιπτώσεων, μια χώρα μπορεί να βελτιώσει την οικονομική της αποδοτικότητα χωρίς να μεταβάλλει το οικονομικό της μοντέλο. Για παράδειγμα, συχνά υπάρχει μεγάλο περιθώριο για την επίτευξη της ίδιας αναδιανομής εισοδήματος με χαμηλότερο δημοσιονομικό κόστος, ή προκειμένου οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας να λαμβάνουν υπόψη τους τα συμφέροντα των ατόμων που βρίσκονται εκτός απασχόλησης. Έτσι, τα εθνικά μοντέλα μπορούν να μεταρρυθμιστούν, διατηρώντας ωστόσο ρυθμίσεις που εκπληρώνουν τις κοινωνικές προτιμήσεις και διατηρώντας μέριμνες για άτομα δίχως απασχόληση. Έτσι, τα εθνικά μοντέλα μπορούν να μεταρρυθμιστούν διατηρώντας εκείνα τα θεσμικά πλαίσια που ικανοποιούν τις κοινωνικές προτιμήσεις.

Ωστόσο, μια τέτοια απάντηση είναι, τρόπον τινά, αβασάνιστη. Οι χώρες δεν είναι μόνον αναποτελεσματικές· επιπρόσθετα, πολλές φορές είναι και ασυνεπείς. Για παράδειγμα, μερικές χώρες προσποιούνται ότι επιθυμούν να γίνουν παγκόσμια κέντρα, χωρίς να καλοδέχονται τους αλλοδαπούς – είναι αυτό που εμπόδισε την Ιαπωνία να αναδειχθεί ως ένα παγκόσμιο οικονομικό κέντρο τη δεκαετία του 1990· ή ελπίζουν να αναπτυχθούν ως οικονομίες της γνώσης, αλλά απεχθάνονται τις ακαδημαϊκές ελευθερίες· ή έχουν στόχο τους την ανάπτυξη της καινοτομίας, χωρίς να επιτρέπουν στους καινοτόμους να γίνουν πλούσιοι.

Μια τέτοια ασυνέπεια είναι συχνά ένα σημαντικό εμπόδιο για την ανάπτυξη. Αντίθετα, η επιτυχία των Ηνωμένων Πολιτειών ως ατμομηχανής της καινοτομίας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη συνέπεια που παρατηρείται σε τομείς που εκτείνονται από την εκπαίδευση και τη μετανάστευση μέχρι τη φορολογία και την αγορά εργασίας.

Επομένως, οι μεταρρυθμίσεις που βοηθούν την ανάπτυξη, δεν προϋποθέτουν μόνο την αντικατάσταση των αποτελεσματικών θεσμικών ρυθμίσεων με αντίστοιχες αποτελεσματικές·  απαιτούν επίσης την αντιμετώπιση δύσκολων επιλογών –πράγμα που, σε τελική ανάλυση, είναι ένα καθαρά πολιτικό εγχείρημα. Και κατ’ αυτή την έννοια, οι μεταρρυθμίσεις δεν είναι κάτι που θα μπορούσε να προτείνει ο κάθε διεθνής οργανισμός υποκαθιστώντας τη βούληση των ψηφοφόρων της χώρας.

Το δεύτερο πρόβλημα με τον σχεδιασμό των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων είναι αυτό της στρατηγικής. Όπως έχει επισημάνει ο οικονομολόγος Dani Rodrik, η τυπική ανάλυση οδηγεί εν γένει σε έναν κατάλογο επιθυμητών μεταρρυθμίσεων ο οποίος όμως δεν λέει στις κυβερνήσεις από πού να αρχίσουν. Οι φοβισμένοι ηγέτες ξεκινούν κυρίως με θέματα που έχουν να κάνουν με πολιτικές σκοπιμότητες, ενώ οι τολμηροί ηγέτες αρχίζουν με πιο απαιτητικές προδιαγραφές· αλλά ουδεμία εγγύηση υπάρχει για το ποια από τις δύο αυτές προσεγγίσεις θα οδηγήσει στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Ακόμα και μια φαινομενικά ορθολογική στρατηγική, δηλαδή, ότι πρώτα θα πρέπει να διορθωθούν οι μεγαλύτερες ανεπάρκειες, δεν είναι απαραίτητα η κατάλληλη.

Ένας λόγος είναι ότι η αποτελεσματικότητα της μεταρρύθμισης μπορεί να εξαρτάται από τις συνθήκες που επικρατούν σε άλλους τομείς: τα καλά πανεπιστήμια, για παράδειγμα, δεν μπορούν να θεραπεύσουν τις συνέπειες της κακής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Επιπλέον, η εξάλειψη μιας παραμόρφωσης μπορεί να είναι αναποτελεσματική ή ακόμα και αντιπαραγωγική: σε μια οικονομία με πρόβλημα στις τις αμοιβές, μια μερική μεταρρύθμιση θα μπορούσε απλά να οδηγήσει σε μετατοπίσεις μεταξύ των τομέων και των άλλων συντελεστών, αντί να τις μειώσει προς όφελος της κατανάλωσης.

Ως εκ τούτου, μπορεί να χάνεται σημαντική πολιτική ενέργεια στην προώθηση ατελέσφορων μέτρων. Αντ’ αυτού, οι μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να ξεκινήσουν με απολύτως δεσμευτικό περιορισμό σε σχέση με την απόδοσή τους (η οποία και θα συνδέεται με το σύνολο των αγκυλώσεων που αντιμετωπίζει η οικονομία).

Επιπλέον, τα αποτελέσματα μεταρρυθμίσεων εξαρτώνται από τις συνθήκες του οικονομικού κύκλου. Γενικά, οι θιασώτες  των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων ισχυρίζονται ότι στοχεύουν στην αύξηση της παραγωγής και της ευημερίας μεσοπρόθεσμα, και ότι δεν έχει και τόση σημασία το βραχυπρόθεσμο διάστημα. Αλλά, ενώ ορισμένες μεταρρυθμίσεις –  για παράδειγμα, εκείνες που βελτιώνουν την πρόσβαση στην πίστωση ή αυτές που βοηθούν στην εξάλειψη του κόστους εισροών όταν αυτό πλήττει την κατανάλωση – μπορούν πράγματι να βοηθήσουν ώστε να δοθεί ώθηση στην ανάπτυξη όταν υπάρχει μειωμένη ζήτηση, όπως αυτή που βιώνει τώρα η Ευρώπη, άλλες όμως μπορεί να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα. Για παράδειγμα, οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας που διευκολύνουν τις επιχειρήσεις να μειώσουν το προσωπικό τους, αποδυναμώνουν ακόμα περισσότερο τη ζήτηση, υπογραμμίζοντας έτσι το πόσο σημαντική είναι η μελέτη των μεταρρυθμιστικών επιδράσεων στον βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.

Αυτό που προκύπτει από τα παραπάνω είναι ότι μια ατζέντα οικονομικών μεταρρυθμίσεων δεν μπορεί να προκύψει από μια μηχανική διαδικασία. Σε κάποιο σημείο θα πρέπει να γίνουν δύσκολες επιλογές σχετικά με τις προτεραιότητες και την αλληλουχία των μεταρρυθμίσεων. Κανείς δεν λέει ότι οι διεθνείς οργανισμοί και η Ε.Ε. δεν προσφέρουν καμία βοήθεια. Απεναντίας, οι φορείς αυτοί είναι αρκετά πολύτιμοι όσον αφορά το βαθμό στον οποίο διενεργούν διεθνείς συγκρίσεις και επισημαίνουν ελλείψεις. Αλλά υπάρχει μια γραμμή πέρα από την οποία μόνον οι κυβερνήσεις μπορούν να θέσουν προτεραιότητες και να προχωρήσουν σε δράσεις. Δηλαδή, ύστερα από όλα αυτά, οι ψηφοφόροι είναι εκείνοι που επιλέγουν το τι θέλουν να γίνει.

May 23rd until Augoust

Bill PerlmutterFrom May 5 to July and August  Hilaneh von Kories Gallery in Hamburg will present works by New York-based photographer Bill Perlmutter. Beginning in 1954, on assignment for the US Army, Perlmutter traveled through Europe. “Europe in the Fifties. Through a Soldier’s Lens” shows a selection of his images taken in Germany, France, Italy, Portugal and Spain. The 80-year old’s work is a historical treasure that will be presented for the first time in a German gallery.The photographer’s view of war-torn Europe is direct and intuitive. Without much background knowledge and with a somewhat biased opinion primarily shaped by films he had watched, the young GI set out to start his coverage. In a discrete way, humans shape his images. With an open mind and obvious interest for his contemporaries, he witnesses a Europe, which is marked by visual reminders of a war that had been fought ten years before. Although, people have settled into their daily routines again. Life goes on, despite of the wartime experience and the austerity that followed. It is all there in front of Perlmutter’s camera, who captures street scenes as a curious and impartial spectator. He does not prey on them but approaches human beings with a sense of empathy. “The streets became a stage and the people the actors, in a constantly changing and fascinating theatre of reality”, Perlmutter comments on his photographic inspiration.

 

:  –

Bill Perlmutter
Policeman, Madrid, 1956
Fine Art Print auf Harman Gloss Baryta
40 × 40 cm

It all started in December 1954, when the then 27-year old soldier boarded a troop carrier to Germany, to start his new assignment as a photographer for the U.S. Army magazine. The first images from Perlmutter’s Rolleiflex originated during the rough Transatlantic passage. Even though he had never left his home country and was a bit apprehensive about his future, Perlmutter was “looking forward to photographing Europe and visiting all those wonderful places that I had read about and seen in the movies.” His first short vacation from his deployment in Germany brought him to Paris, where he allowed himself to drift up and down boulevards and to find his own perspective of life in the big city.

Vorschaubild
Children Waving at U.S.Tanks,

Ο Θανάσης Δρίτσας συνομιλεί με τον Καθηγητή της Ιατρικής Χαράλαμπο Μ. Μουτσόπουλο

999684_10201007689208149_1475537543_nΉταν πραγματικά μεγάλη χαρά και τιμή για εμένα να συναντήσω έναν σπουδαίο γιατρό και πρωτοπόρο ερευνητή, όπως ο Καθηγητής Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος και να συνομιλήσω μαζί του για επίκαιρα ζητήματα που αφορούν, όχι μόνον την υγεία και την ιατρική επιστήμη, αλλά γενικότερα την ελληνική κοινωνία.

Παρακολουθώ πάντα με ενδιαφέρον τα άρθρα του καθηγητή στον ημερήσιο και κυριακάτικο τύπο γιατί λέει τα πράγματα ορθά-κοφτά, με το όνομα τους. Μάλιστα οι αναλύσεις του πάνω στα σύγχρονα προβλήματα της παιδείας, της άσκησης της ιατρικής, της ηθικής – δεοντολογίας, της δημόσιας υγείας θα έλεγα ότι αποδεικνύονται όχι μόνον χρήσιμες αλλά συχνά προφητικές. 

Ο διάλογος με τον καθηγητή Μουτσόπουλο μου αποκαλύπτει έναν άνθρωπο σοφό, μαχητικό, ακέραιο, κοινωνικά ευαίσθητο, ερωτευμένο με την επιστήμη του σε όλα τα επίπεδα και με σφαιρική αντίληψη της ιατρικής, από το μοριακό επίπεδο μέχρι το κρεβάτι του ασθενούς. Μιλήσαμε με τον καθηγητή στο γραφείο του στην Ιατρική Σχολή, στο Εργαστήριο της Παθολογικής Φυσιολογίας και στη συνέχεια παραθέτω τα κυριότερα σημεία του διαλόγου μας:

Θαν. Δρίτσας: Κε Καθηγητά, η πρώτη μου ερώτηση είναι  πως αποφασίσατε να επιστρέψετε στην Ελλάδα μετά από μια τόσο αξιόλογη επιστημονική διαδρομή στις ΗΠΑ; Δεν φοβηθήκατε την επιστροφή στο ναδίρ από το ζενίθ;

Χαρ. Μουτσόπουλος: Η απόφαση της επιστροφής μου στην πατρίδα ήταν καθαρά ορθολογική. Εγώ πήγα στις ΗΠΑ για να αποκτήσω άρτια εκπαίδευση και να γυρίσω καλά εκπαιδευμένος. Στο εξωτερικό παραμένουν δύο κατηγορίες επιστημόνων μεταναστών, αυτοί που δεν έχουν ρίζες και αυτοί που πρόκειται να πάρουν βραβείο Νόμπελ. Άλλωστε υπήρξε πάντα πεποίθηση μου ότι οι πολύ καλά εκπαιδευμένοι επιστήμονες πρέπει να γυρίζουν και να προσφέρουν στον τόπο τους. Υπήρξα τυχερός διότι εκείνη την εποχή τα καινούργια πανεπιστήμια, όπως το Πανεπιστήμιο των Ιωαννίνων στο οποίο εξελέγην καθηγητής, κουβαλούσαν ένα φρέσκο ακαδημαικό πνεύμα και είχαν εκλέκτορες από το εξωτερικό. Έτσι υπέβαλα το βιογραφικό μου μαζί με άρκετούς άλλους υποψήφιους και πιστεύω ότι λόγω της παρουσίας εκλεκτόρων από το εξωτερικό η επιλογή μου υπήρξε αξιοκρατική. Σε αρκετές περιπτώσεις εκλογής καθηγητών ιατρικής στη χώρα μας, όπως είναι βέβαια γνωστό, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει ο πολιτικός και ο τοπικός παράγων αλλά την εποχή εκείνη στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, επαναλαμβάνω λόγω της ποιότητας των εκλεκτόρων, υπήρξαν αξιοκρατικές επιλογές. Δυστυχώς τα Πανεπιστήμια αυτά όπως πχ των Ιωαννίνων και της Πάτρας όταν έφυγε η πρώτη γενιά καθηγητών άρχισαν σταδιακά να παρακμάζουν.

Θαν. Δρίτσας: Ποια είναι τα προσόντα που χρειάζεται ένας καθηγητής ιατρικής προκειμένου να ανταποκριθεί με επιτυχία στο έργο του;

Χαρ. Μουτσόπουλος: Ο καθηγητής ιατρικής πρέπει να είναι επιστήμονας με σφαιρική άποψη από το επίπεδο του μορίου μέχρι ολόκληρου του οργανισμού. Πρέπει να αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση, να έρχεται πρώτος και να φεύγει τελευταίος, να μην έχει ποτέ κίνητρο το προσωπικό συμφέρον και να εμπνέει έναν μεταδοτικό ενθουσιασμό, χρησιμοποιώ τον όρο infectious enthusiasm για την ακριβή περιγραφή αυτης της καθηγητικής ιδιότητας. Επίσης πρέπει να μπορεί να ακούει προσεκτικά τις απόψεις όλων των συνεργατών του, ιδιαίτερα των νεωτέρων που συχνά βρίθουν από νέες ιδέες. Θα αναφέρω το παράδειγμα ενός διακεκριμένου καθηγητή  στις ΗΠΑ που εργάσθηκα μαζί του αλλά δεν με άκουσε όταν συζήτησα μαζί του τότε μια επιστημονική παρατήρηση μου (είχα παρατηρήσει ότι τα ερυθροκύτταρα του προβάτου κολλούσαν με τα Τ-λεμφοκύτταρα) την οποία δεν με άφησε να διερευνήσω περισότερο. Αν αυτό είχε επιτραπεί θα είχαμε τότε ανακαλύψει τα συγκολλητικά μόρια!

Θαν. Δρίτσας: Ένας άριστος, έντιμος και μη διαπλεκόμενος νέος εισάγεται μέσω πανελληνίων εξετάσεων στην Ιατρική Σχολή και αμέσως διαπιστώνει ότι πέραν των νομίμως εισαχθέντων φοιτητών υπάρχουν πολλές άλλες κατηγορίες αλεξιπτωτιστών (πχ μεταγγραφές, άλλες ειδικές κατηγορίες κλπ) σε πολλαπλάσιο μάλιστα αριθμό από των εισαχθέντων.  Η δική μου άποψη είναι ότι η πρώτη επαφή με το ελληνικό πανεπιστήμιο (επί του προκειμένου η Ιατρική Σχολή) προκαλεί κατάθλιψη και τάσεις φυγής. Ποια είναι η δική σας άποψη;

Χαρ. Μουτσόπουλος: Υπάρχουν αρκετοί συνάδελφοι που θα συμφωνούσαν μαζί σας και οι οποίοι υπέστησαν το ίδιο ψυχολογικό σοκ με εσάς. Από το γεγονός ότι επίγονοι καθηγητών, βουλευτών, υπουργών με διάφορα τερτίπια κατάφεραν να έρθουν στις ιατρικές σχολές της Ελλάδας χωρίς κόπο. Αυτό συνέβαινε και την εποχή τη δικιά μας. Εγώ το έπραξα και το ίδιο προτείνω σε φοιτητές που θέλουν να ακούσουν, να κλείσουν τα μάτια και τα αυτιά σε όλη αυτή την αθλιότητα, να αντιδράσουν θετικα παρακολουθώντας και συμμετέχοντας εθελοντικά στις λειτουργίες εξωτερικών ιατρείων και κλινικών και αν είναι δυνατόν να αρχίσουν έρευνα από τα φοιτητικά χρόνια. Να μελετούν από ξένα συγγράμματα και να ενημερώνονται συνεχώς για τα νέα επιτεύγματα της επιστήμης.. Να προετοιμαστούν έτσι ώστε μετά το πέρας των σπουδών και την  εκτέλεση των υποχρεώσεων προς τη χώρα να φεύγουν για μετεκπαίδευση σε άριστα οργανωμένα κέντρα του εξωτερικού.

Θαν. Δρίτσας: Το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ) υπήρξε ένα όραμα που στην πράξη μάλλον απέτυχε. Θυμάστε εκείνο το περίφημο του Γιώργου Γεννηματά που είπε στους γιατρούς ότι θα τους πληρώνει πλασματικές εφημερίες και επίσημα οι γιατροί το αποδέχτηκαν. Αυτό δεν ήταν μια αμοιβαία αποδεκτή ανήθικη σύμβαση και μια ταφόπλακα για την συνέχεια της πορείας του ΕΣΥ;

Χαρ. Μουτσόπουλος: Θα πρέπει να τονίσω ότι το νομοθέτημα του ΕΣΥ ξεκίνησε από τον αείμνηστο Δοξιάδη, πολεμήθηκε από φίλους και εχθρούς, συνέχισε με τον Παρασκευά Αυγερινό και μετά την αποπομπή του ανέλαβε την εφαρμογή του ο Γεννηματάς. Αναμφίβολα αυτός ο παραλογισμός περι πλασματικών αμοιβών εφημεριών απετέλεσε απαρχή πολλών μη ηθικών πρακτικών που στη συνέχεια επικρατούν στο σύστημα. Είναι πολλά που έγιναν εντελώς λάθος με το ΕΣΥ όπως πχ ότι ξεχώρισε με στεγανά όρια τους γιατρούς  του ΕΣΥ από τους πανεπιστημιακούς. Έτσι, οι δύο ομάδες δεν έχουν κοινό εκπαιδευτικό πρόγραμμα, δεν ανταλάσσουν απόψεις για δυσεπίλυτα ιατρικά προβλήματα. Είναι κλεισμένοι στις κλινικές τους και θυμίζουν «βοσκό με τα πρόβατά του». Δεύτερον ποτέ δεν εφαρμόστηκε το σύστημα της περιοδικής αξιολόγησης των λειτουργών υγείας  όπως αυτό λειτουργεί στις προηγμένες υγειονομικά χώρες. Έτσι μετά από πολλά χρόνια υπηρετούντες στο ΕΣΥ έφτασαν σε προχωρημένη ηλικία να είναι ακόμα επιμελητές  και με νομοθέτημα ο Αβραμόπουλος για να τους εξυπηρετήσει τους επονόμασε διευθυντές. Αν το σύστημα υγείας λειτουργούσε ορθολογικά και όχι για το «καλό» του Διευθυντή, τότε ο μεγάλος αριθμός των Διευθυντών θα μπορούσε να λειτουργεί αποτελεσματικά  στο σύστημα όπως λειτουργούν οι σύμβουλοι γιατροί στο ΕΣΥ της Αγγλίας. Δυστυχώς πολλοί γιατροί δεν λειτουργούν κοινωνιοκεντρικά αλλά εγωκεντρικά. Έχω τονίσει πολλές φορές σε άρθρα και ομιλίες μου ότι το σύστημα υγείας θα λειτουργούσε πολύ καλύτερα αν ομοιοειδείς κλινικές ή εργαστήρια που λειτουργούν ως πανεπιστημιακές ή του ΕΣΥ ή ακόμα και στο ιδιωτικό φορέα αποτελούσαν μια ενιαία εκπαιδευτική μονάδα. Έτσι οι νεώτεροι θα είχαν τη δυνατότητα να έρχονται σε επαφή με διάφορους διδάσκοντες, το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της μονάδας θα ήταν ενιαίο και οι ασθενείς των μονάδων αυτών θα αντιμετωπίζονταν με βάση τους κανόνες της αποδεικτικής ιατρικής. Αυτές οι προτάσεις όμως, οπως λένε συνάδελφοί μου, «χαλούν την πιάτσα» και κανένας από τους πολιτικούς δεν θέλει να τις εφαρμόσει.

Θαν. Δρίτσας: Εχω την αίσθηση ότι η άσκηση της ιατρικής σήμερα έχει ξεφύγει από την ιδέα του λειτουργήματος και έχει μεταπέσει σε ένα επάγγελμα κατεξοχήν κερδοσκοπικού χαρακτήρα το οποίο δεν υπηρετεί πλέον ούτε τον ασθενή ούτε την κοινωνία. Ποια είναι η άποψη σας πάνω στο ζήτημα αυτό;

Χαρ. Μουτσόπουλος: Συμφωνώ απόλυτα. Δυστυχώς η κοινωνία πρέπει να κάνει restart. Τα λεφτά έφαγαν την επιστήμη. Η «σχέση» των γιατρών με την φαρμακοβιομηχανία αποτελεί τεράστιο πρόβλημα. Βλέπεις στο αεροπλάνο, πηγαίνοντας για το συνέδριο, οικογένειες συναδέλφων να ταξιδεύουν με λεφτά της βιομηχανίας και το πιο θλιβερό πολλοί συνάδελφοι να μην συμμετέχουν στις εργασίες του συνεδρίου αλλά με οργανωμένα προγράμματα των φαρμακοβιομηχανιών να επισκέπτονται ενδιαφέροντα τουριστικά αξιοθέατα της περιοχής ή να επιδράμουν σε πολυκαταστήματα για να θεραπευτούν (shopping therapy). Ένας απο τους αξιολογότερους έλληνες καθηγητές ο Γιάννης Ιωαννίδης περιέγραψε γλαφυρά τη συμπεριφορά των γιατρών στα συνέδρια στο δοκιμο ιατρικο  περιοδικό Brtitish Medical Journal με τον τίτλο «Χίλιες και μια αραβικές νύχτες». Στη διαρκεια της ακαδημαϊκής μου ζωης συμμετείχα σε συνέδρια της ειδικότητάς μου μόνο όταν ήμουν προσκεκλημένος του συνεδρίου. Την περίοδο που διετέλεσα πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ) είχα προτείνει για να θεραπευτεί το φαινόμενο της αληλλοεξάρτησης γιατρών-φαρμακοβιομηχανίας ότι να μην ταξιδεύει γιατρός  σε συνέδριο με χρήματα φαρμακευτικών εταιρειών αλλά οι φαρμακευτικές εταιρείες να καταθέτουν με διαφάνεια την οικονομική ενίσχυση που μπορούν  στους Ιατρικούς Συλλόγους, το Πανεπιστήμιο και το ΕΣΥ. Στη συνέχεια με διαφανείς διαδικασίες οι φορείς αυτοί θα αποφάσιζαν ποιος γιατρός θα ενισχύονταν οικονομικά προκειμένου να μετέχει σε συνέδρια πχ προτεραιότητα θα είχαν οι γιατροί που πρόκειται να   ανακοινώσουν επιστημονικές εργασίες.  Είναι τόσα πολλά τα συνέδρια και τα νεότερα δεδομένα που παρουσιάζονται δεν υπερβαίνουν το 5% της συνολικής επιστημονικής ύλης.

Θαν. Δρίτσας: Ποια είναι σήμερα η συνεισφορά των ελλήνων γιατρών ερευνητών στην επιστήμη τους και πόσοι έλληνες επιστήμονες, που ζούν και εργάζονται στην Ελλάδα, παράγουν αξιόλογο ερευνητικό έργο;

Χαρ. Μουτσόπουλος: Σήμερα πολύ λίγες επιστημονικές ομάδες στην Ελλάδα παράγουν αναγνωρίσιμο διεθνώς έργο (δείχνει ένα ενδιαφέρον στατιστικό γράφημα), εδώ βλέπετε ότι μόνο ένα 10% των καθηγητών παθολογίας της Ιατρικής
Σχολής Αθηνών παράγουν αναγνωρίσιμο επιστημονικό έργο. Μάλιστα το ποσοστό αυτό είναι ακόμη μικρότερο αν αφαιρέσει κανείς το ποσοστό των εργασιών που είναι καθοδηγούμενες από την φαρμακοβιομηχανία. Περίπου το 70% των άρθρων που δημοσιεύονται σήμερα σε επιστημονικά περιοδικά αφορούν επιστημονικές μελέτες καθοδηγούμενες από την φαρμακοβιομηχανία. Οι λίγες επιστημονικές ομάδες που παράγουν πρωτότυπο και πρωτοποριακό έργο δεν βοηθούνται αλλα μάλλον το σύστημα κάνει ότι είναι δυνατόν για να παρακωλύσει το έργο τυος.

Θαν. Δρίτσας: Με αφορμή και την τρέχουσα σοβαρή κοινωνική και οικονομική κρίση που έφερε στην επιφάνεια και πολλές αθέατες πλευρές ποια νομίζετε ότι είναι είναι τα κύρια προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος της υγείας στη χώρα μας;

Χαρ. Μουτσόπουλος: Τα αίτια που μας έφεραν σήμερα σε αυτό το χάλι είναι πολλά και σοβαρά. Θα αναφέρω μόνο μερικά όπως : Υπερπληθώρα ιατρών. Έχουμε δυόμιση φορές περισσότερο γιατρούς από την Αγγλία. Έχουμε δύο με τρεις φορές περισσότερους αξονικούς και μαγνητικούς τομογράφους. Έτσι για την επιβίωσή τους  υπερσυνταγογραφούν φάρμακα και εξετάσεις. Τα νοσοκομεία δεν διαθέτουν επιτροπές καλής χρήσης των νοσηλευτικών κλινών με αποτέλεσμα  παρατεταμένες χωρίς στόχο νοσηλείες. Η φοροδιαφυγή και  παράνομη διακίνηση χρημάτων στα νοσηλευτικά ιδρύματα, δημόσια και ιδιωτικά, «το άγιο φακελάκι» δίνουν και παίρνουν.. Όλα αυτά συμβαίνουν διότι τα δημόσια αλλά και τα ιδιωτικά νοσηλευτικά ιδρύματα καθώς  και οι ασφαλιστικοί φορείς διοικούνται απο πολιτικά πρόσωπα και όχι από εκπαιδευμένους διοικητές οι οποίοι θα περιόριζαν σπατάλες και θα οδηγούσαν τα χρήματα εκεί που ήταν απαραίτητα και αναγκαία. Μήπως θα έπρεπε οι ιατρικές σχολές της χώρας να περιορίσουν δραστικά τον αρθμό των παραγομένων γιατρών;  Τα συμφέροντα είναι πολλά. Πολύ φοβάμαι ότι για να ορθολογιστεί το σύστημα υγείας θα περάσουν πολλά χρόνια και η Ελλάδα θα είναι μια χώρα παραγωγής ιατρών προς εξαγωγή.

                                ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Ο καθηγητής Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος, αριστούχος, πτυχιούχος (1968) και διδάκτορας της  Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (1971),  ειδικεύτηκε στην Παθολογία (1972-1974, Πανεπιστήμιο Georgetown, WashingtonDC, ΗΠΑ) και στην Ρευματολογία / Ανοσολογία (1974-1976, Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, SanFrancisco).Εργάστηκε ως ερευνητής στα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH, Bethesda, Maryland, ΗΠΑ, 1976-1980) και δίδαξε ως κλινικός αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Georgetown (1977). Είναι εταίρος του Αμερικανικού Κολλεγίου Παθολόγων και του Αμερικανικού Κολλεγίου Ρευματολογίας.

Από το 1980, υπηρέτησε ως Καθηγητής – Διευθυντής Παθολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων μέχρι το 1993 και από τότε μέχρι σήμερα  ως καθηγητής της Κλινικής και του Εργαστηρίου Παθολογικής Φυσιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.Διετέλεσε ειδικός κλινικός σύμβουλος στο NIH (1980-1985), και επισκέπτης καθηγητής Ανοσολογίας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Βρέστης στην Γαλλία (1989-1990).

Πέρα από τα καθήκοντά του ως κλινικός ιατρός, ο καθηγητής Μουτσόπουλος συμμετείχε και συμμετέχει ενεργά στην πρωτοπορία της κλινικής και βασικής έρευνας στην ανοσολογία και  παθολογία.

Για την συνεισφορά του στην επιστήμη έχει τιμηθεί με το βραβείο Ρευματολογικής Έρευνας  «AlessandroRobecchi» (1987), με το Ευρωπαϊκό-Αυστραλιανό βραβείο Ιατρικής Έρευνας (1993), με το βραβείο της Ελληνικής Εταιρείας Ανοσολογίας (2001), με την ιδιότητα του Επίτιμου Μέλους της Τουρκικής Εταιρίας για την Έρευνα και Εκπαίδευση στην Ρευματολογία (2004), με το βραβείο Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διαδασκαλίας «Ξανθόπουλος-Πνευματικός» (2005), ως Επίτιμος Εταίρος της Βρετανικής Εταιρίας Ρευματολογίας (2006) και των Βασιλικών Ιατρικών Συλλόγων (Εδιμβούργου, 1993 και Λονδίνου, 2006), με το βραβείο «Διακεκριμένου Μελετητή και Κλινικού Ιατρού» από το Αμερικάνικο Κολλέγιο Ρευματολογίας (2006), με το βραβείο «CharlesVonPirquet» για την αριστεία του στην Ιατρική και Ανοσολογία (Απρίλιος 2007) από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Davis, με τον Χρυσό Σταυρό του Αγίου Ανδρέα από την Ελληνική Ορθόδοξη Αρχιεπισκοπή της Αυστραλίας για την διεθνή συνεισφορά του στην πρόοδο της ιατρικής επιστήμης (2007), και την διάκριση Ιπποκράτειος Ρήτωρ από την Ελληνική Ιατρική Εταιρεία του Λονδίνου (2008).

Στον καθηγητή Μουτσόπουλο απονεμήθηκε ο τίτλος του Masterτου Αμερικανικού Κολεγίου Ρευματολογίας (2009) για την εξαίρετη συνεισφορά του στον τομέα της Ρευματολογίας και σε αναγνώριση των ακαδημαϊκών επιτευγμάτων και της υπηρεσίας του στους μαθητές του, τους ασθενείς, και το ιατρικό λειτούργημα. Του απονεμήθηκε επίσης το Βραβείο Αξιέπαινης Υπηρεσίας από τον Ευρωπαϊκό Σύνδεσμο κατά των Ρευματικών Παθήσεων, EULAR (2010) για την ιδιαίτερα σημαντική συμβολή του στην Ρευματολογία.Το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων του απένειμε τον τίτλο του Επίτιμου Καθηγητή (2010) για την προσφορά του στην επιστήμη της Ιατρικής γενικά και ειδικότερα στη διδασκαλία, στην έρευνα και στον πάσχοντα συνάνθρωπο. Επίτιμος Διδάκτορας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (2010). Tο ίδιο έτος διεθνής  επιτροπή επιστημόνων  του απένειμε  από κοινού με τον ερευνητή κ. Γ.Π.Χρούσσο το «Αριστείο Μποδοσάκη». Το περιοδικό της ειδικότητάς του, Journal of Autoimmunity, αφιέρωσε προς τιμήν της μακροχρόνιας πρωτοποριακής του προσφοράς στον κλάδο το ειδικό τεύχος, volume 35, Issue 3, November 2010. To 2011 το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων αποφάσισε να ονοματίσει την Πανεπιστημιακή Ρευματολογική Κλινική σε Πτέρυγα «Καθηγητη Χ.Μ.Μουτσόπουλου».

Στην Ελλάδα, πέρα από τα πανεπιστημιακά του καθήκοντα, υπηρέτησε ως μέλος ή πρόεδρος επιτροπών για την Βιολογία και την Βιοτεχνολογία της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας, ως Πρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (1999 – 2000), ως μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας για το πρόγραμμα «Ιδέες», Πρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής του Ερευνητικού Κέντρου Βιοϊατρικών Επιστημών «Αλέξανδρος Φλέμινγκ»,ως μέλος και Πρόεδρος  της επιστημονικής επιτροπής του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ (μέχρι σήμερα) και Πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδας (2011-2012).

Κατά την υπερτριακονταετή διδακτική του προσφορά στα Ελληνικά Πανεπιστήμια συνέγραψε η επιμελήθηκε την έκδοσης είκοσι βιβλίων για την εκπαίδευση φοιτητών της Ιατρικής και ειδικευομένων Ιατρών στην Παθολογία, Ρευματολογία και Ανοσολογία.

Τέλος, ο καθηγητής Μουτσόπουλος έχει γράψει άρθρα για το ευρύ κοινό, σε όλες τις μεγάλες ελληνικές εφημερίδες σχετικά με τα αυτοάνοσα νοσήματα, αλλά και για τα προβλήματα του Ελληνικού Εθνικού Συστήματος Υγείας και των ελληνικών πανεπιστημίων.Έχει επίσης γράψει  βιβλία που απευθύνονται στο ευρύ κοινό, «Απόψεις για αυτιά που δεν ακούν» (Εκδόσεις Λιβάνη, πρώτη έκδοση 2007, δεύτερη έκδοση, 2009, Αθήνα), το «Οδοιπορικό για την Γνώση» (Εκδόσεις Εστία, 2009, Αθήνα), την «Εγκυκλοπαίδεια Αυτοανόσων Νοσημάτων» (Εκδόσεις Καπόν, πρώτη έκδοση 2005, δεύτερη έκδοση 2007  και τρίτη έκδοση 2010, Αθήνα), «Μικρές Ιστορίες, μακράς πορείας», (Εκδόσεις Λιβάνης, 2010, Αθήνα),το Ελληνικό «Σύστημα» Υγείας…Λειτουργία στην εποχή της χρεωκοπίας, (Εκδόσεις Λιβάνη, 2011, Αθήνα),Διοσκούρων τα ανομολόγητα…(Εκδόσεις Λιβάνη, 2011 και το Οταν ο Ιπποκράτης συναντά..τη Θέμιδα (Εκδόσεις Λιβάνης 2013)

Τέσσερα ταξίδια για τον Αύγουστο

Provocateur blog

 

8636439969_8856facd32_c

 

 

 

 

Αύγουστος ο ταξιδιάρης , ο μήνας των διακοπών , των φεστιβάλ και όλη η Ευρώπη μετατρέπεται σε ένα απέραντο πεδίο διασκεδαστικών δράσεων.

Της Μαρίας Αμανατίδου

 

 

 

 

8636429617_512e248310_c

 

La tomatina

28 Αυγούστου –Ισπανία

 

Κάθε χρόνο την τελευταία Τετάρτη του Αυγούστου η Bunol τιμά τον άγιο της , San Luis Bertan. Η γιορτή περιλαμβάνει φαγητό , πυροτεχνήματα , και φυσικά την μεγαλύτερη τοματο-μαχία του κόσμου, La tomatina.

Στο κατακόκκινο event συμμετέχουν 9.000 ντόπιοι και οι τριπλάσιοι επισκέπτες που σπεύδουν στην Ισπανία μόνο για πάρουν μέρος στο θεαματικό και άκρως διασκεδαστικό γεγονός.

Οι κανόνες είναι απλοί και σαφείς:

-πρέπει να ζουλήξεις την ντομάτα πριν την πετάξεις σε κάποιον

-δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιήσεις καταπέλτη ή άλλο όργανο εκτόξευσης

-πετάς μόνο ντομάτες

Το σύνθημα δίνεται στις 11 το πρωί και αρχίζει το πάρτυ! Το φεστιβάλ «γεννήθηκε» το 1945 όταν οι ντόπιοι ξέφυγαν λίγο σ’έναν αυτοσχέδιο φαγητοπόλεμο σ’ ένα εστιατόριο της πόλης.

Τα πολεμοφόδια είναι 125.000 κιλά ντομάτας , προσφορά της τοπικής κυβέρνησης. Πέρσι πήραν μέρος 50.000 άνθρωποι και φέτος οι διοργανωτές θέλουν να το κρατήσουν στις 20.000.

Αν πας μην ξεχάσεις να φας παέγια.

 

 

banner_img

 

Notting Hill Carnival

 

25-26 Αυγούστου – Λονδίνο

 

Το καρναβάλι ξεκίνησε το 1964 όταν μετανάστες από την Καραϊβική αποφάσισαν να διοργανώσουν μια γιορτή με χρώμα : Τομπάκο Τρινιδάδ για να ενώσουν τις πολλές και πολυπολιτισμικές κοινότητες της περιοχής. Το τεράστιο αυτό street party μπορεί α συναγωνιστεί σε συμμετοχή μόνο το καρναβάλι του Ρίο.

Για 48 ώρες η μικρή συνοικία του Λονδίνου είναι αφιερωμένη στον ξέφρενο χορό και το τραγούδι. Η μουσική παίζει πολύ δυνατά και τα κοστούμια των χορευτών είναι εξωφρενικά.

 

 

Bristol International Balloon Fiesta 2011

 

Bristol Balloon international fiesta

8-11 Αυγούστου

Φαντάσου εκατοντάδες αερόστατα στον ουρανό. Από μόνο του είναι μαγικό! Ακόμα κι αν επιλέξεις να μείνεις στη γη , γιατί το να πετάξεις κοστίζει λιγάκι , υπάρχουν απίστευτα shows με μοτοσικλέτες , καμηλο-δρομίες και υπέροχες αγορές με φαγητό από όλο τον κόσμο. Με το βλέμμα στον ουρανό θα αντικρίσεις μαγικά αερόστατα , και θα θαυμάσεις τα χρώματα και τα σουρεάλ σχέδια. Πραγματικά παραμυθένια εμπειρία.

 

Edinburgh Fringe Festival-1533902

Fringe Festival

2-26 Αυγούστου -Εδιμβούργο

 

Για ένα σχεδόν μήνα το Εδιμβούργο γίνεται η πατρίδα του μεγαλύτερου φεστιβάλ τεχνών του πλανήτη. Θέατρο , stand up, μουσική και μουσικοί , musicals , και η ευκαιρία να δεις πρώτος και από κοντά τα αστέρια του μέλλοντος.

Το Εδιμβούργο είναι το μέρος που θα ακούσεις έναν ποιητή να απαγγέλλει τα ποιήματα του στο δρόμο ή τον επόμενο ροκ σταρ να τραγουδά και μετά μπορεί να πίνετε παρέα μπύρες στην κοντινή πάμπ. Το πρόγραμμα της φετινής χρονιάς έχει ήδη ανακοινωθεί αλλά γίνονται τόσο πολλά πράγματα κάθε μέρα σε κάθε γωνιά της πόλης που το μόνο που χρειάζεσαι είναι χρόνος και διάθεση.

Για να δεις όλες τις performance του fringe χρειάζεσαι 5 χρόνια , 11 μήνες και 16 μέρες. Υπολογισμένο. Άρα; Θα ξανάρθεις!

SANYO DIGITAL CAMERA

 

 

 

 

 

 
Submit your comment
Your name Your name is required
Your email An email address is required
Website  
Message
   
 

 

 

Ο Θανάσης Δρίτσας συνομιλεί με τον Γιώργο θεοχάρη των γιατρών SOS

Η σύγχρονη ιατρική πηγαίνει στο σπίτι του ασθενούς

θεοχάρηςΟι SOS ΙΑΤΡΟΙ ιδρύθηκαν το Φεβρουάριο του 1993 στην Αθήνα. Η μακρόχρονη παραμονή του Προέδρου των SOS ΙΑΤΡΩΝ, Γιώργου Θεοχάρη, στο Παρίσι κατά την περίοδο της ειδίκευσής του στην Επείγουσα Ιατρική, υπήρξε η αφορμή και η έμπνευση για την δημιουργία των SOS ιατρών στην Ελλάδα (στη Γαλλία λειτουργούσε ήδη από το 1966 το μοντέλο των SOS).

Είναι εξαιρετικά δύσκολο να παίρνεις συνέντευξη από έναν άνθρωπο που γνωρίζεις «εξ απαλών ονύχων» και να «ανακρίνεις» κάποιον που και τον εκτιμάς αφάνταστα και είναι τόσο παλιός φίλος. Τον συμφοιτητή μου Γιώργο Θεοχάρη θαύμαζα από την εποχή της μετεφηβείας μας στην Ιατρική Σχολή της Αθήνας κυρίως για την ικανότητα που είχε να σε βγάζει από το συντηρητικό καβούκι ενός αλαζόνα φοιτητή της ιατρικής και να σε ξεναγεί σε άγνωστους κόσμους, δείχνοντας όμως πάντα και την έξοδο κινδύνου. Δεν ήταν ποτέ βαρετός και τα μετρημένα λόγια του είχαν πάντα ζουμερό περιεχόμενο, ήταν σαφώς πολύ πιο μπροστά από τον μέσο φοιτητή ιατρικής της εποχής εκείνης. Ανοιχτός σε ταξίδια προς τον έξω αλλά ιδιαίτερα προς τον εντός ημών κόσμο, φύση ελεύθερη και επηρρεπής σε περιπέτειες και αλλόκοτες εμπειρίες. Ήταν ο άνθρωπος που με έσπρωξε βαθύτερα μέσα στην μοντέρνα αμερικάνικη λογοτεχνία αλλά και με ξενάγησε σε όλες τις εκφάνσεις της ροκ μουσικής (και όχι μόνον της ροκ), εμένα που ήμουν προσηλωμένος σε κλασσικές μουσικές σπουδές οι οποίες έφταναν τότε μέχρι την μουσική πρωτοπορία του 20ου αιώνα (Ντεμπισί, Στραβίνσκυ, Μπάρτοκ κλπ). Ο Γιώργος πάντα είχε μια ξεχωριστή ικανότητα να σου ανοίγει θέα σε νέους κόσμους είτε μέσα από ένα σπάνιο βιβλίο φιλοσοφίας, είτε μέσα από πρωτοποριακές μουσικές επιλογές είτε μέσα από τις επιλογές του ύφους της ίδιας του της ζωής.

Μετά τα φοιτητικά μας χρόνια χαθήκαμε για κάποιες δεκαετίες, εκείνος έφυγε για ιατρική εκπαίδευση στο Παρίσι και εγώ στο Λονδίνο και για πολλά χρόνια δεν είχαμε βρεθεί. Επειδή όμως τόσο βαθειά ριζωμένες φιλίες δεν χάνονται ποτέ με τον Γιώργο Θεοχάρη μας έφερε η μοίρα πάλι κοντά (με την ίδια ακριβώς διάθεση επικοινωνίας όπως παλαιότερα) όταν επέστρεψα και εγώ στην Ελλάδα και στο Ωνάσειο. Ο Γιώργος είχε στο μεταξύ ιδρύσει στην Ελλάδα τους SOS γιατρούς που αποδείχτηκε ότι με τις υπηρεσίες που προσέφεραν κάλυψαν ένα τεράστιο χάσμα επικοινωνίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στο χώρο της επείγουσας ιατρικής. Η παρούσα συνομιλία μου με τον Γιώργο Θεοχάρη επικεντρώθηκε πάνω στο ιστορικό της δημιουργίας και τις υπηρεσίες σήμερα που παρέχουν οι SOS ιατροί.

Θανάσης Δρίτσας: Πως και πότε ξεκίνησες την ιδέα να φτιάξεις τους SOS γιατρούς; Πόσο εύκολο ήταν αυτό να γίνει στην Ελλάδα όταν το ξεκίνησες πχ υπήρξαν γραφειοκρατικές ή άλλες δυσκολίες που συνήθως βάζει η χώρα αυτή σε στην ενσάρκωση φρέσκων ιδεών;

Γιώργος Θεοχάρης: H ιδέα δημιουργίας των SOS γιατρών προέκυψε από τη συνάντηση φίλων ιατρών, που όλοι είχαν εργασθεί στο Παρίσι και είχαν εξειδικευθεί στην Επείγουσα Ιατρική, σε μια βεράντα κάτω από το Λυκαβηττό μια μέρα με καύσωνα το 1991. Γιατρών ειδικευμένων χωρίς προοπτική άμεσης εργασίας μπροστά μας. Που θα έπρεπε να επιλέξουν ανάμεσα στη ΄΄μαφία΄΄ του δημόσιου τομέα και αυτή του ιδιωτικού. Τότε οι ευκαιρίες στον ιδιωτικό τομέα ήταν πολύ λιγότερες. Η ίδρυση της Εταιρείας SOS Ιατροί δεν ήταν εύκολη. Δεν υπήρχε νομικό πλαίσιο για την ίδρυση Ιατρικών Εταιρειών και ακόμα και τώρα το νομικό πλαίσιο είναι ασαφές. Για την κεντρική διοίκηση τότε, από τη στιγμή που υπήρχε το ΕΚΑΒ και τα Τμήματα Επειγόντων των Νοσοκομείων, τα προβλήματα των ασθενών ήταν λυμένα. Δεν υπήρχε τέτοιος προβληματισμός μέσα τους.

Θανάσης Δρίτσας: Υπάρχει το μοντέλο αυτό σε άλλες χώρες (πχ ξέρω ότι δουλεύει στη Γαλλία) και πόσο παρόμοιο ή διαφορετικό είναι το μοντέλο που δημιούργησες στην Ελλάδα εσύ;

Γιώργος Θεοχάρης: Οι SOS Iατροί υπάρχουν στο Παρίσι από το 1966 αλλά και σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Γαλλίας, στη Γενεύη, στις Βρυξέλλες, στο Λονδίνο και τελευταία στο Άμστερνταμ. Το μοντέλο είναι τελείως διαφορετικό από αυτό της Ελλάδας. Εκεί οι επισκέψεις κατ΄οίκον γίνονται από γενικούς γιατρούς και δεν ανευρίσκονται  παρά σπάνια εξειδικευμένοι γιατροί στις ομάδες. Ο γιατρός αμείβεται από τον ασθενή, αλλά το ασφαλιστικό ταμείο αποζημιώνει τον ασθενή για το ποσό της επίσκεψης. Στην Ελλάδα οι επισκέψεις πραγματοποιούνται από ειδικούς γιατρούς (Παθολόγους, καρδιολόγους, χειρουργούς). Υπάρχει δυνατότητα πολλών εξετάσεων (ακτινογραφιών, υπερήχων, μικροβιολογικών) στο σπίτι και φυσικά το ασφαλιστικό Ταμείο πλήν ΕΔΟΕΑΠ δεν καλύπτει το ποσό της επίσκεψης.

Θανάσης Δρίτσας: Πως επιλέγεις τους γιατρούς που συμμετέχουν στην ομάδα των SOS; ανάφερε τα κριτήρια σου/πιστεύεις ότι όλοι όσοι κάνουν αίτημα συμμετοχής στην ομάδα SOS έχουν επιστημονική αυτονομία και επάρκεια στη διαχείριση του επείγοντος; Ποιος είναι ο μέσος όρος ηλικίας των SOS γιατρών;

Γιώργος Θεοχάρης: Τα κριτήρια επιλογής των υποψήφιων γιατρών είναι η εμπειρία στα επείγοντα και η υποχρεωση να είναι κάτοχοι του διεθνούς πιστοποιητικού επάρκειας στην ανάνηψη ασθενών ACLS (Παθολόγοι και καρδιολόγοι) και του ATLS (xειρουργοί και ορθοπεδικοί). Αξιολογούνται με ένα mini-test, το οποίο δεν μπορώ να αποκαλύψω. Παράλληλα να έχουν μια πληθωρική προσωπικότητα (όχι πάντα εφικτό) και να αγαπούν τον πολιτισμό των πόλεων. Είναι σημαντικό επίσης να ξέρουν να οδηγούν και να παρκάρουν. Ο μέσος όρος ηλικίας είναι τα σαράντα χρόνια. Αλλά στην Ελλάδα οι γιατροί αργούν να τελειώσουν την ειδικότητα΄τους.

Θανάσης Δρίτσας: Το υλικό που έχουν μαζί τους οι SOS είναι δικό τους ή ανήκει στην εταιρεία SOS;

Γιώργος Θεοχάρης: Ο βασικός εξοπλισμός ανήκει στους γιατρούς (π.χ ηλεκτροκαρδιογράφος, οξύμετρο για τον προσδιορισμό αρτηριακού οξυγόνου) αλλά υπάρχει και ακριβός εξοπλισμός όπως υπέρηχοι, απινιδωτές που ανήκουν στην Εταιρεία.

Θανάσης Δρίτσας: Υπάρχει ανακύκλωση των γιατρών που συμμετέχουν στους SOS; Πόσο καιρό ένας γιατρός παραμένει στην ομάδα των SOS κατα μέσον όρο; Υπάρχει διαφορά από ειδικότητα σε ειδικότητα;

Γιώργος Θεοχάρης: Η ανακύκλωση των γιατρών είναι συνεχής. Έχουν περάσει περισσότεροι από πεντακόσιοι γιατροί. Ξεκινάνε αμέσως μετά τη λήψη ειδικότητας και φεύγουν όταν το ιατρείο ή τα άλλα σχέδια τους ευοδώνονται. Σπανιότερα επειδή δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις δυσκολίες της εξάσκησης της Ιατρικής κατ΄οίκον που χρειάζεται υψηλό κλινικό κριτήριο, μεγάλη ικανότητα επικοινωνίας αλλά και συνεχή αξιολόγηση. Ένας γιατρός εργάζεται πέντε με έξη χρόνια στους SOS γιατρούς. Πιθανά οι παθολόγοι λίγο περισσότερο.

Θανάσης Δρίτσας: Τι εξοπλισμό έχει μαζί του ένας SOS γιατρός που δέχεται μια επείγουσα κλήση; Πχ τι εξετάσεις μπορεί να παρέχει σε έναν ασθενή η SOS φροντίδα σήμερα; Ποιο είναι το συνηθέστερο αίτιο κλήσης στο τηλεφωνικό κέντρο των SOS γιατρών και πόσο συχνά χρήζει το περιστατικό νοσοκομειακή φροντίδα στη συνέχεια;

Γιώργος Θεοχάρης: Οι γιατροί των Παθολογικών ειδικοτήτων είναι εφοδιασμένοι με καρδιoγράφο, οξύμετρο και πολλά διαγνωστικά εργαλεία πχ για τη διάγνωση της γρίπης ή της εξέτασης των ούρων. Οι χειρουργικές ειδικότητες έχουν όλο τον εξοπλισμό αντιμετώπισης τραυμάτων, καταγμάτων. Οι οφθαλμίατροι και οι ωτορινολαρυγγολόγοι μεταφέρουν ανάλογα με το περιστατικό, δεκάδες συσκευές. Όλη η ανάπτυξη της τεχνολογίας μας βοηθάει. Υπάρχει φορητό εργαστήριο, ακτινολογικό, φορητός ηλεκτροεγκεφαλογράφος.. Όλες οι εξετάσεις πλην των αξονικών, μαγνητικών και των σπινθηρογραφημάτων γίνονται στο σπίτι των ασθενών.  Το συχνότερο αίτιο κλήσης ενός γιατρού στο σπίτι είναι ο πυρετός. Ακολουθούν έμετοι και διάρροιες, προκάρδια και κοιλιακά άλγη, ο ίλιγγος. Μόνο το 10 % των περιστατικών μας θα χρειασθεί νοσηλεία. Αλλά μην ξεχνάτε ότι ο μέσος όρος ηλικίας των ασθενών μας είναι τα εξηνταπέντε με εβδομήντα χρόνια.

Θανάσης Δρίτσας: Πιστεύεις ότι είχε δαιμονοποιηθεί η ιδιωτική ιατρική στην Ελλάδα; Μήπως μπαίνουμε σε μια εποχή αντίστροφης τάσης δηλ. δαιμονοποίησης του δημοσίου τομέα της υγείας τώρα; Θα ήθελα να αναφερθείς στα κυριώτερα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της ιδιωτικής ιατρικής στην Ελλάδα σήμερα.

Γιώργος Θεοχάρης: Η ιδιωτική ιατρική έχει δαιμονοποιηθεί από τους γιατρούς κυρίως του Δημοσίου τομέα και μέρος του πολιτικού κόσμου. Κυρίως από όλους αυτούς που αρνούνται την αξιολόγηση των γιατρών, τις εξετάσεις πριν από την έναρξη ειδικότητας και την ανοιχτή κοινωνία. Και όλων αυτών που χρησιμοποιούν το Δημόσιο ως Ιδιωτικό. Περίπου όλοι οι κάτοικοι του Ψυχικού και της Φιλοθέης παρακολουθούνται από γιατρούς του Δημοσίου. Επίσης όλοι μας έχουμε περάσει αυτό το στάδιο της δαιμονοποίησης της ιδιωτικής ιατρικής κυρίως κατά τα χρόνια της ειδικότητας. Κάθε ιδιώτης γιατρός της πόλης μας φάνταζε σαν τραγική φιγούρα.

Δεν συμφωνώ με τη δαιμονοποίηση του δημόσιου τομέα της υγείας. Άλλωστε είμαι παιδί του. Αλλά πρέπει να ελέγχεται. Όταν ένας ασθενής νοσηλεύεται σε Δημόσιο Νοσοκομείο καλό είναι να ερωτάται αν τον παρακολουθεί ιδιώτης γιατρός στην πόλη και να υπάρχει αλληλογραφία και ενημέρωση. Ουτοπίες.

Τα πλεονεκτήματα της ιδιωτικής υγείας είναι ότι διαλέγεις το γιατρό σου, η διεκπεραίωση του προβλήματος γίνεται ταχύτερα και οι χώροι παροχής υπηρεσιών είναι προσεγμένοι. Από την άλλη το κόστος είναι δυσβάσταχτο. Αλλά να μην ξεχνάμε ότι ιδιωτικοί πάροχοι υγείας μπορεί να συμπεριφέρονται ως δημόσιοι αλλά και το αντίθετο. Λαβύρινθος παροχής υπηρεσιών. Ο ασθενής πάντως έχει ανάγκη από ένα σύστημα υγείας, το οποίο να τον γνωρίζει, να είναι αξιόπιστο και να είναι διαθέσιμο 24 ώρες το 24ωρο. Αυτό προσπαθούμε με τους SOS γιατρούς.

Θανάσης Δρίτσας: Μελετώντας τις δραστηριότητες των SOS γιατρών έχω παρατηρήσει ότι δίνεις μεγάλη έμφαση και στο επιστημονικό έργο των SOS και η ομάδα σας δημοσιεύει εργασίες σε αξιόλογα διεθνή επιστημονικά περιοδικά βασισμένες στην κλινική εμπειρία των SOS, αυτό είναι εξαιρετικά σπάνιο για τον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα και άξιο επαίνου (στην Ελλάδα που όλα κρύβονται επιμελώς πχ δεν μπορεί να υπάρχει καν πρόσβαση από έναν ενδιαφερόμενο ασθενή στα κλινικά αποτελέσματα κάποιου χειρουργού), βρίσκεις ανταπόκριση σε αυτόν τον τομέα από τα στελέχη των SOS γενικώτερα;

Γιώργος Θεοχάρης: Εδώ και χρόνια δημοσιεύουμε εργασίες σε έγκυρα Ιατρικά περιοδικά. Η βαρύτητα της «Αυγουστίτιδας» (νοσηρότητα κατά τον μήνα Αύγουστο), το φαινόμενο του Σεπτεμβρίου. Η διεθνής βιβλιογραφία είναι κενή θεμάτων που αφορούν την Ιατρική στο σπίτι. Λες και οι άνθρωποι περνούν το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής τους στα νοσοκομεία. Είναι η ομαδική ενασχόληση ειδικευμένων γιατρών των SOS Ιατρών, οι οποίοι σε οποιαδήποτε άλλη χώρα του κόσμου θα ήταν καθηγητές Ιατρικής ή Διευθυντές κλινικών, με θέματα υγείας που λαμβάνουν χώρα στα σπίτια των ασθενών, η οποία οδήγησε στη εκπόνηση αυτών των εργασιών. Και είναι πάντα καθοριστική για τις εργασίες μας η συνεργασία με επιστημονικά ινστιτούτα όπως το ΑΙΒΣ.

Θανάσης Δρίτσας: Πόσο ακριβές νομίζουν οι ασθενείς σας ότι είναι οι υπηρεσίες σας σήμερα; ιδιαίτερα αυτή την τόσο δύσκολη οικονομικά εποχή. Παραμένει σταθερός ο αριθμός των κλήσεων στο τηλεφωνικό σας κέντρο;

Γιώργος Θεοχάρης: Το κόστος των επισκέψεων των SOS γιατρών είναι λογικό και μάλλον χαμηλό στα πλαίσια του ιδιωτικού τομέα. Αφορά την παροχή έκτατης βοηθείας και τη μετακίνηση του γιατρού σε δύσκολες ώρες. Συχνά με εξοπλισμένο όχημα με οδηγό. Δεν καλούμαστε συνήθως για απλά περιστατικά. Πολύ συχνά βρίσκουμε τα αυτοκίνητά μας παραβιασμένα, έχει κλαπεί πανάκριβος εξοπλισμός και γιατροί μας έχουν διακινδυνεύσει σε επισκέψεις σε επικίνδυνες περιοχές της Αθήνας.

Ο αριθμός των κλήσεων στο τηλεφωνικό μας κέντρο είναι ο ίδιος. Ο αριθμός των κατ΄οίκον επισκέψεων παρουσιάζει μόνο φέτος μια μικρή πτώση. Είναι σαφές ότι πολλοί ασθενείς μας έχουν οικονομικές δυσκολίες. Αλλά είναι και στην ευχέρεια των γιατρών μας να μειώνουν την αμοιβή τους όταν αντιμετωπίζουν ασθενείς σε δυσχερή οικονομική κατάσταση.

Θανάσης Δρίτσας: Παρέχεις ο ίδιος κάποιες φορές κλινικές υπηρεσίες ως SOS γιατρός ή ασχολείσαι αποκλειστικά ως ιθύνων διοικητικός νους;

Γιώργος Θεοχάρης: Σπάνια κάνω επισκέψεις κατ΄ οίκον ως SOS γιατρός. Αλλά συχνά ως ιδιώτης γιατρός. Ισχυρίζομαι ότι ήμουν καλύτερος ως SOS γιατρός. Η τσάντα μου ήταν ετοιμοπόλεμη και άφηνα πάντα μια πλήρη γνωμάτευση στον ασθενή. Επίσης γνωρίζα ότι θα αξιολογηθώ από το κέντρο των SOS γιατρών και φροντίζα να δίνω τον καλύτερό μου εαυτό. Μια εταιρεία που σε κάνει καλύτερο και σοφότερο γιατρό.

Θανάσης Δρίτσας: Κάποια μελλοντικά σχέδια σου ή καινούργιες ιδέες για τους SOS γιατρούς;

Γιώργος Θεοχάρης: Πάντα έχουμε καινούργιες ιδέες. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας μας βοηθάει αφάνταστα. Η επιστημονική μας έρευνα μας θα συνεχισθεί. Τα συνέδρια μας πυκνώνουν. Οι νεότερες γενιές SOS γιατρών πρέπει να αποδείξουν ότι έχουν επιχειρηματικό δαιμόνιο. Όταν ξεκίνησα σαν ιδεολόγος πριν είκοσι χρόνια με μια καλή ιδέα χωρίς χρήματα δεν είχα συναίσθηση της δυσκολίας του εγχειρήματος. Αλλά υπήρχε η καλή και καθαρή ιδέα. Και φροντίσαμε να παραμείνει καλή και καθαρή. Η επίσκεψη του γιατρού στο σπίτι είναι μια από τις  τελευταίες ευγενείς πράξεις που μας έχουν απομείνει.

*Πληροφορίες για τους SOS ιατρούς, τον χαρακτηριστικό τηλεφωνικό αριθμό κλήσης (1016) και τις παρεχόμενες υπηρεσίες μπορεί να βρει κανείς στην ιστοσελίδα των γιατρών SOS στη διεύθυνση

www.sosiatroi.gr

*Ο Θανάσης Δρίτσας είναι καρδιολόγος στο Ωνάσειο ΚΚ, συνθέτης και συγγραφέας

Γαβριηλίδης, Βλάσης, 1848-1920

Image

Ο Βλάσης Γαβριηλίδης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, γιος του χρυσοχόου Γαβριήλ Γαβριηλίδη. Αποφοίτησε από τη Μεγάλη του Γένους Σχολή και σπούδασε πολιτικές επιστήμες και φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας, με υποτροφία του Γεωργίου Σίνου. Στο χώρο των Γραμμάτων πρωτοεμφανίστηκε μετά την επιστροφή του στην Κωνσταντινούπολη από τις σελίδες του περιοδικού Επτάλοφος, όπου δημοσίευσε μελέτες για την αρχαία ελληνική τραγωδία και το θεατρικό έργο του William Shakespeare. Την ίδια χρονιά (1868) εξέδωσε την εφημερίδα Ομόνοια, η οποία στη συνέχεια συγχωνεύτηκε με την εφημερίδα Νεολόγος. Με αφορμή δημοσίευση άρθρου του σχετικά με την καταπίεση της ελληνικής κοινότητας από την οθωμανική διοίκηση στην Πόλη, στην εφημερίδα Μεταρρύθμισις –την οποία εξέδωσε μετά την Ομόνοια – διώχτηκε από το Σουλτάνο Αβδούλ Χαμίτ Β΄ και καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο. Ο Γαβριηλίδης κατέφυγε κρυφά στην Αθήνα, όπου από το 1877 πέρασε το υπόλοιπο της ζωής του. Συνεργάτης αρχικά στην Εφημερίδα των Συζητήσεων και στη συνέχεια εκδότης του σατιρικού περιοδικού Ραμπαγάς (από κοινού με τον Κλεάνθη Τριανταφύλλου), ακολούθησε λίγο αργότερα μοναχική πορεία εκδίδοντας το περιοδικό Μη Χάνεσαι του οποίου συνέχεια υπήρξε η εφημερίδα Ακρόπολις, η οποία στάθηκε πρωτοποριακή για την εποχή της τόσο ως προς την εμφάνισή της, όσο και ως προς την ύλη της. Μέσα από τις σελίδες της Ακροπόλεως ο Γαβριηλίδης προσπάθησε να προβάλλει την αγάπη του για την πατρίδα του και παράλληλα το θαυμασμό του για τα ευρωπαϊκά πολιτιστικά επιτεύγματα. Ο ριζοσπαστισμός του και οι συχνά ακραίες θέσεις του εναντίον θεσμών και προσώπων προκάλεσαν αντιδράσεις με αποκορύφωμα την καταστροφή των γραφείων της Ακρόπολης το καλοκαίρι του 1894 από ομάδα της Φρουράς Αθηνών και στη σύλληψή του το Νοέμβριο του 1904. Διώχτηκε κατά τη διάρκεια του εθνικού διχασμού. Μετά το 1915 άρχισαν οι οικονομικές δυσκολίες. Πέθανε το 1920 από καρκίνο στα γραφεία της Ακρόπολης. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Βλάση Γαβριηλίδη βλ. Γιαλουράκης Μανώλης, «Γαβριηλίδης Βλάσης», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας 5. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ., Λαμπρίας Τάκης, «Γαβριηλίδης Βλάσης», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό 2. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1984 και Συναδινός Θ.Ν., «Γαβριηλίδης Βλάσιος», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια 8. Αθήνα, Πυρσός, 1929.
(Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ.).

Άρθρο του Jean Pisani-Ferry / Οικονομική μεταρρύθμιση, τίνος;

 Image

Ο JeanPisani-Ferry έγραψε το άρθρο για το 

 Project Syndicate, 30-7-2013, «Whose Economic Reform?»

Ο Γάλλος οικονομολόγος Jean Pisani-Ferry (γνωστός από το βιβλίο του «Η αφύπνιση των δαιμόνων», εκδ. Πόλις, 2012), μιλά για το θέμα των οικονομικών  μεταρρυθμίσεων – κάτι που αφορά κυρίως τη χώρα μας – για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι  «μια ατζέντα οικονομικών μεταρρυθμίσεων δεν μπορεί να προκύψει από μια μηχανική διαδικασία», και να τονίσει –κάτι που βρίσκεται το περιθώριο της κουβέντας– τη δημοκρατική βάση στο πλαίσιο της οποίας θα πρέπει να υλοποιούνται οι όποιες μεταρρυθμίσεις.

 Μετάφραση: Θανάσης Βασιλείου

ΠΑΡΙΣΙ – Μαζί με τη δημοσιονομική εξυγίανση, οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις αποτελούν το νέο ευρωπαϊκό μάντρα. Οι διεθνείς οργανισμοί και τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης θεωρούν τις μεταρρυθμίσεις αναγκαίες για την οικονομική ανάκαμψη, τη μεγέθυνση της οικονομίας, και προϋπόθεση για να καταπολεμηθεί η μάστιγα της ανεργίας.

Πράγματι, η συμφωνία που επιτεύχθηκε ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και την «τρόικα» (Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Ευρωπαϊκή Επιτροπή), περιελάμβανε έναν 48σέλιδο κατάλογο με λεπτομέρειες για τις μεταρρυθμίσεις. Δεν δόθηκε σε όλες τις χώρες ένας τόσο μεγάλος κατάλογος για το «τι-πρέπει-να-κάνουν», αλλά εφόσον το 2010 ο κατάλογος αυτός ενσωματώθηκε στη νέα νομοθεσία της Ε.Ε., αυτές οι συστάσεις απευθύνονται πλέον σε όλους. Για παράδειγμα, οι εντολές που δόθηκαν στην Ιταλία περιελάμβαναν συστάσεις για αποτελεσματικότερη δημόσια διοίκηση, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την εταιρική διακυβέρνηση στον τραπεζικό τομέα, την αγορά εργασίας, τα σχολεία, τη φορολογία, το άνοιγμα του τομέα των υπηρεσιών, και για τις υποδομές.

Όλοι συμφωνούμε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει επειγόντως να εφαρμόσουν βαθιές μεταρρυθμίσεις. Η χαμηλή παραγωγικότητα και η επίμονη ανεργία θεωρούνται στοιχεία για την αναγκαιότητα μιας πλήρους αναδιάρθρωσης των οικονομιών. Αλλά αν αυτή η διαπίστωση δικαιολογεί την αναγκαιότητα των μεταρρυθμίσεων, δεν εξασφαλίζει κάποια στέρεη βάση για την εκπόνηση του σχεδιασμού μιας αποτελεσματικής οικονομικής ανάκαμψης.

Ο σχεδιασμός μιας στρατηγικής μεταρρυθμίσεων προϋποθέτει την επίλυση δύο προβλημάτων. Το πρώτο θέμα είναι αυτό των σκοπών. Οι επιτυχείς κοινωνίες έχουν μεταξύ τους μεγάλες διαφορές. Σε μερικές κοινωνίες υπάρχουν ανισότητες, ενώ άλλες είναι περισσότερο εξισωτικές. Άλλες προφυλάσσουν ως κόρη οφθαλμού το μεγάλο κράτος πρόνοιας, ενώ άλλες το εξαφανίζουν. Ορισμένες χώρες βασίζονται σε εκτεταμένες συλλογικές συμβάσεις ενώ σε άλλες χώρες οι συλλογικές συμβάσεις αποκλείονται εντελώς. Μερικές χώρες βασίζονται σε ευκαιριακές συναλλαγές, ενώ άλλες βασίζονται σε σταθερές σχέσεις. Οι μελετητές αναφέρονται σε «ποικιλίες καπιταλισμού», ακριβώς, για να τονίσουν την απουσία ενός ενιαίου προτύπου επιτυχίας.

Αλλά αν υπάρχουν διαφορετικά μοντέλα, σε ποιες μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα; Οι διεθνείς οργανισμοί γενικά επισημαίνουν – και σωστά –  ότι στις πλείστες των περιπτώσεων, μια χώρα μπορεί να βελτιώσει την οικονομική της αποδοτικότητα χωρίς να μεταβάλλει το οικονομικό της μοντέλο. Για παράδειγμα, συχνά υπάρχει μεγάλο περιθώριο για την επίτευξη της ίδιας αναδιανομής εισοδήματος με χαμηλότερο δημοσιονομικό κόστος, ή προκειμένου οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας να λαμβάνουν υπόψη τους τα συμφέροντα των ατόμων που βρίσκονται εκτός απασχόλησης. Έτσι, τα εθνικά μοντέλα μπορούν να μεταρρυθμιστούν, διατηρώντας ωστόσο ρυθμίσεις που εκπληρώνουν τις κοινωνικές προτιμήσεις και διατηρώντας μέριμνες για άτομα δίχως απασχόληση. Έτσι, τα εθνικά μοντέλα μπορούν να μεταρρυθμιστούν διατηρώντας εκείνα τα θεσμικά πλαίσια που ικανοποιούν τις κοινωνικές προτιμήσεις.

Ωστόσο, μια τέτοια απάντηση είναι, τρόπον τινά, αβασάνιστη. Οι χώρες δεν είναι μόνον αναποτελεσματικές· επιπρόσθετα, πολλές φορές είναι και ασυνεπείς. Για παράδειγμα, μερικές χώρες προσποιούνται ότι επιθυμούν να γίνουν παγκόσμια κέντρα, χωρίς να καλοδέχονται τους αλλοδαπούς – είναι αυτό που εμπόδισε την Ιαπωνία να αναδειχθεί ως ένα παγκόσμιο οικονομικό κέντρο τη δεκαετία του 1990· ή ελπίζουν να αναπτυχθούν ως οικονομίες της γνώσης, αλλά απεχθάνονται τις ακαδημαϊκές ελευθερίες· ή έχουν στόχο τους την ανάπτυξη της καινοτομίας, χωρίς να επιτρέπουν στους καινοτόμους να γίνουν πλούσιοι.

Μια τέτοια ασυνέπεια είναι συχνά ένα σημαντικό εμπόδιο για την ανάπτυξη. Αντίθετα, η επιτυχία των Ηνωμένων Πολιτειών ως ατμομηχανής της καινοτομίας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη συνέπεια που παρατηρείται σε τομείς που εκτείνονται από την εκπαίδευση και τη μετανάστευση μέχρι τη φορολογία και την αγορά εργασίας.

Επομένως, οι μεταρρυθμίσεις που βοηθούν την ανάπτυξη, δεν προϋποθέτουν μόνο την αντικατάσταση των αποτελεσματικών θεσμικών ρυθμίσεων με αντίστοιχες αποτελεσματικές·  απαιτούν επίσης την αντιμετώπιση δύσκολων επιλογών –πράγμα που, σε τελική ανάλυση, είναι ένα καθαρά πολιτικό εγχείρημα. Και κατ’ αυτή την έννοια, οι μεταρρυθμίσεις δεν είναι κάτι που θα μπορούσε να προτείνει ο κάθε διεθνής οργανισμός υποκαθιστώντας τη βούληση των ψηφοφόρων της χώρας.

Το δεύτερο πρόβλημα με τον σχεδιασμό των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων είναι αυτό της στρατηγικής. Όπως έχει επισημάνει ο οικονομολόγος Dani Rodrik, η τυπική ανάλυση οδηγεί εν γένει σε έναν κατάλογο επιθυμητών μεταρρυθμίσεων ο οποίος όμως δεν λέει στις κυβερνήσεις από πού να αρχίσουν. Οι φοβισμένοι ηγέτες ξεκινούν κυρίως με θέματα που έχουν να κάνουν με πολιτικές σκοπιμότητες, ενώ οι τολμηροί ηγέτες αρχίζουν με πιο απαιτητικές προδιαγραφές· αλλά ουδεμία εγγύηση υπάρχει για το ποια από τις δύο αυτές προσεγγίσεις θα οδηγήσει στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Ακόμα και μια φαινομενικά ορθολογική στρατηγική, δηλαδή, ότι πρώτα θα πρέπει να διορθωθούν οι μεγαλύτερες ανεπάρκειες, δεν είναι απαραίτητα η κατάλληλη.

Ένας λόγος είναι ότι η αποτελεσματικότητα της μεταρρύθμισης μπορεί να εξαρτάται από τις συνθήκες που επικρατούν σε άλλους τομείς: τα καλά πανεπιστήμια, για παράδειγμα, δεν μπορούν να θεραπεύσουν τις συνέπειες της κακής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Επιπλέον, η εξάλειψη μιας παραμόρφωσης μπορεί να είναι αναποτελεσματική ή ακόμα και αντιπαραγωγική: σε μια οικονομία με πρόβλημα στις τις αμοιβές, μια μερική μεταρρύθμιση θα μπορούσε απλά να οδηγήσει σε μετατοπίσεις μεταξύ των τομέων και των άλλων συντελεστών, αντί να τις μειώσει προς όφελος της κατανάλωσης.

Ως εκ τούτου, μπορεί να χάνεται σημαντική πολιτική ενέργεια στην προώθηση ατελέσφορων μέτρων. Αντ’ αυτού, οι μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να ξεκινήσουν με απολύτως δεσμευτικό περιορισμό σε σχέση με την απόδοσή τους (η οποία και θα συνδέεται με το σύνολο των αγκυλώσεων που αντιμετωπίζει η οικονομία).

Επιπλέον, τα αποτελέσματα μεταρρυθμίσεων εξαρτώνται από τις συνθήκες του οικονομικού κύκλου. Γενικά, οι θιασώτες  των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων ισχυρίζονται ότι στοχεύουν στην αύξηση της παραγωγής και της ευημερίας μεσοπρόθεσμα, και ότι δεν έχει και τόση σημασία το βραχυπρόθεσμο διάστημα. Αλλά, ενώ ορισμένες μεταρρυθμίσεις –  για παράδειγμα, εκείνες που βελτιώνουν την πρόσβαση στην πίστωση ή αυτές που βοηθούν στην εξάλειψη του κόστους εισροών όταν αυτό πλήττει την κατανάλωση – μπορούν πράγματι να βοηθήσουν ώστε να δοθεί ώθηση στην ανάπτυξη όταν υπάρχει μειωμένη ζήτηση, όπως αυτή που βιώνει τώρα η Ευρώπη, άλλες όμως μπορεί να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα. Για παράδειγμα, οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας που διευκολύνουν τις επιχειρήσεις να μειώσουν το προσωπικό τους, αποδυναμώνουν ακόμα περισσότερο τη ζήτηση, υπογραμμίζοντας έτσι το πόσο σημαντική είναι η μελέτη των μεταρρυθμιστικών επιδράσεων στον βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.

Αυτό που προκύπτει από τα παραπάνω είναι ότι μια ατζέντα οικονομικών μεταρρυθμίσεων δεν μπορεί να προκύψει από μια μηχανική διαδικασία. Σε κάποιο σημείο θα πρέπει να γίνουν δύσκολες επιλογές σχετικά με τις προτεραιότητες και την αλληλουχία των μεταρρυθμίσεων. Κανείς δεν λέει ότι οι διεθνείς οργανισμοί και η Ε.Ε. δεν προσφέρουν καμία βοήθεια. Απεναντίας, οι φορείς αυτοί είναι αρκετά πολύτιμοι όσον αφορά το βαθμό στον οποίο διενεργούν διεθνείς συγκρίσεις και επισημαίνουν ελλείψεις. Αλλά υπάρχει μια γραμμή πέρα από την οποία μόνον οι κυβερνήσεις μπορούν να θέσουν προτεραιότητες και να προχωρήσουν σε δράσεις. Δηλαδή, ύστερα από όλα αυτά, οι ψηφοφόροι είναι εκείνοι που επιλέγουν το τι θέλουν να γίνει.

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: