Μετα-υλισμός και μετα-ηθικοποίηση.Βοήθειά μας!


“Madonna” by Edvard Munch

Προσωπα

Της Pιτσας Mασουρα


Ο μετα-υλισμός θα μπορούσε να γίνει και στην Ελλάδα στο σύνθημα της εποχής, αφήνοντας χώρο για να στραφούμε λίγο σε βαθύτερες έννοιες που δεν θα μοιάζουν πια με ελκυστικά προϊόντα.

Προσπαθώ να κλείσω τ’ αυτιά μου. Να εξαιρεθώ από τις συζητήσεις για τα κοινά, να αποτινάξω από τον σβέρκο εκείνο το αρθρόποδο, τον σκορπιό που ξέρω ότι κατοικεί σε ξερές και πετρώδεις περιοχές, αλλά που τελευταία σκαρφαλώνει πάνω μου, χωρίς να μου εξηγεί τι θέλει από μένα. Είναι σαν να μου υπενθυμίζει τη γενετική του λειτουργία, που το θηλυκό μετά τον ερωτικό εναγκαλισμό του με το αρσενικό, το πνίγει επιτόπου! Θέλω να γίνω αόρατη, λέω. Να διακτινίζομαι χωρίς αναφορές σε λοχαγούς και λοχίες. Να ξεφεύγω από την προσοχή των φρουρών της πόλης. Να βλέπω τον ναρκομανή να χαροπαλεύει στον παράδρομο της Θεμιστοκλέους κι εγώ να απολαμβάνω το σουβλάκι, πάντα όμως αόρατη. Να πηγαίνω στο «Φλοράλ» και να κλείνω τα μάτια στον άθλιο εμποράκο με τα ναρκωτικά, γιατί η τζαζ που ακούω εκείνη τη στιγμή είναι πιο πάνω απ’ τη ζημιά που ο «ανθρωπίσκος» ετοιμάζεται να κάνει σ’ έναν ώς χθες κανονικό άνθρωπο. Να καθίσταμαι μάρτυρας της κάτω από το τραπέζι συναλλαγής του τάδε υπαλλήλου σε νευραλγική ΔΕΚΟ κι εγώ να απολαμβάνω αδιάφορη τη «μαργαρίτα» μου. Α, ναι, της έχω ρίξει και λίγη βότκα μέσα. Να αυτοκωδικοποιηθώ, θέλω, και να ζω χωρίς την ανάγκη του διπλανού.

Άραγε το ’χω αυτό το δικαίωμα; Κι αν βιαστικά υποθέσω ότι στο όνομα της ελεύθερης βούλησης του ατόμου, το ’χω, μήπως να αναρωτηθώ αν δικαιούμαι να το χρησιμοποιήσω, τη στιγμή που μπροστά μου εκατοντάδες μικροί Νέρωνες  κατακαίνε τη χώρα μου; Μια φίλη μου ψιθύρισε ευγενικά: απο-ηθικοποίηση. Έτσι το λένε αυτό που σκέπτεσαι. Έχεις, ας πούμε, δύο ευρώ και χωρίς τυμπανοκρουσίες, στη ζούλα, τα διοχετεύεις σε ελβετικές τράπεζες. Σε νοιάζει για τις κρατικές απώλειες; Οχι. Πάμε παρακάτω. Έχεις κρυμμένα κιούπια με λάδι στο υπόγειο και αίφνης, γίνεσαι σύγχρονος μαυραγορίτης, ο δε ανθρωπάκος που περνάει μπροστά σου και τα θωρεί, είναι για σένα το «τεμάχιο» από το οποίο θα ωφεληθείς. Κι αν είναι γραφτό του να πεθάνει από τη σφαίρα, ας πεθάνει. Είσαι ο ταξιτζής, δηλώνεις αφεντικό των δρόμων και απειλείς με διάφορους τρόπους την πολιτεία (άρα και τους δυνάμει πελάτες σου), επειδή κάποτε κάποιοι σου είπαν ότι επιτελείς δημόσιο έργο, αντικαθιστώντας τις ελλιπείς συγκοινωνίες. Στα κομμάτια, οι αποδείξεις. Είσαι ελεύθερος επαγγελματίας. Τις νύχτες ψάχνεις σατανικούς λογιστές για να κλέψεις την εφορία, το κράτος, να μην αποδώσεις ΦΠΑ κ.λπ. κι αν τύχει και ερωτηθείς από τον αφελή τον φίλο «γιατί τόση φούρια», εσύ να πεις «ε, σιγά, το ληστρικό το κράτος θα υπολογίσω τώρα;». Την επομένη, το Καγιέν είναι στην πόρτα σου. Είσαι ο παρανοϊκός καταναλωτής, κλέβεις εργατοώρες από το Δημόσιο και ικανοποιείς την τρέλα σου σε πολυκαταστήματα πολυτελείας. Στο όνομα του απογυμνωμένου από στοιχειώδη ηθική υλιστικού καταναλωτισμού. Στα παλιά σου τα παπούτσια αν σε πληρώνει ο μικρομεσαίος φορολογούμενος. Αυτά και δεκάδες άλλα μικρά παραδείγματα που ζούμε καθημερινά, μου είπαν ότι λέγεται απο-ηθικοποίηση. Η καινούργια μάστιγα της κοινωνίας.

Κοινωνία: λέξη-κλειδί. Μεταξύ των ιδεών της Θάτσερ ήταν η ανυπαρξία της κοινωνίας. Η κοινωνία δεν υπάρχει, μας είπε. Υπάρχουν μόνον άτομα και οικογένειες. Ήταν η εποχή του άκρατου φιλελευθερισμού. Ο θρίαμβος του αχαλίνωτου, ατομικού και εξατομικευτικού καταναλωτισμού επί της «ηθικής οικονομίας» και της κοινωνικής αλληλεγγύης δεν ήταν βεβαίως προδιαγεγραμμένος. (Ζωή για κατανάλωση, Zygmunt Bauman, εκδ. Πολύτροπον.) Δεν θα μπορούσε να οικοδομηθεί μια κοινωνία κονιορτοποιημένη με μοναχικά άτομα και ρημαγμένες οικογένειες, αν πρώτα η Θάτσερ δεν είχε καθαρίσει το τοπίο. Δεν θα μπορούσε να οικοδομηθεί, αν δεν είχε καταφέρει να κάνει ανίσχυρες τις αυτοάμυνες, τις ενώσεις εκείνων που χρειάζονταν συλλογική προστασία, αν δεν είχε αφαιρέσει από τους αδύναμους τους περισσότερους πόρους, αν δεν είχε αποδομήσει το προσωπικό των εργοστασίων και των γραφείων, τα άλλοτε φυτώρια αλληλεγγύης μετατρέποντάς τα σε αθροίσματα καχύποπτων ατόμων που ανταγωνίζονταν το ένα το άλλο υπό το σύνθημα «Όποιος πρόλαβε τον Κύριον είδε».

Τότε, οι καμπάνες της καταναλωτικής ευτυχίας ηχούσαν χαρούμενα κι η ευτυχία έμοιαζε με κομήτη σε διατεταγμένη υπηρεσία: σας πλησιάζω σε απόσταση αναπνοής, αλλά δεν σας συνθλίβω γιατί θα πάνε περίπατο τα υπερκέρδη των επιχειρήσεων και η δική σας ευτυχία! Σατανικό, ε; Ο ψυχολόγος Ολιβερ Τζέιμς  -στον αντίποδα της Θάτσερ- λέει ότι η υλιστική χλιδή μας κάνει βαθιά δυστυχισμένους. Δηλαδή, πάει η ευτυχία που μας τάξανε. Κι αν κάτι θέλει να τονίσει ο Τζέιμς είναι ότι η σημερινή οικονομική κρίση αναζητεί ένα μετα-υλιστικό μήνυμα. Το κίνημα του μετα-υλισμού ξεκινάει πρώτα από την ανάληψη των ευθυνών μας για να αγγίξει ζητήματα κοινωνικής αλληλεγγύης, περιβάλλοντος, σύμπραξης και συναντίληψης σε μια σειρά θεμάτων που αφορούν όχι μόνο το πρακτικό σκέλος της ζωής, αλλά και το πνευματικό της σκέλος που σε τελευταία ανάλυση μπορεί να δημιουργήσει το καινούργιο πρότυπο του ενεργού πολίτη.

Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 7-3-2010

Advertisements

14 thoughts on “Μετα-υλισμός και μετα-ηθικοποίηση.Βοήθειά μας!

Add yours

  1. Φτάσαμε στον πάτο. Θα αφήσουμε το αποτύπωμα μας για να δώσουμε ώθηση για να βγούμε με δύναμη στην επιφάνεια..
    Καλή Κυριακή

  2. Τι να σχολιάσω τώρα που δεν σου έπεσε καρφίτσα κάτω!!!! Εβαλες και αυτόν το Ολιβερ Τζέημς που τον συμπαθώ …Τι να πω τώρα για μετα-υλισμό.. δεν προλάβαμε να χορτάσουμε όλοι με παντεσπάνι και μας το παίρνουν πάλι πίσω 😦 Λες να γίνει επαναπροσαρμογή του ρητού ‘όλοι εμίσησαν τη δόξα το χρήμα ουδείς’??

  3. Πολύ φτωχό σε οπαδούς το βλέπω το κίνημα του μετα-υλισμού. Πιο διαδεδομένη θεωρώ την αποηθικοποίηση δια της ηθικολογίας που μας έχει κατακλύσει με την αναβίωση του τρίπτυχου «πατρίς – θρησκεία – οικογένεια». Ο δε πληττόμενος μικρος και μεσαίος Έλληνας ελπίζει πως όλα αυτά θα περάσουν, θα ανακτήσει κάποια στιγμή τη μικρή πλαστή ευτυχία του και θα παρηγορηθεί από το κρέμασμα μερικών λαμόγιων που τα θεωρεί αποκλειστικά υπεύθυνα για το κατάντημά του, λησμονώντας την προσωπική του συμβολή στη διαφθορά τους. Καλού – κακού ας περπατάμε στο δρόμο κρατώντας σφιχτά τις τσάντες μας.
    Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που έγραψες το συγκεκριμένο άρθρο. Καλησπέρα από μια παλιά φίλη που κάποτε κουνούσε την ουρά της πιο συχνά σ αυτό το μπλογκ.

  4. Θέλει πολλή δουλειά για να αναστραφεί όλο αυτό το κλίμα που δημιουργήθηκε τον 20ο αιώνα. Ίσως τον χειρότερο και πιό πεζό αιώνα του ανθρώπινου γένους.

  5. καλημέρα σας…
    Ημουν πολυ μπιζι εσχάτως και ναμαι ξανά στις ίδιες διαδρομές///

    @@@penelope dearest…

    ε, να μην χορτάσουμε και παμε χορτάτοι, που λεει ο λαός. Ας μείνει και κάτι για τους επόμενους. Ας μαζεψουμε λίγο τον υπερκαταλωτισμό μας , δεν είναι κακό, το λιγότερο δεν εβλαψε ποτέ κανεναν, το τιποτα ναι.σε φιλω μικρό

  6. darthiir the Abban….
    Νομίζω ότι θα χρειαστεί όλος ο 21ος και ο 22ος, αν τύχει και υπάρχει τούτος ο πλανήτης. καλήμερα αγαπητέ μας Καμηλιέρη…

  7. @@@@anomia
    σημεία των καιρών τα τρίπτυχα. Όταν τα γκρεμίζεις όλα ή θα φτιάξεις καινούργια ή θα πας βουρ στα παλιά Μέση οδός δεν υπήρξε ποτέ. Αν θες στείλε μειλ να δούμε ποια είσαι εσύ που πηγαινοερχόσουν συχνότερα και τώρα δεν το κάνεις ;

    Όσο για τον ΕΛΛΗΝΑ, είναι ακριβώς έτσι. Και κάποιοι αφελείς και ρομαντικοί προσπαθούμε να κουνήσουμε το ακουνητο του έθνους. Ουτοπικές προσπάθειες, βεβαίως…

  8. @@Σοφία

    Σοφάκι μου, ασε πια με αυτούς τους πάτους. Ο πάτος του βαρελιού, του πηγαδιού, της κατσαρόλας, του εαυτού μας…Ελεος με αυτούς τους πάτους. Τελειωμό δεν έχουν οι σκασμένοι…

  9. Αγαπητή κ. Μασούρα,

    Έχουμε καιρό να σχολιάσουμε εδώ. Η προηγούμενη φορά ήταν μια μικρή στιχομυθία περί Αριστεράς και Δεξιάς. Και τώρα κάτι παρεμφερές, σε τελική ανάλυση, θα θίξουμε, ασχέτως αν η διάσταση αυτή παρουσιάζεται με άλλη μορφή στο συγκεκριμένο άρθρο.

    Να πούμε εκ προοιμίου ότι θα σας στενοχωρήσουμε λίγο. Μάλλον, για να τα λέμε όλα, θα σας στενοχωρήσουμε αρκετά. Αλλά, υποθέτουμε ότι κι εσείς, όπως κι εμείς, ζητάτε ειλικρίνεια από τους σχολιογράφους σας.

    Παρατηρούμε ότι, σε αντίθεση με κάθε αρχή ορθολογισμού -αντίληψη που τα γραπτά σας τουλάχιστον δείχνουν να ασπάζεστε- βάζετε σε ένα μεγάλο «τσουβάλι» πολλούς και διάφορους, που βέβαια έχουν όλοι από ένα κεφάλι με μάτια, μύτη και αυτιά, αλλά αυτό διόλου δεν καθιστά λογική πράξη την τοποθέτησή τους στο ίδιο αυτό «τσουβάλι».

    Διότι με ποιά λογική, αριστοτελική ή άλλη, ανήκουν στην ίδια κατηγορία αυτός που έχει «δύο ευρώ και χωρίς τυμπανοκρουσίες, στη ζούλα, τα διοχετεύει σε ελβετικές τράπεζες» μπαίνει στο ίδιο τσουβάλι με τον ταξιτζή ή αυτόν που «κλέβει εργατοώρες από το δημόσιο» ή τον ελεύθερο επαγγελματία που δεν αποδίδει ΦΠΑ; Βέβαια, θα μπορούσαν να μπουν, αν όντως οι άνθρωποι που διοχετεύουν χρήματα σε ελβετικές τράπεζες κατέθεταν «δύο ευρώ». Δεν ξέρετε όμως αγαπητή κ. Μασούρα ότι οι άνθρωποι που μπαίνουν σε τέτοιο κόπο το κάνουν συνήθως για ποσά δύο (ή δεκαδύο και εκατονδύο) δις. (δισεκατομμύρια) ευρώ; Και (ασχέτως αν ήταν πρακτικά αδύνατον να ξέρετε εκ των προτέρων το ρεπορτάζ της συναδέλφου σας κ. Αριστέας Μπουγάτσου στην «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» της ίδιας ημέρας με αυτήν που δημοσιεύσατε το άρθρο σας περί φοροδιαφυγής 10(!) δισ. ευρώ από μεγαλοεταιρίες και μεγαλοεταιριάρχες) ποτέ δεν σας πέρασε από το μυαλό ότι ποτέ μία μαρίδα δεν τρώει στην καθισιά της όσα ένας καρχαρίας, οπότε, σύμφωνα με την αρχή της μεγαλύτερης ωφέλειας, αν ξεπαστρέψεις έναν καρχαρία κόβεις άφθονο χρόνο και απέραντο δρόμο και, επιπλέον, δείχνεις στις μαρίδες ότι, αφού δεν χαρίστηκες στους καρχαρίες, τα ψέματα τελείωσαν και γι’ αυτές;

    Το δεύτερο που παρατηρούμε είναι το εξής: Αν και το επάγγελμά σας προδιαθέτει κατά κάποιο τρόπο ότι θα έχετε καλή σχέση με την χρονική διάσταση των γεγονότων, βλέπουμε με έκπληξη ότι έχετε μείνει 20(!) χρόνια πίσω όσο αφορά στη Μ. Βρετανία! Ακόμα στη Μάγκυ έχετε μείνει; Δεν έχετε ακούσει τίποτα για τον «ωραίο Τόνυ» του οποίου το κόμμα -το Εργατικό ντε!- βρίσκεται εδώ και 13 χρόνια συνεχώς και αδιαλείπτως στην εξουσία (και στην εξυπηρέτηση των ανθρώπων που συνηθίζουν να είναι πελάτες των ελβετικών τραπεζών, για να συνδεθούμε και με τα προηγούμενα);

    Να αφήσουμε τις παρατηρήσεις και να περάσουμε σε μία απορία: Τι ακριβώς είναι αυτός ο «μετα-υλισμός»; Δεν θα λέγαμε ότι καταλαβαίνουμε ακριβώς. Εννοείται ότι οι άνθρωποι πρέπει να απαλλαγούν επιτέλους από την χυδαία νοοτροπία να θέλουν ένα σπίτι για να μείνουν; Να θέλουν σωστή και ισορροπημένη διατροφή; Να θέλουν ένα σχολείο χωρίς σπασμένα παράθυρα και χαλασμένα καλοριφέρ; Να θέλουν ένα νοσοκομειακό κρεβάτι αλλά με κάποια νοσοκόμα για να τους αλλάξει τον ορό ή την «πάπια»; Να θέλουν μια σύνταξη μεγαλύτερη από τα 480 ευρώ;

    Και τι ακριβώς εννοείται με αυτό το κάλεσμα προς το «πνευματικό σκέλος της ζωής»; Γιατί, ξέρετε, για να τα λέμε και πάλι όλα, αυτό το κάλεσμα μας θυμίζει εκείνο της Μαρίας Αντουανέτας με το οποίο καλούσε τον Παρισινό λαό να τροποποιήσει τις καταναλωτικές του συνήθειες και από το ψωμί να στραφεί στο παντεσπάνι!

    Αυτά είχαμε να πούμε από τη μεριά μας. Λυπούμαστε αν σας στενοχωρήσαμε αλλά, ξέρετε, δεν κυκλοφορούμε στο διαδίκτυο για να παίζουμε τις κουμπάρες! Όπως κι εσείς άλλωστε, υποθέτουμε.

    Με εκτίμηση.

  10. Νομίζω ότι συμφωνώ σε πολλά απ όσα λέτε. Δεν θαχα άλλωστε λόγους να διαφωνήσω, εκτός αν ήμουν απλώς ένα ατιθασο κοκκοράκι. Απλώς να σας πω ότι πολλές συνοψίζω πράγματα λόγω χώρου και λόγω αισθητικής του χώρου,κάτι που ο αναγνώστης δεν το ξέρει και δεν θέλει να ξερει, γιατί γι αυτόν μετράει το αποτέλεσμα. Την θατσερ την ανέφερα γιατί αναφερόταν στο βιβλιο που ειχα στα χέρια μου ,το οποίο δεν αγγιζε τον αγαπητό Τόνι και φυσικά το αναφέρομαι σε ενα πρόσωπο που με τόσο ασχημο τροπο σημαδεψε μια ολοκληρη εποχή – το ξεκινησε εκείνη – νομίζω ότι εχω καθε λόγο να το κανω και να επιμείνω σ αυτό
    Ο μετα-υλισμός είναι προφανώς μεταφραση, ετσι ; και εδώ την ελλαδα εχουμε μια τάση να το κανουμε αυτό. Αν δεν καταλαβαίνετε, εννοούμε να μαζεψουμε την υπερκατανάλωση μας και να περιορίσουμε τη σπάταλη ζωή Οσοι την κάνουν,οσοι την εχουν να δώσουν ενα δείγμα. Το οτι δεν θα το κάνουν δεν μου απαγορεύει εμενα να εκφράζω την άποψη μου επ αυτού και φυσικά εσεις τη δική σας. Πολυ καλά κανετε και δεν παίζετε τις κουμπάρες. Ούτε και εγω΄κι αυτό νομίζω είναι ολοφάνερο.
    Δεν βαζω τονους, συγγνωμη γι αυτό

  11. Αγαπητή κ. Μασούρα,

    Επειδή θέλουμε να μένουμε στα θετικά κι επειδή δεν είμαστε «ατίθασα κοκκοράκια» όπως λανθασμένα πιστεύετε (αν δεν πήγαινε σ’ εμάς το «καρφί», συγνώμη εκ των προτέρων), χαιρόμαστε ειλικρινώς που σε πολλά είμαστε σύμφωνοι.

    Να κλείσουμε με μια παρατήρηση που εσκεμμένα παραλείψαμε πριν για να μην κάνουμε το σχόλιό μας διπλό σεντόνι και μάλιστα για παχουλούς!

    Είναι σαφές στο κείμενό σας ότι καλείτε σε αυτοπεριορισμό της κατανάλωσης. Δεν έχουμε καμία αντίρρηση, αλλά με δύο προϋποθέσεις.

    Η πρώτη: Να μην απευθύνεται αυτή η πρόσκληση σε ανθρώπους που είναι ήδη και επί πολλά χρόνια στερημένοι. Γι’ αυτούς πιστεύουμε ότι πρέπει να αποκτήσουν τα μέσα για να «υπερκαταναλώσουν», δηλαδή να αποκτήσουν μεγαλύτερη πρόσβαση σε αγαθά, υλικά και άυλα, που κ[αποιοι τους στερούν.

    Η δεύτερη: Ο αυτοπεριορισμός καθόλου δεν υποβοηθείται από τις σειρήνες του καταναλωτισμού. (Σειρήνες του καταναλωτισμού=διαφήμιση. Και ξέρετε βέβαια πολύ καλά τι σημαίνει διαφήμιση για τα ΜΜΕ…).

    Καληνυχτίζουμε, πάντα με εκτίμηση, παρά τις διαφορές μας.

  12. Μα με συγχωρείτε. Αναφέρεστε στα αυτονόητα νομίζω. Προφανώς και πρέπει να επελθει ισορροπία ως προς την κατανάλωση. Τί πιο λογικό;
    Οσον αφορά τα μιντια, ε, εντάξει, υπάρχουν τρόπους. Πολλοί τόχουν ανακαλύψει (!) κι εγώ προσωπικά βεβαίως/…
    χαιρετώ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: