Γιώργος Πρεβελάκης: Κι όμως, υπάρχει ελπίδα

Σε μια συγκυρία παρατεταμένης πολιτικής έντασης, γενικευμένης κόπωσης και διχαστικού κλίματος, το ζήτημα «ποιοι είμαστε;» εμείς οι Ελληνες αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ο Γιώργος Πρεβελάκης, καθηγητής Γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο Paris 1 της Σορβόννης, στο πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο «Ποιοι είμαστε; Γεωπολιτική της Ελληνικής Ταυτότητας» (εκδόσεις Κέρκυρα – Economia Publishing), ανιχνεύει τη σύσταση και ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά της ελληνικής περιπέτειας με τρόπο υποδειγματικό. Με νηφαλιότητα, γνώση και επιστημονική διαύγεια προσεγγίζει τις διαφορετικές όψεις και φάσεις της διαδρομής των Ελλήνων στον ιστορικό χώρο και χρόνο. Δεν επιδιώκει να δώσει κάποια οριστική απάντηση στο βασικό αυτό ερώτημα, αλλά επιχειρεί να μας βοηθήσει να παρατηρήσουμε την πορεία της σύνθετης ελληνικής εμπειρίας και να εντοπίσουμε τα ίχνη της στη σύγχρονη Ελλάδα.

Ποια ήταν η αφορμή για να γράψετε αυτό το βιβλίο;

Αφετηρία του βιβλίου είναι το υλικό που έχει προκύψει από μια πολυετή πανεπιστημιακή διδασκαλία στη Γαλλία και την προσπάθειά μου να εξηγήσω τι είναι η Ελλάδα. Οι ξένοι έχουν παραστάσεις, εικόνες και στερεότυπα τα οποία μάλλον τους εμποδίζουν να καταλάβουν τι είναι η Ελλάδα και πώς λειτουργεί. Γι’ αυτό ακριβώς πολύ συχνά μένουν κατάπληκτοι, διότι οι εξελίξεις στην Ελλάδα δεν εξηγούνται από τις πεποιθήσεις τους. Επιπλέον, το βιβλίο προέκυψε από τα μεγάλα διλήμματα τα οποία αποκάλυψε η κρίση, η σημερινή δύσκολη συγκυρία. Υπάρχει απελπισία, απαισιοδοξία, μια καταθλιπτική κατάσταση, την οποία θεωρώ εκδήλωση κυκλοθυμίας σε σχέση με την υπερβολική παλαιότερη αισιοδοξία. Αυτή η σημερινή κατάθλιψη πιστεύω ότι πρέπει να σχετικοποιηθεί. Δε λέω ότι πρέπει να ξαναπέσουμε στην ανόητη και αβάσιμη αλαζονική αυτοπεποίθηση, αλλά νομίζω ότι η τρέχουσα απόγνωση πάλι υπερβάλλει. Στο βιβλίο αυτό θέλησα να δείξω ότι δεν είναι όλα χαμένα, ότι υπάρχει ελπίδα, διέξοδος, υπό κάποιες προϋποθέσεις και όρους. Χρειάζεται να ξαναφτιάξουμε ένα «μύθο», στηριγμένο σε επιστημονικά δεδομένα. Αυτός ο νέος μύθος θα καλύψει το κενό από την κατάρρευση του παλαιού μύθου, τον οποίο κατασκεύασαν οι Ελληνες διανοούμενοι του 19ου αιώνα.

Ενα ισχυρό στοιχείο του παλαιού μύθου, το οποίο μοιάζει να δυσχεραίνει παρά να διευκολύνει την κατάσταση μέσα στην κρίση, είναι το στοιχείο της συνέχειας και της άμεσης σύνδεσής μας με τον κόσμο της ελληνικής αρχαιότητας;

Είναι ένα πολύ σύνθετο θέμα. Οταν μιλάμε για συνέχεια, με αναφορά σε ένα τόσο μακρό χρονικό διάστημα, πρέπει να εξηγήσουμε πώς είναι δυνατόν να υπάρχει αυτή η συνέχεια ύστερα από τόσους ιστορικούς μετασχηματισμούς. Αρα, εδώ εγείρεται ένα επιστημονικό θέμα• ταυτοχρόνως, όμως, και ένα πολιτικό πρόβλημα. Το κύριο πλεονέκτημα ήταν (και, έν τινι μέτρω, εξακολουθεί να είναι) ο ισχυρισμός ότι το ελληνικό έθνος αποτελεί συνέχεια της αρχαιότητας. Πρόκειται για ένα τεράστιο πολιτικό κεφάλαιο, με ιδιαίτερη σημασία τον 18ο και τον 19ο αιώνα, δεδομένου ότι εκείνη την εποχή η ίδια η Ευρώπη της Νεωτερικότητας άρχισε να συγκροτείται γύρω από τον ελληνικό μύθο. Οι Ελληνες ασφαλώς και εξαργύρωσαν αυτό το κεφάλαιο, με αποτέλεσμα το επιστημονικό ζήτημα να εμπλέκεται με το πολιτικό διακύβευμα. Ετσι εξηγούνται οι εντάσεις που το συνοδεύουν μέχρι σήμερα. Επιπροσθέτως, οι κυρίαρχες αντιλήψεις, σε πολύ μεγάλο βαθμό, είχαν υποτιμήσει τον πάντα υφιστάμενο πολιτισμικό παράγοντα και τις πολιτισμικές συνέχειες• ό,τι δηλαδή θεωρούμε «ταυτότητα».

Ο ελληνικός μύθος του 18ου και του 19ου αιώνα είναι επικεντρωμένος, με έναν τρόπο σχεδόν εμμονικό, στην ιστορία και στο παρελθόν. Ποιες συνθήκες ενίσχυσαν αυτήν τη διάσταση;

Χρειάστηκε να φτιαχτεί ένας μύθος για να επιτευχθεί ένας μετασχηματισμός κοινωνικός, πολιτισμικός, γεωγραφικός, εδαφικός, ο οποίος, αν το σκεφτούμε, ήταν τεράστιος και συντελέστηκε με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Ο κόσμος των ανθρώπων που έζησαν τη μετάβαση από την οθωμανική αυτοκρατορία στο ελληνικό κράτος άλλαξε δραματικά, ολοκληρωτικά και τάχιστα. Οσα, δηλαδή, έχει διανύσει η Δύση μέσα σε αιώνες, στον ελληνικό χώρο έγιναν μέσα σε μερικές δεκαετίες, κάποτε και μέσα σε λίγα χρόνια. Επομένως, για να διεξαχθεί ομαλά ο μετασχηματισμός αυτός, χρειάστηκε να υποστηριχτεί από ένα ιδεολόγημα. Πυρήνας αυτού του ιδεολογήματος ήταν η συνέχεια με την αρχαιότητα.

Το εγχείρημα είχε και μία επιπλέον σημασία: καθώς η δημιουργία της Ελλάδας στηρίχτηκε στη βοήθεια των Ευρωπαίων, έπρεπε ο θεμελιακός μύθος να είναι πειστικός και συμβατός με την εποχή και τις ανάγκες της. Τέτοιο υπήρξε το θέμα της φυλετικής συνέχειας, κυρίαρχο ιδεολόγημα της ρομαντικής Δύσης του 19ου αιώνα, επί της οποίας στηρίχτηκε εξάλλου η οικοδόμηση του γερμανικού έθνους.

Και αργότερα εμείς υιοθετήσαμε τη γερμανική εκδοχή του ελληνικού παραδείγματος;

Ναι, υπάρχει αυτό το εμπρός-πίσω, όπως βλέπουμε και με τους Βαυαρούς. H Βαυαρία υπό τον Λουδοβίκο, ένα από τα πιο προχωρημένα νεοκλασικά κράτη, μιμείται το μοντέλο της αρχαιότητας, όπως το φαντάστηκαν και το κατασκεύασαν οι φιλόλογοι και οι αρχαιολόγοι. Οι Βαυαροί εισήγαγαν το νεοκλασικισμό στην αρχιτεκτονική τους, τον οποίο διεύρυναν και εφάρμοσαν σε μια ολόκληρη χώρα: το νέο ελληνικό κράτος σχεδιάστηκε ως επανάληψη της αρχαιότητας• η Αθήνα, η πρωτεύουσα, ξεκίνησε να χτίζεται με βάση αυτό το νεοκλασικό μοντέλο. Αν πλησιάσουμε την περίοδο αυτή και τον νου των ανθρώπων της εποχής, θα δούμε ότι το όραμά τους είναι καταπληκτικό. Εχτισαν το πολιτικό τους ιδανικό με βάση την αρχαιότητα, μια ουτοπία• ξαφνικά η ουτοπία αυτή στην Ελλάδα έγινε πραγματικότητα. Μπορούμε, επομένως, να κατανοήσουμε το ρομαντικό πνεύμα του Οθωνα, ο οποίος εγκαθίσταται ως Βαυαρός βασιλεύς και γίνεται πιο Ελληνας και από τους Ελληνες.

Από τα έθνη και τις κλειστές ταυτότητες φτάνουμε σήμερα στον ακραίο εθνικισμό, που αναδύεται ξανά στον ελληνικό χώρο και σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Ο ακραίος εθνικισμός είναι μια στάση αμυντική και φοβική, η οποία προκαλείται όταν ένας πολίτης αισθάνεται το εξωτερικό περιβάλλον του πολύ δύσκολο, πολύ απειλητικό. Δε μπορεί να το ελέγξει και, επομένως, η στάση την οποία επιλέγει είναι «κλείνομαι, περιτειχίζομαι, χαράζω μια πολύ σαφή γραμμή ανάμεσα στο ποιοι είμαστε Εμείς και ποιοι είναι οι Αλλοι• αυτό μου προσφέρει ασφάλεια».

Φυσικά, πρόκειται για ένα ψευδές αίσθημα – όσο πιο πολύ κλείνεται κανείς τόσο περισσότερο κινδυνεύει να δει τα «τείχη» να καταρρέουν. Υπάρχει, βέβαια, και ένα ιδεολογικό κενό. Οι παλαιές ιδεολογίες έχουν καταρρεύσει, κυρίως ο κομμουνισμός. Στη θέση τους βλέπουμε να εμφανίζονται διάφορων ειδών κινήματα, χαοτικά και αντιορθολογικά. Τα κινήματα αυτά συνδέονται με ρατσιστικούς εθνικισμούς ή με θρησκευτικές ταυτότητες οι οποίες υπήρχαν και στο παρελθόν, αλλά σήμερα επιστρέφουν με μορφές πολύ πιο επιθετικές.

Μέσα από την ελληνική κρίση αναδύθηκαν δύο ισχυροί πόλοι οι οποίοι προσπάθησαν να την ερμηνεύσουν. Σχηματικά, θα λέγαμε ότι ο ένας συνδέεται με όσους θεωρούν τη χώρα θύμα που ταλαιπωρείται από τις ισχυρότερες ευρωπαϊκές χώρες και τη συγκυρία και ο δεύτερος με τους ορθολογιστές, που λένε ότι η κρίση ενισχύθηκε, εν μέρει, από τα θεσμικά προβλήματά μας και την αδυναμία να προσαρμοστούμε στο ευρωπαϊκό μοντέλο. Εσείς πώς προσεγγίζετε το πρόβλημα;

Η ορθολογική διαπίστωση ότι δεν καταφέραμε να φτιάξουμε ένα κράτος της προκοπής είναι σωστή, αλλά δεν αρκεί. Οι ορθολογιστές επισημαίνουν ότι πρέπει να γίνει η μία ή η άλλη αλλαγή – χωρίς, όμως, να εξηγούν γιατί τελικά δε γίνεται τίποτε από τα απαραίτητα. Η θεραπεία προϋποθέτει διάγνωση. Για να γίνει διάγνωση, πρέπει να ξεπεραστεί το στενά οικονομικό και τεχνοκρατικό επίπεδο και η έρευνα να αναχθεί στο πολιτισμικό. Να γίνει κατανοητό δηλαδή ποιες είναι οι πολιτισμικές εντάσεις, ποια είναι τα προβλήματα τα οποία δε μας επιτρέπουν να προχωρήσουμε προς μια επιθυμητή κατεύθυνση. Στους κύκλους της ελληνικής ιστορίας βλέπουμε ότι, κάθε φορά που ξεσπάει μια κρίση, γίνεται προσπάθεια να δημιουργηθούν θεσμοί. Η προσπάθεια αυτή, όμως, δεν πάει σε βάθος και σύντομα ακολουθεί μια δεύτερη φάση, κατά την οποία όλα γκρεμίζονται. Αυτό είδαμε στην αρχή της Μεταπολίτευσης, όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής προσπάθησε να χτίσει θεσμούς. Μερικά χρόνια αργότερα, έφτασε το αντίστροφο κύμα, η ενέργεια του οποίου προέρχεται, βέβαια, από τα βάθη του λαού – και τα γκρέμισε όλα.

Τι σηματοδοτεί αυτή η σύγκρουση;

Μας δείχνει ότι υπάρχουν άλλοι θεσμοί, αόρατοι, οι οποίοι λειτουργούν. Είναι θεσμοί καταπιεσμένοι από την οικοδόμηση του κράτους. Δεν εξαφανίστηκαν. Συνδέονται με την οικογένεια, τη θρησκεία, την τοπική ταυτότητα, τις διάφορες άλλες ομαδοποιήσεις. Και όταν το κράτος βρίσκεται σε αδυναμία, επανέρχονται στην επιφάνεια. Αυτοί οι θεσμοί του παρελθόντος δεν έχουν μόνο αρνητική επίδραση. Χάρη σε αυτούς, οι συνέπειες από την τόσο βαθιά και μεγάλη κρίση την οποία βιώνουμε είναι σχετικά περιορισμένες. Ναι μεν στην Ελλάδα κατέρρευσαν οι κρατικοί, αλλά κινητοποιήθηκαν οι άλλοι, οι κρυφοί θεσμοί, οι οποίοι επέτρεψαν να απορροφηθεί ένα μέρος της κρίσης, αποκαλύπτοντας την ευελιξία της ελληνικής κοινωνίας. Γι’ αυτό θεωρώ ότι δεν πρέπει να είμαστε τόσο πολύ απαισιόδοξοι. Δε θα γίνουμε ποτέ σαν τη Γαλλία ή τη Γερμανία. Ναι, αλλά αν η Γερμανία και η Γαλλία βρίσκονταν στην ίδια θέση, αν είχαν ζήσει τέτοια μείωση της οικονομίας και τέτοια επίπεδα ανεργίας, θα είχαν διαλυθεί ως χώρες και κοινωνίες. Εμείς δε διαλυθήκαμε• άρα διαθέτουμε κάποιες δυνάμεις οι οποίες δεν είναι ορατές, αλλά υπάρχουν, λειτουργούν και φέρνουν αποτελέσματα.

Μπορούν, όμως, αυτά τα αποτελέσματα να εγγυηθούν μια σχετική σταθερότητα και κάποια προοπτική ευημερίας στο μέλλον;

Το ζήτημα είναι τι στόχο θέτουμε. Εάν θέτουμε ως στόχο να γίνουμε ένα ιδανικό εθνικό κράτος, να «εξευρωπαϊστούμε», πράγματι δεν επαρκούμε. Εάν, όμως, ο στόχος μας είναι η συνέχεια μιας πολιτισμικής παράδοσης, μπορούμε να προχωρήσουμε, χρησιμοποιώντας ένα εν μέρει αποτελεσματικό κράτος, από κοινού με τις άλλες δυνάμεις μας. Η άποψή μου είναι ότι δεν έχει νόημα να επιδιώκουμε ένα τέλειο κράτος το οποίο να ελέγχει το έδαφος των νότιων Βαλκανίων, αλλά να είναι άσχετο και αποκεκομμένο από τον πολιτισμό μας. Ως πολιτισμό μας ορίζω αυτήν την οργανική συνέχεια, η οποία, φυσικά, έχει επηρεαστεί και από το δυτικό στοιχείο. Δεν είμαστε καθαροί «Ρωμιοί». Η σύνθεσή μας μοιάζει με ένα πολιτισμικό ίζημα. Ακόμα και αν ο πλούτος της ελληνικής αρχαιότητας έχει συρρικνωθεί, κάτι έχει μείνει σε αυτόν τον τόπο, σε αυτόν το λαό. Αν αυτό το «κάτι» χαθεί, εγώ τουλάχιστον θα το θεωρήσω απώλεια.

Δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή

http://www.kathimerini.gr/872748/article/proswpa/synentey3eis/giwrgos-prevelakhs-ki-omws-yparxei-elpida

Advertisements

Η Βιέννη, ο Καποδίστριας, η Ρωξάνδρα και οι Ελληνες

Η Βιέννη δεν είναι μόνο τα μνημεία, βαριά, χαμένα στους αιώνες. Είναι και η ιστορία. Ιστορία αυστροουγγρική και οθωμανική. Την εποχή εκείνη, οι Έλληνες της διασποράς διψούσαν να διακριθούν και παράλληλα να εργαστούν για την απελευθέρωση της πατρίδας.
Έμποροι οι περισσότεροι και αφοσιωμένοι στα ιδεώδη τους, οι Έλληνες της Βιέννης βρήκαν μοναδική ευκαιρία να στήσουν τη δική τους γειτονιά στην καρδιά της αυστριακής πρωτεύουσας. Λίγα τετράγωνα πιο κάτω από τον καθεδρικό ναό του Αγίου Στεφάνου !
Σήμερα περπατάει κανείς στο πλακόστρωτο της ελληνικής γειτονιάς και με την άκρη του ματιού του πιάνει την εικόνα του Ρήγα, του Άνθιμου Γαζή, της Ρωξάνδρας, του Καποδίστρια, προσωπικότητες που δεν παύουν στιγμή να υπενθυμίζουν τη βαριά κληρονομιά του`Ελληνα.
Μην εκπλήσσεσαι, μου λένε με μια φωνή οι ξεναγοί μας – ο γιατρός Ανδρέας Κυριακούλης και ο πατέρας Ιωάννης, εφημέριος του ιερού ναού Αγίου Γεωργίου. Αυτή είναι η αίσθηση εδώ: Θεολογική και Ιστορική. Σε οδηγεί σε εποχές άγνωστες για τον σύγχρονο Έλληνα και σε υποχρεώνει να σκεφτείς ποιοι και πώς εργάστηκαν για να δουν την Ελλάδα να αποκτά κρατική υπόσταση!
Βιάζομαι να μπω στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας, να συγκρατήσω μικρές λεπτομέρειες για τον τραπεζίτη Σίνα και τον Μέτερνιχ κι ύστερα να περάσω στην άκρη του δρόμου, λίγα σκαλιά πιο κάτω, στον`Άγιο Γεώργιο. Ο επίμαχος τόπος! Πράγματι, αυτή είναι η σειρά: Αγία Τριάδα- Άγιος Γεώργιος. Ο γιατρός Κυριακούλης μας συνοδεύει στην αίθουσα συνεδριάσεων της Κοινότητας, δίπλα στο ναό με πίνακες του Κωνσταντίνου Παρθένη! Κι είναι ο ίδιος ο γιατρός που με σεμνότητα αποκαλύπτει ότι σ’ αυτό το γραφείο συνεδρίασαν οι σπουδαίοι του γένους, από το Ρήγα ως τον Άνθιμο Γαζή. Απέφυγα να καθίσω στις καρέκλες γύρω από το γραφείο. Προτίμησα να ξεφυλλίσω τον βαρύ τόμο για την ιστορία του ναού, καθώς ναός του Αγίου Γεωργίου εξελίχθηκε σε ισχυρό κέντρο προετοιμασίας του απόδημου Ελληνισμού για την επανάσταση του 1821.
Στην αυστριακή πρωτεύουσα βρεθήκαμε μια ομάδα Ελλήνων, μέλη της εταιρείας Μελέτης Έργου του Ιωάννη Καποδίστρια, προσκεκλημένοι της Ομοσπονδίας Ελληνικών Συλλόγων Αυστρίας. Πρόεδρος και ιδρυτής της εταιρείας, ο νομικός και καθηγητής της νεώτερης ιστορίας στη Σχολή Εθνικής Αμύνης Ανδρέας Κούκος. Αντιπρόεδρος, η Ελληνίδα γλύπτρια Ναταλία Μελά, εγγονή του Παύλου Μελά και γ.γ. η Γιοβάννα Αργυροηλιοπούλου.
Η πρόσκληση αφορούσε ημερίδα για την παρουσίαση της πορείας του Ιωάννη Καποδίστρια και το έναυσμα για την περαιτέρω μελέτη, διάλογο και επιστημονική συζήτηση γύρω από το έργο του Επτανήσιου διπλωμάτη.
Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στο Δημαρχείο της Βιέννης, παρουσία διπλωματών, υψηλόβαθμων αξιωματούχων και πολλών Ελλήνων της διασποράς και συνέπεσε με τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την τοποθέτηση του Καποδίστρια από τον Τσάρο Αλέξανδρο τον Α΄στη ρωσική πρεσβεία στη Βιέννη και την αρχή της διπλωματικής σταδιοδρομίας του.
Κατά την ομιλία του κ. Κούκου ειπώθηκαν πολλά για τον Καποδίστρια και την ίδρυση δύο σπουδαίων εταιρειών: της φιλόμουσης εταιρείας της Βιέννης και της Φιλικής εταιρείας. `Ομως υπήρξε και μια έκπληξη, όχι το βράδυ της ομιλίας στο Δημαρχείο, αλλά την επομένη στο ναό του Αγίου Γεωργίου στον οποίον αναφέρθηκα αρχικά.
Αφορούσε μικρή λεπτομέρεια από τα απομνημονεύματα της αγαπημένης του Καποδίστρια, της Ρωξάνδρας Στούρτζα – ένας ανεκπλήρωτος έρωτας, ένας έρωτας θυσία στην ιδέα της ίδρυσης ελληνικού κράτους (Η αλληλογραφία της Ρωξάνδρας με τον Καποδίστρια περιγράφεται από την Ελένη Ε. Κούκκου στο βιβλίο της «Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ Ρ. ΣΤΟΥΡΤΖΑ – ΜΙΑ ΑΝΕΚΠΛΗΡΩΤΗ ΑΓΑΠΗ»
Εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ)
Η Ρωξάνδρα ως πρώτη κυρία των τιμών της αυτοκράτειρας της Ρωσίας Ελισάβετ κατέστρωσε ένα μεγαλοφυές σχέδιο κατά την παραμονή της στη Βιέννη, το 1814, λίγο πριν την έναρξη του Συνεδρίου της Βιέννης. Κατάφερε να πείσει το αυτοκρατορικό ζεύγος να έρθει στο ναό του Αγίου Γεωργίου σε μια πανηγυρική Θεία Λειτουργία, αντί να παραστεί στη λειτουργία της Αγίας Τριάδας. Στη Θεία Λειτουργία ήταν παρόντες όλοι οι σπουδαίοι Έλληνες, μεταξύ των οποίων ο `Άνθιμος Γαζής. Απέναντι από τον τσάρο στάθηκαν ο Καποδίστριας και ο Υψηλάντης, κίνηση που θεωρήθηκε ιδιαίτερα συμβολική. Ο τσάρος δεν εκκλησιάστηκε με τους Έλληνες αυστριακούς υπηκόους που σύχναζαν στην Αγία Τριάδα, αλλά πήγε με τους κυνηγημένους Έλληνες των τουρκοκρατούμενων περιοχών.
Στα Απομνημονεύματά της, η Ρωξάνδρα αναφέρει τα παραπάνω γεγονότα, αλλά παραλείπει την ημερομηνία. Και ιδού η έκπληξη: στο ιερό του ναού του Αγίου Γεωργίου κάτω από τα έκπληκτα βλέμματα όλων μας αποκαλύφθηκε στην τρίφυλλη ξύλινη Πρόθεση η ημερομηνία του ιστορικού αυτού γεγονότος: 27 Σεπτεμβρίου 1814.
Φεύγοντας από τη Βιέννη πήρα μαζί μου μια φευγαλέα αίσθηση μεγαλείου και καθήκοντος, όπως άρμοζε τότε στους λιγοστούς άξιους κι έκανα συσχετισμούς με το σήμερα, για να αναρωτηθώ αν θα υπάρξουν τούτες τις εποχές άνθρωποι που πραγματικά θα εργαστούν σιωπηλά για το κοινό καλό.

 

Φωτογραφία της Ritsa Masoura.
Φωτογραφία της Ritsa Masoura.
Φωτογραφία της Ritsa Masoura.
Φωτογραφία της Ritsa Masoura.
Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Σχόλια
Nena Mirmiroglou
Nena Mirmiroglou Τι ωραια αναρτηση! Εχω τριγυρισει, τουριστικα βεβαιως, κι ενθουσιαζομαι με τη ματια και την γραφη σου. Σε ευχαριστω

4

Διαχείριση

Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · 2 ημέρες

Ο χρήστης Konstantinos Grekiotis απάντησε · 13 απαντήσεις
Ritsa Masoura
Ritsa Masoura καλημέρα σε όλους !

1

Διαχείριση

Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · 2 ημέρες

Maria Fragkou
Maria Fragkou Μα ποσο ωραια περιγράφεις Ριτσα μας!

3

Διαχείριση

Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · 2 ημέρες

Ο χρήστης Ritsa Masoura απάντησε · 3 απαντήσεις
Μάνος Σ. Στεφανίδης
Μάνος Σ. Στεφανίδης Καταπληκτικό κείμενο, θα συμφάγουμε το μεσημέρι!

1

Διαχείριση

Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · 2 ημέρες

Ο χρήστης Ritsa Masoura απάντησε · 1 απάντηση
Φραγκίσκη Σακελλαρίδη
Φραγκίσκη Σακελλαρίδη Είναι χρόνια τώρα που ψάχνω ένα βιβλίο με την αλληλογραφία της Ρωξάνδρας και του Καποδίστρια αλλά δεν το βρίσκω πια. Τι Έλληνες που υπήρξαν!

3

Διαχείριση

Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · 2 ημέρες

Ο χρήστης Dionisis Liaros απάντησε · 19 απαντήσεις
Marianna Theodoropoulou
Marianna Theodoropoulou ΄Πολύ ωραία ανάρτηση Ρίτσα μου !

2

Διαχείριση

Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · 2 ημέρες

Ο χρήστης Ritsa Masoura απάντησε · 1 απάντηση
Mary Frangaki
Mary Frangaki αυτό είναι Ιστορία!

3

Διαχείριση

Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · 1 ημέρα

Μερσα Βαριτου
Μερσα Βαριτου ανάρτηση – βάλσαμο Ρίτσα μου!! πριν μερικά χρόνια είχα συναντήσει την Νάτα Μελά σε μια έκθεση, και μου έκανε εντύπωση πόσο απλή και άμεση ήταν.. Και πολύ δυναμική, παρά τα χρόνια της

3

Διαχείριση

Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · 1 ημέρα · Τροποποιήθηκε

Ο χρήστης Ritsa Masoura απάντησε · 1 απάντηση
Constantine Buhayer
Constantine Buhayer Τέτοια να διαβάζω.

2

Διαχείριση

Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · 1 ημέρα

Ο χρήστης Ritsa Masoura απάντησε · 1 απάντηση
Konstantinos Grekiotis
Konstantinos Grekiotis Μια πολύ ωραία ανάρτηση – βάλσαμο από την φίλη κα Ρίτσα Μασούρα που πιστεύω ότι θα σας μεταφέρει τα ίδια αισθήματα και σε όσους την διαβάσουν.
Ρίτσα Μασούρα : Η Βιέννη των Ελλήνων της διασποράς
Η Βιέννη δεν είναι μόνο τα μνημεία, βαριά, χαμένα στους αιΔείτε περισσότερα
Διαχείριση
Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · Αφαίρεση προεπισκόπησης · 1 ημέρα

Ο χρήστης Ritsa Masoura απάντησε · 1 απάντηση
Efstratios N Soubassakis
Efstratios N Soubassakis Κι ας μη λησμονούμε ότι ήταν εποικισμών Κρητών από την Βίεννον (σημαρινήν Βιάννο)!

3

Διαχείριση

Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · 1 ημέρα

Σπανου Ελενη
Σπανου Ελενη Χρονια Πολλα!!!!

1

Διαχείριση

Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · 1 ημέρα

Ο χρήστης Ritsa Masoura απάντησε · 1 απάντηση
Άγγελος Πετρουλάκης
Άγγελος Πετρουλάκης Τυχερή που οι εμπειρίες και οι γνώσεις σου είναι τόσες βαθιές και τόσο πλατιές. Πόσο «χορτάτη» πρέπει να αισθάνεσαι…

1

Διαχείριση

Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · 1 ημέρα

Ο χρήστης Ritsa Masoura απάντησε · 1 απάντηση
χρυσανθη κυριμη
χρυσανθη κυριμη Ποσο σπουδαιο εγινε αυτο το μικρο κοριτσακι που θυμαμαι, με το ωραιο χαμογελο! Αν ζουσε η μαμα σου, η Κυρια Ελενη, θα ηταν πολυ περηφανη, αν και νομιζω θα προλαβε να περηφανευεται για σενα!!!!

1

Διαχείριση

Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · 1 ημέρα

Ο χρήστης Ritsa Masoura απάντησε · 1 απάντηση
Sofia Trahani
Sofia Trahani Με το ίδιο θέμα προβλήθηκε χθες στην ΕΤ1 η εκπομπή «Προσωπικά».
Εκτός από δέος, νιώθεις και μια απέραντη θλίψη για το πόσα πράγματα αγνοούμε….

2

Διαχείριση

Μου αρέσει!Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

 · Απάντηση · 1 ημέρα

Ο χρήστης Ritsa Masoura απάντησε · 3 απαντήσεις
Themistocles Magriotis
Themistocles Magriotis   

1

«Τhe Post: Απαγορευμένα Μυστικά», του Στίβεν Σπίλμπεργκ: Τα παπούτσια πάνω στο γραφείο

«Τhe Post: Απαγορευμένα Μυστικά», του Στίβεν Σπίλμπεργκ: Τα παπούτσια πάνω στο γραφείο

Source: «Τhe Post: Απαγορευμένα Μυστικά», του Στίβεν Σπίλμπεργκ: Τα παπούτσια πάνω στο γραφείο

Γιώργος Πρεβελάκης – Οι κλειστοί ορίζοντες του υπουργείου Παιδείας

 

Τ​​ρία στοιχεία χαρακτηρίζουν τη δηλωμένη πολιτική του υπουργείου Παιδείας ως προς τις εκπαιδευτικές εκδρομές και, γενικότερα, τις ανταλλαγές και συνεργασίες των σχολείων με ιδρύματα του εξωτερικού: Πρώτον, εξίσωση προς τα κάτω, καθώς, με επιχείρημα την οικονομική δυσπραγία ορισμένων, αποκλείει το σύνολο των μαθητών από τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες εκτός συνόρων· δεύτερον, συγκεντρωτισμός, καθώς απαγορεύει στα σχολεία να αναλαμβάνουν σχετικές πρωτοβουλίες χωρίς υπουργική άδεια· τρίτον, πνευματικό κλείσιμο στα εθνικά σύνορα, καθώς περιορίζει τις επαφές των μαθητών με το εξωτερικό.

Τα τρία αυτά στοιχεία αντιφάσκουν ως προς το πνεύμα της ευρωπαϊκής εκπαιδευτικής πολιτικής η οποία, κατ’ αρχήν, αποσκοπεί στην αυξημένη αυτονομία των ιδρυμάτων, στη διάδοση των εκπαιδευτικών ευκαιριών και, κυρίως, με τη διακίνηση ανθρώπων και ιδεών, στη διεύρυνση των πνευματικών οριζόντων. Δεν είναι τυχαίο ότι το πρόγραμμα «Ερασμος» για τις πανεπιστημιακές ανταλλαγές φοιτητών ανάμεσα στις χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης θεωρείται μία από τις μεγάλες επιτυχίες της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Είναι λοιπόν η πολιτική του ελληνικού υπουργείου Παιδείας, ως αντιβαίνουσα προς την κυρίαρχη ευρωπαϊκή, ένας απλός αναχρονισμός, υπό αίρεση με τον πρώτο ανασχηματισμό; Δυστυχώς όχι. Το πνεύμα των ρυθμίσεων αυτών εντάσσεται σε ένα διεθνώς ανερχόμενο ιδεολογικό ρεύμα. Εναρμονίζεται με τις δύο μεγάλες πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις οι οποίες συγκλόνισαν τον δυτικό κόσμο. Το Brexit και η εκλογή Τραμπ ανέδειξαν την εκπεφρασμένη αντίδραση των λαϊκών στρωμάτων στο άνοιγμα και στην κυκλοφορία. Ετι χείρον, η πλειοψηφία αυτή κυριάρχησε σε δύο χώρες, η Ιστορία των οποίων μέχρι πρότινος χαρακτηριζόταν από την προάσπιση της ελεύθερης κυκλοφορίας.

Η παγκοσμιοποίηση, το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και η ευρωπαϊκή ενοποίηση άνοιξαν τα κλειστά σύνορα και αύξησαν δραματικά τις ανταλλαγές και τις αλληλεπιδράσεις. Ομως, η δράση επιφέρει και την αντί-δραση. Οπως ήταν φυσικό και αναμενόμενο, η αύξουσα κυκλοφορία αμφισβήτησε συνήθειες, αποσταθεροποίησε οικονομικές και κοινωνικές δομές και απείλησε πολιτισμικά πρότυπα. Πολλαπλασιάζονται σήμερα οι πληθυσμιακές ομάδες οι οποίες αναπολούν νοσταλγικά τις εποχές της πνευματικής ακινησίας, χωρίς μεταναστευτικές κινήσεις, με αναδιανεμητικές πολιτικές και ισχυρές αυταρχικές εξουσίες. Από τη Ρωσία του Πούτιν ώς τις Ηνωμένες Πολιτείες του Τραμπ, περνώντας από την Τουρκία του Ερντογάν και τις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες, η αντίδραση στην κυκλοφορία κερδίζει έδαφος, οι κοινωνίες καθίστανται περίκλειστες και ξενοφοβικές. Η αντίθεση ανάμεσα στο άνοιγμα και στο κλείσιμο, ανάμεσα στην ελεύθερη κυκλοφορία και στα στεγανά σύνορα, διαδέχεται και αντικαθιστά την ξεπερασμένη αντίφαση ανάμεσα στο κεφάλαιο και στην εργασία.

Οι επερχόμενες μεγάλες συγκρούσεις θα έχουν ως κύριο διακύβευμα την κυκλοφορία. Δεν θα είναι η πρώτη φορά στην Ιστορία που, ως απάντηση στις προκλήσεις, μεγάλα γεωπολιτικά σύνολα υποκύπτουν στον πειρασμό του κλεισίματος. Από την αρχαιότητα και εντεύθεν, η ιδανική Πολιτεία του Πλάτωνος, αυταρχική και εξισωτική, οικοδομημένη σε ένα νησί και αποκλεισμένη από τον υπόλοιπο κόσμο, ενέπνευσε, συνειδητά ή μη, πλείστα όσα πολιτικά σχέδια και καθεστώτα. Η παρακμή της Κίνας μετά τον Μεσαίωνα αποδίδεται στην απόφαση της ηγεσίας της, στα μέσα του 15ου αιώνα, να καταστρέψει τον τεράστιο στόλο της και να απαγορεύσει την επικοινωνία με τον έξω κόσμο. Παρεμφερή πολιτική κλεισίματος ακολούθησε, δύο αιώνες αργότερα, η Ιαπωνία των Τοκουγκάβα. Στο εγγύς παρελθόν, υπάρχουν τα παραδείγματα του υπαρκτού σοσιαλισμού: το σιδηρούν παραπέτασμα και η παρανοϊκή αλβανική εκδοχή.

Δεν ενδιαφέρει αν η έμπνευση του ελληνικού υπουργείου Παιδείας είναι μικροπολιτική ή βαθύτερα φιλοσοφική. Το μέγα θέμα είναι ότι, πενήντα χρόνια μετά τη Δικτατορία, επανεισάγει στην Ελλάδα μια τάση η οποία, επιπροσθέτως, εντάσσεται και ακολουθεί ένα ογκούμενο απειλητικό παγκόσμιο κύμα.

Στον τραυματισμένο ελληνικό λαό υπάρχουν πολλοί οι οποίοι, ορμώμενοι από ορεινές πολιτισμικές καταβολές, έλκονται και οδηγούνται σε αμυντικές περίκλειστες συμπεριφορές. Ενδέχεται, επομένως, να παρασυρθούν σε κινήσεις συναφείς με τις επιλογές των Αμερικανών ψηφοφόρων του Τραμπ ή των Βρετανών υποστηρικτών του Brexit. Υποθετικά, μια τέτοια εξέλιξη θα συνεπαγόταν έναν νέο ελληνικό διχασμό ο οποίος, σε αντίθεση με τους προγενεστέρους, δεν θα εκτυλισσόταν αποκλειστικά στην Ελλάδα. Στην ίδια υπόθεση, το ελληνικό έδαφος, κατειλημμένο από την αντίδραση στην κυκλοφορία, θα εξωθούσε στη μετανάστευση όσους πρεσβεύουν τα ανοικτά σύνορα. Η Ελλάδα θα βυθιζόταν στην παρακμή, η διασπορά θα απορροφούσε τα ικανά και παραγωγικά στοιχεία του Ελληνισμού. Οι δύο ελληνικοί κόσμοι, γηγενείς και διασπορά, θα αποξενώνονταν υλικά και πνευματικά.

Η πολιτική του υπουργείου Παιδείας, εν συγκρίσει με τα τρέχοντα οξύτατα οικονομικά και διπλωματικά προβλήματα, φαίνεται παρωνυχίς. Συνιστά, όμως, έκφραση, ίσως και προαγγελία, πολύ βαθύτερων απειλών. Πρέπει να εκληφθεί ως πρώιμη προειδοποίηση για τις επερχόμενες ιδεολογικές και πολιτικές εξελίξεις.

* Ο κ. Γιώργος Πρεβελάκης είναι καθηγητής Γεωπολιτικής στη Σορβόννη (Paris I).

Πηγη, Καθημερινή 

Τεραστίων διαστάσεων οι αντεγκλήσεις για το γλυπτό «Phylax» στο Παλαιό Φάληρο

Phylax, ένα γλυπτό «κόκκινο πανί». Κάποιοι το «βάφτισαν» έκπτωτο άγγελο, Εωσφόρο, Σατανά, Διάβολο. Άλλοι κάνουν λόγο για ένα έργο με ιδιαίτερη καλλιτεχνική αξία. Ο «Phylax» του Κωστή Γεωργίου είναι ένα έργο τέχνης που στοχοποιήθηκε, ταυτίστηκε με δυνάμεις του σκότους, βανδαλίστηκε, αναστάτωσε ένα δήμο, μια κοινωνία.

Το γλυπτό τοποθετήθηκε την Τρίτη 5 Δεκεμβρίου στην είσοδο του Παλαιού Φαλήρου, μεταξύ των εκκλησιών Αγίας Σκέπης και Αγίου Γεωργίου, επί της παλαιάς λεωφόρου Ποσειδώνος και έκτοτε προκάλεσε αντιδράσεις από μερίδα πολιτών της περιοχής.

IMG_7769

Και κάπως έτσι άνοιξε μία συζήτηση για «προσβολή χριστιανικών ηθών», «στοιχεία σατανισμού» και «μαύρης μαγείας» με ορισμένους να ζητούν την απομάκρυνσή του από το σημείο. Κάπου εκεί τα πνεύματα οξύνθηκαν, η κατάσταση βγήκε εκτός ελέγχου, με αποτέλεσμα ορισμένοι άγνωστοι να προχωρήσουν στον βανδαλισμό του γλυπτού, αφού πέταξαν πάνω του λευκή μπογιά ενώ λίγο πριν αποχαιρετήσουμε το 2017 έγινε και ο… αγιασμός του γλυπτού για να ξορκίσει το… κακό.

Αυτό ήταν και το τελευταίο επεισόδιο σε ένα «σίριαλ» που βρίσκεται σε εξέλιξη τις τελευταίες εβδομάδες και περιλαμβάνει συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου, κομμένα καλώδια του τραμ και συλλογή υπογραφών για την απομάκρυνση του έργου.

Απέναντι σε αυτές τις έντονες αντιδράσεις, ο Δήμαρχος Παλαιού Φαλήρου, Διονύσης Χατζηδάκης, υποστήριξε εξαρχής το κόκκινο «Phylax» λέγοντας ότι «το γλυπτό δεν έχει καμία σχέση με τη χριστιανική πίστη».

Πώς όμως μπορεί ένα γλυπτό να εξάπτει αντιδράσεις και βίαια συναισθήματα; Τι λέει ο ίδιος ο καλλιτέχνης για το έργο του και την παραφιλολογία που αναπτύχθηκε γύρω από αυτό το τελευταίο διάστημα; Ποιοι ήταν αυτοί που εξεγέρθηκαν κατά του Phylax και γιατί;

Κωστής Γεωργίου, ο καλλιτέχνης και δημιουργός του Phlyax

IMG_7737

Ο καταξιωμένος ζωγράφος και γλύπτης Κωστής Γεωργίου έχει διεθνή εικαστική δράση, τα έργα του να έχουν ταξιδέψει σε όλον τον κόσμο και ο ίδιος αποφεύγει τη δημοσιότητα.

Έχει τονίσει σε συνεντεύξεις του ότι κάθε έργο είναι μοναδικό και αυθύπαρκτο και καθένας είναι ελεύθερος να το ερμηνεύσει όπως επιθυμεί, ξεκαθαρίζοντας ότι σε καμία περίπτωση δεν περίμενε ότι αυτό του έργο θα προκαλέσει, τουλάχιστον σε τόση έκταση.

«Δεν μπορώ να ασχοληθώ με κάτι που ξεπερνάει το όριο του γελοίου. Μία μικρή μερίδα ανθρώπων κάνει όλη τη φασαρία κι έχει δημιουργήσει αυτό το θέμα. Το έργο είναι αυτό που είναι, κανείς δεν είπε ότι είναι Διάβολος. Το βρήκανε μόνοι τους αυτό. Ας ψάξουν στους εαυτούς να δουν πού κατοικεί ο Σατανάς, στις ψυχές τους ή στο γλυπτό. Αυτό μόνο έχω να σας πω» λέει στο newsbeast.gr.

IMG_7765

Δήμαρχος Παλαιού Φαλήρου, Διονύσης Χατζηδάκης

Από τη μεριά του και ο Δήμαρχος Παλαιού Φαλήρου Διονύσης Χατζηδάκης έχει δεχτεί πυρά για την επιλογή του.

Σε ανακοίνωση του Δήμου Παλαιού Φαλήρου τονίζεται, μεταξύ άλλων ότι «η ονομασία του γλυπτού “Phylax” ουδεμία σχέση έχει και ασφαλώς δεν αποδίδει την ιδιότητα του “Φύλακα Αγγέλου” κατά την χριστιανική παράδοση».

Όσο για την τοποθεσία του ο Δήμαρχος αναφέρει ότι «η τοποθέτηση στο συγκεκριμένο σημείο έγινε με αυτή την έννοια. Αφενός για να φυλάσσεται (συμβολικά) η Πόλη, αφετέρου γιατί στο συγκεκριμένο σημείο υπήρχε κατά την αρχαιότητα ο λιμένας του Φαλήρου απ’ όπου σύμφωνα με την παράδοση και σημαντικούς αρχαίους αθηναϊκούς μύθους ξεκίνησαν ο Φάληρος για την Κολχίδα, ο Μενεσθέας με τους Αθηναίους για την Τροία και ο Θησέας για την Κρήτη προκειμένου να σκοτώσει τον Μινώταυρο και να απαλλάξει τους Αθηναίους από τον βαρύ αιματηρό φόρο».

Επισημαίνεται δε, ότι στο αρχικό δελτίο τύπου σχετικά με το άγαλμα, αναφέρθηκε ο χαρακτηρισμός «Άγγελος-Φύλακας» (αντί του ορθού “Phylax”) , κάτι που είχε ως αποτέλεσμα να γίνουν συνειρμοί και παρανοήσεις και για αυτό διορθώθηκε στη συνέχεια.

Αγιασμός λίγο πριν φύγει το 2017

Την τελευταία μέρα του 2017, μερίδα πολιτών και ο ίδιος ο εφημέριος του Ιερού Ναού Παναγίας Μυρτιδιωτίσσης στο Παλαιό Φάληρο κρατώντας σημαίες, εικόνες, διάφορα συνθήματα και ψάλλοντας το απολυτίκιο του Αγίου Γεωργίου ξεκίνησαν από την εκκλησία και έφτασαν μέχρι το άγαλμα, το οποίο ράντισαν με αγιασμό.

Μάλιστα σε επιστολή του προς τον δήμαρχο Παλαιού Φαλήρου ο εφημέριος χαρακτηρίζει το άγαλμα «στρατιώτη του Σατανά». Αξίζει να σημειωθεί ότι λίγες μέρες νωρίτερα, άγνωστοι είχαν βανδαλίσει το γλυπτό πετώντας άσπρη μπογιά.

Μητροπολίτης Ν. Σμύρνης Συμεών: Να μετακινηθεί ο Phylax

Η τελευταία πράξη του σίριαλ είναι η επιστολή του Μητροπολίτη Νέας Σμύρνης Συμεών που ζητεί από τον δήμαρχο την μετακίνηση του γλυπτού γιατί όπως αναφέρει βρίσκεται «ανάμεσα σε δύο παρεκκλήσια ιδιαίτερα αγαπητά στους Φαληριώτες την Αγία Σκέπη και τον Άγιο Γεώργιο και πολύ κοντά στο μνημείο του Αποστόλου Παύλου».

Προσθέτει πως συμμερίζεται την άποψη πολλών χριστιανών πως δεν θα έπρεπε να τοποθετηθεί στον συγκεκριμένο χώρο. Εύκολα κάποιος και όχι μόνο ο κακοπροαίρετος – λέει ο Μητροπολίτης – μπορεί να οδηγηθεί στη σκέψη ότι το εν λόγω γλυπτό τοποθετημένο σ’ αυτή τη θέση «προσβάλλει τη χριστιανική παράδοση της πόλεως».

Ένας ψυχολόγος, ένας κοινωνιολόγος και μία επικοινωνιολόγος μιλούν στο newsbeast.gr σε μία απόπειρα να κατανοήσουμε τα αίτια της «εξέγερσης» απέναντι σε ένα έργο τέχνης.

Δημήτρης Μπούκουρας, Κλινικός Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής

«Κάθε έργο τέχνης είτε είναι ζωγραφικής είτε είναι γλυπτικής, πρωτοποριακό εμπνευσμένο κλπ έχει μία σημασία για αυτόν ο οποίος το κατασκευάζει. Ο δημιουργός δίνει το δικό του νόημα, τη δική του συναισθηματική πραγματικότητα πάνω στο έργο. Ο θεατής ενός τέτοιου έργου, στην προκειμένη περίπτωση ενός γλυπτού βλέπει επάνω στο έργο πράγματα που θέλει να δει ή περιμένει να δει ή νομίζει ότι βλέπει» λέει στο newsbeast.gr o ψυχολόγος Δημήτρης Μπούκουρας και συνεχίζει:

IMG_7763

«Όταν βλέπουμε αντιδράσεις τύπου ομαδικές, εάν δεν είναι κατευθυνόμενες, τότε μιλάμε για αρνητικές αντιδράσεις οι οποίες έχουν να κάνουν με το έργο και η αιτία μπορεί να είναι το χρώμα, το σχήμα, η τοποθεσία που έχει μπει το έργο, μπορεί να είναι οποιοδήποτε ερέθισμα το οποίο προκαλεί μία αντίδραση. Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι είτε αρνητικές είτε θετικές οι αντιδράσεις όταν προκαλέσει το ενδιαφέρον ένα έργο χαρακτηρίζεται σαν μία αντίδραση ενδιαφέροντος, συνεπώς συγκίνησε το έργο και θεωρείται επιτυχημένο έστω κι αν η κριτική που του γίνεται είναι αρνητική. Επιτυχημένο γιατί γίνεται γνωστό».

Όσο για τις αντιδράσεις, ο κ. Μπούκουρας εξηγεί ότι «κάποιους τους ξένισε και το σχήμα γιατί με την έννοια άγγελος στο μυαλό του κανείς φαντάζεται κάτι όμορφο, κάτι αγνό, κάτι που να μην τον ενοχλεί να τον καθησυχάζει και να τον ηρεμεί ενώ στη συγκεκριμένη περίπτωση το σχέδιο έχει ένα νόημα που περνάει ο ίδιος ο δημιουργός, ο καλλιτέχνης πιστεύει ότι αυτό μπορεί να είναι ο φύλακας άγγελος κάτι το οποίο δεν μπορεί να το περάσει στον κόσμο εύκολα γιατί ο κόσμος εισπράττει εκείνο που στην πλειοψηφία του πιστεύει».

«Η εκτίμηση η δική μου είναι ότι δεν επηρεάζει κανέναν παρά μόνο αισθητικά κι αν ο δήμαρχος δει ότι αυτή η αισθητική η αντίδραση είναι σημαντική μπορεί να ξανασκεφτεί τι θα κάνει με αυτό το έργο».

IMG_7770

Όσο για το αν το σκηνικό με τον αγιασμό φέρνει εικόνες από τον… Μεσαίωνα, ο κ. Μπούκουρας λέει:

«Βεβαίως. Κάποιοι ενοχλήθηκαν γιατί το είδαν αντίθετα με τις ιδέες και τα πιστεύω τους. Η ενόχληση αυτή όταν μετατρέπεται σε βιαιότητα ή επιθετικότητα δείχνει ότι αυτοί που πρεσβεύουν κάποιες θέσεις δεν είναι πάρα πολύ σίγουροι για τις θέσεις τους γιατί πώς μπορεί ένα άγαλμα ή ένα χρώμα να γκρεμίσει τον χριστιανισμό ή τις ιδέες στις οποίες πιστεύουν. Αυτό φαίνεται λίαν απίθανο. Συνεπώς τέτοιου είδους αντιδράσεις είναι κατευθυνόμενες και μόνο η προσπάθειά τους να εξαλείψουν κάτι που είτε αρέσει είτε δεν αρέσει, είναι δημιουργικό έργο τέχνης κάποιου ανθρώπου, αυτό δείχνει ότι είμαστε πολύ πίσω ακόμα και θέλουμε καιρό για να μπορέσουμε να μπορέσουμε να καλλιεργήσουμε τον εαυτό μας».

Και συνεχίζει: «Εγώ προσωπικά όταν βλέπω κάτι που δεν μου αρέσει, δεν το κοιτάζω. Δεν θα κάνω κάτι που θα τραβήξει το ενδιαφέρον του κόσμου προς εμένα. Δεν μπορεί η δημιουργία ενός έργου να συνδέεται με το τι θέλει ο άλλος».

«Δεν μπορεί κανείς να πει ότι είναι κάτι το ωραίο, αλλά άμα το κοιτάξεις μέσα στη μουντάδα της βραδιάς ή του πρωινού ξεχωρίζει από το χρώμα. Τώρα αν το χρώμα για κάποιους έχει τη σημασία του Εωσφόρου ή οποιοδήποτε άλλο κακού αυτό έχει να κάνει με το άτομο και με το νόημα που δίνεις στο χρώμα. Το χρώμα της θάλασσας ηρεμεί, το κόκκινο αγριεύει. Αλλά πολύ θόρυβος για το τίποτα».

Στρατής Χατζηχαραλάμπους, Κοινωνιολόγος – Αντιπρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Κοινωνιολόγων

Για τους κωδικούς και τους συμβολισμούς του Phylax, τα στερεότυπα αλλά και το ρόλο της τέχνης μιλάει στο newsbeast.gr o κοινωνιολόγος Στρατής Χατζηχαραλάμπους.

Πρώτον, όπως εξηγεί, υπάρχει ο κωδικός του ονόματος, Phylax. Το όνομα μόνο του μπορεί να ερμηνευθεί από πολλές πλευρές. Είτε από την έννοια που έχει στις θρησκείες κι έχει να κάνει με την προστασία του χώρου, όπως οι σφίγγες και οι δράκοι, ή με την έννοια του φύλακα που μπορεί να είναι εσωτερικευμένος σε κάθε άνθρωπο όπως όταν λέει, κάποιος με φυλάει ο Άη Γιώργης και αποτελεί την εσωτερική του δύναμη. Άρα, καταλήγει ο κ. Χατζηχαραλάμπους, ο Phylax έχει ένα νόημα και μίας περιοχής και μίας σκέψης και μίας ψυχής και μίας ιδέας.

Όσο για το ίδιο το άγαλμα, μας εξηγεί, παριστάνει ένα ον με φτερά. «Ο άγγελος ως ον που υπάρχει σε όλες τις θρησκείες είναι ενέργεια. Εάν το απεικονίζει η χριστιανική θρησκεία έτσι ή ο βουδισμός είναι θέμα πώς κάθε κοινωνία θέλει να σχηματίσει τον άγγελο. Τους προσωποποιούμε για ανάγκες ανθρώπων. Το Ισλάμ δεν τα προσωποποιεί. Άρα κάθε θρησκεία και κάθε κοινωνία προσωποποιεί την έννοια του αγγέλου σαν κατάσταση, σαν ενέργεια».

Σειρά έχει το χρώμα, που όπως μας εξηγεί έχει κι αυτό τους δικούς του συμβολισμούς. Σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο κ. Χατζηχαραλάμπους, «η λέξη, το σχήμα και το χρώμα τα οποία είναι πολιτισμικά χρωματισμένα, έχουν να κάνουν με ιδεολογίες, έχουν να κάνουν με θρησκεία. Κι έτσι φτιάχνεται η συλλογική αναπαράσταση, η εικόνα που κάποιοι άνθρωποι ομαδικά διαμορφώνουν με βάση κάποια στερεότυπα που κληρονομούνται από γενιά σε γενιά. Και αν το δουν διαφορετικά χαλάει η αντίληψη του πράγματος που έχουν γιατί έτσι το πήραν» και καταλήγει: «Η τέχνη προκαλεί με το να αλλάζει φόρμες. Σε εποχές αλλαγών είναι καλό να γίνεται».

Λήδα Τσενέ, Επικοινωνιολόγος

«Τα έργα τέχνης από τέχνης ως μέσα επικοινωνίας και ως σύμβολα επιδέχονται διαφορετικές ερμηνείες. Ο κάθε δημιουργός πάντα έχει στο πίσω μέρος το μυαλού του ότι επειδή το κοινό είναι ετερογενές και με διαφορετικό background μπορεί να ερμηνεύσει με το δικό του τρόπο τον συμβολισμό» λέει στο newsbeast.gr η κ. Λήδα Τσενέ, επικοινωνιολόγος.

«Στη συγκεκριμένη περίπτωση τα περισσότερα σχόλια που έχουν δημοσιοποιηθεί στα social media είναι μίας μερίδας κοινού χωρίς να ευνοείται ο διάλογος. Ο καλλιτέχνης αυτό που ήθελε να κάνει ήταν να προκαλέσει μία διάδραση με το κοινό, το οποίο έγινε σε συνεννόηση με τον Δήμαρχο, δεν ήταν μία αυθαίρετη κίνηση. Έχει μια δική του αφήγηση όπως την εμπνεύστηκε και την συνέλαβε, και έχει να κάνει, όπως έχει πει ο ίδιος, με την μυθολογία και με τον Τάλω, τον φύλακα της Κρήτης και ουδεμία σχέση έχει με θρησκευτικές προεκτάσεις».

«Οποιοδήποτε έργο τέχνης είναι ελεύθερο ερμηνείας αυτό δεν σημαίνει ότι επιτρέπει παρεκτροπές. Υπάρχουν άνθρωποι που μπορείς να τους αρέσει και σε κάποιους όχι. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να φτάνουμε σε ακραίες αντιδράσεις. Για μένα θα είχε περισσότερο ενδιαφέρον αν όλη αυτή η αντίδραση μετουσιωνόταν σε κάτι πιο δημιουργικό, σε έναν πιο γόνιμο διάλογο περί δημόσιας τέχνης».

Όσο για το αν θυμίζουν μεσαίωνα αυτές οι αντιδράσεις, η κ. Τσενέ λέει: «Δεν θέλω πω ότι είμαστε πίσω γιατί δεν μπορώ να μιλήσω για λογαριασμό ολόκληρου του πληθυσμού αλλά σίγουρα δεν είμαστε πολύ καλά εκπαιδευμένοι στη θέα και στην ερμηνεία της δημόσιας τέχνης. Επίσης έχουμε κάποια “προβληματική” σχέση με την μοντέρνα και την μεταμοντέρνα τέχνη  χωρίς να θέλω να πω ότι είμαστε απαίδευτοι αλλά δεν έχουμε και την μεγαλύτερη εξοικείωση. Εάν κάποιος ρωτήσει έναν μέσο Έλληνα πολίτη νομίζω ότι έχει μεγαλύτερη εξοικείωση με έργα της κλασικής αρχαιότητας παρά με την μοντέρνα τέχνη. Δεν θέλω να πω ότι είμαστε πίσω γιατί είναι βαρύς χαρακτηρισμός για ένα ολόκληρο έθνος.

IMG_7775

«Αυτό που με στενοχώρησε είναι ότι μιλάμε πάλι για θέματα κάπως φίμωσης του δημόσιου διαλόγου και της ελεύθερης έκφρασης του καθένα. Θεωρώ ότι το συγκεκριμένο έργο δεν προσβάλλει τη δημόσια αιδώ, τα χρηστά ήθη και δεν υπήρχε καμία πρόθεση από τον καλλιτέχνη για κάτι τέτοιο.

Είναι καλό όταν πάμε να αναλύσουμε ένα επικοινωνιακό μήνυμα να μπορούμε να απαντάμε κάποια ερωτήματα που έχουν να κάνουν με το σε ποιο κοινό απευθύνεται, ποιο είναι το background του ίδιου του δημιουργού, τι ήθελε να επικοινωνήσει μέσα από αυτό».

Αρέσει σε %d bloggers: